Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
Mometasoni furoas 1 mg/ml (roztwór na skórę)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
źródło: ChPL, pkt 6.4
- Termin ważności
- 2 lata (opakowanie nieotwarte)
źródło: ChPL, pkt 6.3
- Substancje pomocnicze
- Alkohol izopropylowy; Glikol propylenowy; Hydroksypropyloceluloza; Sodu diwodorofosforan dwuwodny; Kwas fosforowy; Woda oczyszczona źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- glikol propylenowy: 300 mg (ChPL pkt 4.4); 6,45 mg (ChPL pkt 4.4); w składzie
źródło: ChPL, pkt 4.4, ChPL, pkt 6.1
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: butelka
- w opakowaniu / do podawania: kroplomierz
źródło: ChPL, pkt 6.5
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Elosone jest bezbarwnym i przezroczystym płynem o charakterystycznym zapachu alkoholu izopropylowego. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Elosone nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
22 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo rzadko: zapalenie mieszków włosowych; uczucie pieczenia; świąd
- częstość nieznana: zakażenie; czyrak; parestezje; nieostre widzenie; kontaktowe zapalenie skóry; niedobór barwnika; nadmierne owłosienie; rozstępy; zmiany trądzikopodobne; zanik skóry; ból w miejscu stosowania; reakcje w miejscu stosowania
- częstość niepodana w tekście: suchą skórę; podrażnienie skóry; zapalenie skóry; zapalenie skóry wokół ust; macerację skóry; potówki; teleangiektazje
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie zaleca się poniżej 2 lat
źródło: „Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Elosone u dzieci w wieku poniżej 2 lat, gdyż nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu leczniczego w tej grupie wiekowej.” · ChPL, pkt 4.4
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 5 dni
źródło: „Jeśli konieczne jest nałożenie produktu leczniczego na twarz, leczenie powinno trwać maksymalnie 5 dni.” · ChPL, pkt 4.4
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci: „Dzieci Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania produktu leczniczego u dzieci w wieku poniżej 2 lat.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- Dzieci w wieku 2 lat lub starsze: „Dzieci w wieku 2 lat lub starsze Elosone należy stosować ostrożnie u dzieci w wieku 2 lat lub starszych, choć nie zbadano bezpieczeństwa stosowania i skuteczności leku Elosone przez okres dłuższy niż 3 tygodnie.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
Ciąża
„Ciąża Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego podczas ciąży u ludzi. Miejscowe podawanie kortykosteroidów ciężarnym zwierzętom może być przyczyną nieprawidłowości rozwoju płodowego, w tym rozszczepu podniebienia i wewnątrzmacicznego opóźnienia wzrastania płodu. Nie przeprowadzono odpowiednich i dobrze kontrolowanych badań dotyczących stosowania produktu leczniczego Elosone u kobiet w ciąży, zatem ryzyko wystąpienia takiego wpływu na ludzki płód jest nieznane.” (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie)
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo, czy miejscowo podawane kortykosteroidy wchłaniają się przez skórę do organizmu w takim stopniu, że mogą przeniknąć do mleka kobiet karmiących piersią. Elosone należy podawać matkom karmiącym piersią tylko po starannym rozważeniu stosunku ryzyka i korzyści z leczenia. Jeśli wskazane jest stosowanie większych dawek lub długotrwała terapia, należy przerwać karmienie piersią.”
źródło: ChPL, pkt 4.6
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku. wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Elosone, roztwór na skórę
Kiedy nie stosować leku Elosone, roztwór na skórę
• jeśli pacjent ma uczulenie na mometazonu furoinian, inne kortykosteroidy lub którykolwiek
z pozostałych składników tego leku (wymienionych w punkcie 6),
• w trądziku pospolitym,
• w trądziku różowatym (choroba skóry twarzy),
• w zaniku skóry (ścieńczenie skóry),
• w zakażeniach bakteryjnych (np. liszajec, ropne zapalenie skóry), wirusowych (np. opryszczka
zwykła, półpasiec i ospa wietrzna, brodawki zwykłe, kłykciny kończyste, mięczak zakaźny),
pasożytniczych i grzybiczych skóry (np. wywołanych przez dermatofity lub drożdżaki),
• w przypadku odczynów poszczepiennych,
• w gruźlicy skóry,
• na kiłowe zmiany skórne,
• w świądzie okolicy odbytu i narządów płciowych,
• w pieluszkowym zapaleniu skóry,
• na uszkodzoną i pokrytą owrzodzeniami skórę
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Elosone, roztwór na skórę należy omówić to z lekarzem lub
farmaceutą.
Jeśli po zastosowaniu leku wystąpią objawy podrażnienia lub uczulenia, należy natychmiast
skontaktować się z lekarzem.
W przypadku wystąpienia zakażeń, lekarz zastosuje odpowiednie leczenie przeciwbakteryjne lub
przeciwgrzybicze. W przypadku niewystąpienia szybkiej i pozytywnej reakcji na leczenie, należy
przerwać stosowanie kortykosteroidu aż do czasu wyleczenia zakażeń.
Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych objawów niepożądanych
kortykosteroidów, należy unikać stosowania leku Elosone, roztwór na skórę na dużą powierzchnię skóry,
pod opatrunkami, długotrwale oraz na skórę twarzy i w fałdach skórnych oraz u dzieci. Jeśli konieczne
jest nałożenie leku na twarz, leczenie powinno trwać maksymalnie 5 dni.
Wszelkie działania niepożądane zgłaszane po stosowaniu kortykosteroidów o działaniu ogólnym, w tym
zahamowanie czynności kory nadnerczy, mogą również występować w przypadku miejscowego
stosowania kortykosteroidów, szczególnie u niemowląt i dzieci.
Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę leku, pozwalającą na złagodzenie objawów choroby,
zwłaszcza u dzieci (patrz także „Dzieci” poniżej).
Elosone, roztwór na skórę podawany miejscowo nie jest przeznaczony do leczenia okulistycznego (w tym
również w okolicach powiek) ze względu na bardzo rzadkie ryzyko wystąpienia jaskry prostej lub zaćmy
podtorebkowej.
Szczególnie ostrożnie powinni stosować lek pacjenci z łuszczycą.
Stosowanie leku w łuszczycy może spowodować nawrót choroby w wyniku rozwoju tolerancji,
wystąpienie uogólnionej łuszczycy krostkowej i ogólnych działań toksycznych związanych z zaburzeniem
ciągłości skóry.
Tak jak w przypadku innych silnie działających kortykosteroidów stosowanych miejscowo, należy unikać
nagłego zaprzestania leczenia. Po nagłym odstawieniu leku może wystąpić silne zaczerwienienie,
pieczenie i kłujący ból (tzw. „efekt z odbicia”). W takim przypadku należy natychmiast skontaktować się
z lekarzem.
Elosone, roztwór na skórę podobnie jak inne leki zawierające kortykosteroidy, może zmieniać wygląd
niektórych zmian chorobowych, co może utrudniać lekarzowi postawienie właściwej diagnozy, mogą
również opóźniać gojenie.
Jeśli u pacjenta wystąpi nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy skontaktować się z
lekarzem.
Należy skonsultować się z lekarzem, nawet jeśli powyższe ostrzeżenia dotyczą sytuacji występujących w
przeszłości.
Dzieci
Należy zachować szczególną ostrożność i ściśle przestrzegać zaleceń lekarza u dzieci w wieku 2 lat lub
starszych.
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania i skuteczności leku Elosone u dzieci w wieku poniżej 2 lat,
dlatego nie zaleca się stosowania w tej grupie wiekowej.
U dzieci, ze względu na większy niż u dorosłych stosunek powierzchni ciała do masy ciała, istnieje
większe prawdopodobieństwo wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów
tj. zaburzenia czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i zespołu Cushinga.
Leku nie należy stosować na skórę przykrywaną pieluszką, ponieważ może ona działać podobnie jak
opatrunek i zwiększać przezskórne wchłanianie mometazonu furoinianu.
Długotrwałe leczenie kortykosteroidami może zaburzać wzrost i rozwój dzieci.
Elosone a inne leki
Brak danych.
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta obecnie
lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Nie ustalono bezpieczeństwa stosowania leku Elosone, roztwór na skórę w okresie ciąży.
W czasie ciąży lek Elosone, roztwór na skórę można stosować wyłącznie wtedy, gdy w opinii lekarza
korzyść dla matki przeważa potencjalne ryzyko dla matki i płodu. Jednakże, nie należy stosować leku na
duże powierzchnie ciała i przez dłuższy czas. W badaniach na zwierzętach wykazano, że kortykosteroidy
mogą uszkodzić płód.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy miejscowo podawane kortykosteroidy wchłaniają się przez skórę do organizmu w
takim stopniu, że mogą przenikać do mleka kobiet karmiących piersią.
Stosowanie leku Elosone, roztwór na skórę przez kobiety karmiące piersią jest możliwe tylko wtedy,
gdy zadecyduje o tym lekarz po starannym rozważeniu ryzyka działań niepożądanych u dzieci do
korzyści z leczenia dla matki. Jeśli lekarz uzna, że jest konieczna długotrwała terapia, należy przerwać
karmienie piersią.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Elosone, roztwór na skórę nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Elosone roztwór na skórę zawiera glikol propylenowy
1 g Elosone zawiera 300 mg glikolu propylenowego.
1 kropla Elosone zawiera 6,45 mg glikolu propylenowego.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego
one wystąpią.
Podczas stosowania kortykosteroidów na skórę obserwowano następujące działania
niepożądane:
• Bardzo rzadko (występują u mniej niż 1 pacjenta na 10 000): zapalenie
mieszków włosowych, uczucie pieczenia, świąd.
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):
zakażenia, czyrak, parestezje, kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika,
nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany trądzikopodobne, zanik skóry, ból w
miejscu stosowania, reakcje w miejscu stosowania, nieostre widzenie.
Po stosowaniu leku na dużą powierzchnię skóry przez dłuższy czas, a szczególnie w
przypadku użycia opatrunków okluzyjnych, występowało wchłanianie leku do krążenia
ogólnego.
Podczas miejscowego stosowania kortykosteroidów obserwowano następujące działania niepożądane:
suchość skóry, podrażnienie skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, rozmiękanie skóry
(maceracja), potówki i rozszerzenie drobnych naczyń krwionośnych (teleangiektazje).
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w
ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać
bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu
Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: + 48 22 49-21-309,
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Nie stosować:
- w nadwrażliwości na substancję czynną - mometazonu furoinian, inne kortykosteroidy lub na
którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1,
- w trądziku pospolitym,
- w trądziku różowatym,
- w zaniku skóry,
- w zakażeniach bakteryjnych (np. liszajec, ropne zapalenie skóry), wirusowych (np. opryszczka zwykła,
półpasiec, ospa wietrzna, brodawki pospolite, kłykciny kończyste, mięczak zakaźny), pasożytniczych
i grzybiczych skóry (np. wywołanych przez drożdżaki lub dermatofity),
- w przypadku odczynów poszczepiennych,
- w gruźlicy skóry,
2
- na kiłowe zmiany skórne,
- w świądzie okolicy odbytu i narządów płciowych,
- w pieluszkowym zapaleniu skóry,
- na uszkodzoną i pokrytą owrzodzeniami skórę.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Jeżeli po zastosowaniu produktu leczniczego wystąpią objawy podrażnienia lub uczulenia, należy go
odstawić i zastosować odpowiednie leczenie.
Jeżeli wystąpi zakażenie, należy zastosować odpowiednie leczenie przeciwgrzybicze lub
przeciwbakteryjne. W przypadku niewystąpienia szybkiej i pozytywnej reakcji na leczenie, należy
przerwać stosowanie kortykosteroidu aż do czasu wyleczenia zakażeń.
Ogólnoustrojowe wchłanianie kortykosteroidów podawanych miejscowo może wywołać odwracalne
zahamowanie czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza z potencjalnym niedoborem
glikokortykosteroidu po odstawieniu produktu leczniczego. U niektórych pacjentów ogólnoustrojowe
wchłanianie kortykosteroidów podawanych miejscowo może również wywołać objawy zespołu
Cushinga, hiperglikemię i cukromocz. Pacjenci stosujący kortykosteroid miejscowy na dużą
powierzchnię skóry lub pod opatrunek okluzyjny, powinni być poddani okresowej kontroli w kierunku
objawów zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.
Wszelkie działania niepożądane zgłaszane po stosowaniu kortykosteroidów o działaniu ogólnym, w tym
zahamowanie czynności kory nadnerczy, mogą również występować w przypadku miejscowego
stosowania kortykosteroidów, szczególnie u niemowląt i dzieci.
Po długotrwałym i stałym stosowaniu na dużej powierzchni uszkodzonej skóry, fałdach skórnych i pod
opatrunkiem okluzynym, stwierdzono częste występowanie toksyczności miejscowej
i ogólnoustrojowej. Opatrunków okluzyjnych nie należy stosować u dzieci lub na skórę twarzy. Jeśli
konieczne jest nałożenie produktu leczniczego na twarz, leczenie powinno trwać maksymalnie 5 dni.
U wszystkich pacjentów, niezależnie od wieku, należy unikać długotrwałej stałej terapii.
Należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę produktu zawierającego kortykosteroidy, pozwalającą na
złagodzenie objawów choroby, zwłaszcza u dzieci.
Elosone podawany miejscowo nie jest przeznaczony do leczenia okulistycznego (w tym również
w obrębie powiek), ze względu na bardzo rzadkie ryzyko wystąpienia jaskry prostej lub zaćmy
podtorebkowej.
Szczególnie ostrożnie stosować u pacjentów z łuszczycą, gdyż miejscowe stosowanie kortykosteroidów
w łuszczycy może być niebezpieczne, m.in. ze względu na nawrót choroby spowodowany rozwojem
tolerancji, ryzyko wystąpienia uogólnionej łuszczycy krostkowej i ogólne działania toksyczne
spowodowane zaburzeniem ciągłości skóry.
Tak jak w przypadku innych silnie działających glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo, należy
unikać nagłego zaprzestania leczenia. Po nagłym odstawieniu produktu zawierającego silnie działające
glikokortykosteroidy może wystąpić efekt "z odbicia", objawiający się stanem zapalnym skóry,
nasilonym zaczerwienieniem, pieczeniem i kłującym bólem. Można temu zapobiec poprzez stopniowe
zmniejszanie dawki produktu, np. przed odstawieniem produktu należy prowadzić leczenie w sposób
przerywany.
Glikokortykosteroidy mogą zmieniać wygląd niektórych zmian chorobowych, co może utrudniać
postawienie właściwej diagnozy, mogą również opóźniać gojenie.
Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku ogólnoustrojowego i miejscowego stosowania
3
kortykosteroidów. Jeżeli u pacjenta wystąpią takie objawy, jak nieostre widzenie lub inne
zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych
przyczyn zaburzeń widzenia, do których może należeć zaćma, jaskra lub rzadkie choroby, takie
jak centralna chorioretinopatia surowicza (ang. Central Serous Chorioretinopathy - CSCR), którą
notowano po ogólnoustrojowymi miejscowym stosowaniu kortykosteroidów.
Dzieci i młodzież
U dzieci, ze względu na większy niż u dorosłych stosunek powierzchni ciała do masy, istnieje większe
prawdopodobieństwo podatności na toksyczność ogólnoustrojową podczas stosowania równoważnych
dawek produktu leczniczego.
Elosone należy stosować ostrożnie u dzieci w wieku 2 lat lub starszych, choć nie zbadano
bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu leczniczego Elosone przez okres dłuższy niż 3
tygodnie. Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Elosone u dzieci w wieku poniżej 2 lat, gdyż
nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu leczniczego w tej grupie wiekowej.
Przewlekłe leczenie kortykosteroidami może zaburzać wzrost i rozwój dzieci.
1 g Elosone zawiera 300 mg glikolu propylenowego.
1 kropla Elosone zawiera 6,45 mg glikolu propylenowego.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Brak dostępnych danych.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Działania niepożądane występujące w czasie leczenia produktem Elosone przedstawiono według
klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania:
bardzo często (≥/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000
do <1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Klasyfikacja układów
i narządów
Częstość Działanie niepożądane
Zakażenia i zarażenia
pasożytnicze
bardzo rzadko
częstość nieznana
zapalenie mieszków włosowych
zakażenie, czyrak
Zaburzenia układu
nerwowego
bardzo rzadko
częstość nieznana
uczucie pieczenia
parestezje
Zaburzenia oka częstość nieznana nieostre widzenie (patrz także punkt 4.4.)
Zaburzenia skóry
i tkanki podskórnej
bardzo rzadko
częstość nieznana
świąd
kontaktowe zapalenie skóry, niedobór barwnika,
nadmierne owłosienie, rozstępy, zmiany
trądzikopodobne, zanik skóry
Zaburzenia ogólne
i stany w miejscu
podania
częstość nieznana ból w miejscu stosowania, reakcje w miejscu
stosowania
Podczas miejscowego stosowania kortykosteroidów obserwowano następujące działania niepożądane:
suchą skórę, podrażnienie skóry, zapalenie skóry, zapalenie skóry wokół ust, macerację skóry, potówki
i teleangiektazje.
Po stosowaniu produktu leczniczego na dużą powierzchnię skóry czy przez dłuższy czas, szczególnie
w przypadku użycia opatrunków okluzyjnych, mometazonu furoinian wchłaniał się do krążenia
ogólnego.
Wszystkie działania niepożądane, jakie występują po podaniu kortykosteroidów o działaniu ogólnym,
w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy, mogą również wystąpić po miejscowym zastosowaniu
kortykosteroidów. Dotyczy to szczególnie dzieci i niemowląt, u których mogą wystąpić dodatkowo
zaburzenia wzrostu i rozwoju (patrz punkt 4.4).
Dzieci i młodzież
U dzieci, ze względu na większy niż u dorosłych stosunek powierzchni ciała do masy ciała, istnieje
większe prawdopodobieństwo wystąpienia wywołanych ogólnoustrojowym działaniem kortykosteroidów
zaburzeń czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza i zespołu Cushinga.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie
podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych
Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, fax: + 48 22 49-21-309,
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
5
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.