Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- chronić przed światłem
- w oryginalnym lub zewnętrznym opakowaniu
- brak specjalnych zaleceń (wg dokumentu)
źródło: ChPL, pkt 6.4
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
źródło: ChPL, pkt 6.3
- Substancje pomocnicze
- Celuloza mikrokrystaliczna typ 102; Celuloza mikrokrystaliczna typ 101; Kroskarmeloza sodowa; Krzemionka koloidalna bezwodna; Magnezu stearynian źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: blister
źródło: ChPL, pkt 6.5
- Wygląd
- Melatonina Noctis, 2 mg: biały okrągły średnicy 7,0 mm
tabletki okrągłe, barwy białej lub prawie białej, obustronnie wypukłe, z okrągłym wytłoczeniem z jednej strony, o średnicy 7,0 mm ± 0,3 mm. - Melatonina Noctis, 3 mg: biały okrągły średnicy 7,0 mm
tabletki okrągłe, barwy białej lub prawie białej, obustronnie wypukłe, o średnicy 7,0 mm ± 0,3 mm. - Melatonina Noctis, 5 mg: biały okrągły średnicy 9,0 mm
tabletki okrągłe, barwy białej lub prawie białej, obustronnie wypukłe, z jednostronnym poprzecznym nacięciem, o średnicy 9,0 mm ± 0,3 mm. Tabletki są pakowane w blistry PVC/PVDC/Aluminium, umieszczone w tekturowym pudełku. Melatonina Noctis, 2 mg: 20, 30, 60, 90 tabletek Melatonina Noctis, 3 mg: 10, 20, 30, 60, 90 tabletek Melatonina Noctis, 5 mg: 30, 60, 90 tabletek
źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „Produkt leczniczy Melatonina Noctis wywiera umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn Nie należy prowadzić pojazdów i obsługiwać maszyn, ponieważ po przyjęciu leku może wystąpić uczucie senności, prowadzące do spadku koncentracji.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
110 pozycji, według częstości
- niezbyt często: Drażliwość; nerwowość; niepokój; bezsenność; nietypowe sny; koszmary senne; lęk; Migrena; ból głowy; letarg; pobudzenie psychoruchowe; zawroty głowy; senność; Nadciśnienie tętnicze; Bóle brzucha; bóle w nadbrzuszu; dyspepsja; owrzodzenie jamy ustnej; suchość w jamie ustnej; nudności; Hiperbilirubinemia; Zapalenie skóry; pocenie się w nocy; świąd; wysypka; uogólniony świąd; suchość skóry; Bóle kończyn; Cukromocz; białkomocz; Objawy menopauzalne; Astenia; ból w klatce piersiowej; obniżenie temperatury ciała; Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby; zwiększenie masy ciała
- rzadko: Półpasiec; Leukopenia; małopłytkowość; Hipertriglicerydemia; hipokalcemia; hiponatremia; Zmiany nastroju; agresja; pobudzenie; płacz; objawy napięcia; dezorientacja; budzenie się wcześnie rano; zwiększone libido; nastrój depresyjny; depresja; Omdlenia; zaburzenia pamięci; zaburzenia koncentracji; stan marzeniowy; zespół niespokojnych nóg; niska jakość snu; parestezje; zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego i padaczką; Zmniejszona ostrość widzenia; niewyraźne widzenie; nasilone łzawienie; Zawroty głowy przy zmianie pozycji; zawroty głowy pochodzenia błędnikowego; Dławica piersiowa; kołatanie serca; tachykardia tachykardia; Uderzenia krwi do głowy („uderzenia gorąca”); Choroba refluksowa przełyku; zaburzenia żołądkowo-jelitowe; pęcherze na błonie śluzowej jamy ustnej; owrzodzenie języka; rozstrój żołądka; wymioty; odbiegające od normy odgłosy perystaltyki jelit; wzdęcia; nadmierne wydzielanie śliny; cuchnący oddech; dolegliwości brzuszne; zaburzenia żołądkowe; zapalenie żołądka; Wyprysk; rumień; zapalenie skóry rąk; łuszczyca; ogólna wysypka; wysypka ze świądem; pokrzywka; zmiany chorobowe płytki paznokciowej; Zapalenie stawów; skurcze mięśni; ból karku; skurcze w nocy; Wielomocz; hematuria; moczenie nocne; Priapizm; zapalenie gruczołu krokowego; ginekomastia; Uczucie znużenia; bóle; pragnienie; Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych; nieprawidłowe stężenie elektrolitów we krwi; nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych badań laboratoryjnych
- częstość nieznana: Reakcja nadwrażliwości; Obrzęk naczynioruchowy twarzy; obrzęk języka; Mlekotok
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dorośli: „Dorośli: W zaburzeniach snu związanych ze zmianą stref czasowych: 2 mg do 3 mg melatoniny raz na dobę, po zapadnięciu zmroku, rozpoczynając od pierwszego dnia podróży. Kontynuować leczenie przez 2 do 3 kolejnych dni po zakończeniu podróży.”
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności produktu leczniczego Melatonina Noctis u dzieci w wieku od 0 do 18 lat.”
źródło: ChPL, pkt 4.2
- Grupy szczególne (cytat)
-
- Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: „Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Nie należy stosować produktu leczniczego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: „Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Nie należy stosować produktu leczniczego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- Osoby w podeszłym wieku: „Osoby w podeszłym wieku Dostosowanie dawki nie jest konieczne u osób w podeszłym wieku.” źródło: ChPL, pkt 4.2
Ciąża i karmienie piersią
„Ciąża i karmienie piersią Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Lek Melatonina Noctis jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Po przyjęciu leku, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn, ponieważ może wystąpić uczucie senności prowadzące do spadku koncentracji. Lek zawiera sód Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w każdej dawce, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.” źródło: Ulotka, pkt 2
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „Nie należy spożywać alkoholu podczas przyjmowania produktu leczniczego, gdyż zmniejsza on skuteczność działania nasennego produktu leczniczego.” źródło: ChPL, pkt 4.5
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku. wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Melatonina Noctis
Kiedy nie stosować leku Melatonina Noctis
− jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na melatoninę lub którykolwiek z pozostałych
składników leku Melatonina Noctis (wymienionych w punkcie 6),
− po spożyciu alkoholu,
− w okresie ciąży lub karmienia piersią.
Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując lek Melatonina Noctis
Przed rozpoczęciem stosowania leku Melatonina Noctis należy skontaktować się z lekarzem, jeśli
pacjent ma:
zaburzenia czynności wątroby, depresję, zaburzenia funkcji układu odpornościowego, zaburzenia
hormonalne, padaczkę lub zaburzenia czynności nerek.
Palenie papierosów może zmniejszać stężenie melatoniny.
Stosowanie leku Melatonina Noctis z innymi lekami
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
− Fluwoksamina oraz leki ulegające przemianom w wątrobie takie jak: citalopram, omeprazol,
lanzoprazol zwiększają stężenie we krwi podawanej równocześnie melatoniny.
− Inne leki, które mogą wpływać na działanie melatoniny:
− 5- lub 8- metoksypsoralen (stosowany w leczeniu łuszczycy),
− cymetydyna (w leczeniu choroby wrzodowej),
− estrogeny (środki antykoncepcyjne i hormonalna terapia zastępcza),
− tiorydazyna (stosowana w leczeniu problemów psychicznych),
− imipramina (stosowana w leczeniu depresji),
− chinolony i ryfampicyna (stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych),
− karbamazepina (stosowana w leczeniu padaczki),
− leki uspokajające np. benzodiazepiny,
− pochodne benzodiazepiny i inne leki nasenne (takie jak zaleplon, zolpidem i zopiklon).
Dzieci i młodzież
Nie stosować tego leku u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 18 lat, bowiem nie został on zbadany w
tej grupie pacjentów i jego działanie jest nieznane.
Stosowanie leku Melatonina Noctis z alkoholem
Podczas stosowania leku Melatonina Noctis nie należy spożywać alkoholu.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Lek Melatonina Noctis jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Po przyjęciu leku, nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn, ponieważ może wystąpić
uczucie senności prowadzące do spadku koncentracji.
Lek zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w każdej dawce, to znaczy lek uznaje się za „wolny
od sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Jeśli pacjent doświadcza któregokolwiek z następujących ciężkich działań niepożądanych, należy
niezwłocznie poinformować lekarza i zaprzestać stosowania tego leku:
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):
− reakcja nadwrażliwości (np.: ciężkie reakcje skórne, trudności w oddychaniu);
− obrzęk twarzy, warg lub języka, mogący utrudniać połykanie i przełykanie; jeśli wystąpią
takie objawy, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Inne możliwe działania niepożądane wymieniono poniżej.
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób):
− drażliwość, nerwowość, niepokój, bezsenność, nietypowe sny, koszmary senne, lęk,
− migrena, ból głowy, letarg (męczliwość, brak energii), pobudzenie psychoruchowe, zawroty
głowy, senność,
− nadciśnienie tętnicze,
− bóle brzucha, bóle w nadbrzuszu, niestrawność, owrzodzenie jamy ustnej, suchość w jamie
ustnej, nudności,
− zwiększenie stężenia bilirubiny we krwi,
− zapalenie skóry, pocenie się w nocy, świąd, wysypka, uogólniony świąd, suchość skóry,
− bóle kończyn,
− cukromocz, białkomocz,
− objawy menopauzalne,
− osłabienie, ból w klatce piersiowej, obniżenie temperatury ciała,
− nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, zwiększenie masy ciała.
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1000 osób):
− zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu
nerwowego i padaczką,
− pokrzywka, wyprysk, rumień, zapalenie skóry rąk, łuszczyca, ogólna wysypka, wysypka ze
świądem, zmiany chorobowe płytki paznokciowej,
− przerost sutka u mężczyzn (ginekomastia),
− półpasiec,
− zmniejszenie liczby krwinek białych, zmniejszenie liczby płytek krwi,
− zwiększenie stężenia triglicerydów we krwi, zmniejszenie stężenia wapnia we krwi,
zmniejszenie stężenia sodu we krwi,
− zmiany nastroju, agresja, pobudzenie, płacz, objawy napięcia, dezorientacja, budzenie się
wcześnie rano, zwiększone libido (zwiększony popęd płciowy), nastrój depresyjny, depresja,
− omdlenia, zaburzenia pamięci, zaburzenia koncentracji, stan marzeniowy, zespół
niespokojnych nóg, niska jakość snu, mrowienie lub drętwienie,
− zmniejszona ostrość widzenia, niewyraźne widzenie, nasilone łzawienie,
− zawroty głowy przy zmianie pozycji, zaburzenia równowagi,
− dławica piersiowa, kołatanie serca, częstoskurcz,
− uderzenia krwi do głowy („uderzenia gorąca”),
− choroba refluksowa przełyku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, pęcherze na błonie śluzowej
jamy ustnej, owrzodzenie języka, rozstrój żołądka, wymioty, odbiegające od normy odgłosy
perystaltyki jelit, wzdęcia, nadmierne wydzielanie śliny, cuchnący oddech, dolegliwości
brzuszne, zaburzenia żołądkowe, zapalenie żołądka,
− zapalenie stawów, skurcze mięśni, ból karku, skurcze w nocy,
− wielomocz, krwiomocz, moczenie nocne,
− długotrwały, bolesny wzwód (priapizm), zapalenie gruczołu krokowego,
− uczucie znużenia, bóle, pragnienie,
− zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, nieprawidłowe stężenie elektrolitów we
krwi, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych.
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych):
− mlekotok
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie, lub pielęgniarce. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i
Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
tel.: 22 49 21 301
faks: 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w
punkcie 6.1.
Melatoniny nie należy stosować po spożyciu alkoholu oraz w okresie ciąży lub karmienia piersią.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Należy zachować ostrożność podczas stosowania melatoniny u pacjentów z zaburzeniami czynności
wątroby z powodu braku danych dotyczących stosowania melatoniny w tej grupie oraz ze względu na
metabolizm melatoniny w wątrobie, u pacjentów z depresją, a także u osób z zaburzeniami czynności
układu immunologicznego, z zaburzeniami hormonalnymi lub padaczką oraz u osób leczonych lekami
przeciwzakrzepowymi i z zaburzeniami czynności nerek.
Substancje pomocnicze o znanym działaniu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) w każdej dawce, to znaczy lek uznaje
się za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Fluwoksamina zwiększa stężenie w surowicy krwi podawanej równolegle doustnie melatoniny,
prawdopodobnie poprzez hamowanie jej eliminacji. Należy unikać łączenia tych leków.
Stężenie melatoniny zwiększają: 5- lub 8- metoksypsoralen, cymetydyna, estrogeny (środki
antykoncepcyjne i hormonalna terapia zastępcza).
Leki metabolizowane przez izoenzym CYP2C19 (citalopram, omeprazol, lanzoprazol) zwalniają
metabolizm egzogennie podawanej melatoniny i zwiększają jej biodostępność, prawdopodobnie
poprzez hamowanie przemian hormonu do N-acetyloserotoniny.
Chinolony mogą prowadzić do wzrostu ekspozycji na melatoninę.
Karbamazepina i ryfampicyna mogą powodować zwiększenie redukcji stężeń melatoniny w osoczu.
Melatonina może nasilać właściwości uspokajające benzodiazepin i niebenzodiazepin, takich jak
zaleplon, zolpidem i zopiklon.
Stosowanie melatoniny z tiorydazyną prowadzi do nasilonego „zamroczenia” w porównaniu do
leczenia samą tiorydazyną.
Stosowanie melatoniny z imipraminą – do nasilonego uczucia rozluźnienia i trudności z
wykonywaniem zadań.
Palenie papierosów może zmniejszać stężenie melatoniny.
Nie należy spożywać alkoholu podczas przyjmowania produktu leczniczego, gdyż zmniejsza on
skuteczność działania nasennego produktu leczniczego.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
W badaniach klinicznych oraz w spontanicznych raportach po wprowadzeniu do obrotu melatoniny
zgłoszono niżej wymienione działania niepożądane. Wyszczególniono tylko działania niepożądane
zaobserwowane w badaniach klinicznych, które występowały u pacjentów z częstością równą lub
większą niż w grupie placebo.
W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100
do <1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do <1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000), częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych), objawy
niepożądane są wymienione zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Rzadko: Półpasiec
Rzadko: Leukopenia, małopłytkowość
Częstość nieznana: Reakcja nadwrażliwości
Rzadko: Hipertriglicerydemia, hipokalcemia, hiponatremia
Niezbyt często: Drażliwość, nerwowość, niepokój, bezsenność, nietypowe sny, koszmary senne, lęk
Rzadko: Zmiany nastroju, agresja, pobudzenie, płacz, objawy napięcia, dezorientacja, budzenie się wcześnie rano, zwiększone libido, nastrój depresyjny, depresja
Niezbyt często: Migrena, ból głowy, letarg, pobudzenie psychoruchowe, zawroty głowy, senność
Rzadko: Omdlenia, zaburzenia pamięci, zaburzenia koncentracji, stan marzeniowy, zespół niespokojnych nóg, niska jakość snu, parestezje, zwiększenie liczby napadów padaczkowych u dzieci z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego i padaczką
Rzadko: Zmniejszona ostrość widzenia, niewyraźne widzenie, nasilone łzawienie
Rzadko: Zawroty głowy przy zmianie pozycji, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego
Rzadko: Dławica piersiowa, kołatanie serca, tachykardia
tachykardia
Niezbyt często: Nadciśnienie tętnicze
Rzadko: Uderzenia krwi do głowy („uderzenia gorąca”)
Niezbyt często: Bóle brzucha, bóle w nadbrzuszu, dyspepsja, owrzodzenie jamy ustnej, suchość w jamie ustnej, nudności
Rzadko: Choroba refluksowa przełyku, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, pęcherze na błonie śluzowej jamy ustnej, owrzodzenie języka, rozstrój żołądka, wymioty, odbiegające od normy odgłosy perystaltyki jelit, wzdęcia, nadmierne wydzielanie śliny, cuchnący oddech, dolegliwości brzuszne, zaburzenia żołądkowe, zapalenie żołądka
Niezbyt często: Hiperbilirubinemia
Niezbyt często: Zapalenie skóry, pocenie się w nocy, świąd, wysypka, uogólniony świąd, suchość skóry
Rzadko: Wyprysk, rumień, zapalenie skóry rąk, łuszczyca, ogólna wysypka, wysypka ze świądem, pokrzywka, zmiany chorobowe płytki paznokciowej
Częstość nieznana: Obrzęk naczynioruchowy twarzy, obrzęk języka
Niezbyt często: Bóle kończyn
Rzadko: Zapalenie stawów, skurcze mięśni, ból karku, skurcze w nocy
Niezbyt często: Cukromocz, białkomocz
Rzadko: Wielomocz, hematuria, moczenie nocne
Niezbyt często: Objawy menopauzalne
Rzadko: Priapizm, zapalenie gruczołu krokowego, ginekomastia
Częstość nieznana: Mlekotok
Niezbyt często: Astenia, ból w klatce piersiowej, obniżenie temperatury ciała
Rzadko: Uczucie znużenia, bóle, pragnienie
Niezbyt często: Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby, zwiększenie masy ciała
Rzadko: Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych, nieprawidłowe stężenie elektrolitów we krwi, nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych
badań laboratoryjnych
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301
faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.