Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
Candesartanum cilexetili 8 mg (tabletki)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- brak specjalnych zaleceń (wg dokumentu)
źródło: ChPL, pkt 6.4
- Termin ważności
- 2 lata (opakowanie nieotwarte)
źródło: ChPL, pkt 6.3
- Substancje pomocnicze
- Laktoza jednowodna; Skrobia kukurydziana; Hydroksypropyloceluloza (nisko podstawiona); Makrogol 6000; Karmeloza wapniowa; Żelaza tlenek, czerwony (E 172); Magnezu stearynian źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- barwniki: w składzie
- laktoza: wymieniona w ChPL pkt 4.4; w składzie
źródło: ChPL, pkt 4.4, ChPL, pkt 6.1
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: blister
źródło: ChPL, pkt 6.5
- Wygląd
- różowy kapsułkowy z linią podziału nadruk: C nadruk: 10 nadruk: 11
8 mg: Różowa, marmurkowa tabletka w kształcie kapsułki o długości około 9,1 mm i szerokości 4,6 mm, z wytłoczonym oznaczeniem „C” i „10” po obu stronach nacięcia na jednej stronie i z nacięciem na drugiej stronie. Tabletkę można podzielić na połowy. 16 mg: Różowa, marmurkowa tabletka w kształcie kapsułki o długości około 11,7 mm i szerokości 5,1 mm, z wytłoczonym oznaczeniem „C” i „11” po obu stronach nacięcia na jednej stronie i z nacięciem na drugiej stronie. Tabletkę można podzielić na połowy. źródło: ChPL, pkt 3
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „Nie przeprowadzono badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jednakże, należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia zawrotów głowy lub zmęczenia w trakcie leczenia kandesartanem. Stosowanie AIIRA nie jest zalecane w pierwszym trymestrze ciąży (patrz punkt 4.4). Stosowanie inhibitorów receptora angiotensyny II jest przeciwwskazane w 2. i 3. trymestrze ciąży (patrz punkty 4.3 i 4.4).” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
21 pozycji, według częstości
- często: Zakażenia układu oddechowego; Zawroty głowy; ból głowy
- bardzo rzadko: Leukopenia; neutropenia i agranulocytoza; Hiperkaliemia; hiponatremia; Kaszel; Nudności; Obrzęk naczynioruchowy jelit; Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; zaburzenia czynności wątroby lub zapalenie wątroby; Obrzęk naczynioruchowy; wysypka; pokrzywka; świąd; Ból pleców; ból stawów; ból mięśni; Zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek u podatnych pacjentów (patrz punkt 4.4)
- częstość nieznana: Biegunka
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 roku
źródło: „• Stosowanie produktu leczniczego Ranacand u dzieci w wieku poniżej 1 roku jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3)” · ChPL, pkt 4.2
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
1 tabletka 8 mg = 25% maksymalnej dawki dobowej dla dorosłych wg ChPL (32 mg na dobę; ChPL, pkt 4.2). Udział jednej jednostki w liczbie z dokumentu, nie zalecenie. Liczone automatycznie i mogą być błędne; dawkę ustala lekarz lub farmaceuta, a wiążąca jest ulotka.
- 32 mg na dobę · dorośli
„Jeżeli leczenie dawką 8 mg nie pozwala na odpowiednią kontrolę ciśnienia tętniczego, należy zwiększyć dawkę do 16 mg raz na dobę, lub do dawki maksymalnej 32 mg raz na dobę.”
- 8 mg na dobę · dzieci, młodzież · pod nagłówkiem „Stosowanie u pacjentów rasy czarnej”
„• Pacjenci o masie ciała <50 kg: u pacjentów z niewystarczającą kontrolą ciśnienia tętniczego dawkę można zwiększyć do maksymalnie 8 mg raz na dobę.”
źródło: ChPL, pkt 4.2
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież w wieku od 6 do <18 lat: „Dzieci i młodzież w wieku od 6 do <18 lat: Zalecana dawka początkowa wynosi 4 mg raz na dobę.”
- Dzieci i młodzież rasy czarnej: „Dzieci i młodzież rasy czarnej Działanie przeciwnadciśnieniowe kandesartanu jest słabsze u pacjentów rasy czarnej niż u pacjentów innych ras (patrz punkt 5.1).”
Dzieci w wieku od poniżej 1 roku do <6 lat
„Dzieci w wieku od poniżej 1 roku do <6 lat • Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania leku u dzieci w wieku od 1 do <6 lat nie zostały określone. Aktualnie dostępne dane opisano w punkcie 5.1, lecz nie można sformułować żadnych zaleceń dotyczących dawkowania. • Stosowanie produktu leczniczego Ranacand u dzieci w wieku poniżej 1 roku jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3)”
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność w leczeniu niewydolności serca u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia nie została ustalona. Dane nie są dostępne.”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka początkowa i zwykle stosowana dawka podtrzymująca wynosi 8 mg raz na dobę.”
źródło: ChPL, pkt 4.2
- Grupy szczególne (cytat)
-
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
„Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, w tym u pacjentów poddawanych hemodializie, dawka początkowa wynosi 4 mg. Dawkę należy zwiększać zależnie od reakcji pacjenta na leczenie. Dane dla pacjentów z bardzo ciężkim lub schyłkowym zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny < 15 ml/min) są ograniczone (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniem cz ynności wątroby
„Stosowanie u pacjentów z zaburzeniem cz ynności wątroby U pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności wątroby zalecana dawka początkowa wynosi 4 mg raz na dobę. Dawkę należy ustalać zależnie od reakcji pacjenta na leczenie. Nie należy stosować produktu leczniczego Ranacand u pacjentów z poważnym zaburzeniem wątroby i (lub) z cholestazą (patrz punkty 4.3 i 5.2).” źródło: ChPL, pkt 4.2
Ciąża
„Ciąża Wyniki badań epidemiologicznych dotyczących ryzyka występowania działania teratogennego po zastosowaniu inhibitorów ACE w pierwszym trymestrze ciąży nie były rozstrzygające; jednak nie można wykluczyć niewielkiego wzrostu ryzyka. Podczas gdy dane z kontrolowanych badań epidemiologicznych dotyczących ryzyka stosowania inhibitorów receptora angiotensyny II (AIIRA) są niedostępne, podobne ryzyko może istnieć dla tej klasy leków. Jeżeli leczenie antagonistami receptora angiotensyny nie jest uważane za konieczne, u pacjentek planujących ciążę należy zmienić leczenie na alternatywną terapię przeciwnadciśnieniową o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania w okresie ciąży.” (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Z uwagi na brak dostępnych danych dotyczących stosowania kandesartanu w okresie karmienia piersią, nie zaleca się stosowania kandesartanu, korzystniejsze jest zastosowanie terapii o lepiej ustalonych profilach bezpieczeństwa stosowania w czasie karmienia piersią, w szczególności w razie karmienia noworodków lub wcześniaków.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- jedzenie i napoje: „Produkt leczniczy Ranacand należy stosować raz na dobę, niezależnie od posiłków.” źródło: ChPL, pkt 4.2
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku. wyodrębnione automatycznie
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na kandesartan cyleksetylu lub na którąkolwiek substancję pomocniczą
wymienioną w punkcie 6.1.
- Drugi i trzeci trymestr ciąży (patrz punkty 4.4 i 4.6).
- Ciężkie zaburzenie czynności wątroby i (lub) cholestaza.
- Dzieci w wieku poniżej 1 roku (patrz punkt 5.3).
- Jednoczesne stosowanie produktu leczniczego Ranacand z produktami zawierającymi
aliskiren jest przeciwwskazane u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniem czynności nerek
(współczynnik filtracji kłębuszkowej, GFR <60 ml/min/1,73 m2) (patrz punkty 4.5 i 5.1).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron (RAA) (ang. Renin-Angiotensin-
Aldosterone-system, RAAS).
Istnieją dowody, iż jednoczesne stosowanie inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE), (ang.
Angiotensin Converting Enzyme Inhibitors, ACEi) antagonistów receptora angiotensyny II (ang.
Angiotensin Receptor Blockers, ARB) lub aliskirenu zwiększa ryzyko niedociśnienia, hiperkaliemii
oraz zaburzenia czynności nerek (w tym ostrej niewydolności nerek). W związku z tym nie zaleca się
podwójnego blokowania układu RAA poprzez jednoczesne zastosowanie inhibitorów ACE,
antagonistów receptora angiotensyny II lub aliskirenu (patrz punkty 4.5 i 5.1).
Jeśli zastosowanie podwójnej blokady układu RAA jest absolutnie konieczne, powinno być
prowadzone wyłącznie pod nadzorem specjalisty, a parametry życiowe pacjenta, takie jak: czynność
nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie krwi powinny być ściśle monitorowane.
U pacjentów z nefropatią cukrzycową nie należy stosować jednocześnie inhibitorów ACE oraz
antagonistów receptora angiotensyny II.
Obrzęk naczynioruchowy jelit
U pacjentów leczonych antagonistami receptora angiotensyny II, w tym kandesartanem, notowano
występowanie obrzęku naczynioruchowego jelit (patrz punkt 4.8). U tych pacjentów występowały ból
brzucha, nudności, wymioty i biegunka. Objawy ustąpiły po przerwaniu leczenia antagonistami
receptora angiotensyny II. Jeśli u pacjenta zostanie rozpoznany obrzęk naczynioruchowy jelit, należy
przerwać stosowanie kandesartanu i rozpocząć odpowiednią obserwację do czasu całkowitego
ustąpienia objawów.
Niewydolność nerek
Podobnie jak w przypadku innych inhibitorów układu renina-angiotensyna-aldosteron, podczas
leczenia produktem leczniczym Ranacand u podatnych pacjentów można spodziewać się wystąpienia
zmian w czynności nerek.
Podczas stosowania produktu leczniczego Ranacand u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym
i z zaburzeniem czynności nerek zaleca się okresowe badanie stężenia potasu i kreatyniny w surowicy.
Dane dotyczące stosowania produktu leczniczego Ranacand u pacjentów z bardzo ciężką lub
schyłkową niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 15 ml/min) są ograniczone. U tych pacjentów
dawka produktu leczniczego Ranacand powinna być ostrożnie zwiększana z równoczesną kontrolą
ciśnienia tętniczego.
Badanie pacjentów z niewydolnością serca powinno obejmować okresowe badanie czynności nerek,
szczególnie u osób w wieku 75 lat lub starszych oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
Zaleca się kontrolowanie stężenia kreatyniny i potasu w surowicy podczas zwiększania dawki
produktu leczniczego Ranacand. Badania kliniczne dotyczące niewydolności serca nie obejmowały
pacjentów ze stężeniem kreatyniny w surowicy > 265 μmol/l (>3 mg/dl).
Stosowanie u dzieci i młodzieży, w tym u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek
Stosowanie produktu leczniczego Ranacand u dzieci ze wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej
mniejszym niż 30 ml/min/1,73 m2 nie było badane (patrz punkt 4.2).
Leczenie skojarzone z inhibitorami ACE w niewydolności serca
Ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza niedociśnienia, hiperkaliemii oraz pogorszenia czynności
nerek (w tym ostra niewydolność nerek) może się zwiększyć, gdy Ranacand jest stosowany
jednocześnie z inhibitorem ACE.
Trójskładnikowe połączenie inhibitora ACE, antagonisty receptora mineralokortykoidowego i
kandesartanu również nie jest zalecane. Stosowanie tych połączeń powinno odbywać się pod
nadzorem specjalisty, a czynność nerek, stężenie elektrolitów oraz ciśnienie krwi pacjenta powinny
być ściśle monitorowane.
Nie należy jednocześnie stosować inhibitorów ACE oraz antagonistów receptora angiotensyny II u
pacjentów z nefropatią cukrzycową.
Hemodializa
W trakcie dializy blokada receptorów AT1 może wywołać znaczne zmiany ciśnienia tętniczego na skutek zmniejszenia objętości osocza i zwiększenia aktywności układu renina-angiotensyna-
aldosteron. Dlatego u pacjentów hemodializowanych dawka produktu leczniczego Ranacand powinna
być ostrożnie zwiększana przy jednoczesnej kontroli ciśnienia tętniczego.
Zwężenie tętnicy nerkowej
U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy nerkowej jedynej
nerki, inne produkty lecznicze wpływające na układ renina-angiotensyna-aldosteron, np. antagoniści
receptora angiotensyny II, mogą powodować zwiększenie stężenia mocznika i kreatyniny w surowicy.
Przeszczepienie nerki
Dane kliniczne odnośnie stosowania produktu Ranacand u pacjentów po przeszczepieniu nerki są
ograniczone.
Niedociśnienie tętnicze
W trakcie leczenia produktem leczniczym Ranacand u pacjentów z niewydolnością serca może
wystąpić niedociśnienie tętnicze. Niedociśnienie tętnicze może również wystąpić u pacjentów
z nadciśnieniem tętniczym ze zmniejszoną objętością wewnątrznaczyniową, np. u pacjentów
przyjmujących duże dawki leków moczopędnych. Należy zachować ostrożność rozpoczynając
leczenie i wyrównać hipowolemię.
U dzieci z możliwością zmniejszenia objętości krwi krążącej (np. u pacjentów leczonych lekami
moczopędnymi, szczególnie u tych z zaburzeniami czynności nerek), leczenie należy rozpoczynać pod
ścisłym nadzorem lekarskim oraz należy rozważyć zastosowanie mniejszej dawki początkowej (patrz
punkt 4.2).
Znieczulenie i zabiegi chirurgiczne
U pacjentów leczonych antagonistami receptora angiotensyny II, w trakcie znieczulenia i zabiegów
chirurgicznych może dochodzić do niedociśnienia tętniczego spowodowanego zahamowaniem układu
renina-angiotensyna-aldosteron. W sporadycznych przypadkach, niedociśnienie tętnicze może być
ciężkie i może być konieczne podanie dożylne płynów i (lub) leków powodujących skurcz naczyń
krwionośnych.
Zwężenie zastawki aortalnej i mitralnej (kardiomiopatia przerostowa ze zwężeniem drogi odpływu
z lewej komory)
Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z hemodynamicznie istotnym zwężeniem
zastawki aortalnej lub mitralnej albo kardiomiopatią przerostową ze zwężeniem drogi odpływu z lewej
komory.
Hiperaldosteronizm pierwotny
Pacjenci z hiperaldosteronizmem pierwotnym zazwyczaj nie reagują na przeciwnadciśnieniowe
produkty lecznicze działające poprzez zahamowanie układu renina-angiotensyna-aldosteron.
W związku z tym nie zaleca się stosowania produktu leczniczego Ranacand w takich przypadkach.
Hiperkaliemia
Na podstawie doświadczeń ze stosowaniem innych produktów leczniczych wpływających na układ
renina-angiotensyna-aldosteron stwierdzono, że podczas jednoczesnego stosowania produktu
leczniczego Ranacand i leków moczopędnych oszczędzających potas, preparatów potasu,
zamienników soli kuchennej zawierających potas lub innych produktów leczniczych mogących
zwiększać stężenie potasu (np. heparyna, kotrimoksazol znany też jako trimetoprim/sulfametoksazol)
u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym może wystąpić zwiększenie stężenia potasu w surowicy.
Należy kontrolować stężenie potasu.
U pacjentów z niewydolnością serca leczonych produktem leczniczym Ranacand może wystąpić
hiperkaliemia. Zaleca się okresowe badanie stężenia potasu w surowicy. Nie zaleca się łączenia ACE
inhibitorów, leków moczopędnych oszczędzających potas (np. spironolakton) i produktu leczniczego
Ranacand. Równoczesne stosowanie powyższych leków powinno być poprzedzone szczegółową
oceną potencjalnych zysków i strat dla pacjenta.
Ogólne
U pacjentów, u których napięcie naczyń oraz czynność nerek w znacznym stopniu zależą od
aktywności układu renina-angiotensyna-aldosteron (np. pacjenci z ciężką zastoinową niewydolnością
serca lub z chorobą nerek jako chorobą podstawową, w tym ze zwężeniem tętnicy nerkowej), leczenie
innymi produktami leczniczymi wpływającymi na ten układ może prowadzić do wystąpienia ostrego
niedociśnienia, azotemii, skąpomoczu lub rzadziej, ostrej niewydolności nerek. Nie można wykluczyć
możliwości wystąpienia podobnych działań podczas stosowania leków z grupy antagonistów receptora
angiotensyny II. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwnadciśnieniowych, nadmierne
obniżenie ciśnienia tętniczego u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub chorobą niedokrwienną
mózgu może spowodować zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu.
Działanie przeciwnadciśnieniowe kandesartanu może być wzmocnione stosowaniem innego leku
obniżającego ciśnienie tętnicze, niezależnie czy lek ten jest przepisany w celu obniżenia ciśnienia
tętniczego czy stosowanie leku wynika z innych wskazań.
Ciąża
Nie należy rozpoczynać leczenia inhibitorami AIIRA w okresie ciąży. Jeżeli kontynuacja leczenia
inhibitorami AIIRA nie jest uważana za konieczną, pacjentki planujące ciążę powinny przejść na
alternatywne leczenie przeciwnadciśnieniowe o ustalonym profilu bezpieczeństwa stosowania
w okresie ciąży. W momencie stwierdzenia ciąży leczenie inhibitorami AIIRA należy natychmiast
przerwać i jeżeli jest to odpowiednie, wdrożyć alternatywne leczenie (patrz punkty 4.3 i 4.6).
U pacjentek miesiączkujących należy regularnie oceniać ewentualność ciąży. Konieczne jest
przekazanie pacjentce odpowiednich informacji i (lub) podjęcie odpowiednich działań w celu
zapobieżenia ekspozycji na produkt leczniczy podczas ciąży (patrz punkty 4.3 oraz 4.6).
Substancje pomocnicze
Produkt leczniczy zawiera laktozę. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów
z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub
zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. (Patrz punkt 6.1)
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Kliniczne badania farmakokinetyczne były prowadzone z następującymi związkami:
hydrochlorotiazyd, warfaryna, digoksyna, doustne środki antykoncepcyjne (tj. etynyloestradiol /
lewonorgestrel), glibenklamid, nifedypina i enalapryl. Nie zaobserwowano interakcji o znaczeniu
klinicznym.
W trakcie równoczesnego stosowania leków moczopędnych oszczędzających potas, suplementów
potasu, zamienników soli zawierających potas, lub innych produktów leczniczych zwiększających
stężenie potasu (np. heparyny) należy monitorować poziom potasu (patrz punkt 4.4).
Przemijające zwiększenie stężenia litu w surowicy i wystąpienie objawów toksyczności obserwowano
podczas jednoczesnego stosowania preparatów litu i inhibitorów ACE. Podobne działanie może
wystąpić podczas jednoczesnego stosowania leków z grupy antagonistów receptora angiotensyny II.
Nie zaleca się łączenia kandesartanu z litem. W przypadku gdy leczenie skojarzone z litem jest
konieczne, zaleca się kontrolowanie stężenia litu w surowicy.
Gdy leki z grupy antagonistów receptora angiotensyny II stosowane są jednocześnie
z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) (np. selektywne inhibitory COX-2, kwas
acetylosalicylowy (> 3 g/dobę) i nieselektywnymi lekami z grupy NLPZ), może wystąpić osłabienie
działania przeciwnadciśnieniowego.
Podobnie jak w przypadku inhibitorów ACE jednoczesne stosowanie antagonistów receptora
angiotensyny II i leków z grupy NLPZ może prowadzić do wystąpienia ryzyka pogorszenia czynności
nerek, w tym do możliwości wystąpienia ostrej niewydolności nerek, oraz zwiększenia stężenia potasu
w surowicy, w szczególności u pacjentów z wcześniej istniejącą słabą czynnością nerek. Podczas
równoczesnego podawania tych leków należy zachować ostrożność, szczególnie u osób w podeszłym
wieku. Pacjentów należy odpowiednio nawadniać oraz rozważyć kontrolę czynności nerek po
rozpoczęciu leczenia skojarzonego a następnie przeprowadzać badania okresowe.
Dane badania klinicznego wykazały, że podwójna blokada układu renina-angiotensyna-aldosteron
(RAA) w wyniku jednoczesnego zastosowania inhibitorów ACE, antagonistów receptora
angiotensyny II lub aliskirenu jest związana z większą częstością występowania zdarzeń
niepożądanych, takich jak: niedociśnienie, hiperkaliemia oraz zaburzenia czynności nerek (w tym
ostra niewydolność nerek) w porównaniu z zastosowaniem leku z grupy antagonistów układu RAA w
monoterapii (patrz punkty 4.3, 4.4 i 5.1).
Dzieci i młodzież
Badania dotyczące interakcji były prowadzone jedynie u pacjentów dorosłych.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Leczenie nadciśnienia
Działania niepożądane zaobserwowane w kontrolowanych badaniach klinicznych były łagodne
i krótkotrwałe. Całkowita częstość występowania działań niepożądanych nie wykazała zależności od
dawki ani wieku pacjentów. Częstość przypadków odstawienia leczenia z uwagi na występowanie
działań niepożądanych była podobna w przypadku kandesartanu cyleksetylu (3,1%) i placebo (3,2%).
W analizie danych zebranych z badań klinicznych u pacjentów z nadciśnieniem działania niepożądane
związane ze stosowaniem kandesartanu cyleksetylu zdefiniowano jako związane ze stosowaniem
kandesartanu cyleksetylu, jeżeli obserwowano je o co najmniej 1% częściej niż po zażyciu placebo.
Zgodnie z tą definicją najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi były zawroty i bóle
głowy oraz infekcje dróg oddechowych.
Poniżej znajduje się zestawienie działań niepożądanych zebranych na podstawie badań klinicznych
i doświadczenia w stosowaniu leku po wprowadzeniu na rynek.
Częstość występowania działań niepożądanych we wszystkich tabelach w sekcji 4.8 została
sklasyfikowana w następujący sposób: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często
(≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000)), częstość nieznana
(częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
Klasyfikacja układów Częstość
Często: Zakażenia układu oddechowego
Bardzo rzadko: Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza
Bardzo rzadko: Hiperkaliemia, hiponatremia
Często: Zawroty głowy, ból głowy
Bardzo rzadko: Kaszel
Bardzo rzadko: Nudności, Obrzęk naczynioruchowy jelit
Częstość nieznana: Biegunka
Bardzo rzadko: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia czynności wątroby lub zapalenie wątroby
Bardzo rzadko: Obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka, świąd
Bardzo rzadko: Ból pleców, ból stawów, ból mięśni
Bardzo rzadko: Zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek u podatnych pacjentów (patrz punkt 4.4)
Wyniki badań laboratoryjnych
Na ogół, nie stwierdzono istotnego klinicznie wpływu produktu leczniczego Ranacand na wyniki
rutynowych badań laboratoryjnych. Podobnie jak w przypadku innych leków hamujących układ
renina-angiotensyna-aldosteron, obserwowano nieznaczne zmniejszenie stężenia hemoglobiny.
U pacjentów leczonych produktem leczniczym Ranacand zwykle nie ma konieczności wykonywania
rutynowych badań laboratoryjnych. Jednakże u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zaleca się
okresowe badanie stężenia potasu i kreatyniny w surowicy.
8
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo stosowania kandesartanu cyleksetylu było monitorowane u 255 dzieci i nastolatków
z nadciśnieniem tętniczym w wieku od 6 do <18 lat, w 4-tygodniowym klinicznym badaniu
skuteczności oraz w rocznym badaniu otwartym (patrz punkt 5.1). W obrębie niemal wszystkich
układów i narządów częstość występowania działań niepożądanych u dzieci mieści się w zakresie
często/niezbyt często. Podczas gdy charakter i nasilenie zdarzeń niepożądanych są podobne do
obserwowanych u pacjentów dorosłych (patrz tabela powyżej), częstości występowania wszystkich
działań niepożądanych są wyższe u dzieci i młodzieży, szczególnie w przypadku:
• bólu głowy, zawrotów głowy, zakażenia górnych dróg oddechowych występujących „bardzo
często” (≥1/10 osób) u dzieci a „często” (≥1/100 do <1/10 osób) u dorosłych.
• kaszlu występującego „bardzo często” (≥1/10 osób) u dzieci a „bardzo rzadko” (<1/10 000 osób)
u dorosłych.
• wysypki występującej „często” (≥1/100 do <1/10 osób) u dzieci a „bardzo rzadko” (<1/10 000
osób) u dorosłych.
• hiperkaliemii, hiponatremii oraz nieprawidłowej czynności wątroby występujących „niezbyt
często” (≥1/1 000 do <1/100 osób) u dzieci a „bardzo rzadko” (<1/10 000 osób) u dorosłych.
• niemiarowości zatokowej, zapalenia nosogardła, gorączki występujących „często” (≥1/100 do
<1/10 osób) oraz bólu jamy ustnej i gardła występującego „bardzo często” (≥1/10 osób) u dzieci
ale nie były zgłaszane u osób dorosłych. Jednakże, jest to zjawisko przejściowe i bardzo
powszechnie występujące u dzieci.
Ogólny profil bezpieczeństwa kandesartanu cyleksetylu u dzieci i młodzieży nie różni się istotnie od
profilu bezpieczeństwa u pacjentów dorosłych.
Leczenie niewydolności serca
Profil działań niepożądanych kandesartanu u pacjentów dorosłych z niewydolnością serca wynikał z
właściwości farmakologicznych leku i stanu zdrowia pacjentów. W badaniu klinicznym CHARM, w
którym porównywano działanie kandesartanu cyleksetylu w dawkach do 32 mg (n = 3803) z
działaniem placebo (n = 3796), u 21,0% pacjentów z grupy otrzymującej kandesartan cyleksetylu i
16,1% z grupy pacjentów otrzymujących placebo przerwano leczenie z powodu wystąpienia działań
niepożądanych. Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi były hiperkaliemia,
niedociśnienie tętnicze i zaburzenia czynności nerek. Działania te częściej występowały u pacjentów
w wieku 70 lat i starszych, diabetyków lub pacjentów przyjmujących inny produkt leczniczy
działający na układ renina-angiotensyna-aldosteron, a zwłaszcza inhibitory ACE i (lub) spironolakton.
Poniżej znajduje się zestawienie działań niepożądanych zebranych na podstawie badań klinicznych i
doświadczenia w stosowaniu leku po wprowadzeniu na rynek.
Klasyfikacja układów Częstość
Bardzo rzadko: Leukopenia, neutropenia i agranulocytoza
Często: Hiperkaliemia
Bardzo rzadko: Hiponatremia
Bardzo rzadko: Zawroty głowy, ból głowy
Często: Niedociśnienie tętnicze
Bardzo rzadko: Kaszel
Bardzo rzadko: Nudności, Obrzęk naczynioruchowy jelit
Częstość nieznana: Biegunka
Bardzo rzadko: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia czynności wątroby lub zapalenie wątroby
9
Zaburzenia skóry i tkanki bardzo rzadko Obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka,
Bardzo rzadko: Obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka, świąd
Bardzo rzadko: Ból pleców, ból stawów, ból mięśni
Często: Zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek u podatnych pacjentów (patrz punkt 4.4)
Wyniki badań laboratoryjnych
U pacjentów stosujących produkt leczniczy Ranacand ze wskazaniem leczenia niewydolności serca
często występuje hiperkaliemia i zaburzenia czynności nerek. Zaleca się okresowe monitorowanie
stężenia kreatyniny i potasu w surowicy (patrz punkt 4.4).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Candesartanum cilexetili 16 mg (tabletki)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Wygląd
- różowy kapsułkowy
Ranacand 8 mg: Różowa, marmurkowa tabletka w kształcie kapsułki o długości około 9,1 mm i szerokości 4,6 mm, z wytłoczonym oznaczeniem ‘C’ i ‘10’ po obu stronach nacięcia na jednej stronie i z nacięciem na drugiej stronie. Ranacand 16 mg: Różowa, marmurkowa tabletka w kształcie kapsułki o długości około 11,7 mm i szerokości 5,1 mm, z wytłoczonym oznaczeniem ‘C’ i ‘11’ po obu stronach nacięcia na jednej stronie i z nacięciem na drugiej stronie. źródło: Ulotka, pkt 6
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 roku
źródło: „Leku Ranacand nie wolno podawać dzieciom w wieku poniżej 1 roku ze względu na potencjalne zagrożenie dla rozwoju nerek.” · Ulotka, pkt 2
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 8 mg na dobę · dzieci, młodzież · pod nagłówkiem „Wysokie ciśnienie tętnicze krwi:”
źródło: „Pacjenci o masie ciała poniżej 50 kg: u niektórych pacjentów z niewystarczającą kontrolą ciśnienia tętniczego lekarz może postanowić o zwiększeniu dawki leku do maksymalnie 8 mg raz na dobę.” · Ulotka, pkt 3
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Stosowanie u dzieci i młodzieży z wysokim ciśnieniem tętniczym krwi: „Stosowanie u dzieci i młodzieży z wysokim ciśnieniem tętniczym krwi: Dzieci w wieku od 6 do poniżej 18 lat: Zalecana dawka początkowa wynosi 4 mg raz na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
Ciąża
„Ciąża Należy poinformować lekarza o podejrzeniu, że pacjentka jest w ciąży (lub może zajść w ciążę). Lekarz zazwyczaj zaleci przerwanie stosowania leku Ranacand przed planowaną ciążą lub natychmiast po potwierdzeniu ciąży oraz zaleci przyjmowanie innego leku zamiast leku Ranacand. Nie zaleca się stosowania leku Ranacand we wczesnym okresie ciąży i nie wolno go stosować po 3 miesiącu ciąży, ponieważ stosowany w tym okresie może poważnie zaszkodzić dziecku.”
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Należy poinformować lekarza o karmieniu piersią lub zamiarze karmienia piersią. Nie zaleca się stosowania leku Ranacand podczas karmienia piersią. Jeśli pacjentka chce karmić piersią, lekarz może zalecić stosowanie innego leku, zwłaszcza w przypadku karmienia noworodka lub wcześniaka. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Niektórzy pacjenci przyjmujący lek Ranacand mogą czuć się zmęczeni lub mieć zawroty głowy. W przypadku wystąpienia powyższych objawów nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Ranacand zawiera laktozę Laktoza jest rodzajem cukru.” (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie)
źródło: Ulotka, pkt 2
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- jedzenie i napoje: „• Lek Ranacand można przyjmować z posiłkiem lub bez posiłku.” źródło: Ulotka, pkt 2
- jedzenie i napoje: „Lek Ranacand można przyjmować z posiłkiem lub bez posiłku.” źródło: Ulotka, pkt 3
- alkohol: „• Jeżeli pacjent przyjmuje lek Ranacand, powinien porozmawiać z lekarzem przed spożyciem alkoholu.” źródło: Ulotka, pkt 2
- alkohol: „Pacjent po spożyciu alkoholu może poczuć się słabo lub mieć zawroty głowy.” źródło: Ulotka, pkt 2
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku. wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Ranacand
Kiedy nie stosować leku Ranacand
• jeśli pacjent ma uczulenie na kandesartan cyleksetylu lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6),
• po trzecim miesiącu ciąży (należy również unikać stosowania leku Ranacand we wczesnym
okresie ciąży – patrz część dotycząca ciąży),
• jeśli u pacjenta występuje ciężka choroba wątroby lub zastój żółci (problemy z wydzielaniem żółci
z pęcherzyka żółciowego),
• u dzieci w wieku poniżej 1 roku,
• jeśli pacjent ma cukrzycę lub zaburzenia czynności nerek i jest leczony lekiem obniżającym
ciśnienie krwi zawierającym aliskiren.
Jeżeli pacjent nie jest pewny czy którakolwiek z powyższych sytuacji go dotyczy, powinien
skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą przed rozpoczęciem przyjmowania leku Ranacand.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Kiedy zachować szczególną ostrożność stosując lek Ranacand
Przed rozpoczęciem przyjmowania leku Ranacand należy omówić z lekarzem lub farmaceutą, jeżeli:
• u pacjenta występują zaburzenia pracy serca, wątroby albo czynności nerek lub gdy pacjent jest
dializowany,
• przeprowadzono niedawno zabieg przeszczepienia nerki,
• pacjent ma wymioty lub biegunkę lub ostatnio miał silne wymioty,
• pacjent ma chorobę nadnerczy tzw. zespół Conna (nazywany również pierwotnym
hiperaldosteronizmem),
• pacjent ma niskie ciśnienie tętnicze,
• pacjent kiedykolwiek przebył udar mózgu,
• pacjent przyjmuje którykolwiek z poniższych leków stosowanych w leczeniu wysokiego ciśnienia
krwi:
– inhibitor ACE (np. enalapryl, lizynopryl, ramipryl), zwłaszcza jeśli pacjent ma zaburzenia
czynności nerek związane z cukrzycą.
– aliskiren
• pacjent przyjmuje inhibitor ACE jednocześnie z lekiem należącym do grupy leków znanych jako
antagoniści receptorów mineralokortykoidowych (MRA). Te leki są stosowane w leczeniu
niewydolności serca (patrz „Lek Ranacand a inne leki”).
Lekarz może monitorować czynność nerek, ciśnienie krwi oraz stężenie elektrolitów (np. potasu) we
krwi w regularnych odstępach czasu.
Patrz także informacje pod nagłówkiem „Kiedy nie stosować leku Ranacand”.
Jeśli po przyjęciu leku Ranacand u pacjenta wystąpi ból brzucha, nudności, wymioty lub biegunka,
należy omówić to z lekarzem. Lekarz podejmie decyzję o dalszym leczeniu. Nie należy samodzielnie
podejmować decyzji o przerwaniu przyjmowania leku Ranacand.
Należy poinformować lekarza, jeżeli pacjentka podejrzewa, że jest w ciąży (lub może zajść w ciążę).
Nie zaleca się stosowania leku Ranacand we wczesnym okresie ciąży i nie wolno go stosować po
trzecim miesiącu ciąży, ponieważ stosowany w tym okresie może poważnie zaszkodzić dziecku (patrz
punkt „Ciąża”).
W powyższych przypadkach lekarz może zalecić częstsze wizyty kontrolne lub dodatkowe badania
laboratoryjne.
Jeżeli pacjent ma zaplanowany zabieg chirurgiczny powinien powiadomić lekarza lub dentystę
o przyjmowaniu leku Ranacand, ponieważ lek Ranacand w połączeniu z niektórymi środkami
znieczulającymi może powodować znaczny spadek ciśnienia tętniczego.
Dzieci i młodzież
Stosowanie kandesartanu zostało przebadane u dzieci. W celu uzyskania dalszych informacji należy
porozmawiać z lekarzem. Leku Ranacand nie wolno podawać dzieciom w wieku poniżej 1 roku ze
względu na potencjalne zagrożenie dla rozwoju nerek.
Ranacand a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie lub
ostatnio, również tych, które wydawane są bez recepty.
Lek Ranacand może wpływać na działanie niektórych leków, a niektóre leki mogą wpływać na
skuteczność leku Ranacand. Podczas łączenia niektórych leków, lekarz może zlecić wykonywanie
kontrolnych badań krwi.
Istotne jest, aby powiadomić lekarza jeśli pacjent przyjmuje którykolwiek z następujących leków,
ponieważ lekarz może zalecić zmianę dawki i (lub) zastosować inne środki ostrożności:
• leki obniżające ciśnienie tętnicze, w tym beta-adrenolityki, diazoksydy i inhibitory ACE, takie
jak enalapryl, kaptopryl, lizynopryl lub ramipryl,
• niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) takie jak ibuprofen, naproksen, diklofenak,
celekoksyb, etorykoksyb (leki działające przeciwbólowo i przeciwzapalnie),
• kwas acetylosalicylowy (lek działający przeciwzapalnie i przeciwbólowo), jeśli pacjent
przyjmuje więcej niż 3 g leku dziennie,
• suplementy potasu lub zamienniki soli kuchennej zawierające potas (leki zwiększające
stężenie potasu we krwi),
• heparynę (lek powodujący rozrzedzenie krwi),
• Kotrimoksazol (antybiotyk) znany też jako trimetoprim/sulfametoksazol,
• leki moczopędne (diuretyki),
• lit (lek używany w leczeniu chorób psychicznych).
• Jeśli pacjent przyjmuje inhibitor ACE lub aliskiren (patrz także informacje pod nagłówkiem
„Kiedy nie stosować leku Ranacand” oraz „Ostrzeżenia i środki ostrożności”).
• Jeśli pacjent przyjmuje inhibitor ACE jednocześnie z pewnymi lekami stosowanymi w
leczeniu niewydolności serca, znanymi jako antagoniści receptorów mineralokortykoidowych
(MRA) (na przykład spironolakton, eplerenon).
Ranacand z jedzeniem, piciem i alkoholem
• Lek Ranacand można przyjmować z posiłkiem lub bez posiłku.
• Jeżeli pacjent przyjmuje lek Ranacand, powinien porozmawiać z lekarzem przed spożyciem
alkoholu. Pacjent po spożyciu alkoholu może poczuć się słabo lub mieć zawroty głowy.
Ciąża i karmienie piersią
Ciąża
Należy poinformować lekarza o podejrzeniu, że pacjentka jest w ciąży (lub może zajść w ciążę).
Lekarz zazwyczaj zaleci przerwanie stosowania leku Ranacand przed planowaną ciążą lub
natychmiast po potwierdzeniu ciąży oraz zaleci przyjmowanie innego leku zamiast leku Ranacand.
Nie zaleca się stosowania leku Ranacand we wczesnym okresie ciąży i nie wolno go stosować po
3 miesiącu ciąży, ponieważ stosowany w tym okresie może poważnie zaszkodzić dziecku.
Karmienie piersią
Należy poinformować lekarza o karmieniu piersią lub zamiarze karmienia piersią. Nie zaleca się
stosowania leku Ranacand podczas karmienia piersią. Jeśli pacjentka chce karmić piersią, lekarz może
zalecić stosowanie innego leku, zwłaszcza w przypadku karmienia noworodka lub wcześniaka.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Niektórzy pacjenci przyjmujący lek Ranacand mogą czuć się zmęczeni lub mieć zawroty głowy.
W przypadku wystąpienia powyższych objawów nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać
maszyn.
Ranacand zawiera laktozę
Laktoza jest rodzajem cukru. Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych
cukrów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Istotne jest, aby pacjent znał możliwe działania niepożądane.
Ciężkie działania niepożądane
Należy zaprzestać stosowania leku Ranacand i natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli
wystąpi którykolwiek z poniższych objawów alergicznych:
• duszność, z obrzękiem twarzy, ust, języka i (lub) gardła lub bez obrzęku
• obrzęk twarzy, jamy ustnej i (lub) gardła, który może powodować trudności w przełykaniu
• silny świąd skóry (z guzkami).
Lek Ranacand może powodować zmniejszenie liczby białych krwinek. Pacjent może mieć osłabioną
odporność, czuć się zmęczonym, być podatnym na infekcje oraz mieć gorączkę. Jeśli wystąpi
którekolwiek z powyższych należy skontaktować się z lekarzem.
Lekarz może zlecić badania kontrolne krwi, aby ocenić czy lek Ranacand wpływa na wyniki badań
krwi (agranulocytoza).
Inne możliwe działania niepożądane to:
Często (mogą wystąpić u 1 na 10 osób ):
• uczucie zawrotów głowy lub „wirowania”,
• ból głowy,
• zakażenia dróg oddechowych,
• niskie ciśnienie krwi. Może powodować uczucie osłabienia i zawroty głowy,
• zmiany w wynikach badań krwi:
- wzrost stężenia potasu we krwi, szczególnie gdy pacjent cierpi na niewydolność nerek lub
niewydolność serca. W przypadku zaostrzenia objawu pacjent może czuć się zmęczony, słaby,
mieć zaburzenia rytmu serca, a także odczuwać mrowienie,
• zmiany w czynności nerek, szczególnie gdy pacjent cierpi na niewydolność nerek lub
niewydolność serca. W bardzo rzadkich przypadkach nerki mogą przestać pracować.
Bardzo rzadko (mogą wystąpić u 1 na 10000 osób):
• obrzęk twarzy, ust, języka i/lub gardła,
• spadek liczby czerwonych lub białych komórek krwi. Pacjent może czuć się zmęczony, może
być podatny na infekcje i mieć podwyższoną temperaturę,
• wysypka, pokrzywka,
• swędzenie,
• ból pleców, stawów i mięśni,
• zmiany w czynności wątroby, włączając zapalenie wątroby. Pacjent może czuć się zmęczony,
może zauważyć zażółcenie skóry i białkówek oczu, odczuwać symptomy podobne do grypy.
• nudności,
• kaszel,
• zmiany w wynikach badań krwi:
- zmniejszenie stężenia sodu we krwi. W przypadku zaostrzenia objawu pacjent może
odczuwać osłabienie, brak energii oraz skurcze mięśni.
• Obrzęk naczynioruchowy jelit: obrzęk w jelicie z takimi objawami, jak ból brzucha, nudności,
wymioty i biegunka
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych):
• biegunka
Inne działania niepożądane występujące u dzieci
Działania niepożądane u dzieci leczonych z powodu wysokiego ciśnienia tętniczego krwi wydają się
być podobne do tych obserwowanych u pacjentów dorosłych, ale występują częściej. Bardzo często
występuje u dzieci zapalenie gardła, często występuje katar, gorączka i przyspieszony rytm serca,
jednak nie zaobserwowano tych działań u dorosłych.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa; tel.: 22 49 21 301; faks: 22 49 21 309;
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.