Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- brak specjalnych zaleceń (wg dokumentu)
- chronić przed światłem
- w oryginalnym lub zewnętrznym opakowaniu
źródło: ChPL, pkt 6.4
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
źródło: ChPL, pkt 6.3
- Substancje pomocnicze
- Zawartość kapsułki (minitabletki z dojelitową otoczką ochronną); Celuloza mikrokrystaliczna (E 460); Krospowidon (typ A); Talk (E 553b); Powidon K-30 (E 1201); Krzemionka koloidalna bezwodna (E 551); Magnezu stearynian (E 470b); Trietylu cytrynian; Kwasu metakrylowego i etylu akrylanu kopolimer (1:1); Hypromeloza; Tytanu dwutlenek (E 171); Triacetyna; Otoczka kapsułki; Żelatyna; Tytanu dwutlenek (E 171); Błękit brylantowy FCF (E 133); Żelaza tlenek żółty (E 172); Tusz do nadruku (czarny tusz); Szelak; Potasu wodorotlenek; Glikol propylenowy (E 1520); Żelaza tlenek czarny (E 172); Amonowy wodorotlenek stężony źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- barwniki: w składzie
- glikol propylenowy: w składzie
źródło: ChPL, pkt 6.1
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: blister
źródło: ChPL, pkt 6.5
- Wygląd
- biały zielony nadruk: DMF 120 nadruk: DMF 240
Dimethyl Fumarate Frontier, 120 mg, kapsułki dojelitowe, twarde: kapsułka z zielonym wieczkiem i białym korpusem, otoczka kapsułki 21,4 mm, z czarnym nadrukiem „DMF 120” na korpusie, zawierająca białe lub białawe minitabletki. Dimethyl Fumarate Frontier, 240 mg, kapsułki dojelitowe, twarde: kapsułka z zielonym wieczkiem i zielonym korpusem, otoczka kapsułki 23,2 mm, z czarnym nadrukiem „DMF 240” na korpusie, zawierająca białe lub białawe minitabletki. Blister z folii OPA/Aluminium/PVC//Aluminium lub blister jednodawkowy perforowany z folii OPA/Aluminium/PVC//Aluminium w tekturowym pudełku. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Fumaran dimetylu nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
32 pozycji, według częstości
- bardzo często: Biegunka; Nudności; Bóle w nadbrzuszu; Ból brzucha; Obecność ciał ketonowych w moczu
- często: pasożytnicze Zapalenie żołądka i jelit; chłonnego Limfopenia; Leukopenia; Wymioty; Niestrawność; Zapalenie żołądka; żółciowych Zwiększona aktywność aminotransferazy asparaginowej; Zwiększona aktywność aminotransferazy alaninowej; podskórnej Świąd; Wysypka; Rumień; Łysienie; moczowych Białkomocz; w miejscu podania Uczucie gorąca; Obecność albuminy w moczu; Zmniejszenie liczby białych krwinek
- niezbyt często: Trombocytopenia; immunologicznego Nadwrażliwość
- częstość nieznana: Postępująca leukoencefalopatia wieloogniskowa (PML); Półpasiec; Anafilaksja; Duszność; Hipoksja; Niedociśnienie tętnicze; Obrzęk naczyniowo-ruchowy; oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Nieżyt nosa; Polekowe uszkodzenie wątroby
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 10 lat
źródło: „Nie należy podawać tego leku dzieciom w wieku poniżej 10 lat, ponieważ nie są dostępne dane dotyczące tej grupy wiekowej.” · Ulotka, pkt 2
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Dawkowanie u dzieci i młodzieży w wieku 13 lat i starszych jest takie samo, jak u dorosłych. Dane dotyczące dzieci w wieku od 10 do 12 lat są ograniczone. Obecnie dostępne dane opisano w punktach 4.8 i 5.1, ale nie można sformułować zaleceń dotyczących dawkowania. Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności fumaranu dimetylu u dzieci w wieku poniżej 10 lat. Brak dostępnych danych.”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Dawka początkowa wynosi 120 mg dwa razy na dobę.”
źródło: ChPL, pkt 4.2
- Grupy szczególne (cytat)
-
Pacjenci w podeszłym wieku
„Pacjenci w podeszłym wieku W badaniach klinicznych fumaran dimetylu stosowano u ograniczonej liczby pacjentów w wieku 55 lat i powyżej, a także u niewystarczającej liczby pacjentów w wieku 65 lat i więcej, aby ustalić, czy reagują oni na fumaran dimetylu inaczej niż młodsi pacjenci (patrz punkt 5.2). Biorąc pod uwagę mechanizm działania substancji czynnej, teoretycznie nie ma powodów, dla których konieczne byłoby dostosowanie dawki u pacjentów w podeszłym wieku.” źródło: ChPL, pkt 4.2
Zaburzenia czynności nerek i wątroby
„Zaburzenia czynności nerek i wątroby Fumaranu dimetylu nie badano u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. Kliniczne badania farmakologiczne nie wskazują na konieczność dostosowania dawki (patrz punkt 5.2). Należy zachować ostrożność w przypadku pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek lub wątroby (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
Ciąża
„Ciąża Dostępne są nieliczne dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży (od 300 do 1000 przypadków ciąży), pochodzące z rejestru ciąż i spontanicznych zgłoszeń po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu. W rejestrze ciąż u kobiet stosujących fumaran dimetylu udokumentowano 289 prospektywnie zebranych przypadków pacjentek ze stwardnieniem rozsianym, które były narażone na fumaran dimetylu. Mediana czasu trwania ekspozycji na fumaran dimetylu wynosiła 4,6 tygodnia ciąży z ograniczoną ekspozycją po szóstym tygodniu ciąży (44 przypadki).” (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo, czy fumaran dimetylu lub jego metabolity przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć zagrożenia dla noworodków/niemowląt. Należy podjąć decyzję, czy przerwać karmienie piersią, czy przerwać podawanie fumaranu dimetylu, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyść z leczenia dla matki.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Płodność: „Płodność Brak danych dotyczących wpływu fumaranu dimetylu na płodność u ludzi. Dane pochodzące z badań przedklinicznych nie wskazują na to, aby stosowanie fumaranu dimetylu zwiększało ryzyko obniżenia płodności (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- jedzenie i napoje: „Produkt leczniczy Dimethyl Fumarate Frontier należy przyjmować z posiłkiem (patrz punkt 5.2).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- jedzenie i napoje: „U pacjentów, u których występują działania niepożądane ze strony układu pokarmowego lub nagłe zaczerwienienie skóry, przyjmowanie tego produktu leczniczego z posiłkiem może poprawić tolerancję produktu leczniczego (patrz punkty 4.4, 4.5 i 4.8).” źródło: ChPL, pkt 4.2
jedzenie i napoje
„Należy unikać spożywania dużych ilości wysokoprocentowych napojów alkoholowych (ponad 30% alkoholu objętościowo) w ciągu godziny od przyjęcia produktu leczniczego Dimethyl Fumarate Frontier, ponieważ alkohol może prowadzić do zwiększenia częstości występowania żołądkowo-jelitowych działań niepożądanych.” źródło: ChPL, pkt 4.5
- alkohol: „Spożywanie umiarkowanych ilości alkoholu nie zmieniało ekspozycji na fumaran dimetylu i nie wiązało się z nasileniem działań niepożądanych.” źródło: ChPL, pkt 4.5
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku. wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Dimethyl Fumarate Frontier
Kiedy nie stosować leku Dimethyl Fumarate Frontier
− jeśli pacjent ma uczulenie na fumaran dimetylu lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6).
− jeśli u pacjenta podejrzewa się lub zostanie potwierdzone wystąpienie rzadkiego zakażenia
mózgu zwanego postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (PML, ang. progressive
multifocal leukoencephalopathy).
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Lek Dimethyl Fumarate Frontier może niekorzystnie wpływać na liczbę białych krwinek oraz
czynność nerek i wątroby. Przed rozpoczęciem leczenia lekiem Dimethyl Fumarate Frontier lekarz
zbada liczbę białych krwinek u pacjenta oraz sprawdzi, czy nerki i wątroba funkcjonują prawidłowo.
Badania te lekarz będzie przeprowadzał okresowo w trakcie leczenia. Jeżeli w trakcie leczenia liczba
białych krwinek u pacjenta się zmniejszy, lekarz może rozważyć przeprowadzenie dodatkowych
badań lub przerwanie leczenia.
Przed rozpoczęciem przyjmowania leku Dimethyl Fumarate Frontier należy omówić to z lekarzem,
jeśli u pacjenta występuje:
− ciężka choroba nerek
− ciężka choroba wątroby
− choroba żołądka lub jelit
− ciężkie zakażenie (np. zapalenie płuc).
Podczas leczenia lekiem Dimethyl Fumarate Frontier może wystąpić półpasiec. W niektórych
przypadkach wystąpiły ciężkie powikłania. W razie podejrzenia u pacjenta jakichkolwiek objawów
półpaśca należy niezwłocznie poinformować o tym lekarza.
Jeżeli stwardnienie rozsiane się nasili (np. u pacjenta wystąpi osłabienie lub zaburzenia widzenia) lub
pojawią się nowe objawy, pacjent powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ mogą
to być objawy rzadko występującego zakażenia mózgu zwanego postępującą wieloogniskową
leukoencefalopatią. PML to ciężka choroba, która może prowadzić do ciężkiej niepełnosprawności lub
zgonu.
Podczas stosowania leku zawierającego fumaran dimetylu w skojarzeniu z innymi estrami kwasu
fumarowego stosowanymi w leczeniu łuszczycy (choroby skóry) zgłaszano rzadkie, ale ciężkie
zaburzenie czynności nerek (zespół Fanconiego). Jeśli pacjent zauważy, że oddaje więcej moczu,
czuje większe pragnienie i pije więcej niż zwykle, jego mięśnie wydają się słabsze, dojdzie do
złamania kości lub po prostu czuje ból, należy możliwie jak najszybciej zgłosić się do lekarza w celu
dalszego zbadania tych objawów.
Dzieci i młodzież
Nie należy podawać tego leku dzieciom w wieku poniżej 10 lat, ponieważ nie są dostępne dane
dotyczące tej grupy wiekowej.
Lek Dimethyl Fumarate Frontier a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować, a w szczególności o:
− lekach zawierających estry kwasu fumarowego (fumarany) stosowanych w leczeniu
łuszczycy;
− lekach wpływających na układ odpornościowy, w tym lekach stosowanych
w chemioterapii, lekach immunosupresyjnych lub innych lekach stosowanych w leczeniu
stwardnienia rozsianego;
− lekach mających wpływ na nerki, w tym niektórych antybiotykach (stosowanych
w leczeniu zakażeń), lekach moczopędnych (diuretyki), niektórych rodzajach leków
przeciwbólowych (takie jak ibuprofen i podobne leki przeciwzapalne oraz leki dostępne bez
recepty), a także leki zawierające lit.
− stosowanie niektórych szczepionek (szczepionek zawierających żywe drobnoustroje)
podczas leczenia lekiem Dimethyl Fumarate Frontier może spowodować rozwój zakażenia,
dlatego należy tego unikać. Lekarz doradzi, czy należy podać szczepionki innego rodzaju
(szczepionki zawierające martwe drobnoustroje).
Dimethyl Fumarate Frontier z alkoholem
Należy unikać spożywania wysokoprocentowych napojów alkoholowych (ponad 30% alkoholu
objętościowo, np. napoje spirytusowe) w ilości większej niż 50 mL w ciągu godziny od przyjęcia leku
Dimethyl Fumarate Frontier, z powodu ryzyka interakcji pomiędzy alkoholem i tym lekiem. Może to
prowadzić to wystąpienia nieżytu żołądka (zapalenie błony śluzowej żołądka), zwłaszcza u osób
podatnych na tę chorobę.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Istnieją ograniczone dane dotyczące wpływu tego leku, stosowanego przez kobiety w ciąży, na
nienarodzone dziecko. Nie należy stosować leku Dimethyl Fumarate Frontier podczas ciąży, chyba że
pacjentka omówiła to z lekarzem, a stosowanie leku jest konieczne.
Karmienie piersią
Nie wiadomo, czy substancja czynna tego leku przenika do mleka ludzkiego. Lekarz doradzi
pacjentce, czy powinna przerwać karmienie piersią, czy przerwać przyjmowanie leku Dimethyl
Fumarate Frontier. Decyzja zostanie podjęta w oparciu o ocenę korzyści dla dziecka wynikających
z karmienia piersią w porównaniu do korzyści dla pacjentki wynikających z leczenia.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Nie należy się spodziewać, aby lek Dimethyl Fumarate Frontier miał wpływ na zdolność prowadzenia
pojazdów i obsługiwania maszyn.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Lek Dimethyl Fumarate Frontier może zmniejszać liczbę limfocytów (rodzaj białych krwinek). Mała
liczba białych krwinek może zwiększać ryzyko zakażeń, w tym rzadko występującego zakażenia
mózgu, zwanego postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią. PML może prowadzić do ciężkiej
niepełnosprawności lub zgonu. PML stwierdzano po upływie od 1 roku do 5 lat leczenia, dlatego
lekarz powinien kontrolować liczbę białych krwinek u pacjenta przez cały czas jego trwania, a pacjent
powinien zwracać uwagę na objawy opisane poniżej, które mogą wskazywać na PML. Ryzyko
wystąpienia PML może być większe, jeżeli pacjent przyjmował wcześniej leki zaburzające
funkcjonowanie układu odpornościowego.
Objawy PML mogą przypominać nawrotowy rzut stwardnienia rozsianego. Należą do nich
występujące osłabienie lub jego nasilenie się po jednej stronie ciała, zaburzenia koordynacji ruchów,
zaburzenia widzenia, toku myślenia lub pamięci, splątanie lub zmiany osobowości, zaburzenia mowy
i trudności w komunikowaniu trwające dłużej niż kilka dni. Dlatego też, jeśli pacjent w trakcie
przyjmowania leku Dimethyl Fumarate Frontier zauważy nasilenie objawów związanych ze
stwardnieniem rozsianym lub wystąpienie jakichkolwiek nowych objawów, powinien jak najszybciej
skontaktować się z lekarzem. Należy też porozmawiać z partnerem lub opiekunami i poinformować
ich o swoim leczeniu. Mogą wystąpić objawy, których pacjent może nie być świadomy.
W razie wystąpienia któregokolwiek z wymienionych objawów należy natychmiast
skontaktować się z lekarzem.
Ciężkie reakcje alergiczne
Częstość występowania ciężkich reakcji alergicznych nie może być określona na podstawie
dostępnych danych (częstość nieznana).
Bardzo częstym działaniem niepożądanym jest nagłe (napadowe) zaczerwienienie skóry twarzy lub
ciała. Jeżeli napadowemu zaczerwienieniu skóry towarzyszy czerwona wysypka lub pokrzywka oraz
którykolwiek z poniższych objawów:
- obrzęk twarzy, warg, jamy ustnej lub języka (obrzęk naczyniowo-ruchowy)
- świszczący oddech, trudności w oddychaniu lub zadyszka (duszność, niedotlenienie)
- zawroty głowy lub utrata przytomności (niedociśnienie tętnicze),
może to świadczyć o wystąpieniu ciężkiej reakcji alergicznej (anafilaksji).
Należy przerwać przyjmowanie leku Dimethyl Fumarate Frontier i natychmiast skontaktować
się z lekarzem.
Inne działania niepożądane
Bardzo częste działania niepożądane (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób)
- zaczerwienienie skóry twarzy lub uczucie podwyższonej temperatury ciała, gorąca, pieczenia
- skóry lub swędzenia skóry (napadowe zaczerwienienie skóry)
- luźne stolce (biegunka)
- mdłości (nudności)
- bóle lub skurcze żołądka
Przyjmowanie leku z posiłkiem pomoże złagodzić wymienione powyżej działania niepożądane.
Podczas przyjmowania fumaranu dimetylu bardzo często w badaniach moczu stwierdza się
zwiększoną produkcję ciał ketonowych (substancji normalnie wytwarzanych w organizmie).
Należy zapytać lekarza jak radzić sobie z tymi działaniami niepożądanymi. Lekarz może zmniejszyć
dawkę leku. Nie należy samemu zmniejszać dawki leku, chyba że zaleci to lekarz.
Częste działania niepożądane (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 10 osób)
- zapalenie błony śluzowej jelit (nieżyt przewodu pokarmowego)
- wymioty
- niestrawność
- zapalenie błony śluzowej żołądka (nieżyt żołądka)
- zaburzenia ze strony żołądka i jelit
- pieczenie skóry
- uderzenia gorąca, uczucie gorąca
- swędzenie skóry (świąd)
- wysypka
- różowe lub czerwone plamy na skórze (rumień)
- utrata włosów (łysienie)
Działania niepożądane, które mogą powodować nieprawidłowe wyniki badań krwi lub moczu
- mała liczba białych krwinek (limfopenia, leukopenia). Zmniejszona liczba białych
krwinek może oznaczać, że organizm jest mniej zdolny zwalczać zakażenie. W razie
ciężkiego zakażenia (np. zapalenia płuc) należy natychmiast skontaktować się z
lekarzem
- białko (albumina) w moczu
- zwiększona aktywność enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) we krwi.
Niezbyt częste działania niepożądane (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 100 osób)
- reakcje alergiczne (nadwrażliwość)
- zmniejszenie liczby płytek krwi
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
- zapalenie wątroby i zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT lub
AspAT jednocześnie z bilirubiną)
- półpasiec, z takimi objawami jak pęcherze na skórze, pieczenie, swędzenie lub ból
skóry, zwykle po jednej stronie górnej części ciała lub twarzy, oraz innymi objawami,
takimi jak gorączka i osłabienie we wczesnych stadiach zakażenia, a następnie
drętwienie, swędzenie lub czerwone plamy oraz silny ból
- katar (nieżyt nosa)
Dzieci (w wieku 13 lat i powyżej) i młodzież
Działania niepożądane wymienione powyżej również dotyczą dzieci i młodzieży.
Występowanie niektórych działań niepożądanych zgłaszano częściej u dzieci i młodzieży niż u osób
dorosłych, np. ból głowy, ból brzucha lub skurcze żołądka, wymioty, ból gardła, kaszel i bolesne
miesiączki.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie
6.1.
W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML,
ang. progressive multifocal leukoencephalopathy).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Badania krwi/analizy laboratoryjne
Czynność nerek
W badaniach klinicznych u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu obserwowano zmiany w wynikach
badań laboratoryjnych czynności nerek (patrz punkt 4.8). Kliniczne znaczenie takich zmian nie jest znane.
Zaleca się przeprowadzać ocenę czynności nerek (np. oznaczanie kreatyniny i azotu mocznikowego we
krwi oraz ogólne badanie moczu) przed rozpoczęciem leczenia, po 3 i 6 miesiącach leczenia, następnie co
6 do 12 miesięcy oraz zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.
Czynność wątroby
W wyniku leczenia fumaranem dimetylu może dojść do polekowego uszkodzenia wątroby, w tym
zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych (≥ 3-krotnie przekroczona górna granica normy - GGN)
i zwiększenia stężenia bilirubiny całkowitej (≥ 2-krotnie przekroczona GGN). Działania niepożądane
mogą wystąpić w ciągu kilku dni, po kilku tygodniach lub po dłuższym okresie od rozpoczęcia
stosowania. Po przerwaniu leczenia obserwowano ustąpienie działań niepożądanych. Zaleca się
przeprowadzenie badania aktywności aminotransferaz (np. aminotransferazy alaninowej [AlAT],
aminotransferazy asparaginianowej [AspAT]) i stężenia bilirubiny całkowitej w surowicy przed
rozpoczęciem i w trakcie leczenia, zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.
Limfocyty
U pacjentów leczonych fumaranem dimetylu może wystąpić limfopenia (patrz punkt 4.8). Bezpośrednio
przed rozpoczęciem leczenia fumaranem dimetylu należy wykonać badanie pełnej morfologii krwi,
łącznie z oznaczeniem liczby limfocytów.
Jeżeli liczba limfocytów okaże się być poniżej prawidłowego zakresu, należy przed wdrożeniem leczenia
tym produktem leczniczym dokładnie zbadać możliwe przyczyny takiego stanu. Fumaranu dimetylu
nie badano u pacjentów, u których już wcześniej występowała mała liczba limfocytów, a zatem u takich
pacjentów produkt leczniczy należy stosować ostrożnie. Leczenia fumaranem dimetylu nie należy
rozpoczynać u pacjentów z ciężką limfopenią (liczba limfocytów < 0,5 x 109/L).
Po rozpoczęciu leczenia co 3 miesiące należy wykonywać pełną morfologię krwi, łącznie z oznaczeniem
liczby limfocytów.
Ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML)
u pacjentów z limfopenią zaleca się wzmożony nadzór i następujące postępowanie:
− leczenie fumaranem dimetylu należy przerwać u pacjentów z długotrwałą, ciężką limfopenią
(liczba limfocytów poniżej 0,5 x 109/L) utrzymująca się przez ponad 6 miesięcy.
− u pacjentów z długotrwałym umiarkowanym zmniejszeniem liczby limfocytów ≥ 0,5 x 109/L do
< 0,8 x 109/L, które utrzymuje się przez ponad 6 miesięcy, należy ponownie ocenić stosunek
korzyści do ryzyka w związku z leczeniem fumaranem dimetylu.
− u pacjentów z liczbą limfocytów poniżej dolnej granicy normy (DGN), zgodnie z zakresem
referencyjnym określonym przez lokalne laboratorium, zaleca się regularne monitorowanie
bezwzględnej liczby limfocytów. Należy uwzględnić też inne czynniki, które mogą dodatkowo
zwiększać indywidualne ryzyko wystąpienia PML (patrz podpunkt dotyczący PML poniżej).
Liczbę limfocytów należy monitorować do czasu ich powrotu do prawidłowych wartości (patrz punkt
5.1). Gdy to nastąpi i gdy brak innych metod leczenia, decyzja dotycząca ponownego wdrożenia leczenia
fumaranem dimetylu po jego przerwaniu powinna opierać się na ocenie klinicznej.
Badanie obrazowe metodą rezonansu magnetycznego (MRI, ang. magnetic resonance imaging)
Przed rozpoczęciem leczenia fumaranem dimetylu powinien być dostępny wyjściowy wynik badania MRI
(zazwyczaj z badania wykonanego w ciągu poprzednich 3 miesięcy) do celów porównawczych.
Należy rozważyć potrzebę wykonania kolejnych badań MRI, zgodnie z zaleceniami obowiązującymi
w danym kraju lub rejonie. Badanie takie może być przeprowadzane w ramach ściślejszego
monitorowania pacjentów, u których stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia PML. W przypadku
klinicznego podejrzenia PML, należy niezwłocznie wykonać badanie MRI w celach diagnostycznych.
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)
U pacjentów leczonych fumaranem dimetylu zgłaszano przypadki postępującej wieloogniskowej
leukoencefalopatii (PML) (patrz punkt 4.8). PML jest oportunistycznym zakażeniem wywołanym
wirusem Johna-Cunninghama (JCV, ang. John Cunningham virus), które może prowadzić do zgonu lub
ciężkiej niepełnosprawności.
Stosowanie fumaranu dimetylu i innych produktów leczniczych zawierających fumarany wiązało się
z przypadkami postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) w przebiegu limfopenii (liczba
limfocytów poniżej DGN). Długotrwała umiarkowana lub ciężka limfopenia zwiększa ryzyko wystąpienia
PML w związku ze stosowaniem fumaranu dimetylu. Ryzyka tego nie można jednak wykluczyć
u pacjentów z łagodną limfopenią.
Dodatkowe czynniki, które mogą przyczynić się do zwiększonego ryzyka PML w przebiegu limfopenii, są
następujące:
− czas trwania leczenia fumaranem dimetylu; przypadki PML wystąpiły po upływie od około
1 roku do 5 lat leczenia, choć dokładna zależność pomiędzy wystąpieniem PML a czasem
trwania leczenia nie jest znana,
− istotne zmniejszenie liczby limfocytów T CD4+, w szczególności limfocytów T CD8+, które są
ważnym elementem obrony immunologicznej (patrz punkt 4.8) oraz
− wcześniejsze leczenie immunosupresyjne lub immunomodulacyjne (patrz poniżej).
Lekarze powinni ocenić stan pacjentów w celu określenia czy objawy podmiotowe wskazują na
zaburzenia neurologiczne. Jeśli tak, należy ustalić, czy są one typowe dla stwardnienia rozsianego, czy też
mogą wskazywać na PML.
W momencie wystąpienia pierwszych objawów przedmiotowych lub podmiotowych wskazujących na
PML należy wstrzymać stosowanie fumaranu dimetylu oraz przeprowadzić odpowiednie badania
diagnostyczne, w tym oznaczenie DNA wirusa JCV w płynie mózgowo-rdzeniowym (PMR) metodą
ilościowej reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR, ang. polymerase chain reaction). Objawy PML mogą
przypominać nawrotowy rzut stwardnienia rozsianego. Typowe objawy PML są różnorodne, rozwijają się
w ciągu dni lub tygodni i obejmują: postępujące osłabienie po jednej stronie ciała lub niezborność
ruchową kończyn, zaburzenia widzenia, zmiany w toku myślenia, pamięci oraz orientacji, prowadzące do
splątania i zmian osobowości. Lekarze powinni zwracać szczególną uwagę na objawy podmiotowe
wskazujące na PML, których pacjent może nie zauważyć. Należy też poradzić pacjentom, aby
poinformowali partnera lub opiekunów o stosowanym leczeniu, ponieważ mogą oni zauważyć objawy
podmiotowe, których pacjent nie jest świadomy.
PML może występować tylko przy jednoczesnym zakażeniu wirusem Johna-Cunninghama (JCV). Należy
wziąć pod uwagę, że nie zbadano wpływu limfopenii na dokładność testu na oznaczenie miana
przeciwciał anty-JCV w surowicy u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu. Należy również
przypomnieć, że ujemny wynik tego testu (w przypadku prawidłowej liczby limfocytów) nie wyklucza
możliwości późniejszego zakażenia wirusem JCV.
Jeśli u pacjenta wystąpi PML, należy całkowicie odstąpić od stosowania fumaranu dimetylu.
Wcześniejsze leczenie immunosupresyjne lub immunomodulacyjne
Nie przeprowadzono badań oceniających skuteczność i bezpieczeństwo fumaranu dimetylu w przypadku
zmiany z leczenia innymi lekami modyfikującymi na leczenie fumaranem dimetylu. Wcześniejsze
leczenie immunosupresyjne może przyczynić się do wystąpienia PML u pacjentów leczonych fumaranem
dimetylu.
Przypadki PML zgłaszano u pacjentów leczonych wcześniej natalizumabem, przy czym PML stanowi
znane ryzyko związane z jego stosowaniem. Lekarze powinni mieć świadomość, że przypadki PML
występujące po niedawnym zaprzestaniu stosowania natalizumabu mogą nie wiązać się z limfopenią.
Ponadto większość potwierdzonych przypadków PML podczas stosowania fumaranu dimetylu wystąpiła
u pacjentów otrzymujących wcześniej leczenie immunomodulacyjne.
Zmieniając inny lek modyfikujący przebieg choroby na fumaran dimetylu, należy uwzględnić okres
półtrwania i mechanizm działania odstawianego leku, aby uniknąć addytywnego wpływu na układ
odpornościowy i jednocześnie zmniejszyć ryzyko nawrotu stwardnienia rozsianego.
Zaleca się wykonanie pełnej morfologii krwi przed wdrożeniem leczenia fumaranem dimetylu oraz
regularnie przeprowadzanie tego badania w trakcie leczenia (patrz powyżej: Badania krwi/analizy
laboratoryjne).
Ciężkie zaburzenia czynności nerek lub wątroby
Fumaranu dimetylu nie badano u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby,
a zatem produkt leczniczy należy stosować ostrożnie w tej grupie pacjentów (patrz punkt 4.2).
Ciężka czynna choroba układu pokarmowego
Fumaranu dimetylu nie badano u pacjentów z ciężką czynną chorobą układu pokarmowego, a zatem
produkt leczniczy należy stosować ostrożnie w tej grupie pacjentów.
Nagłe zaczerwienienie skóry
Nagłe zaczerwienie skóry stwierdzano u 34% uczestników badań klinicznych leczonych fumaranem
dimetylu. U większości pacjentów, u których wystąpił ten objaw, miał on nasilenie łagodne lub
umiarkowane. Z danych pochodzących z badań z udziałem zdrowych ochotników wynika, że mediatorem
nagłego zaczerwienienia skóry związanego ze stosowaniem fumaranu dimetylu jest prawdopodobnie
prostaglandyna. W przypadku pacjentów z nieznośnym zaczerwienieniem korzystne może być
krótkotrwałe leczenie kwasem acetylosalicylowym w dawce 75 mg, bez otoczki dojelitowej (patrz punkt
4.5). W dwóch badaniach z udziałem zdrowych ochotników częstość i nasilenie nagłego zaczerwienienia
skóry zmniejszyły się w okresie podawania kwasu acetylosalicylowego.
U 3 pacjentów spośród 2 560 uczestników badań klinicznych leczonych fumaranem dimetylu wystąpiły
silne objawy zaczerwienienia skóry, które były prawdopodobnie spowodowane reakcją nadwrażliwości
lub rzekomoanafilaktyczną. Te działania niepożądane nie zagrażały życiu, ale doprowadziły do
hospitalizowania pacjenta. Lekarzy i pacjentów należy ostrzec o takim ryzyku w przypadku wystąpienia
ciężkiej reakcji zaczerwienienia skóry (patrz punkty 4.2, 4.5 i 4.8).
Reakcje anafilaktyczne
Po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki reakcji anafilaktycznej/anafilaktoidalnej po podaniu
fumaranu dimetylu (patrz punkt 4.8). Objawami mogą być duszność, hipoksja, niedociśnienie tętnicze,
obrzęk naczynioworuchowy, wysypka lub pokrzywka. Nie jest znany mechanizm wywoływania reakcji
anafilaktycznej przez fumaran dimetylu. Reakcja ta występuje zwykle po podaniu pierwszej dawki, może
jednak wystąpić w dowolnym momencie leczenia i może być ciężka oraz stanowić zagrożenie dla życia.
Należy poinformować pacjentów, że jeśli wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe anafilaksji,
należy przerwać stosowanie fumaranu dimetylu i natychmiast skontaktować się z lekarzem. Nie należy
wznawiać leczenia (patrz punkt 4.8).
Zakażenia
W badaniach fazy III prowadzonych z kontrolą placebo u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu
i u pacjentów otrzymujących placebo częstość występowania zakażeń (60% w porównaniu do 58%) oraz
ciężkich zakażeń (2% w porównaniu do 2%) była podobna. Jednakże, ze względu na właściwości
immunomodulacyjne fumaranu dimetylu (patrz punkt 5.1), jeśli u pacjenta rozwinie się ciężkie zakażenie,
należy rozważyć czasowe wstrzymanie leczenia fumaranem dimetylu, a przed jego wznowieniem
przeprowadzić ponowną ocenę korzyści i ryzyka. Pacjentom przyjmującym fumaran dimetylu należy
zalecić, aby zgłaszali lekarzowi wystąpienie objawów zakażenia. Nie należy rozpoczynać leczenia tym
produktem leczniczym u pacjentów z ciężkimi zakażeniami, dopóki zakażenie (zakażenia) nie ustąpi.
Nie obserwowano większej częstości ciężkich zakażeń u pacjentów z liczbą limfocytów < 0,8 x 109/L lub
< 0,5 x 109/L (patrz punkt 4.8). Jeżeli leczenie jest kontynuowane w obecności umiarkowanej do ciężkiej
i długotrwałej limfopenii, nie można wykluczyć ryzyka oportunistycznych zakażeń, w tym PML (patrz
podpunkt dotyczący PML w punkcie 4.4).
Zakażenia półpaścem
Podczas stosowania fumaranu dimetylu zgłaszano przypadki półpaśca (patrz punkt 4.8). Większości
z nich nie uznano za ciężkie, jednakże zgłaszano też ciężkie przypadki, w tym półpasiec rozsiany,
półpasiec oczny, półpasiec uszny, półpasiec z powikłaniami neurologicznymi, zapalenie opon mózgowych
i mózgu w półpaścu oraz zapalenie opon mózgowych i rdzenia w półpaścu. Te działania niepożądane
mogą wystąpić w dowolnym czasie leczenia. Pacjentów przyjmujących fumaran dimetylu należy
kontrolować w kierunku przedmiotowych i podmiotowych objawów półpaśca, zwłaszcza gdy zgłaszana
jest współistniejąca limfocytopenia. W razie wystąpienia półpaśca należy wdrożyć odpowiednie leczenie.
U pacjentów z ciężkimi zakażeniami należy rozważyć zaprzestanie leczenia fumaranem dimetylu do czasu
ustąpienia zakażenia (patrz punkt 4.8).
Rozpoczęcie leczenia
Leczenie fumaranem dimetylu należy rozpoczynać stopniowo, aby ograniczyć występowanie nagłego
zaczerwienienia skóry oraz żołądkowo-jelitowych działań niepożądanych (patrz punkt 4.2).
Zespół Fanconiego
Podczas stosowania produktu leczniczego zawierającego fumaran dimetylu w skojarzeniu z innymi
estrami kwasu fumarowego zgłaszano przypadki zespołu Fanconiego. Zespół Fanconiego jest zwykle
przemijający, dlatego ważne jest jego wczesne rozpoznanie i przerwanie leczenia fumaranem dimetylu,
aby zapobiec wystąpieniu zaburzeń czynności nerek i osteomalacji. Najważniejsze objawy to białkomocz,
cukromocz (przy prawidłowym stężeniu glukozy we krwi), hiperaminoacyduria i fosfaturia (może
występować jednocześnie z hipofosfatemią). Progresja może obejmować takie objawy, jak wielomocz,
nadmierne pragnienie i osłabienie mięśni proksymalnych. W rzadkich przypadkach może rozwinąć się
osteomalacja hipofosfatemiczna z niezlokalizowanym bólem kości, zwiększona aktywność fosfatazy
zasadowej w surowicy oraz złamania przeciążeniowe. Co istotne, zespół Fanconiego może wystąpić bez
zwiększonego stężenia kreatyniny ani niskiego współczynnika filtracji kłębuszkowej. W razie wystąpienia
niejednoznacznych objawów, należy rozważyć rozwój zespołu Fanconiego i wykonać odpowiednie
badania.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Leki przeciwnowotworowe, immunosupresyjne lub kortykosteroidy
Nie badano stosowania fumaranu dimetylu w skojarzeniu z lekami przeciwnowotworowymi ani
immunosupresyjnymi, a zatem należy zachować ostrożność podczas ich jednoczesnego stosowania.
W badaniach klinicznych dotyczących stwardnienia rozsianego leczenie nawrotowych rzutów choroby
krótkimi seriami dożylnych kortykosteroidów nie wiązało się z klinicznie istotnym zwiększeniem
częstości zakażeń.
Szczepionki
Podczas leczenia fumaranem dimetylu można rozważyć jednoczesne stosowanie szczepionek
inaktywowanych zgodnie z krajowym kalendarzem szczepień.
W badaniu klinicznym z udziałem ogółem 71 pacjentów z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia
rozsianego, u pacjentów otrzymujących fumaran dimetylu 240 mg dwa razy na dobę przez co najmniej
6 miesięcy (n=38) lub niepegylowany interferon przez co najmniej 3 miesiące (n=33), wystąpiła
porównywalna odpowiedź immunologiczna (definiowana jako ≥ 2-krotne zwiększenie miana przeciwciał
w stosunku do stanu przed podaniem szczepionki) na toksoid tężcowy (antygen przypominający)
i skoniugowaną polisacharydową szczepionkę przeciwko meningokokom grupy C (neoantygen), podczas
gdy odpowiedź immunologiczna na różne serotypy nieskoniugowanej 23-walentnej polisacharydowej
szczepionki przeciwko pneumokokom (niezależny od komórek T-antygen) różniła się w obu grupach.
Pozytywną odpowiedź immunologiczną (definiowaną jako ≥ 4-krotne zwiększenie miana przeciwciał) na
trzy szczepionki uzyskano u mniejszej liczby pacjentów w obu grupach. Stwierdzono niewielkie liczbowe
różnice w odpowiedzi na toksoid tężcowy i polisacharyd pneumokokowy serotypu 3 na korzyść
pacjentów przyjmujących niepegylowany interferon.
Brak danych klinicznych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania żywych, atenuowanych
szczepionek u pacjentów przyjmujących fumaran dimetylu. Stosowanie szczepionek zawierających żywe
drobnoustroje może zwiększać ryzyko zakażeń klinicznych, a zatem nie należy podawać ich pacjentom
leczonym fumaranem dimetylu, chyba że, w szczególnych przypadkach, zostanie uznane, iż ryzyko
wynikające z braku szczepienia przewyższa potencjalne ryzyko związane ze szczepionką.
Inne pochodne kwasu fumarowego
Podczas leczenia fumaranem dimetylu należy unikać jednoczesnego stosowania innych pochodnych
kwasu fumarowego (zarówno miejscowo, jak i ogólnoustrojowo).
U ludzi fumaran dimetylu jest w znacznym stopniu metabolizowany przez esterazy zanim przedostanie
się do krążenia ogólnego, a jego dalszy metabolizm odbywa się za pośrednictwem cyklu kwasów
trikarboksylowych, bez udziału układu cytochromu P450 (CYP). Badania in vitro blokowania i indukcji
enzymu CYP, badanie p-glikoproteiny ani też badania wiązania fumaranu dimetylu i fumaranu
monometylu (głównego metabolitu fumaranu dimetylu) z białkami, nie wykazały potencjalnego ryzyka
interakcji lekowych.
Wpływ innych substancji na fumaran dimetylu
W badaniach klinicznych potencjalnych interakcji z fumaranem dimetylu interferonu beta-1a
podawanego domięśniowo oraz octanu glatirameru, produktów leczniczych powszechnie stosowanych
u pacjentów ze stwardnieniem rozsianym, nie stwierdzono, aby zmieniały one profil farmakokinetyczny
fumaranu dimetylu.
Z danych pochodzących z badań z udziałem zdrowych ochotników wynika, że mediatorem nagłego
zaczerwienienia skóry związanego ze stosowaniem fumaranu dimetylu jest prawdopodobnie
prostaglandyna. W dwóch badaniach z udziałem zdrowych ochotników podawanie 325 mg (lub
równowartości) kwasu acetylosalicylowego bez otoczki dojelitowej 30 minut przed zastosowaniem
fumaranu dimetylu przez odpowiednio 4 dni i przez 4 tygodnie leczenia, nie zmieniało
farmakokinetycznego profilu fumaranu dimetylu. Należy rozważyć ryzyko związane z leczeniem kwasem
acetylosalicylowym przed podaniem go pacjentom z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego,
stosującym fumaran dimetylu. Nie badano jednak długotrwałego (> 4 tygodnie) ciągłego stosowania
kwasu acetylosalicylowego (patrz punkty 4.4 i 4.8).
Jednoczesne leczenie produktami leczniczymi nefrotoksycznymi (takimi jak aminoglikozydy, leki
moczopędne, niesteroidowe leki przeciwzapalne i sole litu) może zwiększać ryzyko działań
niepożądanych ze strony nerek (takich jak białkomocz, patrz punkt 4.8) u pacjentów leczonych
fumaranem dimetylu (patrz punkt 4.4 Badania krwi/analizy laboratoryjne).
Spożywanie umiarkowanych ilości alkoholu nie zmieniało ekspozycji na fumaran dimetylu i nie wiązało
się z nasileniem działań niepożądanych. Należy unikać spożywania dużych ilości wysokoprocentowych
napojów alkoholowych (ponad 30% alkoholu objętościowo) w ciągu godziny od przyjęcia produktu
leczniczego Dimethyl Fumarate Frontier, ponieważ alkohol może prowadzić do zwiększenia częstości
występowania żołądkowo-jelitowych działań niepożądanych.
Wpływ fumaranu dimetylu na inne substancje
Badania indukcji enzymu CYP in vitro nie wykazały interakcji pomiędzy fumaranem dimetylu
a doustnymi lekami antykoncepcyjnymi. W badaniu in vivo, jednoczesne stosowanie fumaranu dimetylu
oraz złożonych, doustnych leków antykoncepcyjnych (norgestymat i etynyloestradiol) nie prowadziło do
istotnych zmian w ekspozycji na doustne leki antykoncepcyjne.
Nie przeprowadzono badań interakcji z doustnymi lekami antykoncepcyjnymi zawierającymi inne
progestageny, jednak nie wydaje się, by fumaran dimetylu wpływał na ich ekspozycję.
Dzieci i młodzież
Badania dotyczące interakcji przeprowadzono wyłącznie u osób dorosłych.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Najczęstszymi działaniami niepożądanymi u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu były nagłe
zaczerwienienia skóry (35%) oraz zdarzenia ze strony układu pokarmowego (tj. biegunka (14%),
nudności (12%), ból brzucha (10%), bóle w nadbrzuszu (10%)). Objawy te występowały zwykle
w początkowej fazie leczenia (głównie w ciągu pierwszego miesiąca). U pacjentów, u których wystąpiło
nagłe zaczerwienienie skóry i zaburzenia ze strony układu pokarmowego , objawy te mogą występować
okresowo w trakcie leczenia fumaranem dimetylu. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi
prowadzącymi do przerwania leczenia (częstość występowania > 1%) u pacjentów leczonych fumaranem
dimetylu były nagłe zaczerwienienia skóry (3%) i zaburzenia ze strony układu pokarmowego (4%).
W 2 i 3 fazie badań klinicznych kontrolowanych placebo, jak i bez grupy kontrolnej, fumaran dimetylu
otrzymywało łącznie 2 513 pacjentów przez maksymalnie 12 lat z łączną ekspozycją równoważną 11 318
pacjentolat. Łącznie 1 169 pacjentów było leczonych fumaranem dimetylu przez co najmniej 5 lat, a 426
pacjentów było leczonych fumaranem dimetylu przez co najmniej 10 lat. Obserwacje wynikające z badań
klinicznych bez grupy kontrolnej i z grupą kontrolną są zgodne.
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Działania niepożądane pochodzące z badań klinicznych, badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania
po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu oraz zgłoszeń spontanicznych przedstawiono w tabeli
poniżej.
Działania niepożądane przedstawiono zgodnie z terminologią MedDRA oraz klasyfikacją układów
i narządów. Częstość występowania działań niepożądanych określono zgodnie z poniższą klasyfikacją:
− bardzo często (≥ 1/10)
− często (≥ 1/100 do < 1/10)
− niezbyt często ( ≥ 1/1 000 do < 1/100)
− rzadko ( ≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
− bardzo rzadko (< 1/10 000)
− częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Tabela 1 Działania niepożądane pochodzące z badań klinicznych, badań dotyczących
bezpieczeństwa stosowania po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu
oraz zgłoszeń spontanicznych
Klasyfikacja układów
i narządów MedDRA Działanie niepożądane Kategoria częstości
Zakażenia i zarażenia
pasożytnicze
Zapalenie żołądka i jelit Często
Postępująca leukoencefalopatia
wieloogniskowa (PML) Częstość nieznana
Półpasiec Częstość nieznana
Zaburzenia krwi i układu
chłonnego
Limfopenia Często
Leukopenia Często
Trombocytopenia Niezbyt często
Zaburzenia układu
immunologicznego
Nadwrażliwość Niezbyt często
Anafilaksja Częstość nieznana
Duszność Częstość nieznana
Hipoksja Częstość nieznana
Niedociśnienie tętnicze Częstość nieznana
Obrzęk naczyniowo-ruchowy Częstość nieznana
Zaburzenia układu nerwowego Uczucie pieczenia Często
Zaburzenia naczyniowe Nagłe zaczerwienienie skóry Bardzo często Uderzenia gorąca Często
Zaburzenia układu
oddechowego, klatki
piersiowej i śródpiersia
Nieżyt nosa
Częstość nieznana
Zaburzenia żołądka i jelit
Biegunka Bardzo często
Nudności Bardzo często
Bóle w nadbrzuszu Bardzo często
Ból brzucha Bardzo często
Wymioty Często
Niestrawność Często
Zapalenie żołądka Często
Zaburzenia żołądka i jelit Często
Zaburzenia wątroby i dróg
żółciowych
Zwiększona aktywność
aminotransferazy asparaginowej Często
Zwiększona aktywność
aminotransferazy alaninowej Często
Polekowe uszkodzenie wątroby Częstość nieznana
Zaburzenia skóry i tkanki
podskórnej
Świąd Często
Wysypka Często
Rumień Często
Łysienie Często
Zaburzenia nerek i dróg
moczowych Białkomocz Często
Zaburzenia ogólne i stany
w miejscu podania Uczucie gorąca Często
Badania diagnostyczne
Obecność ciał ketonowych
w moczu Bardzo często
Obecność albuminy w moczu Często
Zmniejszenie liczby białych
krwinek Często
Opis wybranych działań niepożądanych
Nagłe zaczerwienienie skóry
W badaniach kontrolowanych placebo częstość nagłego zaczerwienienia skóry (34% w porównaniu do
4%) oraz uderzeń gorąca (7% w porównaniu do 2%) była większa u pacjentów przyjmujących fumaran
dimetylu niż placebo, odpowiednio. Objaw ten opisywany jest zwykle jako nagłe zaczerwienienie skóry
lub uderzenia gorąca, ale może obejmować także inne reakcje (np. uczucie gorąca, zaczerwienienie,
świąd i uczucie pieczenia skóry). Zdarzenia te pojawiały się zwykle na początku leczenia (głównie
w pierwszym miesiącu), a u pacjentów, u których wystąpiło nagłe zaczerwienienie skóry, zdarzenia te
mogą powtarzać się okresowo w trakcie leczenia fumaranem dimetylu. U większości pacjentów z nagłym
zaczerwieniem skóry nasilenie takiej reakcji było łagodne lub umiarkowane. Łącznie 3% pacjentów
leczonych fumaranem dimetylu przerwało leczenie z powodu nagłego zaczerwienienia skóry.
Częstość występowania nagłego zaczerwienienia skóry o ciężkim nasileniu, które może przejawiać się
w postaci uogólnionego rumienia, wysypki i (lub) świądu, obserwowano u mniej niż 1% pacjentów
leczonych fumaranem dimetylu (patrz punkty 4.2, 4.4 i 4.5).
Działania niepożądane ze strony żołądka i jelit
Częstość występowania zdarzeń ze strony układu pokarmowego [np. biegunka (14% w porównaniu do
10%), nudności (12% w porównaniu do 9%), bóle w nadbrzuszu (10% w porównaniu do 6%), ból
brzucha (9% w porównaniu do 4%), wymioty (8% w porównaniu do 5%) oraz niestrawność (5%
w porównaniu do 3%)] była większa u pacjentów przyjmujących fumaran dimetylu niż u pacjentów
otrzymujących placebo, odpowiednio.
Zaburzenia ze strony układu pokarmowego pojawiały się zwykle na początku leczenia (głównie
w pierwszym miesiącu). U pacjentów, u których występują zaburzenia ze strony układu pokarmowego,
objawy te mogą pojawiać się okresowo w trakcie leczenia fumaranem dimetylu. U większości pacjentów
z objawami ze strony układu pokarmowego ich nasilenie było łagodne lub umiarkowane. Cztery procent
(4%) pacjentów leczonych fumaranem dimetylu przerwało leczenie z powodu zaburzeń ze strony układu
pokarmowego.
Ciężkie zaburzenia ze strony układu pokarmowego, łącznie z zapaleniem żołądka i jelit oraz
zapaleniem żołądka, obserwowano u 1% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu (patrz punkt 4.2).
Czynność wątroby
Z danych uzyskanych w badaniach kontrolowanych placebo wynika, że u większości pacjentów
ze zwiększoną aktywnością aminotransferaz wątrobowych wartości te były < 3 razy większe niż górna
granica normy (GGN). Zwiększoną częstość występowania podwyższonej aktywności aminotransferaz
wątrobowych u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu niż w grupie placebo obserwowano głównie
w ciągu pierwszych 6 miesięcy leczenia. Zwiększoną ≥ 3 razy GGN aktywność aminotransferazy
alaninowej i asparaginowej zaobserwowano u, odpowiednio, 5% i 2% pacjentów otrzymujących placebo
oraz u 6% i 2% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu. W związku ze zwiększoną aktywnością
aminotransferaz leczenie przerwano w < 1% przypadków, zarówno u pacjentów leczonych fumaranem
dimetylu, jak i u pacjentów otrzymujących placebo. W badaniach kontrolowanych placebo
nie obserwowano zwiększenia aktywności aminotransferaz ≥ 3 razy GGN z jednoczesnym zwiększeniem
stężenia bilirubiny całkowitej > 2 razy GGN.
Po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu zgłaszano przypadki zwiększenia aktywności enzymów
wątrobowych i przypadki polekowego uszkodzenia wątroby (jednoczesne zwiększenie aktywności
aminotransferaz ≥ 3-krotnie przekroczona GGN oraz stężenia bilirubiny całkowitej > 2-krotnie
przekroczona GGN) w następstwie podania fumaranu dimetylu, które ustąpiły po przerwaniu leczenia.
Limfopenia
W badaniach kontrolowanych placebo większość pacjentów (> 98%) miała prawidłową liczbę
limfocytów przed rozpoczęciem leczenia. Po rozpoczęciu leczenia fumaranem dimetylu średnia liczba
limfocytów zmniejszała się w ciągu pierwszego roku, osiągając następnie plateau. Ogólnie, liczba
limfocytów zmniejszała się o około 30% w porównaniu do wartości wyjściowej. Średnia i mediana liczby
limfocytów pozostawały w zakresie wartości prawidłowych. Liczbę limfocytów < 0,5 x 109/L
stwierdzano u < 1% pacjentów przyjmujących placebo i u 6% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu.
Liczbę limfocytów < 0,2 x 109/L wykryto u 1 pacjenta leczonego fumaranem dimetylu i u ani jednego
pacjenta z grupy przyjmującej placebo.
W badaniach klinicznych (zarówno kontrolowanych jak i niekontrolowanych) u 41% pacjentów
leczonych fumaranem dimetylu występowała limfopenia (zdefiniowana w tych badaniach jako liczba
limfocytów < 0,91 x 109/L). Łagodną limfopenię (liczby limfocytów od ≥ 0,8 x 109/L do < 0,91 x 109/L)
zaobserwowano u 28% pacjentów; umiarkowaną limfopenię (liczby limfocytów od ≥ 0,5 x 109/L do
< 0,8 x 109/L) utrzymującą się przez co najmniej sześć miesięcy zaobserwowano u 11% pacjentów;
ciężką limfopenię (liczba limfocytów < 0,5 x 109/L) utrzymującą się przez co najmniej sześć miesięcy
zaobserwowano u 2% pacjentów. W grupie z ciężką limfopenią większość stwierdzanych wartości
liczbowych limfocytów pozostawała < 0,5 x 109/L podczas kontynuacji leczenia.
Ponadto, po 48 tygodniach leczenia fumaranem dimetylu w ramach niekontrolowanego, prospektywnego
badania porejestracyjnego (n=185) u maksymalnie 37% i 6% pacjentów stwierdzono odpowiednio,
umiarkowane (≥ 0,2 x 109/L do < 0,4 x 109/L) lub istotne (< 0,2 x 109/L) zmniejszenie liczby limfocytów
T CD4+, przy czym częściej występował spadek limfocytów T CD8+, do poziomu < 0,2 × 109/L
u maksymalnie 59% pacjentów i do poziomu < 0,1 × 109/L u 25% pacjentów. W kontrolowanych
i niekontrolowanych badaniach klinicznych pacjentów z liczbą limfocytów poniżej DGN, u których
przerwano leczenie fumaranem dimetylu, kontrolowano w kierunku powrotu liczby limfocytów do
wartości DGN (patrz punkt 5.1).
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)
Zgłaszano przypadki zakażenia wirusem Johna-Cunninghama (JCV) powodującego postępującą
wieloogniskową leukoencefalopatię (PML) w związku ze stosowaniem fumaranu dimetylu (patrz punkt
4.4). PML może prowadzić do zgonu lub ciężkiej niepełnosprawności. W jednym z badań klinicznych
u jednego pacjenta przyjmującego fumaran dimetylu wystąpiła zakończona zgonem PML w przebiegu
ciężkiej i długotrwałej limfopenii (liczby limfocytów przeważnie < 0,5 x 109/L przez 3,5 roku).
Po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu PML wystąpiła też w przebiegu umiarkowanej i łagodnej
limfopenii (> 0,5 x 109/L do < DGN według zakresu referencyjnego określonego przez lokalne
laboratorium).
U kilku pacjentów z PML, u których oznaczono liczbę podtypów limfocytów T w momencie rozpoznania
PML, stwierdzono zmniejszenie liczby limfocytów T CD8+ do poziomu < 0,1 x 109/L, podczas gdy
redukcja liczby limfocytów T CD4+ była zróżnicowana (od < 0,05 do 0,5 x 109/L) i bardziej skorelowana
z ogólnym stopniem nasilenia limfopenii (< 0,5 x 109/L do < DGN).
W efekcie u tych pacjentów występował podwyższony stosunek limfocytów CD4+/CD8+.
Długotrwała umiarkowana lub ciężka limfopenia zwiększa ryzyko wystąpienia PML w związku ze
stosowaniem fumaranu dimetylu. Jednak PML występowała też u pacjentów z łagodną limfopenią.
Ponadto większość przypadków PML po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu występowała
u pacjentów w wieku > 50 lat.
Zakażenia wirusem półpaśca
W związku ze stosowaniem fumaranu dimetylu zgłaszano przypadki zakażenia półpaścem. Podczas
długoterminowego badania uzupełniającego, w którym leczonych było 1 736 pacjentów ze
stwardnieniem rozsianym, około 5% z nich zgłosiło, co najmniej jedno zdarzenie zachorowania na
półpasiec, z których 42% było łagodnych, 55% umiarkowanych, a 3% ciężkich. Czas do wystąpienia
od podania pierwszej dawki fumaranu dimetylu wynosił od około 3 miesięcy do 10 lat. Czterech
pacjentów doświadczyło ciężkich zdarzeń, z których wszystkie ustąpiły. U większości pacjentów,
włączając tych, u których wystąpiło ciężkie zakażenie półpaścem, liczba limfocytów była większa niż
DGN. U większości pacjentów ze współistniejącymi liczbami limfocytów poniżej DGN, limfopenię
sklasyfikowano jako umiarkowaną lub ciężką. Po wprowadzeniu fumaranu dimetylu do obrotu,
większość przypadków zakażenia półpaścem stanowiły przypadki nieuznane za ciężkie, które ustąpiły po
zastosowaniu leczenia. Istnieją ograniczone dane na temat bezwzględnej liczby limfocytów (ALC,
ang. abosulte lymphocyte count) u pacjentów z zakażeniem półpaścem z okresu po wprowadzeniu
fumaranu dimetylu do obrotu. Jednak w momencie zgłaszania u większości pacjentów występowała
limfopenia umiarkowana (od < 0,5 x 109/L do 0,8 x 109/L) lub ciężka (od < 0,5 x 109/L do 0,2 x 109/L)
(patrz punkt 4.4).
Nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych
W badaniach kontrolowanych placebo stężenie ciał ketonowych w moczu (1+ lub więcej) było większe
u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu (45%) w porównaniu do placebo (10%). W badaniach
klinicznych nie zaobserwowano niepożądanych następstw klinicznych.
Stężenia 1,25-dihydroksywitaminy D zmniejszały się u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu
w porównaniu do grupy placebo (procentowa mediana zmniejszenia stężenia po 2 latach w stosunku do
wartości wyjściowej wynosiła odpowiednio 25% do 15%), natomiast stężenia parathormonu (PTH,
ang. parathyroid hormone) zwiększały się bardziej u pacjentów leczonych fumaranem dimetylu
w porównaniu do grupy placebo (procentowa mediana zwiększenia stężenia po 2 latach w stosunku do
wartości wyjściowej wynosiła odpowiednio 29% do 15%). Średnie wartości dla obu parametrów
utrzymywały się w granicach normy.
W ciągu pierwszych dwóch miesięcy leczenia obserwowano przemijający wzrost średniej liczby
granulocytów kwasochłonnych.
Dzieci i młodzież
W 96-tygodniowym, otwartym, randomizowanym badaniu z grupą kontrolną przyjmującą czynny lek,
dzieci i młodzieży z rzutowo-remisyjną postacią stwardnienia rozsianego (RRMS) (n=7 w wieku od 10
do poniżej13 lat i n=71 w wieku od 13 do poniżej 18 lat) leczono dawką 120 mg dwa razy na dobę przez
7 dni, a następnie 240 mg dwa razy na dobę przez pozostały okres leczenia. Profil bezpieczeństwa u
dzieci i młodzieży wydawał się podobny do profilu obserwowanego wcześniej u pacjentów dorosłych.
Schemat badania klinicznego u dzieci różnił się od schematu badań klinicznych kontrolowanych placebo
prowadzonych u osób dorosłych. W związku z tym nie można wykluczyć, że zastosowanie innego
schematu badania klinicznego przyczyniło się do wystąpienia różnic ilościowych w zakresie zdarzeń
niepożądanych między populacją dzieci i młodzieży a populacją osób dorosłych. Zaburzenia żołądkowo-
jelitowe, a także zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia oraz zdarzenia
niepożądane w postaci bólu głowy i bolesnego miesiączkowania były częściej zgłaszane (≥10%)
w populacji dzieci i młodzieży niż w populacji osób dorosłych.
Poniższe działania niepożądane były zgłaszane w następujących odsetkach u dzieci i młodzieży:
• Ból głowy zgłaszano u 28% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu w porównaniu
z 36% pacjentów leczonych interferonem beta-1a.
• Zaburzenia żołądka i jelit zgłaszano u 74% pacjentów leczonych fumaranem dimetylu
w porównaniu z 31% pacjentów leczonych interferonem beta-1a. Wśród nich najczęściej
zgłaszano ból brzucha i wymioty podczas stosowania fumaranu dimetylu.
• Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia zgłaszano u 32% pacjentów
leczonych fumaranem dimetylu w porównaniu z 11% pacjentów leczonych interferonem
beta-1a. Wśród nich najczęściej zgłaszano ból jamy ustnej i gardła oraz kaszel podczas
stosowania fumaranu dimetylu.
• Bolesne miesiączki opisywano u 17% pacjentek leczonych fumaranem dimetylu
w porównaniu z 7% pacjentek leczonych interferonem beta-1a.
W niewielkim, 24-tygodniowym, otwartym, niekontrolowanym badaniu z udziałem dzieci i młodzieży
w wieku od 13 do 17 lat, z RRMS (120 mg dwa razy na dobę przez 7 dni, a następnie 240 mg dwa razy
na dobę przez pozostały czas leczenia; n=22), po którym nastąpiło 96- tygodniowe badanie uzupełniające
(240 mg dwa razy na dobę, n=20), profil bezpieczeństwa wydawał się podobny do obserwowanego
u pacjentów dorosłych.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie
podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych
Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
Tel.: + 48 22 49 21 301,
Faks: + 48 22 49 21 309,
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.