Tullex
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
- Podmiot odpowiedzialny
- Egis Pharmaceuticals PLC
- Substancje czynne
- Methotrexatum: 37,5 mg/ml
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 10 pozycji
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,2 ml, 4 amp.-strzyk. 0,2 ml, 12 amp.-strzyk. 0,2 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,267 ml, 4 amp.-strzyk. 0,267 ml, 12 amp.-strzyk. 0,267 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,333 ml, 4 amp.-strzyk. 0,333 ml, 12 amp.-strzyk. 0,333 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,4 ml, 4 amp.-strzyk. 0,4 ml, 12 amp.-strzyk. 0,4 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,467 ml, 4 amp.-strzyk. 0,467 ml, 12 amp.-strzyk. 0,467 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,533 ml, 4 amp.-strzyk. 0,533 ml, 12 amp.-strzyk. 0,533 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,6 ml, 4 amp.-strzyk. 0,6 ml, 12 amp.-strzyk. 0,6 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,667 ml, 4 amp.-strzyk. 0,667 ml, 12 amp.-strzyk. 0,667 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,733 ml, 4 amp.-strzyk. 0,733 ml, 12 amp.-strzyk. 0,733 ml | na receptę (Rx) |
| Tullex 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 1 amp.-strzyk. 0,8 ml, 4 amp.-strzyk. 0,8 ml, 12 amp.-strzyk. 0,8 ml | na receptę (Rx) |
Zamienniki: ta sama substancja, inna moc lub postać · 13 leków
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Łuszczyca wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Tullex, wskazany jest do leczenia: ciężkiej, opornej na leczenie, prowadzącej do niepełnosprawności łuszczycy pospolitej, z niewystarczającą odpowiedzią na leczenie oraz ciężkiego łuszczycowego zapalenia stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1 -
Nieswoiste zapalenia jelit wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Tullex, wskazany jest do leczenia: choroby Leśniowskiego-Crohna o przebiegu łagodnym do umiarkowanego w monoterapii lub w skojarzeniu z kortykosteroidami u dorosłych pacjentów, u których występuje oporność bądź nietolerancja na tiopuryny.” · ChPL, pkt 4.1 -
Reumatyzm wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Tullex, wskazany jest do leczenia: czynnego, reumatoidalnego zapalenia stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Produkt leczniczy Tullex, wskazany jest do leczenia: wielostawowej postaci ciężkiego, czynnego młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, jeżeli odpowiedź na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) jest niewystarczająca” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Produkt leczniczy Tullex, wskazany jest do leczenia: ciężkiej, opornej na leczenie, prowadzącej do niepełnosprawności łuszczycy pospolitej, z niewystarczającą odpowiedzią na leczenie oraz ciężkiego łuszczycowego zapalenia stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Produkt Tullex w postaci roztworu do wstrzykiwań jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na metotreksat lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1
- ciężkie zaburzenia czynności wątroby (patrz punkt 4.2)
- nadużywanie alkoholu
- ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min, patrz punkty 4.2 i 4.4)
- rozpoznane dyskrazje krwi, np. hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia, małopłytkowość lub istotna klinicznie niedokrwistość
- ciężkie, ostre lub przewlekłe zakażenia, np. gruźlica, zakażenie HIV lub inne zespoły niedoboru odporności
- owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i rozpoznanie czynnej choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy
- ciąża, karmienie piersią (patrz punkt 4.6)
- jednoczesne szczepienie żywymi szczepionkami.
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- chronić przed światłem
- w oryginalnym lub zewnętrznym opakowaniu
- Termin ważności
- 2 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Sodu chlorek; Sodu wodorotlenek; Kwas solny (do ustalenia pH); Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty
Tullex, roztwór do wstrzykiwań jest to strzykawka zawierająca klarowny, żółtawy roztwór, bez widocznych cząstek stałych. W opakowaniu znajdują się gaziki nasączone alkoholem. źródło: Ulotka, pkt 6 - żółty bezbarwny
Przejrzysty, żółtawy roztwór, pH 7,0 – 9,0, osmolalność około 250 mOsm/kg. źródło: ChPL, pkt 3
- żółty
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „W czasie leczenia mogą występować objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak zmęczenie (często) i zawroty głowy (niezbyt często). Tullex, roztwór do wstrzykiwań ma niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych. Pacjentów należy ostrzec, aby zachowali ostrożność podczas rozpoczynania leczenia produktem leczniczym Tullex, roztwór do wstrzykiwań i unikali potencjalnie niebezpiecznych czynności, takich jak prowadzenie pojazdów lub obsługa urządzeń mechanicznych, jeśli takie objawy u nich wystąpią.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
106 pozycji, według częstości
- bardzo często: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej; niestrawność; nudności; zmniejszenie łaknienia; zwiększenie aktywności aminotransferaz
- często: leukopenia; niedokrwistość; małopłytkowość; ból głowy; zmęczenie; senność; zapalenie płuc; śródmiąższowe zapalenie pęcherzyków płucnych lub płuc często z towarzyszącą eozynofilią; owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej; biegunka; osutka; rumień; świąd
- niezbyt często: pancytopenia; ujawnienie się cukrzycy; zawroty głowy; splątanie; depresja; zapalenie gardła; zapalenie jelit; wymioty; marskość wątroby; zwłóknienie i zwyrodnienie tłuszczowe wątroby; zmniejszenie stężenia albumin w surowicy; reakcje nadwrażliwości na światło; wypadanie włosów; wzrost guzków reumatoidalnych; półpasiec; zapalenie naczyń; opryszczkowe wykwity skórne; pokrzywka; bóle stawów; bóle mięśni; osteoporoza; zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego; zaburzenie czynności nerek; zaburzenia mikcji; zapalenie i owrzodzenie pochwy
- rzadko: zaburzenia widzenia; zapalenie osierdzia; wysięk osierdziowy; tamponada serca; hipotonia; incydenty zatorowo-zakrzepowe; zwłóknienie płuc; zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii; duszność i astma oskrzelowa; nacieki opłucnowe; owrzodzenia przewodu pokarmowego; ostre zapalenie wątroby; wzmożona pigmentacja; trądzik; podbiegnięcia krwawe; niewydolność nerek; skąpomocz; bezmocz; zaburzenia elektrolitowe; reakcje uczuleniowe; wstrząs anafilaktyczny; alergiczne zapalenie naczyń; gorączka; zapalenie spojówek; zakażenia; posocznica; upośledzenie gojenia ran; hipogammaglobulinemia
- bardzo rzadko: Opisywano pojedyncze przypadki chłoniaków; które w wielu przypadkach uległy regresji po odstawieniu metotreksatu; agranulocytoza; silne zahamowanie czynności szpiku kostnego; choroby limfoproliferacyjne (patrz opis poniżej); zaburzenia widzenia; ból; osłabienie mięśni lub parestezje lub niedoczulica; zmiany w odczuwaniu smaku (metaliczny posmak); drgawki; odczyn oponowy; porażenie; retinopatia; krwawe wymioty; krwotok; toksyczne rozdęcie okrężnicy; niewydolność wątroby; zespół Stevensa-Johnsona; toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella); nasilenie zmian pigmentacyjnych paznokci; ostra zanokcica; czyraczność; teleangiektazje; zmniejszenie libido; impotencja; ginekomastia; oligospermia; zaburzenia miesiączkowania; upławy; miejscowe uszkodzenie tkanek (powstawanie jałowych ropni, lipodystrofia) w miejscu wstrzyknięcia podskórnego
- częstość nieznana: leukoencefalopatia; krwawienie pęcherzykowe; łuszczenie się skóry (złuszczające zapalenie skóry); Martwica kości żuchwy (wtórna do chorób limfoproliferacyjnych); obrzęk
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie zaleca się poniżej 3 lat
źródło: „Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego u dzieci w wieku poniżej 3 lat ze względu na niewystarczającą ilość danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania u pacjentów w tej grupie wiekowej (patrz punkt 4.4).” · ChPL, pkt 4.2
- nie zaleca się poniżej 3 lat
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka początkowa metotreksatu wynosi 7,5 mg raz na tydzień, podawana podskórnie.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka wynosi 10 –15 mg/m² powierzchni ciała raz na tydzień.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- Stosowanie u dzieci: „Stosowanie u dzieci Leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań nie należy stosować u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ze względu na niewystarczające doświadczenie dotyczące stosowania leku w tej grupie wiekowej.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek: „Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek Należy zachować ostrożność podczas stosowania produktu leczniczego Tullex, u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek. Schemat modyfikacji dawkowania:” źródło: ChPL, pkt 4.2
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby
„Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby Należy zachować szczególną ostrożność lub zrezygnować ze stosowania metotreksatu u pacjentów z obecnym lub wcześniejszym rozpoznaniem istotnej klinicznie choroby wątroby (szczególnie poalkoholowej choroby wątroby). Stężenie bilirubiny > 5 mg/dl (85,5 mikromol/l) jest przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu. Patrz także punkt 4.3.” - Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku: „Stosowanie u pacjentów w podeszłym wieku Należy rozważyć zmniejszenie dawki u pacjentów w podeszłym wieku, u których występuje zmniejszenie czynności wątroby i nerek oraz zmniejszenie zapasu kwasu foliowego, następujące wraz z wiekiem.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Stosowanie u pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni (wysięk opłucnowy, wodobrzusze)
„Stosowanie u pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni (wysięk opłucnowy, wodobrzusze) U pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni okres półtrwania metotreksatu może ulec nawet 4-krotnemu wydłużeniu. Dlatego konieczne może być zmniejszenie dawki lub niekiedy odstawienie metotreksatu (patrz punkty 4.4 i 5.2).” - (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Metotreksat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w ciąży we wskazaniach innych, niż onkologiczne (patrz punkt 4.3). Jeśli kobieta zajdzie w ciążę w trakcie leczenia lub w ciągu sześciu miesięcy po jego zakończeniu, należy zapewnić poradnictwo medyczne dotyczące ryzyka działań niepożądanych u dziecka, związanych ze stosowaniem metotreksatu i wykonać badanie ultrasonograficzne w celu potwierdzenia prawidłowego rozwoju płodu. Badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ metotreksatu na reprodukcję, szczególnie w czasie pierwszego trymestru ciąży (patrz punkt 5.3).” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Metotreksat przenika do mleka ludzkiego i może wywierać szkodliwy wpływ na dziecko, dlatego leczenie jest przeciwwskazane podczas karmienia piersią (patrz punkt 4.3). W związku z tym przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy przerwać karmienie piersią.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Płodność
„Płodność Metotreksat wpływa na spermatogenezę i oogenezę i może powodować zmniejszenie płodności. Zgłaszano, że metotreksat powoduje oligospermię, zaburzenia miesiączkowania i brak miesiączki. Wydaje się, że w większości przypadków działania te są odwracalne po przerwaniu leczenia.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- jedzenie i napoje: „Napoje zawierające kofeinę lub teofilinę” źródło: ChPL, pkt 4.5
- jedzenie i napoje: „Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub teofilinę (kawa, napoje bezalkoholowe zawierające kofeinę, czarna herbata).” źródło: ChPL, pkt 4.5
- źródło: ChPL, pkt 4.4
alkohol
„Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują wcześniejsze nadmierne spożywanie alkoholu, utrzymujące się podwyższenie stężenia enzymów wątrobowych, historię chorób wątroby, dziedziczne zaburzenia wątroby w wywiadzie rodzinnym, cukrzycę, otyłość i wcześniejszy kontakt z hepatotoksycznymi lekami lub chemikaliami oraz długotrwałe leczenie metotreksatem.” - alkohol: „Należy unikać spożywania alkoholu (patrz punkty 4.3 i 4.5).” źródło: ChPL, pkt 4.4
- alkohol: „Alkohol, produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznymi produkty lecznicze o działaniu hematotoksycznym” źródło: ChPL, pkt 4.5
- alkohol: „Prawdopodobieństwo wystapienia działania hepatotoksycznego metotreksatu jest zwiększone w przypadku regularnego spożywania alkoholu i równoczesnego stosowania innych hepatotoksycznych produktów leczniczych (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.5
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań
Jeśli pacjent, partner lub opiekun pacjenta zauważy nowy początek lub nasilenie objawów
neurologicznych, w tym ogólne osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia, zmiany w myśleniu, pamięci i
orientacji prowadzące do splątania i zmian osobowości, należy natychmiast skontaktować się z
lekarzem, ponieważ mogą to być objawy bardzo rzadkie, ciężkie zakażenie mózgu zwane postępującą
wieloogniskową leukoencefalopatią (ang. Progressive multifocal leukoencephalopathy, PML).
Kiedy nie stosować leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań
- jeśli pacjent ma uczulenie na metotreksat lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
- jeśli u pacjenta występuje ciężka choroba wątroby lub nerek, lub krwi;
- jeśli pacjent regularnie pije duże ilości alkoholu;
- jeśli u pacjenta stwierdzono ciężkie zakażenie, np. gruźlicę, zakażenie HIV lub inne zespoły
niedoboru odporności;
- jeśli u pacjenta stwierdzono owrzodzenie w jamie ustnej, wrzody żołądka lub jelit;
- jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią (patrz punkt „Ciąża, karmienie piersią i wpływ na
płodność”);
- jeśli pacjent otrzymuje w tym samym czasie szczepionkę zawierającą żywe drobnoustroje.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań należy omówić z lekarzem lub
farmaceutą:
- jeśli pacjent jest osobą w podeszłym wieku, jest osłabiony lub w złym stanie ogólnym;
- jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności wątroby;
- jeśli u pacjenta rozpoznano odwodnienie (niedobór wody w organizmie).
Podczas leczenia metotreksatem notowano przypadki ostrego krwawienia z płuc u pacjentów z
zasadniczą chorobą reumatologiczną. Jeśli u pacjenta wystąpi krwioplucie, czyli odkrztuszanie
wydzieliny z krwią, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza.
Zalecane badania i środki bezpieczeństwa
Ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić nawet po podaniu niewielkich dawek leku Tullex,
roztwór do wstrzykiwań. Aby wykryć je na czas, lekarz musi wykonywać badania kontrolne i testy
laboratoryjne.
Przed rozpoczęciem terapii
Przed rozpoczęciem leczenia krew pacjenta zostanie zbadana w celu sprawdzenia, czy pacjent ma
wystarczającą liczbę komórek krwi. Krew zostanie również zbadana, aby sprawdzić czynność wątroby
i wykryć, czy pacjent ma zapalenie wątroby. Ponadto sprawdzane będą albuminy surowicy (białko we
krwi), obecność/wystąpienie/występowanie zapalenia wątroby (zakażenie wątroby) i czynność nerek.
Lekarz może również zdecydować o wykonaniu innych badań wątroby, niektóre z nich mogą być
badaniami obrazowymi wątroby, a inne mogą wymagać małej próbki tkanki pobranej z wątroby w
celu dokładniejszego jej zbadania. Lekarz może również sprawdzić, czy pacjent ma gruźlicę i może
prześwietlić klatkę piersiową lub wykonać badanie czynności płuc.
Podczas leczenia
Lekarz może wykonać następujące badania:
- badanie jamy ustnej i gardła pod kątem zmian na błonie śluzowej takich jak stany zapalne lub
owrzodzenia
- badania krwi/morfologia krwi z liczbą komórek krwi i pomiarem stężenia metotreksatu w surowicy
- badanie krwi w celu monitorowania czynności wątroby
- badania obrazowe w celu monitorowania stanu wątroby
- pobranie małej próbki tkanki z wątroby w celu dokładniejszego zbadania
- badanie krwi w celu monitorowania czynności nerek
- monitorowanie dróg oddechowych i w razie konieczności, badanie czynności płuc
Bardzo ważne jest, aby pacjent stawił się na te zaplanowane badania.
Jeśli wyniki któregokolwiek z tych badań zwrócą uwagę lekarza, lekarz odpowiednio dostosuje
leczenie.
Starsi pacjenci
Pacjenci w podeszłym wieku leczeni metotreksatem powinni być ściśle monitorowani przez lekarza,
aby możliwe było jak najwcześniejsze wykrycie ewentualnych działań niepożądanych.
Związane z wiekiem zaburzenia czynności wątroby i nerek, a także niskie rezerwy witaminy zwanej
kwasem foliowym w organizmie w starszym wieku wymagają stosunkowo małych dawek
metotreksatu.
Metotreksat może wpływać na układ odpornościowy, wyniki szczepień i wyniki testów
immunologicznych. Może dojść do reaktywacji utajonych przewlekłych chorób (np. półpasiec,
gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C). Podczas stosowania leku Tullex, roztwór do
wstrzykiwań nie należy stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.
Metotreksat może zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne. Należy unikać intensywnego
nasłonecznienia i nie należy korzystać z solarium ani lampy opalającej bez konsultacji z lekarzem. W
celu ochrony skóry przed intensywnym słońcem, należy nosić odpowiednią odzież lub stosować filtr
przeciwsłoneczny o wysokim współczynniku ochrony.
W trakcie leczenia metotreksatem może uaktywnić się zapalenie skóry wywołane promieniowaniem i
oparzenia słoneczne (reakcja „z przywołania”). Ekspozycja na promieniowanie UV podczas leczenia
metotreksatem może nasilać zmiany łuszczycowe.
Może wystąpić powiększenie węzłów chłonnych (chłoniak). W takim przypadku należy przerwać
leczenie.
Biegunka może być objawem działania toksycznego leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań i wymaga
przerwania leczenia. Jeżeli u pacjenta wystąpi biegunka, należy powiedzieć o tym lekarzowi.
U pacjentów z chorobą nowotworową otrzymujących leczenie metotreksatem zgłaszano występowanie
encefalopatii (choroba mózgu) i leukoencefalopatii (szczególna choroba mózgu dotycząca istoty białej) Nie
można wykluczyć występowania tego typu działań niepożądanych w przypadku stosowania metotreksatu w
leczeniu innych chorób.
Specjalne środki ostrożności dotyczące stosowania leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań
Metotreksat na pewien czas zaburza wytwarzanie plemników i komórek jajowych; w większości przypadków
działanie to ustępuje. Metotreksat może spowodować poronienie i ciężkie wady wrodzone. Pacjentka powinna
unikać zajścia w ciążę w czasie przyjmowania metotreksatu i przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu
leczenia. Pacjent powinien unikać zapłodnienia partnerki i nie może być dawcą nasienia w czasie
przyjmowania metotreksatu i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu. Patrz także punkt „Ciąża,
karmienie piersią i wpływ na płodność”.
Dzieci
Nie należy stosować leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ze względu na
niewystarczające doświadczenie dotyczące stosowania metotreksatu w tej grupie wiekowej.
Tullex, roztwór do wstrzykiwań a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie
lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
Jednoczesne podawanie niektórych leków może wpływać na działanie leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań
- leki uszkadzające wątrobę lub zmniejszające liczbę krwinek, np. leflunomid;
- antybiotyki (leki stosowane w zapobieganiu i leczeniu niektórych zakażeń) np.: tetracykliny,
chloramfenikol i niewchłanialne antybiotyki o szerokim spektrum działania, penicyliny,
glikopeptydy, sulfonamidy (leki stosowane w zapobieganiu i leczeniu niektórych zakażeń
zawierające siarkę), cyprofloksacyna i cefalotyna;
- niesteroidowe leki przeciwzapalne lub salicylany (leki przeciwbólowe i (lub) przeciwzapalne;
- probenecyd (stosowany w leczeniu dny moczanowej);
- słabe kwasy organiczne takie jak diuretyki pętlowe (leki moczopędne) lub niektóre leki
przeciwbólowe i przeciwzapalne (np. kwas acetylosalicylowy, diklofenak i ibuprofen) oraz
pirazole ( stosowane w leczeniu bólu);
- metamizol (synonimy: nowaminsulfon i dipyron) (silny lek przeciwbólowy i (lub)
przeciwgorączkowy)
- produkty lecznicze, które mogą szkodliwie wpływać na czynność szpiku kostnego, np.
trymetoprym-sulfametoksazol (antybiotyk) czy pirymetamina;
- inne leki stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, np. penicylamina,
hydroksychlorochina, sulfasalazyna , azatiopryna i cyklosporyna;
- merkaptopuryna (lek o działaniu cytostatycznym);
- retynoidy (leki przeciwko łuszczycy i innym chorobom skóry);
- teofilina (lek przeciwko astmie oskrzelowej i innym chorobom płuc);
- inhibitory pompy protonowej ( leki stosowane w chorobach żołądka);
- leki hipoglikemizujące (leki zmniejszające stężenie glukozy we krwi).
Produkty witaminowe zawierające kwas foliowy lub kwas folinowy należy stosować wyłącznie, gdy są
zalecone przez lekarza, ponieważ mogą osłabiać działanie metotreksatu.
Podczas stosowania leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań nie należy przyjmować szczepionek zawierających
żywe drobnoustroje.
Tullex, roztwór do wstrzykiwań z jedzeniem, piciem i alkoholem
Podczas stosowania leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań należy unikać picia alkoholu oraz dużych ilości
kawy, napojów zawierających kofeinę i czarnej herbaty.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Nie stosować leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań, jeśli pacjentka jest w ciąży lub próbuje zajść w
ciążę. Metotreksat może spowodować wady wrodzone, działać szkodliwie na nienarodzone dziecko
lub wywołać poronienie. Jest to związane z wadami rozwojowymi czaszki, twarzy, serca i naczyń
krwionośnych, mózgu i kończyn. Dlatego bardzo ważne jest, aby pacjentki będące w ciąży lub
planujące ciążę nie przyjmowały metotreksatu. Jeśli pacjentka jest w wieku rozrodczym, należy przed
rozpoczęciem leczenia definitywnie potwierdzić, że nie jest ona w ciąży, podejmując odpowiednie
działania, np. wykonując test ciążowy. Pacjentka powinna unikać zajścia w ciążę w czasie leczenia
metotreksatem i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu, stosując przez cały ten czas
niezawodne metody antykoncepcji (patrz także punkt „Ostrzeżenia i środki ostrożności”).
Jeśli pacjentka w czasie leczenia zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży, powinna jak
najszybciej skonsultować się z lekarzem. Pacjentka powinna uzyskać poradę dotyczącą możliwego
szkodliwego wpływu leczenia na dziecko.
Jeżeli pacjentka planuje zajść w ciążę, powinna skonsultować się z lekarzem prowadzącym, który
może skierować pacjentkę do specjalisty, w celu uzyskania porady przed planowanym rozpoczęciem
leczenia.
Karmienie piersią
Należy przerwać karmienie piersią przed rozpoczęciem i w trakcie stosowania leku Tullex, roztwór do
wstrzykiwań.
Płodność mężczyzn
Dostępne dowody nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych lub poronień po przyjęciu
przez ojca metotreksatu w dawce poniżej 30 mg na tydzień. Nie można jednak całkowicie wykluczyć
ryzyka. Metotreksat może działać genotoksycznie. Oznacza to, że lek może powodować mutacje
genetyczne. Metotreksat może mieć wpływ na plemniki i wywoływać wady wrodzone. Dlatego
pacjent powinien unikać zapłodnienia partnerki i nie może być dawcą nasienia w czasie przyjmowania
metotreksatu i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Podczas stosowania leku Tullex, roztwór do wstrzykiwań mogą wystąpić działania niepożądane ze strony
ośrodkowego układu nerwowego, np. zmęczenie i zawroty głowy. W związku z tym zdolność prowadzenia
pojazdów mechanicznych i (lub) obsługiwania maszyn może być w niektórych przypadkach upośledzona.
W przypadku uczucia senności lub zmęczenia nie wolno prowadzić pojazdów, ani obsługiwać maszyn.
Tullex, roztwór do wstrzykiwań zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Poniżej wymieniono częstości występowania objawów. Częstości te zdefiniowano w następujący
sposób:
bardzo często mogą występować częściej niż u 1 na 10 pacjentów
często mogą występować z częstością nie większą niż 1 na 10 pacjentów
niezbyt często mogą występować z częstością nie większą niż 1 na 100 pacjentów
rzadko mogą występować z częstością nie większą niż 1 na 1000 pacjentów
bardzo rzadko mogą występować z częstością nie większą niż 1 na 10 000 pacjentów
nieznana częstość nie możne być określona na podstawie dostępnych danych
Częstość występowania i nasilenie działań niepożądanych zależy od wielkości dawki i częstości podawania
leku. Ponieważ ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić już po podaniu niewielkich dawek, konieczne
jest wykonywanie regularnych badań lekarskich. Lekarz prowadzący powinien zlecić wykonanie badań w
celu wykluczenia nieprawidłowości parametrów krwi (np. mała liczba białych krwinek, płytek krwi i
chłoniak) oraz zmian w wątrobie i nerkach.
Należy niezwłocznie powiedzieć lekarzowi, jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek następujące
objawy, gdyż mogą one wskazywać na ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane,
które wymagają pilnego podjęcia określonego leczenia:
- uporczywy suchy kaszel bez odpluwania, duszność i gorączka; mogą to być objawy zapalenia
płuc [często]
- krwioplucie, czyli odkrztuszanie wydzieliny z krwią;
- objawy uszkodzenia wątroby np. zażółcenie skóry i białek oczu; metotreksat może
powodować przewlekłe uszkodzenie wątroby (marskość wątroby), tworzenie blizn w tkance
wątroby (zwłóknienie wątroby), tłuszczowe zwyrodnienie wątroby [wszystkie niezbyt często],
zapalenie wątroby (ostre zapalenie wątroby) [rzadko] i niewydolność wątroby [bardzo rzadko]
- objawy uczulenia takie jak wysypka skórna, w tym zaczerwieniona, swędząca skóra, obrzęk
dłoni, stóp, kostek, twarzy, ust, jamy ustnej lub gardła (który może powodować trudności z
przełykaniem lub oddychaniem) i uczucie zbliżającego się omdlenia; mogą to być objawy
ciężkich reakcji uczuleniowych lub wstrząsu anafilaktycznego [rzadko]
- objawy uszkodzenia nerek takie jak obrzęk dłoni, kostek, lub stóp lub zmiana częstości
oddawania moczu lub zmniejszenie objętości (skąpomocz) lub brak moczu (bezmocz); mogą
to być objawy niewydolności nerek [rzadko]
- objawy zakażenia np. gorączka, dreszcze, obolałość, ból gardła; metotreksat może zwiększać
podatność na zakażenia. Mogą wystąpić ciężkie zakażenia takie jak określony rodzaj zapalenia
płuc (zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii) i zatrucie krwi (posocznica)
[rzadko]
- ciężka biegunka, krwawe wymioty, czarne lub smoliste stolce; objawy te mogą wskazywać na
rzadkie, ciężkie powikłania ze strony układu pokarmowego wywołane leczeniem
metotreksatem np. owrzodzenia żołądka i jelit
- objawy, takie jak osłabienie jednej strony ciała (udar) lub ból, obrzęk, zaczerwienienie i
nietypowe uczucie ciepła w jednej z nóg (zakrzepica żył głębokich); Może do tego dojść w
przypadku gdy przemieszczony skrzep zablokuje naczynie krwionośne (zdarzenie
zakrzepowo-zatorowe) [rzadko]
- gorączka i ciężkie pogorszenie ogólnego stanu zdrowia lub nagła gorączka, której towarzyszy
ból gardła lub jamy ustnej lub zaburzenia oddawania moczu; metotreksat może powodować
ostre zmniejszenie liczby określonych białych krwinek (agranulocytozę) i ciężkie
zahamowanie czynności szpiku [bardzo rzadko]
- nieoczekiwane krwawienie np. krwawienie z dziąseł, krew w moczu, w wymiotach lub
pojawienie się krwawych wybroczyn; mogą to być objawy znacznego zmniejszenia liczby
płytek krwi w przebiegu ciężkiego zahamowania czynności szpiku kostnego [bardzo rzadko]
- ciężka wysypka skórna lub pęcherze na skórze (mogą występować również w jamie ustnej,
oczach i na narządach płciowych); mogą to być objawy zespołu Stevensa-Johnsona lub
zespołu oparzenia skóry (martwica toksyczno-rozpływna naskórka).
Inne działania niepożądane, które mogą wystąpić:
Bardzo często:
- zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, nudności (mdłości), zmniejszenie apetytu
- zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.
Często:
- owrzodzenia jamy ustnej, biegunka
- wysypka, zaczerwienienie skóry, świąd
- ból głowy, uczucie zmęczenia, senność
- zmniejszenie wytwarzania komórek krwi ze zmniejszeniem liczby krwinek białych i (lub)
czerwonych lub płytek krwi (leukopenia, niedokrwistość, małopłytkowość).
Niezbyt często:
- zapalenie gardła, zapalenie jelit, wymioty
- reakcje przypominające oparzenia słoneczne spowodowane zwiększoną wrażliwością skóry na
światło słoneczne
- wypadanie włosów, zwiększenie liczby guzków reumatoidalnych, , półpasiec, zapalenie
naczyń krwionośnych, wysypka podobna do opryszczki, pokrzywka
- ujawnienie się cukrzycy
- zawroty głowy, splątanie, depresja
- zmniejszenie stężenia albuminy w surowicy
- zmniejszenie liczby wszystkich komórek krwi i płytek krwi
- stan zapalny i owrzodzenie pęcherza moczowego lub pochwy, upośledzenie czynności nerek,
zaburzenia oddawania moczu
- ból stawów, ból mięśni, osteoporoza (zmniejszenie masy kostnej).
Rzadko:
- nasilona pigmentacja skóry, trądzik, niebieskie plamki na skórze na skutek krwawień z naczyń
krwionośnych, alergiczne zapalenie naczyń
krwionośnych, gorączka, zaczerwienienie oczu, zakażenie, powolne gojenie się ran,
zmniejszenie stężenia przeciwciał we krwi
- zaburzenia widzenia
- zapalenie worka okalającego serce, płyn w worku okalającym serce
- niskie ciśnienie krwi
- zwłóknienie płuc, duszność i astma oskrzelowa, nagromadzenie płynu w worku wokół płuca
- zaburzenia elektrolitowe.
Bardzo rzadko:
- obfite krwawienie, toksyczne rozdęcie jelita grubego (toksyczne rozdęcie okrężnicy)
- nasilenie pigmentacji paznokci, zapalenie naskórka, głębokie zakażenie
mieszków włosowych (czyraczność), widoczne powiększenie niewielkich naczyń
krwionośnych
- miejscowe uszkodzenia tkanek (tworzenie się ropni jałowych, zmiany w tkance tłuszczowej)
w miejscu wstrzyknięcia domięśniowego lub podskórnego
- osłabione widzenie, ból, utrata siły mięśniowej lub uczucie drętwienia lub mrowienia
odczuwanie słabszej niż zwykle reakcji na bodźce, zmiany smaku (metaliczny posmak),
drgawki, porażenie, silny ból głowy z gorączką
- retinopatia (niezapalna choroba oka)
- zmniejszenie popędu seksualnego, impotencja, powiększenie piersi u mężczyzn
(ginekomastia), zaburzenia wytwarzania nasienia, zaburzenia miesiączkowania, upławy
- powiększenie węzłów chłonnych (chłoniak)
- zaburzenia limfoproliferacyjne (nadprodukcja białych krwinek).
Nieznana:
- leukoencefalopatia (choroba substancji białej mózgu).
- krwawienie z płuc
- zaczerwienienie i łuszczenie się skóry
- obrzęk
- uszkodzenia kości szczęki (w wyniku nadprodukcji krwinek białych).
Podskórne podawanie metotreksatu jest miejscowo dobrze tolerowane. Obserwowano tylko lekkie
reakcje skórne, zmniejszające się podczas trwania leczenia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać
bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produkt Tullex w postaci roztworu do wstrzykiwań jest przeciwwskazany w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na metotreksat lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1;
- ciężkie zaburzenia czynności wątroby (patrz punkt 4.2);
- nadużywanie alkoholu;
- ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min, patrz punkty 4.2
i 4.4);
- rozpoznane dyskrazje krwi, np. hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia, małopłytkowość lub
istotna klinicznie niedokrwistość;
- ciężkie, ostre lub przewlekłe zakażenia, np. gruźlica, zakażenie HIV lub inne zespoły
niedoboru odporności;
- owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i rozpoznanie czynnej choroby wrzodowej żołądka lub
dwunastnicy;
- ciąża, karmienie piersią (patrz punkt 4.6);
- jednoczesne szczepienie żywymi szczepionkami.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Należy wyraźnie poinformować pacjentów, że produkt leczniczy należy podawać raz na tydzień,
a nie codziennie.
Podczas leczenia należy nadzorować stan pacjentów, aby jak najszybciej wykryć i ocenić ewentualne
objawy toksyczne lub działania niepożądane. Dlatego stosowanie metotreksatu powinno odbywać się pod
nadzorem lekarza dysponującego wiedzą i doświadczeniem w zakresie stosowania leków
przeciwmetabolicznych. Ze względu na możliwość ciężkich lub nawet śmiertelnych reakcji toksycznych,
lekarz powinien wyczerpująco poinformować pacjenta o istniejących zagrożeniach i zalecanych środkach
ostrożności.
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (ang. Progressive multifocal leukoencephalopathy, PML)
U pacjentów otrzymujących metotreksat, głównie w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi,
zgłaszano przypadki postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). PML może być śmiertelna i
powinna być brana pod uwagę w diagnostyce różnicowej u pacjentów z immunosupresją
z nowymi objawami neurologicznymi lub ich nasileniem.
Dzieci i młodzież
Nie zaleca się stosowania produktu leczniczego dzieci w wieku poniżej 3 lat, ze względu na
niewystarczającą ilość danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania u pacjentów w tej
grupie wiekowej (patrz punkt 4.2).
Zalecane badania i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem leczenia lub ponownym włączeniem metotreksatu po przerwie w leczeniu:
Morfologia krwi ze wzorem odsetkowym i określeniem liczby płytek krwi, badanie aktywności enzymów
wątrobowych, stężenia bilirubiny, albuminy w surowicy, zdjęcie RTG klatki piersiowej i badania
czynności nerek. Jeżeli istnieją wskazania kliniczne, należy wykluczyć gruźlicę i żółtaczkę.
W trakcie leczenia (co najmniej raz w miesiącu podczas pierwszych sześciu miesięcy, a następnie co trzy
miesiące):
W przypadku zwiększania dawki należy rozważyć częstsze badania diagnostyczne.
1. Badanie jamy ustnej i gardła w zakresie zmian błon śluzowych.
2. Morfologia krwi ze wzorem odsetkowym i badaniem płytek krwi. Nawet dawki metotreksatu
uważane za bezpieczne mogą nagle wywołać zahamowanie hematopoezy. Dlatego znaczne
zmniejszenie liczby białych krwinek lub płytek krwi oznacza konieczność natychmiastowego
odstawienia produktu leczniczego i włączenie odpowiedniego leczenia wspomagającego. Należy
poinformować pacjentów o konieczności zgłaszania wszystkich objawów i dolegliwości
sugerujących możliwość zakażenia. U pacjentów jednocześnie przyjmujących produkty lecznicze o
działaniu hematotoksycznym (np. leflunomid) należy ściśle kontrolować morfologię krwi i płytki
krwi.
3. Próby wąrobowe:
. Leczenia nie należy rozpoczynać lub należy przerwać, jeśli występują utrzymujące się lub
znaczące nieprawidłowości w testach czynności wątroby, innych nieinwazyjnych
badaniach zwłóknienia wątroby lub biopsji wątroby. Przejściowe zwiększenie aktywności
aminotransferaz do dwu- lub trzykrotnej wartości górnej granicy normy zgłaszano u
pacjentów z częstością 13-20%. Trwałe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i
(lub) zmniejszenie stężenia albumin w surowicy może wskazywać na ciężką
hepatotoksyczność. W przypadku utrzymującego się wzrostu aktywności enzymów
wątrobowych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia. Zmiany
histologiczne, zwłóknienie i rzadziej marskość wątroby mogą nie być poprzedzone
nieprawidłowymi wynikami testów czynności wątroby. Istnieją przypadki marskości
wątroby, w których wyniki badań poziomu transaminaz są prawidłowe. Dlatego, oprócz
testów czynności wątroby, należy rozważyć nieinwazyjne metody diagnostyczne
monitorowania stanu wątroby. Biopsję wątroby należy rozpatrywać indywidualnie, biorąc
pod uwagę choroby współistniejące pacjenta, historię medyczną oraz ryzyko związane z
biopsją. Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują wcześniejsze nadmierne
spożywanie alkoholu, utrzymujące się podwyższenie stężenia enzymów wątrobowych,
historię chorób wątroby, dziedziczne zaburzenia wątroby w wywiadzie rodzinnym,
cukrzycę, otyłość i wcześniejszy kontakt z hepatotoksycznymi lekami lub chemikaliami
oraz długotrwałe leczenie metotreksatem. Podczas leczenia metotreksatem nie należy
podawać dodatkowych hepatotoksycznych produktów leczniczych, chyba że jest to
bezwzględnie konieczne. Należy unikać spożywania alkoholu (patrz punkty 4.3 i 4.5). U
pacjentów przyjmujących jednocześnie inne hepatotoksyczne produkty lecznicze należy
ściślej monitorować aktywność enzymów wątrobowych. Należy zachować zwiększoną
ostrożność u pacjentów z cukrzycą insulinozależną, ponieważ podczas leczenia
metotreksatem w pojedynczych przypadkach rozwijała się marskość wątroby bez
zwiększenia aktywności aminotransferaz.
4. Należy wykonywać badania czynności nerek i badanie ogólne moczu, aby monitorować
czynność nerek (patrz punkty 4.2 i 4.3).
Metotreksat jest usuwany głównie przez nerki, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
można oczekiwać zwiększenia stężenia leku w surowicy i możliwości wystąpienia ciężkich działań
niepożądanych.
U pacjentów zagrożonych zaburzeniem czynności nerek (np. u osób w podeszłym wieku) należy
częściej wykonywać badania kontrolne. Jest to szczególnie istotne w przypadku równoczesnego
stosowania innych produktów leczniczych wpływających na wydalanie metotreksatu, powodujących
uszkodzenie nerek (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne) lub potencjalnie prowadzących do
zaburzenia krwiotworzenia. Odwodnienie może również nasilać działania toksyczne metotreksatu.
5. Ocena układu oddechowego: Należy zwrócić szczególną uwagę na objawy zaburzenia
czynności płuc i w razie konieczności, wykonać badania czynnościowe płuc. U pacjentów
z rozpoznaniem choroby płuc konieczna jest szybka diagnostyka i w razie konieczności,
odstawienie metotreksatu. Objawy ze strony płuc (zwłaszcza suchy kaszel bez odpluwania)
lub nieswoiste zapalenie płuc podczas leczenia metotreksatem mogą sugerować obecność
niebezpiecznych zmian chorobowych. Dlatego w razie ich wystąpienia konieczne jest przerwanie
leczenia i odpowiednie postępowanie diagnostyczne. Może wystąpić ostre lub przewlekłe
śródmiąższowe zapalenie płuc, często z towarzyszącą eozynofilią. Opisywano również przypadki
śmiertelne. Typowe objawy choroby płuc wywołanej metotreksatem to: gorączka, kaszel, duszność,
hipoksemia oraz nacieki zapalne w badaniu RTG płuc. Mimo odmiennego obrazu klinicznego należy
wykluczyć zakażenie. U pacjentów z podejrzeniem choroby płuc konieczna jest szybka diagnostyka i
w razie konieczności, odstawienie metotreksatu. Choroba może wystąpić niezależnie od wielkości
dawki.
Dodatkowo zgłaszano przypadki krwawienia pęcherzykowego podczas stosowania metotreksatu
w leczeniu chorób reumatologicznych i w powiązanych wskazaniach. To zdarzenie może być
również związane z zapaleniem naczyń krwionośnych oraz innymi współistniejącymi
chorobami. Jeśli podejrzewa się krwawienie pęcherzykowe, należy rozważyć niezwłoczne
przeprowadzenie badań diagnostycznych w celu potwierdzenia rozpoznania.
6. Metotreksat wpływa na układ odpornościowy, przez co może osłabiać odpowiedź na
szczepienie i zaburzać wyniki badań immunologicznych. Należy zachować szczególną ostrożność w
przypadku nieaktywnych, przewlekłych zakażeń (np. półpasiec, gruźlica, wirusowe zapalenie
wątroby typu B lub C), ze względu na możliwość uaktywnienia się choroby. Podczas leczenia
metotreksatem nie wolno podawać żywych szczepionek.
U pacjentów leczonych małymi dawkami metotreksatu może wystąpić chłoniak złośliwy.
W takim przypadku należy przerwać leczenie. Jeśli nie występują objawy samoistnej regresji chłoniaka,
konieczne jest rozpoczęcie leczenia cytotoksycznego.
Stwierdzono, że jednoczesne stosowanie antagonistów kwasu foliowego (np. trymetoprym/
sulfametoksazol), może w rzadkich przypadkach powodować ostrą pancytopenię megaloblastyczną.
Nadwrażliwość na światło
U niektórych pacjentów stosujących metotreksat zaobserwowano nadwrażliwość na światło
objawiającą się nasiloną reakcją związaną z oparzeniem słonecznym (patrz punkt 4.8). Należy unikać
ekspozycji na intensywne światło słoneczne lub promienie UV, chyba że jest to wskazane z medycznego
punktu widzenia. Pacjenci powinni stosować odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną, aby chronić siebie
przed intensywnym światłem słonecznym.
W trakcie leczenia metotreksatem może uaktywnić się zapalenie skóry wywołane promieniowaniem
i oparzenia słoneczne (reakcja „z przywołania”). Ekspozycja na promieniowanie UV podczas leczenia
metotreksatem może nasilać zmiany łuszczycowe.
U pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni (wodobrzusze, wysięk opłucnowy) wydalanie
metotreksatu ulega wydłużeniu. W tej grupie pacjentów konieczna jest ścisła obserwacja objawów
toksycznych oraz zmniejszenie dawki lub niekiedy przerwanie stosowania metotreksatu. Przed
rozpoczęciem leczenia metotreksatem należy opróżnić wysięki opłucnowe i wodobrzusze (patrz punkt
5.2).
Biegunka i wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej mogą być skutkiem działania toksycznego
wymagającego przerwania leczenia z uwagi na ryzyko krwotocznego zapalenia i perforacji jelit
zagrożonej zgonem.
Preparaty witaminowe lub inne produkty zawierające kwas foliowy, kwas folinowy i ich pochodne mogą
zmniejszać skuteczność metotreksatu.
Metotreksat należy stosować jedynie w ciężkiej, opornej na leczenie, powodującej niesprawność
łuszczycy, nie odpowiadającej na inne metody leczenia, wyłącznie po potwierdzeniu rozpoznania
na podstawie badania wycinka i (lub) po konsultacji dermatologicznej.
Encefalopatię/leukoencefalopatię zgłaszano u pacjentów onkologicznych otrzymujących leczenie
metotreksatem i nie można wykluczać ich występowania w przypadku leczenia metotreksatem
we wskazaniach innych niż onkologiczne.
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy, że uznaje się za
„wolny od sodu”.
Wpływ na płodność i reprodukcję
Wpływ na płodność
Zgłaszano, że metotreksat powoduje u ludzi oligospermię, zaburzenia cyklu miesiączkowego
i brak miesiączkowania podczas leczenia i przez krótki czas po jego zakończeniu oraz wpływa na
spermatogenezę i oogenezę i może zmniejszać płodność podczas jego stosowania. Wydaje się, że
powyższe działania niepożądane są odwracalne po zaprzestaniu leczenia.
Działanie teratogenne – ryzyko dla rozrodczości
Metotreksat działa toksycznie na zarodek, powoduje poronienie i występowanie wad wrodzonych płodu.
Dlatego należy poinformować kobiety w wieku rozrodczym o możliwym ryzyku, związanym z wpływem
produktu leczniczego na rozmnażanie, możliwość poronienia i występowania wad wrodzonych u płodu
(patrz punkt 4.6). Przed rozpoczęciem leczenia produktem Tullex w postaci roztworu do wstrzykiwań
należy ponad wszelką wątpliwość wykluczyć ciążę. Kobiety po osiągnięciu dojrzałości płciowej muszą
stosować skuteczne metody antykoncepcyjne w trakcie leczenia i przez co najmniej sześć miesięcy po
jego zakończeniu.
Zalecenia dotyczące antykoncepcji u mężczyzn, patrz punkt 4.6.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Podtlenek azotu
Zastosowanie podtlenku azotu wzmacnia wpływ metotreksatu na foliany, co skutkuje większą
toksycznością, na przykład ciężką, nieprzewidywalną mielosupresją czy zapaleniem jamy ustnej. Pomimo
iż działanie to można zmniejszyć poprzez podawanie folinianu wapnia, należy unikać jednoczesnego
stosowania podtlenku azotu i metotreksatu.
Alkohol, produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznymi produkty lecznicze o działaniu
hematotoksycznym
Prawdopodobieństwo wystapienia działania hepatotoksycznego metotreksatu jest zwiększone w
przypadku regularnego spożywania alkoholu i równoczesnego stosowania innych hepatotoksycznych
produktów leczniczych (patrz punkt 4.4). Pacjentów równocześnie przyjmujących produkty lecznicze
wykazujące działanie hepatotoksyczne (np. leflunomid) należy objąć ścisłą obserwacją. Należy również
brać pod uwagę powyższe działania w przypadku skojarzonego stosowania produktów leczniczych
wywołujących toksyczność hematologiczną (np. leflunomid, azatiopryna, retinoidy, sulfasalazyna).
Skojarzone stosowanie leflunomidu i metotreksatu może zwiększać częstość występowania pancytopenii
oraz objawów hepatotoksycznych.
Stosowanie dodatkowo produktów leczniczych o toksycznym działaniu na układ krwiotwórczy zwiększa
prawdopodobieństwo ciężkich działań hematotoksycznych metotreksatu. Jednoczesne podawanie
metamizolu i metotreksatu może nasilać hematotoksyczne działanie metotreksatu, szczególnie u
pacjentów w podeszłym wieku. Należy zatem unikać jednoczesnego podawania tych produktów.
Skojarzone stosowanie metotreksatu i retinoidów (np. acytretyna, etretynat) zwiększa ryzyko objawów
hepatotoksycznych.
Antybiotyki doustne
Antybiotyki doustne (np. tetracykliny, chloramfenikol i niewchłanialne antybiotyki o szerokim spektrum
działania) mogą zakłócać krążenie wątrobowo-jelitowe, poprzez hamowanie wzrostu flory jelitowej lub
poprzez supresję metabolizmu bakterii.
Antybiotyki
Antybiotyki (np. penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cyprofloksacyna i cefalotyna) mogą,
w pojedynczych przypadkach, zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu. Może to prowadzić do
zwiększenia stężenia metotreksatu w surowicy, wystąpienia hematotoksyczności i toksycznych objawów
ze strony przewodu pokarmowego.
Produkty lecznicze silnie wiążące białka osocza
Metotreksat wiąże się z białkami osocza i może być wypierany przez inne leki wiążące białka, np.
pochodne kwasu salicylowego, leki hipoglikemizujące, diuretyki, sulfonamidy, pochodne
difenylohydantoiny, tetracykliny, chloramfenikol, kwas p-aminobenzoesowy oraz leki przeciwzapalne o
kwaśnym odczynie. Jednoczesne stosowanie może nasilać działania toksyczne.
Probenecyd, słabe kwasy organiczne, pirazole oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne
Probenecyd, słabe kwasy organiczne (np. diuretyki pętlowe i pirazole [fenylobutazon]) mogą powodować
spowolnienie wydalania metotreksatu. Można przypuszczać, że w efekcie nastąpi zwiększenie stężenia
leku w surowicy i nasilenie działań toksycznych na układ krwiotwórczy. Skojarzone stosowanie
niewielkich dawek metotreksatu i niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub salicylanów może nasilać
działania toksyczne.
Produkty lecznicze, które wywierają niekorzystny wpływ na szpik kostny
W przypadku stosowania produktów leczniczych o możliwym szkodliwym działaniu na szpik (np.
sulfonamidy, trymetoprym/sulfametoksazol, chloramfenikol, pirymetamina) należy zwrócić uwagę na
możliwość znacznego upośledzenia hematopoezy.
Produkty lecznicze powodujące niedobór kwasu foliowego
Równoczesne stosowanie produktów powodujących niedobór kwasu foliowego (np. sulfonamidy,
trymetoprym/sulfametoksazol), może nasilać toksyczność metotreksatu. Zatem zaleca się szczególną
ostrożność podczas stosowania produktu leczniczego u pacjentów z obecnością niedoboru kwasu
foliowego.
Produkty zawierające kwas foliowy lub kwas folinowy
Preparaty witaminowe lub inne produkty zawierające kwas foliowy, kwas folinowy i ich pochodne mogą
zmniejszać skuteczność metotreksatu.
Inne przeciwreumatyczne produkty lecznicze
Generalnie, nie przewiduje się zwiększenia toksyczności metotreksatu podczas skojarzonego stosowania
produktu leczniczego Tullex z innymi przeciwreumatycznymi produktami leczniczymi (np. związki złota,
penicylamina, hydroksychlorochina, sulfasalazyna, azatiopryna, cyklosporyna).
Sulfasalazyna
Skojarzone stosowanie metotreksatu i sulfasalazyny może poprawiać skuteczność metotreksatu
i nasilać działania niepożądane wskutek hamowania syntezy kwasu foliowego przez sulfasalazynę. Jednak
w licznych badaniach tego rodzaju działania niepożądane obserwowano sporadycznie.
Merkaptopuryna
Metotreksat zwiększa stężenie merkaptopuryny w osoczu, a zatem w przypadku skojarzonego stosowania
metotreksatu i merkaptopuryny konieczne może być zmniejszenie dawki.
Inhibitory pompy protonowej
Równoczesne stosowanie inhibitorów pomp protonowych (np. omeprazolu lub pantoprazolu) może
prowadzić do następujących interakcji: równoczesne stosowanie metotreksatu i omeprazolu prowadziło do
wydłużenia wydalania metotreksatu przez nerki; równoczesne stosowanie z pantoprazolem spowalniało
wydalanie nerkowe metabolitu 7-hydorksymetotreksatu; w jednym przypadku opisywano bóle i drżenie
mięśniowe.
Teofilina
Metotreksat może zmniejszać klirens teofiliny; podczas równoczesnego stosowania teofiliny
z metotreksatem należy kontrolować stężenie teofiliny.
Napoje zawierające kofeinę lub teofilinę
Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub
teofilinę (kawa, napoje bezalkoholowe zawierające kofeinę, czarna herbata).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Najistotniejsze działania niepożądane obejmują supresję układu krwiotwórczego i zaburzenia ze strony
układu pokarmowego.
W opisie działań niepożądanych stosuje się następujące przedziały częstości występowania:
Bardzo często (≥ 1/10), często (od ≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (od ≥ 1/1 000 do < 1/100), rzadko (≥
1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na
podstawie dostępnych danych).
Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy)
Bardzo rzadko: Opisywano pojedyncze przypadki chłoniaków, które w wielu przypadkach uległy regresji
po odstawieniu metotreksatu. W niedawno przeprowadzonym badaniu nie ustalono związku pomiędzy
stosowaniem metotreksatu a zwiększoną częstością występowania chłoniaków.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Często: leukopenia, niedokrwistość, małopłytkowość.
Niezbyt często: pancytopenia.
Bardzo rzadko: agranulocytoza, silne zahamowanie czynności szpiku kostnego, choroby
limfoproliferacyjne (patrz opis poniżej).
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Niezbyt często: ujawnienie się cukrzycy.
Zaburzenia układu nerwowego
Często: ból głowy, zmęczenie, senność.
Niezbyt często: zawroty głowy, splątanie, depresja.
Bardzo rzadko: zaburzenia widzenia, ból, osłabienie mięśni lub parestezje lub niedoczulica, zmiany w
odczuwaniu smaku (metaliczny posmak), drgawki, odczyn oponowy, porażenie.
Częstość nieznana: leukoencefalopatia.
Zaburzenia oka
Rzadko: zaburzenia widzenia.
Bardzo rzadko: retinopatia.
Zaburzenia serca
Rzadko: zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy, tamponada serca.
Zaburzenia naczyniowe
Rzadko: hipotonia, incydenty zatorowo-zakrzepowe.
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
Często: zapalenie płuc, śródmiąższowe zapalenie pęcherzyków płucnych lub płuc często
z towarzyszącą eozynofilią. Objawy wskazujące na możliwość poważnego uszkodzenia płuc
(śródmiąższowe zapalenie płuc): suchy kaszel bez odpluwania, duszność i gorączka.
Rzadko: zwłóknienie płuc, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii, duszność
i astma oskrzelowa, nacieki opłucnowe.
Częstość nieznana: krwawienie pęcherzykowe.
Zaburzenia żołądka i jelit
Bardzo często: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, nudności, zmniejszenie łaknienia.
Często: owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, biegunka.
Niezbyt często: zapalenie gardła, zapalenie jelit, wymioty.
Rzadko: owrzodzenia przewodu pokarmowego.
Bardzo rzadko: krwawe wymioty, krwotok, toksyczne rozdęcie okrężnicy.
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych (patrz punkt 4.4)
Bardzo często: zwiększenie aktywności aminotransferaz.
Niezbyt często: marskość wątroby, zwłóknienie i zwyrodnienie tłuszczowe wątroby, zmniejszenie
stężenia albumin w surowicy.
Rzadko: ostre zapalenie wątroby.
Bardzo rzadko: niewydolność wątroby.
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Często: osutka, rumień, świąd.
Niezbyt często: reakcje nadwrażliwości na światło, wypadanie włosów, wzrost guzków reumatoidalnych,
półpasiec, zapalenie naczyń, opryszczkowe wykwity skórne, pokrzywka.
Rzadko: wzmożona pigmentacja, trądzik, podbiegnięcia krwawe.
Bardzo rzadko: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół Lyella),
nasilenie zmian pigmentacyjnych paznokci, ostra zanokcica, czyraczność, teleangiektazje.
Częstość nieznana: łuszczenie się skóry (złuszczające zapalenie skóry).
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Niezbyt często: bóle stawów, bóle mięśni, osteoporoza.
Częstość nieznana: Martwica kości żuchwy (wtórna do chorób limfoproliferacyjnych).
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Niezbyt często: zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego, zaburzenie czynności nerek, zaburzenia
mikcji.
Rzadko: niewydolność nerek, skąpomocz, bezmocz, zaburzenia elektrolitowe.
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi
Niezbyt często: zapalenie i owrzodzenie pochwy.
Bardzo rzadko: zmniejszenie libido, impotencja, ginekomastia, oligospermia, zaburzenia
miesiączkowania, upławy.
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
Rzadko: reakcje uczuleniowe, wstrząs anafilaktyczny, alergiczne zapalenie naczyń, gorączka, zapalenie
spojówek, zakażenia, posocznica, upośledzenie gojenia ran, hipogammaglobulinemia.
Bardzo rzadko: miejscowe uszkodzenie tkanek (powstawanie jałowych ropni, lipodystrofia)
w miejscu wstrzyknięcia podskórnego.
Częstość nieznana: obrzęk.
Występowanie i nasilenie działań niepożądanych zależy od wielkości dawki i częstość podawania
metotreksatu, jednak ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić nawet po niewielkich dawkach, a
zatem konieczne są regularne, częste kontrole stanu pacjenta.
Podskórnie podawane dawki metotreksatu są miejscowo dobrze tolerowane. Obserwowano jedynie
łagodne, miejscowe reakcje skórne, malejące podczas leczenia.
Opis wybranych działań niepożądanych
Chłoniaki i (lub) choroby limfoproliferacyjne: zgłaszano pojedyncze przypadki chłoniaków
i innych chorób limfoproliferacyjnych, które w wielu przypadkach uległy regresji po przerwaniu leczenia
metotreksatem.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie
podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych
Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26840 | 100438532 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26841 | 100438549 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26842 | 100438555 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26843 | 100438561 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26844 | 100438578 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26845 | 100438584 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26846 | 100438590 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26847 | 100438667 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26848 | 100438673 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |
| Methotrexatum 37,5 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 26849 | 100438680 | ChPL: 2024-09-04, Ulotka: 2024-09-04 |