Methofill
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
To jedna z postaci produktu Methofill (Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.): zobacz wszystkie postacie, moce i opakowania.
- Podmiot odpowiedzialny
- Accord Healthcare Polska Sp. z o.o.
- Substancje czynne
- Methotrexatum: 2,5 mg, 10 mg
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 2 pozycje
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Methofill 2,5 mg | Tabletki | 10 tabl., 12 tabl., 15 tabl., 20 tabl., 24 tabl., 25 tabl., 28 tabl., 30 tabl., 50 tabl., 100 tabl. | na receptę (Rx) |
| Methofill 10 mg | Tabletki | 10 tabl., 12 tabl., 15 tabl., 20 tabl., 24 tabl., 25 tabl., 28 tabl., 30 tabl., 50 tabl., 100 tabl. | na receptę (Rx) |
Zamienniki o tej samej mocy i postaci · 4 leki
Ta sama substancja, moc i postać; kolejność alfabetyczna według nazwy, potem podmiotu, to nie jest ranking. Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Methotrexatum 2,5 mg (tabletki) · 2 leki
Zamienniki: ta sama substancja, inna moc lub postać · 12 leków
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Białaczki wskazanie z ChPL
źródło: „Methofill, tabletki wskazany jest do leczenia: podtrzymująco w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej (ang. acute lymphoblastic leukemia, ALL) u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku 3 lat i starszych.” · ChPL, pkt 4.1 -
Łuszczyca wskazanie z ChPL
źródło: „Methofill, tabletki wskazany jest do leczenia: ciężkiej postaci łuszczycy pospolitej, szczególnie plackowatej, która nie może być odpowiednio leczona za pomocą standardowych terapii a także czynne łuszczycowe zapalenie stawów u dorosłych” · ChPL, pkt 4.1 -
Reumatyzm wskazanie z ChPL
źródło: „Methofill, tabletki wskazany jest do leczenia: czynnej postaci reumatoidalnego zapalenia stawów u dorosłych.” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Methofill, tabletki wskazany jest do leczenia: ciężkiej postaci łuszczycy pospolitej, szczególnie plackowatej, która nie może być odpowiednio leczona za pomocą standardowych terapii a także czynne łuszczycowe zapalenie stawów u dorosłych” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1
- Zaburzenia czynności wątroby [stężenie bilirubiny powyżej 5 mg/dl (85,5 mikromol/l), patrz punkt 4.2]
- Nadużywanie alkoholu
- Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min, patrz punkt 4.2)
- Istniejące zaburzenia krwi, takie jak hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia, małopłytkowość lub istotna niedokrwistość
- Niedobory odporności
- Ciężkie ostre lub przewlekłe zakażenia, takie jak gruźlica i HIV
- Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenia jamy ustnej i znane czynne owrzodzenia przewodu pokarmowego
- Karmienie piersią (patrz punkt 4.6)
- Nie należy stosować żywych szczepionek podczas leczenia metotreksatem Dodatkowo ze wskazań nieonkologicznych. Ciąża (patrz punkt 4.6)
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- brak specjalnych zaleceń (wg dokumentu)
- Blister: chronić przed światłem
- Blister: w oryginalnym lub zewnętrznym opakowaniu
- Termin ważności
- 2 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Wapnia wodorofosforan bezwodny; Laktoza jednowodna; Karboksymetyloskrobia sodowa (typ A); Celuloza mikrokrystaliczna; Talk; Magnezu stearynian źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- laktoza: wymieniona w ChPL pkt 4.4; w składzie
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: blister
- Wygląd
- żółty okrągły kapsułkowy z linią podziału
Methofill, 2,5 mg to żółte, okrągłe, obustronnie wypukłe niepowlekane tabletki o średnicy 4,5 ± 0,2 mm, gładkie po obu stronach. Methofill 10 mg to żółte, niepowlekane, obustronnie wypukłe tabletki w kształcie kapsułki o długości 10,0 ± 0,2 mm i szerokości 5,0 ± 0,2 mm z linią podziału po jednej stronie i gładka po drugiej. Tabletki pakowane są w blistry z oranżowej powłoki PVC i aluminiowej folii. Blister PCV/Aluminium Wielkość opakowań: 10, 12, 15, 20, 24, 25, 28, 30, 50 lub 100 tabletek. Blister jednodawkowy PVC/Aluminium. Wielkość opakowań: 10 x1, 12x1, 15x1, 20x1, 24x1, 25x1, 28x1, 30x1, 50x1 lub 100x1. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty okrągły kapsułkowy z linią podziału
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „W trakcie leczenia mogą wystąpić objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, np. zmęczenie i zawroty głowy. Produkt leczniczy Methofill wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
167 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: zapalenie jamy ustnej; niestrawność; bóle brzucha; nudności; utrata apetytu; zwiększona aktywność aminotransferazy alaninowej (AlAT); zwiększona aktywność aminotransferazy asparaginianowej (AspAT); zwiększona aktywność fosfatazy alkalicznej; zwiększona bilirubina; ból brzucha; zapalenie i owrzodzenie błony śluzowe; j jamy ustnej i gardła; Wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AlAT [GPT], AspAT [GOT], fosfataza alkaliczna i bilirubina)
- często: leukopenia; niedokrwistość; trombopenia; bóle głowy; zmęczenie; senność; zapalenie płuc; śródmiąższowe zapalenie; trombocytopenia; Ból głowy; Śródmiąższowe zapalenie płuc/zapalenie płuc (może być śmiertelne)
- niezbyt często: Chłoniak; Pancytopenia; agranulocytoza; zaburzenia hematopoezy; Drgawki; zawroty głowy; dezorientacja; Zwłóknienie płuc; Owrzodzenie i krwawienie z przewodu pokarmowego; Stłuszczenie wątroby; zwłóknienie i marskość wątroby; zmniejszenie stężenia albuminy w surowicy; Ciężkie objawy toksyczne: zapalenie naczyń; opryszczkowate wykwity skórne; zespół Stevensa- Johnsona; toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella); zwiększenie guzków reumatycznych; bolesne nadżerki blaszki łuszczycowej; zwiększona pigmentacja skóry; wypadanie; wypadanie włosów; utrudnione gojenie się ran; reakcje nadwrażliwości na światło; pokrzywka; Osteoporoza; bóle stawów; bóle mięśni; Nefropatia; zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego (z możliwym krwiomoczem); Zapalenie i owrzodzenie pochwy; Zakażenia oportunistyczne (czasami śmiertelne); Reakcje alergiczne; wstrząs anafilaktyczny; gorączka; dreszcze; Depresja
- rzadko: Niedokrwistość megaloblastyczna; Niedowład połowiczy; niedowład; Poważne zaburzenia widzenia; Zapalenie osierdzia; wysięk osierdziowy; tamponada; Reakcje zakrzepowozatorowe (w tym zakrzepica tętnicza i zakrzepica naczyń mózgu, zakrzepowe zapalenie żył, zakrzepica żył głębokich nóg, zakrzepica żył siatkówki, zatorowość płucna); niedociśnienie; Porażenie oddechu; reakcje podobne do astmy oskrzelowej, takie jak kaszel, duszność i zmiany patologiczne w badaniach czynności płuc; zapalenie gardła; Zapalenie trzustki; zapalenie jelit; zaburzenia wchłaniania; smoliste stolce; zapalenie dziąseł; Ostre zapalenie wątroby; toksyczne uszkodzenie wątroby; Zapalenie wątroby; Nasilone zmiany pigmentacyjne paznokci; onycholiza; trądzik; wybroczyny; siniaki; rumień wielopostaciowy; skórne wykwity rumieniowe; możliwość nasilenia zmian łuszczycowych podczas jednoczesnej terapii UV; możliwość wystąpienia popromiennego zapalenia skóry i oparzeń słonecznych; Złamania naprężeniowe; Niewydolność nerek; skąpomocz; bezmocz; azotemia; Oligospermia; zaburzenia miesiączkowania; Półpasiec; Cukrzyca; Wahania nastroju
- bardzo rzadko: Zahamowanie czynności szpiku kostnego (ciężki przebieg); niedokrwistość aplastyczna; zaburzenia limfoproliferacyjne; eozynofilia; neutropenia; powiększenie węzłów chłonnych; Obrzęk mózgu; ostre aseptyczne zapalenie opon mózgowordzgowych (paraliż, wymioty); letarg; przemijające niewielkie zaburzenia poznawcze; psychozy; afazja; ból; osłabienie mięśni lub parestezja; niedoczulica; zmiany smaku (metaliczny smak); rozdrażnienie; dyzartria; nietypowe doznania w obrębie głowy; szumy uszne; Retinopatia; zapalenie spojówek; Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jiroveci; inne zakażenia płuc; przewlekła obturacyjna choroba płuc; wysięk opłucnowy; wymioty; Toksyczne rozdęcie okrężnicy; krwawe wymioty; Ostre zwyrodnienie wątroby; niewydolność wątroby; reaktywacja przewlekłego zapalenia wątroby; Ostra zanokcica; czyraki; teleangiektazje; zapalenie gruczołów potowych; Białkomocz; Niepłodność; utrata libido; impotencja; upławy; ginekomastia; Zakażenia; Posocznica; Zakażenia wywołane wirusem cytomegalii; Immunosupresja; alergiczne zapalenie naczyń (ciężki objaw toksyczny); hipogammaglobulinemia; Bezsenność; Obrzęk
- częstość nieznana: Krwotoki; Encefalopatia/leukoencefalopatia; Krwawienie pęcherzykowe3; niewydolność wątroby4; Złuszczanie skóry/złuszczające zapalenie skóry; Martwica kości szczęki (wtórna do zaburzeń mieloproliferacyjnych); Nokardioza; histoplazmoza; kryptokokoza; rozsiana opryszczka pospolita; chłoniak/zaburzenia limfoproliferacyjne
- częstość niepodana w tekście: płuc/zapalenie płuc; owrzodzenia jamy ustnej; biegunka; wysypka; rumień; świąd; śluzowe
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie zaleca się poniżej 3 lat
źródło: „Nie zaleca się stosowania u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ponieważ dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa są niewystarczające dla tej grupy pacjentów.” · ChPL, pkt 4.2
- nie zaleca się poniżej 3 lat
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Należy zachować ostrożność podczas stosowania metotreksatu u dzieci i młodzieży. Leczenie powinno być zgodne z aktualnymi protokołami terapeutycznymi u dzieci (patrz punkt 4.4). Dawki są zwykle wyliczane na podstawie powierzchni ciała pacjenta; leczenie podtrzymujące jest leczenie długotrwałym.”- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ponieważ dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa są niewystarczające dla tej grupy pacjentów.”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka początkowa to 7,5 - 15 mg metotreksatu raz na tydzień.”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się podanie dawki testowej wynoszącej 2,5-5 mg na tydzień przed rozpoczęciem leczenia w celu wykrycia wczesnych działań niepożądanych.”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka początkowa to 7,5 mg metotreksatu raz na tydzień.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Zaburzenia czynności nerek
„Zaburzenia czynności nerek Należy zachować ostrożność stosując metotreksatu pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (patrz punkt 4.4). Dawkę u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycą i łuszczycowym zapaleniem stawów należy dostosować w poniższy sposób. Zatwierdzone protokoły leczenia we wskazaniach onkologicznych powinny również uwzględniać poniższe:” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Zaburzenia czynności wątroby
„Zaburzenia czynności wątroby Należy zachować szczególną ostrożność bądź wykluczyć stosowanie metotreksatu u pacjentów z istotną chorobą wątroby, obecną lub w wywiadzie, zwłaszcza spowodowaną spożyciem alkoholu. Jeśli stężenie bilirubiny wynosi powyżej 5 mg/dl (85,5 mikromol/l), stosowanie metotreksatu jest przeciwwskazane (patrz punkty 4.3 i 4.4).” - (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku U pacjentów w podeszłym wieku (65 lat i starszych) należy rozważyć zmniejszenie dawki ze względu na zmniejszenie czynności wątroby i nerek oraz małe rezerwy kwasu foliowego, które pojawiają się wraz z wiekiem. Ponadto zaleca się ścisłe monitorowanie pacjentów w kierunku ewentualnych wczesnych objawów toksyczności (patrz punkty 4.4, 4.5, 4.8 i 5.2).” - (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Stosowanie metotreksatu w ciąży ze wskazań nieonkologicznych jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3). Jeśli ciąża wystąpi w trakcie leczenia metotreksatem i do sześciu miesięcy po jego zakończeniu, należy zasięgnąć porady lekarza odnośnie ryzyka szkodliwego wpływu na dziecko związanego z leczeniem oraz wykonać badania ultrasonograficzne w celu potwierdzenia prawidłowego rozwoju płodu. W badaniach na zwierzętach metotreksat wykazywał toksyczny wpływ na reprodukcję, zwłaszcza w pierwszym trymestrze (patrz punkt 5.3). Wykazano, że u ludzi metotreksat ma działanie teratogenne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Płodność
„Płodność Metotreksat wpływa na spermatogenezę i oogenezę i może zmniejszać płodność. Zgłaszano, że u ludzi metotreksat powoduje oligospermię, zaburzenia miesiączkowania i brak miesiączki. W większości przypadków efekty te wydają się odwracalne po przerwaniu leczenia. W przypadku wskazań onkologicznych, kobietom planującym zajście w ciążę zaleca się, jeśli to możliwe, skonsultowanie się z poradnią genetyczną przed rozpoczęciem leczenia, a mężczyźni powinni zasięgnąć porady dotyczącej możliwości zachowania nasienia przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ metotreksat może działać genotoksycznie w wyższych dawkach (patrz. punkt 4.4).” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Ponieważ metotreksat przenika do mleka kobiecego i może powodować wystąpienie objawów toksyczności u niemowląt karmionych piersią, leczenie w trakcie laktacji jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3). Należy zatem przerwać karmienie piersią przed rozpoczęciem terapii.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- jedzenie i napoje: „Produkt leczniczy można przyjmować z jedzeniem lub bez.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- źródło: ChPL, pkt 4.5
jedzenie i napoje
„Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub teofilinę (kawa, napoje z kofeiną, czarna herbata), ponieważ działanie metotreksatu może ulegać osłabieniu wskutek możliwej interakcji między metotreksatem i metyloksantynami na receptorach adenozyny.” - alkohol: „Należy zachować szczególną ostrożność bądź wykluczyć stosowanie metotreksatu u pacjentów z istotną chorobą wątroby, obecną lub w wywiadzie, zwłaszcza spowodowaną spożyciem alkoholu.” źródło: ChPL, pkt 4.2
- alkohol: „Metotreksat należy stosować tylko z dużą ostrożnością, jeśli w ogóle, u pacjentów z ciężką chorobą wątroby, zwłaszcza jeśli jest/była związana z alkoholem.” źródło: ChPL, pkt 4.4
- źródło: ChPL, pkt 4.4
alkohol
„Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują wcześniejsze nadmierne spożywanie alkoholu, utrzymujący się wzrost aktywności enzymów wątrobowych, chorobę wątroby w wywiadzie, dziedziczne zaburzenia wątroby w wywiadzie, cukrzycę, otyłość i wcześniejszy kontakt z hepatotoksycznymi lekami lub substancjami chemicznymi oraz długotrwałe leczenie metotreksatem.” - alkohol: „Należy unikać spożywania alkoholu (patrz punkty 4.3 i 4.5).” źródło: ChPL, pkt 4.4
- alkohol: „Podczas leczenia metotreksatem należy unikać spożywania alkoholu (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.5
- alkohol: „Regularne spożywanie alkoholu i podawanie dodatkowych leków o działaniu hepatotoksycznym zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia hepatotoksycznych działań niepożądanych metotreksatu.” źródło: ChPL, pkt 4.5
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Methofill
Kiedy nie stosować leku Methofill
- jeśli pacjent ma uczulenie na metotreksat lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
- jeśli u pacjenta występuje ciężka niewydolność nerek (lub lekarz klasyfikuje zaburzenie jako
ciężkie)
- jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności wątroby
- jeśli u pacjenta występują zaburzenia krwi, takie jak hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia,
trombocytopenia lub znaczna niedokrwistość
- jeśli pacjent nadużywa alkoholu
- jeśli pacjent ma osłabiony układ odpornościowy
- jeśli pacjent cierpi na poważne zakażenie, takie jak gruźlica lub HIV
- jeśli u pacjenta występuje owrzodzenie żołądka lub jelit
- jeśli u pacjenta występuje zapalenie błony śluzowej jamy ustnej lub owrzodzenie jamy ustnej
- jeśli pacjentka karmi piersią oraz dodatkowo ze wskazań nieonkologicznych (w leczeniu
nienowotworowym)
- jeśli pacjentka jest w ciąży (patrz punkt „Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność”)
- jeśli pacjent niedawno zaszczepił się żywą szczepionką lub ma ją otrzymać
Zalecane badania kontrolne i środki ostrożności
Nawet jeśli metotreksat jest stosowany w małych dawkach, mogą wystąpić poważne działania
niepożądane. Aby wykryć je odpowiednio wcześnie, lekarz musi wykonać badania kontrolne i badania
laboratoryjne.
Przed rozpoczęciem leczenia:
Przed rozpoczęciem leczenia zostanie zbadana krew w celu sprawdzenia, czy pacjent ma
wystarczającą liczbę komórek krwi. Krew zostanie również zbadana pod kątem czynności wątroby,
aby dowiedzieć się, czy u pacjenta nie występuje zapalenie wątroby. Ponadto sprawdzane będą
albuminy surowicy (białko we krwi), obecność zapalenia wątroby (zakażenie wątroby) i czynność
nerek. Lekarz może również zdecydować się na wykonanie innych testów wątroby. Niektóre z nich to
badania obrazowe, inne mogą wymagać pobrania małej próbki tkanki z wątroby w celu
dokładniejszego jej zbadania. Lekarz może również sprawdzić, czy u pacjenta występuje gruźlica,
zlecić prześwietlenie klatki piersiowej lub badanie czynności płuc.
Podczas leczenia:
Lekarz może wykonać następujące badania:
- badanie jamy ustnej i gardła pod kątem zmian błony śluzowej, takich jak stan zapalny lub
owrzodzenie
- badania krwi/morfologia z oceną liczby komórek krwi i pomiarem stężenia metotreksatu w
surowicy
- badanie krwi w celu monitorowania czynności wątroby
- badania obrazowe w celu monitorowania stanu wątroby
- pobranie małej próbki tkanki z wątroby w celu jej dokładniejszego zbadania
- badanie krwi w celu monitorowania czynności nerek
- monitorowanie dróg oddechowych i, jeśli to konieczne, badanie czynności płuc
Bardzo ważne jest, aby pacjent stawił się na zaplanowane badania.
Jeśli wyniki któregokolwiek z tych badań będą odbiegać od normy, lekarz odpowiednio dostosuje
leczenie.
Pacjenci w podeszłym wieku
Pacjenci w podeszłym wieku leczeni metotreksatem powinni być ściśle monitorowani przez lekarza,
aby możliwe było jak najwcześniejsze wykrycie ewentualnych działań niepożądanych. Związane z
wiekiem zaburzenia czynności wątroby i nerek, a także niskie rezerwy kwasu foliowego w starszym
wieku wymagają stosunkowo niskich dawek metotreksatu.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Ważne ostrzeżenie dotyczące dawki leku Methofill (metotreksat):
Tabletki metotreksatu należy przyjmować tylko raz w tygodniu w leczeniu chorób reumatycznych lub
skórnych (RZS i łuszczyca lub łuszczycowe zapalenie stawów)
Przyjęcie zbyt dużej dawki leku Methofill (metotreksat) może być śmiertelne.
Prosimy o dokładne zapoznanie się z punktem 3 niniejszej ulotki.
W przypadku jakichkolwiek pytań, przed zastosowaniem tego leku należy porozmawiać z lekarzem
lub farmaceutą.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Methofill należy poinformować lekarza lub pielęgniarkę:
- jeśli pacjent ma cukrzycę leczoną insuliną
- jeśli u pacjenta występują nieaktywne, przewlekłe zakażenia (np. gruźlica,
wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C, półpasiec), ponieważ mogą one ulec
zaostrzeniu
- jeśli u pacjenta kiedykolwiek występowała choroba wątroby lub nerek
- jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności płuc
- jeśli pacjent ma znaczącą nadwagę
- jeśli u pacjenta występuje nieprawidłowe gromadzenie się płynu w jamie brzusznej
(wodobrzusze) lub wokół płuc (wysięk opłucnowy)
- jeśli pacjent jest odwodniony lub cierpi na schorzenia powodujące odwodnienie (wymioty,
biegunka, zaparcia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej)
Metotreksat może zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne. Należy unikać intensywnego
nasłonecznienia i nie należy korzystać z solarium ani lampy opalającej bez konsultacji z lekarzem. W
celu ochrony skóry przed intensywnym słońcem, należy nosić odpowiednią odzież lub stosować filtr
przeciwsłoneczny o wysokim współczynniku ochrony.
Jeśli pacjent miał problemy skórne po radioterapii (popromienne zapalenie skóry) lub oparzenia
słoneczne, reakcje te mogą nawrócić po leczeniu metotreksatem (reakcja przypominająca).
Zmiany skórne łuszczycy mogą się nasilić podczas leczenia metotreksatem, jeśli pacjent jest narażony
na działanie światła UV.
U pacjentów otrzymujących małe dawki metotreksatu może wystąpić powiększenie węzłów
chłonnych (chłoniak) i w takim przypadku należy przerwać leczenie.
Podczas leczenia metotreksatem notowano przypadki ostrego krwawienia z płuc u pacjentów
z zasadniczą chorobą reumatologiczną. Jeśli u pacjenta wystąpi krwioplucie, czyli odkrztuszanie
wydzieliny z krwią, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza.
Biegunka jest możliwym działaniem niepożądanym leku Methofill i wymaga przerwania leczenia.
W przypadku biegunki należy porozmawiać z lekarzem.
U pacjentów z chorobą nowotworową otrzymujących metotreksat zgłaszano występowanie pewnych
schorzeń mózgu (encefalopatia/leukoencefalopatia). Takich działań niepożądanych nie można
wykluczyć, gdy metotreksat jest stosowany w leczeniu innych chorób.
Metotreksat tymczasowo wpływa na produkcję plemników i komórek jajowych. Metotreksat może
powodować poronienie i ciężkie wady wrodzone u płodu. Pacjentka powinna unikać poczęcia dziecka
podczas stosowania metotreksatu oraz przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia. Pacjenci
powinni unikać zapłodnienia partnerki w czasie przyjmowania metotreksatu i co najmniej przez 3
miesiące po zakończeniu leczenia. Patrz także punkt „Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność”.
Zalecane badania kontrolne i środki ostrożności
Ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić nawet wtedy, gdy metotreksat jest stosowany w małych
dawkach. Lekarz musi przeprowadzić badania i testy laboratoryjne w celu jak najwcześniejszego
wykrycia tych działań.
Jeśli pacjent, jego partner lub opiekun zauważą nowe wystąpienie lub nasilenie objawów
neurologicznych, w tym ogólne osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia, zmiany myślenia, pamięci i
orientacji prowadzące do dezorientacji i zmian osobowości, należy natychmiast skontaktować się z
lekarzem, ponieważ mogą to być objawy bardzo rzadkiego, poważnego zakażenia mózgu,
nazywanego postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (ang. progressive multifocal
leukoencephalopathy, PML).
Dzieci i młodzież
Dzieci i młodzież leczone metotreksatem powinny być poddawane szczególnie uważnej obserwacji
lekarskiej w celu szybkiego wykrycia istotnych działań niepożądanych.
Ten lek nie jest zalecany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ponieważ doświadczenie w tej
grupie wiekowej jest niewystarczające.
Lek Methofill a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować w tym o lekach
dostępnych bez recepty i preparatach ziołowych lub naturalnych. Należy pamiętać, aby
poinformować lekarza o leczeniu metotreksatem, jeśli podczas leczenia przepisano pacjentowi inny
lek.
Szczególnie ważne jest, aby poinformować lekarza o stosowaniu następujących leków:
- inne leki stosowane w reumatoidalnym zapaleniu stawów lub łuszczycy, takie jak
leflunomid, azatiopryna (stosowana również w zapobieganiu odrzuceniu przeszczepu
narządu), sulfasalazyna (stosowana również w leczeniu wrzodziejącego zapalenia jelita
grubego)
- cyklosporyna (stosowana w celu supresji układu odpornościowego)
- niesteroidowe leki przeciwzapalne lub salicylany (leki przeciwbólowe i (lub)
przeciwzapalne, takie jak kwas acetylosalicylowy, diklofenak i ibuprofen lub
pirazol)
- żywe szczepionki
- diuretyki, które zmniejszają zatrzymywanie płynów
- leki obniżające poziom cukru we krwi, takie jak metformina
- retinoidy (stosowane w leczeniu łuszczycy i innych chorób skóry)
- leki przeciwpadaczkowe (zapobieganie napadom)
- barbiturany (leki nasenne)
- środki uspokajające
- doustne środki antykoncepcyjne
- probenecyd (w leczeniu dny)
- antybiotyki
- pirymetamina (w zapobieganiu i leczeniu malarii)
- preparaty witaminowe zawierające kwas foliowy
- inhibitory pompy protonowej (w leczeniu zgagi, wrzodów i niektórych innych
dolegliwości żołądkowych)
- teofilina (w problemach z oddychaniem) merkaptopuryna (w leczeniu niektórych rodzajów
białacz
- leki przeciwnowotworowe (takie jak doksorubicyna i prokarbazyna podczas leczenia dużymi
dawkami metotreksatu)
- metamizol (synonimy: nowaminsulfon i dipyron) (silny lek przeciwbólowy i (lub)
przeciwgorączkowy)
Metotreksat Accord z jedzeniem, piciem i alkoholem
Ten lek można przyjmować z jedzeniem lub bez. Po przyjęciu dawki należy wypić trochę wody, aby
upewnić się, że została przyjęta cała dawka i że w ustach nie pozostały resztki metotreksatu. Podczas
leczenia metotreksatem nie należy pić alkoholu i należy unikać picia nadmiernych ilości kawy,
napojów zawierających kofeinę oraz czarnej herbaty liściastej. Pacjent powinien upewnić się, że
przyjmuje dużo płynów podczas leczenia metotreksatem, ponieważ odwodnienie (zmniejszenie ilości
wody w organizmie) może nasilić działania niepożądane metotreksatu.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
!
Nie należy stosować leku Methofill w okresie ciąży, o ile lekarz nie przepisał go w leczeniu
onkologicznym.
Metotreksat może powodować wady wrodzone, zaszkodzić nienarodzonemu dziecku lub spowodować
poronienie. Jest to związane z deformacjami czaszki, twarzy, serca i naczyń krwionośnych, mózgu i
kończyn. Dlatego bardzo ważne jest, aby metotreksat nie był podawany kobietom w ciąży lub
kobietom planującym ciążę, o ile nie jest stosowany w leczeniu onkologicznym.
W przypadku wskazań nieonkologicznych, u kobiet w wieku rozrodczym przed rozpoczęciem leczenia
należy wykluczyć ciążę, np. przy użyciu testów ciążowych.
Nie należy stosować tabletek metotreksatu, jeśli pacjentka planuje się zajść w ciążę. Należy unikać
zajścia w ciążę podczas leczenia metotreksatem i przez co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu
leczenia. Dlatego należy przez cały ten okres stosować skuteczną antykoncepcję (patrz także punkt
„Ostrzeżenia i środki ostrożności”)
Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia lub podejrzewa, że może być w ciąży, należy jak
najszybciej porozmawiać z lekarzem. Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas leczenia, powinna
otrzymać poradę dotyczącą ryzyka szkodliwego wpływu leczenia na dziecko. Jeśli pacjentka pragnie
zajść w ciążę, powinna porozmawiać z lekarzem, który może skierować ją do specjalisty przed
planowanym rozpoczęciem leczenia.
Karmienie piersią
Nie należy karmić piersią w okresie leczenia, ponieważ metotreksat przenika do mleka kobiecego.
Pacjentka musi przerwać karmienie piersią, jeśli lekarz uznaje leczenie metotreksatem jako absolutnie
konieczne w tym okresie.
Płodność
Płodność męska
Dostępne dane nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych lub poronienia, jeśli ojciec
przyjmuje metotreksat w dawce mniejszej niż 30 mg/tydzień. Nie można jednak całkowicie
wykluczyć ryzyka, a także nie ma informacji dotyczących większych dawek metotreksatu.
Metotreksat może mieć działanie genotoksyczne. Oznacza to, że lek może powodować mutacje
genetyczne. Metotreksat może wpływać na produkcję nasienia, co wiąże się z możliwością
wystąpienia wad wrodzonych.
Należy unikać poczęcia dziecka lub oddawania nasienia w trakcie leczenia metotreksatem i przez co
najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia. Ponieważ leczenie metotreksatem w wyższych
dawkach, powszechnie stosowanych w terapii chorób nowotworowych, może powodować
bezpłodność i mutacje genetyczne, w przypadku pacjentów płci męskiej leczonych metotreksatem w
dawkach większych niż 30 mg/tydzień może być wskazane rozważenie zachowania nasienia przed
rozpoczęciem leczenia (patrz także punkt „Ostrzeżenia i środki ostrożności").
Przed zastosowaniem każdego leku należy poradzić się lekarza lub farmaceuty.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Uwaga: ten lek może wpływać na zdolność reagowania oraz zdolność prowadzenia
pojazdów.
Podczas leczenia lekiem Methofill mogą wystąpić działania niepożądane wpływające na ośrodkowy
układ nerwowy, takie jak zmęczenie lub zawroty głowy. W niektórych przypadkach może to mieć
wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. W przypadku uczucia zmęczenia
lub zawrotów głowy nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.
Lek Methofill zawiera laktozę
Lek Methofill zawiera laktozę Jeśli lekarz stwierdził u pacjenta nietolerancję pewnych cukrów,
wówczas pacjent przed przyjęciem tego leku powinien skontaktować się z lekarzem.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Należy natychmiast powiadomić lekarza, jeśli nagle wystąpi świszczący oddech, trudności w
oddychaniu, obrzęk powiek, twarzy lub warg, wysypka lub świąd (zwłaszcza dotyczące całego
ciała).
Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli wystąpi którekolwiek z działań
niepożądanych wymienionych poniżej:
− problemy z oddychaniem (w tym ogólne uczucie choroby, suchy, drażniący kaszel,
duszność, trudności w oddychaniu, ból w klatce piersiowej lub gorączka)
− plucie lub kaszel krwią*
− poważne łuszczenie lub powstawanie pęcherzy na skórze
− nietypowe krwawienia (w tym krwawe wymioty), siniaki lub krwawienie z nosa
− nudności, wymioty, dyskomfort w jamie brzusznej lub ciężka biegunka
− owrzodzenia jamy ustnej
− czarne lub smoliste stolce
− krew w moczu lub kale
− małe czerwone plamy na skórze
− gorączka, ból gardła, objawy grypopodobne
− żółte zabarwienie skóry (żółtaczka) lub ciemny mocz
− ból lub trudności w oddawaniu moczu
− pragnienie i (lub) częste oddawanie moczu
− drgawki (konwulsje)
− utrata przytomności
− niewyraźne lub ograniczone widzenie
− silne zmęczenie
*Zgłaszano w przypadku metotreksatu stosowanego u pacjentów z podstawową chorobą
reumatologiczną.
Zgłaszano również następujące działania niepożądane:
Bardzo często (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób):
− utrata apetytu, nudności, wymioty, ból brzucha, niestrawność, zapalenie i owrzodzenie jamy
ustnej i gardła
− badanie krwi wykazujące podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 10 osób):
− zakażenia
− zmniejszenie wytwarzania krwinek ze zmniejszeniem liczby białych i (lub) czerwonych
krwinek i (lub) płytek krwi (leukocytopenia, niedokrwistość, trombocytopenia)
− ból głowy, zmęczenie, zawroty głowy
− zapalenie płuc z suchym kaszlem, dusznością i gorączką
− biegunka
− wysypka skórna, zaczerwienienie i świąd skóry
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 100 osób):
− chłoniak (guzek w obrębie szyi, pachwiny lub pach z towarzyszącym bólem pleców,
utratą masy ciała lub nocnymi potami)
− ciężkie reakcje alergiczne
− cukrzyca
− depresja
− zawroty głowy, splątanie, drgawki
− uszkodzenie płuc
− wrzody i krwawienie z przewodu pokarmowego
− choroby wątroby, obniżona zawartość białek krwi
− pokrzywka, reakcje przypominające oparzenia słoneczne spowodowane zwiększoną
wrażliwością skóry na światło słoneczne, brązowe przebarwienia skóry, wypadanie
włosów, zwiększona liczba guzków reumatycznych, półpasiec, bolesna łuszczyca,
powolne gojenie się ran
− ból stawów lub mięśni, osteoporoza (osłabienie kości)
− choroba nerek, stan zapalny lub owrzodzenie pęcherza (ewentualnie z obecnością krwi w
moczu), bolesne oddawanie moczu
− zapalenie i owrzodzenia pochwy
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 1000 osób):
− zaburzenie krwi charakteryzujące się pojawieniem się bardzo dużych krwinek
czerwonych (niedokrwistość megaloblastyczna)
− wahania nastroju
− osłabienie ruchów, również ograniczone tylko do lewej lub prawej strony ciała
− ciężkie zaburzenia widzenia
− zapalenie osierdzia, nagromadzenie płynu w worku osierdziowym
− niskie ciśnienie krwi, zakrzepy
− zapalenie migdałków, zatrzymanie oddechu, astma
− zapalenie trzustki, zapalenie przewodu pokarmowego, krwawe stolce, zapalenie dziąseł,
niestrawność
− ostre zapalenie wątroby
− przebarwienie paznokci, trądzik, czerwone lub fioletowe plamy spowodowane krwawieniem z
naczyń krwionośnych
− nasilenie łuszczycy podczas leczenia promieniami UV
− zmiany skórne przypominające oparzenia słoneczne lub zapalenie skóry po radioterapii
− złamania kości
− niewydolność nerek, zmniejszenie lub brak wytwarzania moczu, nieprawidłowe poziomy
elektrolitów we krwi
− upośledzone wytwarzanie plemników, zaburzenia miesiączkowania
Bardzo rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż 1 na 10 000 osób):
− wirusowe, grzybicze lub bakteryjne zakażenia ogólnoustrojowe,
− poważne zaburzenie szpiku kostnego (niedokrwistość), obrzęk węzłów chłonnych
− zaburzenia limfoproliferacyjne (nadmierny wzrost białych krwinek)
− bezsenność
− ból, osłabienie mięśni, zmiany zmysłu smaku (metaliczny smak), zapalenie błony
otaczającej mózg powodujące paraliż lub wymioty,
uczucie drętwienia lub mrowienia/mniejsza niż zwykle wrażliwość na bodźce
− zaburzenia ruchu mięśni używanych do produkcji mowy, trudności w mówieniu, zaburzenia
mowy, uczucie senności lub zmęczenia, uczucie dezorientacji, dziwne odczucia w głowie,
obrzęk mózgu, dzwonienie w uszach
− zaczerwienienie oczu, uszkodzenie siatkówki oka
− gromadzenie się płynu w płucach, zakażenia płuc
− krwawe wymioty, ciężkie powikłania ze strony przewodu pokarmowego
− niewydolność wątroby
− zakażenia paznokci, oddzielenie płytki paznokcia od łożyska paznokcia, czyraki,
poszerzenie drobnych naczyń krwionośnych, uszkodzenie naczyń krwionośnych skóry,
alergiczne zapalenie naczyń krwionośnych
− białko w moczu
− utrata popędu płciowego, problemy z erekcją, upławy, niepłodność, powiększenie
piersi u mężczyzn (ginekomastia)
− gorączka
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
− patologiczna zmiana istoty białej mózgu (leukoencefalopatia)
− krwotoki
− krwawienie z płuc*
− zaczerwienienie i złuszczanie skóry
− uszkodzenie kości szczęki (wtórne do nadmiernego wzrostu białych krwinek)
− obrzęk
*Zgłaszano w przypadku metotreksatu stosowanego u pacjentów z podstawową chorobą
reumatologiczną.
Metotreksat może zmniejszać liczbę białych krwinek, a tym samym osłabiać obronę
immunologiczną. W przypadku zauważenia jakichkolwiek objawów zakażenia, takich jak gorączka
lub wyraźne pogorszenie ogólnego stanu zdrowia lub gorączka z miejscowymi objawami zakażenia,
takimi jak ból gardła/zapalenie gardła lub jamy ustnej lub problemy z oddawaniem moczu, należy
natychmiast skontaktować się z lekarzem. Zostanie wykonane badanie krwi, aby sprawdzić, czy nie
występuje zmniejszenie liczby białych krwinek (agranulocytoza). Ważne jest, aby poinformować
lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach.
Metotreksat może powodować poważne (czasami zagrażające życiu) działania niepożądane. Dlatego
lekarz przeprowadzi badania, aby sprawdzić, czy nie występują jakiekolwiek zmiany krwi (np. mała
liczba białych krwinek, mała liczba płytek krwi, chłoniaki), nerek lub wątroby.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać
bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
tel.: + 48 22 49 21 301
faks: + 48 22 49 21 309
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również do podmiotu odpowiedzialnego.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1
- Zaburzenia czynności wątroby [stężenie bilirubiny powyżej 5 mg/dl (85,5 mikromol/l), patrz punkt
4.2]
- Nadużywanie alkoholu
- Ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min, patrz punkt 4.2)
- Istniejące zaburzenia krwi, takie jak hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia, małopłytkowość lub
istotna niedokrwistość
- Niedobory odporności
- Ciężkie ostre lub przewlekłe zakażenia, takie jak gruźlica i HIV
- Zapalenie jamy ustnej, owrzodzenia jamy ustnej i znane czynne owrzodzenia przewodu
pokarmowego
- Karmienie piersią (patrz punkt 4.6)
- Nie należy stosować żywych szczepionek podczas leczenia metotreksatem
Dodatkowo ze wskazań nieonkologicznych.
Ciąża (patrz punkt 4.6)
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Lekarz przepisujący lek powinien określić dzień przyjęcia na recepcie.
Lekarz przepisujący powinien upewnić się, że pacjenci rozumieją, że metotreksat należy przyjmować
tylko raz w tygodniu. Pacjentów należy poinstruować, jak ważne jest przestrzeganie przyjmowania
dawek raz na tydzień.
Pacjenci muszą być odpowiednio monitorowani podczas leczenia, aby objawy możliwych skutków
toksycznych lub działań niepożądanych można było wykryć i ocenić z minimalnym opóźnieniem.
Dlatego metotreksat powinien być podawany wyłącznie przez lekarzy, których wiedza i
doświadczenie obejmuje leczenie antymetabolitami lub pod nadzorem takich lekarzy.
Szczególnie ścisłe monitorowanie pacjenta jest wskazane po wcześniejszej radioterapii (zwłaszcza
miednicy), zaburzeniach czynności układu krwiotwórczego (np. po wcześniejszej radioterapii lub
chemioterapii), pogorszeniu stanu ogólnego, a także w podeszłym wieku oraz u bardzo małych dzieci.
Ze względu na możliwość wystąpienia ciężkich lub nawet śmiertelnych reakcji toksycznych, lekarz
prowadzący powinien szczegółowo poinformować pacjentów o ryzyku (w tym wczesnych
przedmiotowych i podmiotowych objawach toksyczności) oraz o zalecanych środkach
bezpieczeństwa. Należy poinformować pacjentów, że muszą natychmiast powiadomić lekarza, jeśli
wystąpią jakiekolwiek objawy przedawkowania i że objawy przedawkowania wymagają
monitorowania (w tym regularnych badań laboratoryjnych).
Dawki większe niż 20 mg (10 ml) na tydzień mogą wiązać się ze znacznym zwiększeniem
toksyczności, a zwłaszcza z zahamowaniem czynności szpiku kostnego.
Ze względu na opóźnione wydalanie metotreksatu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, osoby
takie należy leczyć ze szczególną ostrożnością i tylko małymi dawkami metotreksatu (patrz punkt
4.2).
Metotreksat należy stosować tylko z dużą ostrożnością, jeśli w ogóle, u pacjentów z ciężką chorobą
wątroby, zwłaszcza jeśli jest/była związana z alkoholem.
Płodność
Zgłaszano, że u ludzi metotreksat powoduje upośledzenie płodności, oligospermię, zaburzenia
miesiączkowania i brak miesiączki w trakcie i przez krótki okres po przerwaniu leczenia, wpływając
na spermatogenezę i oogenezę w okresie jego podawania. Efekty te wydają się odwracalne po
zaprzestaniu leczenia.
Teratogenność - ryzyko reprodukcyjne
Metotreksat powoduje u ludzi embriotoksyczność, poronienia i wady rozwojowe płodu. Dlatego z
pacjentkami w wieku rozrodczym należy omówić możliwy wpływ na reprodukcję, utratę ciąży i
wrodzone wady rozwojowe (patrz punkt 4.6).
W przypadku wskazań nieonkologicznych przed zastosowaniem metotreksatu należy potwierdzić brak
ciąży. Jeśli leczone są kobiety w wieku rozrodczym, w trakcie leczenia i przez co najmniej sześć
miesięcy po nim należy stosować skuteczną antykoncepcję.
Porady dla mężczyzn dotyczące antykoncepcji mężczyzn, patrz punkt 4.6.
Zalecane badania i środki bezpieczeństwa
Przed rozpoczęciem leczenia lub wznowieniem leczenia po okresie rekonwalescencji
Morfologia krwi z rozmazem krwi i płytki krwi, enzymy wątrobowe, bilirubina, albumina w surowicy,
RTG klatki piersiowej i badania czynności nerek. Jeśli jest to klinicznie wskazane, należy wykluczyć
gruźlicę oraz wirusowe zapalenie wątroby typu B i C.
Podczas leczenia
Poniższe badania należy przeprowadzać co tydzień przez pierwsze dwa tygodnie, a następnie co dwa
tygodnie przez miesiąc. Później, w zależności od liczby leukocytów i stabilności stanu pacjenta, co
najmniej raz w miesiącu przez kolejne sześć miesięcy, a następnie co najmniej co trzy miesiące.
W przypadku zwiększenia dawki należy wziąć pod uwagę zwiększenie częstości monitorowania.
Szczególnie pacjentów w podeszłym wieku należy monitorować w krótkich odstępach czasu w
kierunku wczesnych objawów toksyczności (patrz punkt 4.2).
- Badanie jamy ustnej i gardła w kierunku zmian błony śluzowej.
- Pełna morfologia krwi z rozmazem i liczbą płytek krwi. Zahamowanie czynności hematopoezy
wywołane przez metotreksat może wystąpić nagle i po pozornie bezpiecznych dawkach. Każde
znaczne zmniejszenie liczby leukocytów lub płytek krwi sugeruje natychmiastowe przerwanie
leczenia i odpowiednie leczenie wspomagające. Należy zachęcać pacjentów do zgłaszania lekarzowi
wszelkich objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na zakażenie. U pacjentów
przyjmujących jednocześnie hematotoksyczne produkty lecznicze (np. leflunomid), należy ściśle
monitorować morfologię krwi i liczbę płytek krwi.
- Testy czynnościowe wątroby. Leczenia nie należy rozpoczynać lub należy je przerwać, jeśli
występują utrzymujące się lub istotne nieprawidłowości w badaniach czynności wątroby, innych
nieinwazyjnych badaniach zwłóknienia wątroby lub w biopsji wątroby.
Przejściowy wzrost aktywności aminotransferaz do dwu- lub trzykrotnej wartości górnej granicy
normy zgłaszano u 13-20% pacjentów. Trwałe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i (lub)
zmniejszenie stężenia albumin w surowicy może wskazywać na ciężką hepatotoksyczność.
W przypadku utrzymującego się wzrostu aktywności enzymów wątrobowych należy rozważyć
zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia.
Zmiany histologiczne, zwłóknienie i rzadziej marskość wątroby mogą nie być poprzedzone
nieprawidłowymi wynikami testów czynności wątroby. Istnieją przypadki marskości wątroby,
w których aktywność transaminaz pozostaje w normie. Dlatego oprócz testów czynnościowych
należy rozważyć nieinwazyjne metody diagnostyczne monitorowania stanu wątroby.
Biopsję wątroby należy rozpatrywać indywidualnie, biorąc pod uwagę choroby współistniejące,
wywiad chorobowy i ryzyko związane z biopsją.
Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują wcześniejsze nadmierne spożywanie alkoholu,
utrzymujący się wzrost aktywności enzymów wątrobowych, chorobę wątroby w wywiadzie,
dziedziczne zaburzenia wątroby w wywiadzie, cukrzycę, otyłość i wcześniejszy kontakt
z hepatotoksycznymi lekami lub substancjami chemicznymi oraz długotrwałe leczenie
metotreksatem.
Podczas leczenia metotreksatem nie należy podawać innych hepatotoksycznych produktów
leczniczych, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne. Należy unikać spożywania alkoholu (patrz
punkty 4.3 i 4.5). U pacjentów przyjmujących jednocześnie inne hepatotoksyczne produkty lecznicze
należy ściśle monitorować aktywność enzymów wątrobowych.
U pacjentów z cukrzycą insulinozależną należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ podczas
leczenia metotreksatem w pojedynczych przypadkach dochodziło do rozwoju marskości wątroby bez
zwiększenia aktywności aminotransferaz.
- Czynność nerek należy monitorować za pomocą badań czynności nerek i analizy moczu. W
przypadku zwiększenia stężenia kreatyniny w surowicy, dawkę należy zmniejszyć. Jeśli klirens
kreatyniny jest mniejszy niż 30 ml/min, nie należy podawać metotreksatu (patrz punkty 4.2 i 4.3).
Nie należy rozpoczynać leczenia umiarkowanie dużymi i dużymi dawkami metotreksatu przy
wartościach pH moczu poniżej 7,0. Alkalizację moczu należy badać poprzez powtarzane
monitorowanie pH (wartość większa lub równa 6,8) przez co najmniej pierwsze 24 godziny po
rozpoczęciu podawania metotreksatu.
- Ocena układu oddechowego. Pacjentów należy obserwować w kierunku objawów zaburzeń
czynności płuc, a w razie potrzeby należy wykonać badania czynności płuc. Objawy płucne
(szczególnie suchy, nieproduktywny kaszel) lub niespecyficzne zapalenie płuc, które występuje
podczas leczenia metotreksatem, mogą być oznaką potencjalnie niebezpiecznego uszkodzenia i
wymagają przerwania leczenia oraz starannego monitorowania. Chociaż obraz kliniczny jest zmienny,
pacjenci z chorobami płuc wywołanymi przez metotreksat zwykle mają gorączkę, kaszel,
duszność lub hipoksemię. Aby wykluczyć zakażenie, należy wykonać RTG klatki piersiowej. Może
wystąpić ostre lub przewlekłe śródmiąższowe zapalenie płuc, często w połączeniu z eozynofilią krwi.
Zgłaszano przypadki zgonów. Pacjentów należy poinformować o zagrożeniach związanych z
zapaleniem płuc i zalecić, aby w przypadku wystąpienia uporczywego kaszlu lub duszności
natychmiast skontaktowali się z lekarzem.
Ponadto zgłaszano krwawienie pęcherzykowe podczas stosowania metotreksatu we
wskazaniach reumatologicznych i powiązanych wskazaniach. To zdarzenie może być również
związane z zapaleniem naczyń i innymi chorobami współistniejącymi. W przypadku podejrzenia
krwawienia pęcherzykowego należy rozważyć niezwłoczne przeprowadzenie badań w celu
potwierdzenia rozpoznania.
Należy przerwać stosowanie metotreksatu u pacjentów z objawami płucnymi i wykonać
natychmiastowe badanie (w tym RTG klatki piersiowej) w celu wykluczenia zakażenia i guzów. Jeśli
podejrzewana jest choroba płuc wywołana przez metotreksat, należy rozpocząć leczenie
kortykosteroidami i nie wznawiać leczenia metotreksatem.
Objawy płucne wymagają szybkiej diagnozy i przerwania leczenia metotreksatem. Choroby płuc
wywołane przez metotreksat, takie jak zapalenie płuc, mogą wystąpić nagle i w dowolnym momencie
leczenia. Nie zawsze są całkowicie odwracalne i były już obserwowane przy wszystkich dawkach (w
tym przy małych dawkach 7,5 mg (3,75 ml) na tydzień).
Podczas leczenia metotreksatem mogą wystąpić zakażenia oportunistyczne, w tym zapalenie płuc
wywołane przez Pneumocystis jiroveci, które również może zakończyć się zgonem. Jeśli u pacjenta
wystąpią objawy ze strony płuc, należy wziąć pod uwagę możliwość zapalenia płuc wywołanego
przez Pneumocystis jiroveci.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności płuc.
Szczególną ostrożność należy zachować również w przypadku nieaktywnych zakażeń przewlekłych
(np. półpasiec, gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C), ponieważ może dojść do
aktywacji tych zakażeń.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub ryzykiem zaburzeń czynności nerek
Metotreksat jest wydalany głównie przez nerki dlatego należy spodziewać się zwiększonych stężeń
w przypadku zaburzeń czynności nerek, co może prowadzić do ciężkich działań niepożądanych.
Jeśli istnieje możliwość wystąpienia zaburzeń czynności nerek (np. u osób w podeszłym wieku),
monitorowanie powinno odbywać się w krótszych odstępach czasu. Dotyczy to w szczególności
przypadków jednoczesnego podawania produktów leczniczych, które wpływają na eliminację
metotreksatu, powodują uszkodzenie nerek (np. NLPZ) lub mogą prowadzić do zaburzeń
hematopoezy.
W przypadku obecności czynników ryzyka, w tym łagodnych zaburzeń czynności nerek, nie zaleca się
jednoczesnego stosowania z NLPZ. Odwodnienie może również nasilać toksyczność metotreksatu
(patrz: Monitorowanie czynności nerek).
Układ odpornościowy
Ze względu na wpływ na układ odpornościowy, metotreksat może osłabiać odpowiedź na szczepienia
i wpływać na wyniki badań immunologicznych. Nie należy wykonywać jednoczesnego szczepienia
\żywymi szczepionkami.
Złośliwe chłoniaki
U pacjentów otrzymujących małe dawki metotreksatu mogą wystąpić chłoniaki złośliwe. W takim
przypadku leczenie należy przerwać. Jeśli chłoniaki nie ustąpią samoistnie, należy rozpocząć leczenie
cytotoksyczne.
Wysięk opłucnowy lub wodobrzusze
U pacjentów z wysiękiem do opłucnej i otrzewnej należy dokonać drenażu przed rozpoczęciem
leczenia metotreksatem (patrz punkt 4.2).
Stany powodujące odwodnienie, takie jak wymioty, biegunka lub zapalenie jamy ustnej
Dolegliwości powodujące odwodnienie, takie jak wymioty, biegunka lub zapalenie jamy ustnej, mogą
zwiększać toksyczność w wyniku podwyższonego stężenia substancji czynnej. W takim przypadku
leczenie metotreksatem należy przerwać do czasu ustąpienia objawów.
Ważne jest, aby określić jakiekolwiek zwiększenie stężenia substancji czynnej w ciągu 48 godzin
leczenia, ponieważ w przeciwnym razie może wystąpić nieodwracalne działanie toksyczne
metotreksatu.
Biegunka i wrzodziejące zapalenie jamy ustnej mogą być objawami działania toksycznego i wymagać
przerwania leczenia. W przeciwnym razie może wystąpić krwotoczne zapalenie jelit i zgon z
powodu perforacji jelita. W przypadku wystąpienia krwawych wymiotów, czarnych stolców lub krwi
w stolcu, leczenie należy przerwać.
Suplementacja kwasem foliowym
Jeśli wystąpi ostra toksyczność metotreksatu, pacjenci mogą wymagać leczenia kwasem folinowym. U
pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub łuszczycą, suplementacja kwasu foliowego lub
folinowego może zmniejszyć toksyczne działanie metotreksatu, np. objawy żołądkowo-jelitowe,
zapalenie jamy ustnej, łysienie i podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych.
Przed rozpoczęciem suplementacji kwasem foliowym zaleca się sprawdzenie poziomu witaminy B12,
szczególnie u osób dorosłych w wieku powyżej 50 lat, ponieważ spożycie kwasu foliowego może
maskować niedobór witaminy B12.
Produkty witaminowe
Preparaty witaminowe lub inne produkty zawierające kwas foliowy, kwas folinowy lub ich pochodne
mogą zmniejszać skuteczność metotreksatu (patrz punkty 4.2 i 4.5).
Nadwrażliwość na światło
U niektórych pacjentów stosujących metotreksat zaobserwowano nadwrażliwość na światło
objawiającą się nasiloną reakcją na oparzenia słoneczne (patrz punkt 4.8). Należy unikać ekspozycji
na intensywne światło słoneczne lub promienie UV, chyba że jest to wskazane z medycznego punktu
widzenia. Pacjenci powinni stosować odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną, aby chronić siebie
przed intensywnym światłem słonecznym.
Podczas leczenia metotreksatem mogą wystąpić nawroty zapalenia skóry wywołane promieniowaniem
i oparzenia słoneczne (reakcje przypominające). Zmiany łuszczycowe mogą się nasilić podczas
narażenia na promieniowanie UV i jednoczesnego podawania metotreksatu.
Toksyczność skórna
Po pojedynczej lub wielokrotnych dawkach metotreksatu zgłaszano ciężkie, czasami śmiertelne
reakcje skórne, w tym martwicę toksyczno-rozpływną naskórka (zespół Lyella) lub zespół Stevensa
Johnsona.
Encefalopatia/leukoencefalopatia
Ponieważ u pacjentów z chorobą nowotworową leczonych metotreksatem występowały przypadki
encefalopatii/leukoencefalopatii, nie można tego wykluczyć również u pacjentów ze wskazaniami
nienowotworowymi.
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)
Przypadki postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (ang. progressive multifocal
leukoencephalopathy, PML) odnotowano u pacjentów przyjmujących metotreksat, głównie w
skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi. Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia
może być śmiertelna i należy ją brać pod uwagę w diagnostyce różnicowej u pacjentów z
immunosupresją z nowym początkiem lub nasileniem objawów neurologicznych.
Tabletki te zawierają laktozę. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem
laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu
leczniczego.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Ryzyko wystąpienia interakcji między NLPZ a metotreksatem należy wziąć pod uwagę u pacjentów
otrzymujących małą dawkę metotreksatu, szczególnie w przypadku zaburzeń czynności nerek. Jeśli
wymagane jest leczenie skojarzone, należy monitorować morfologię krwi i czynność nerek. Należy
zachować ostrożność, jeśli NLPZ i metotreksat są podawane w ciągu 24 godzin, ponieważ w takim
przypadku stężenie metotreksatu w osoczu może wzrosnąć, a w rezultacie może nasilić się działanie
toksyczne. Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie NLPZ, w tym kwasu salicylowego,
powodowało zmniejszenie wydzielania metotreksatu w kanalikach i odpowiednio nasilało jego
działanie toksyczne. Jednak w badaniach klinicznych, w których NLPZ i kwas salicylowy podawano
jako leczenie uzupełniające u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, nie obserwowano
nasilenia działań niepożądanych. Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów takimi produktami
leczniczymi można kontynuować podczas leczenia małymi dawkami metotreksatu, ale tylko pod
ścisłym nadzorem lekarza.
Pacjenci przyjmujący potencjalnie hepatotoksyczne produkty lecznicze podczas leczenia
metotreksatem (np. leflunomid, azatiopryna, sulfasalazyna i retinoidy) powinni być ściśle
monitorowani w kierunku nasilenia hepatotoksyczności. Podczas leczenia metotreksatem należy
unikać spożywania alkoholu (patrz punkt 4.4). Regularne spożywanie alkoholu i podawanie
dodatkowych leków o działaniu hepatotoksycznym zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia
hepatotoksycznych działań niepożądanych metotreksatu.
Podawanie dodatkowych hematotoksycznych produktów leczniczych zwiększa
prawdopodobieństwo wystąpienia ciężkich hematotoksycznych działań niepożądanych metotreksatu.
Jednoczesne podawanie metamizolu i metotreksatu może nasilać hematotoksyczne działanie
metotreksatu, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Należy zatem unikać jednoczesnego
podawania tych produktów.
Należy wziąć pod uwagę interakcje farmakokinetyczne między metotreksatem, lekami
przeciwdrgawkowymi (zmniejszone stężenie metotreksatu w surowicy) i 5-fluoruracylem (wydłużony
okres półtrwania 5-fluoruracylu).
Salicylany, fenylobutazon, difenylohydantoina (= fenytoina), barbiturany, środki uspokajające,
doustne środki antykoncepcyjne, tetracykliny, pochodne amidopiryny, sulfonamidy, diuretyki
tiazydowe, doustne leki hipoglikemizujące, doksorubicyna i p-aminobenzoesan wypierają metotreksat
z wiązania z albuminami surowicy, a tym samym zwiększają jego biodostępność i toksyczność
(pośrednie zwiększenie dawki).
Probenecyd i słabe kwasy organiczne mogą również zmniejszać cewkowe wydzielanie metotreksatu, a
tym samym powodować pośrednie zwiększenie dawki.
Antybiotyki, takie jak penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cyprofloksacyna i cefalotyna, mogą w
indywidualnych przypadkach zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu i spowodować zwiększenie
stężenia metotreksatu w surowicy, któremu towarzyszy toksyczność hematologiczna i żołądkowo
jelitowa.
Doustne antybiotyki, takie jak tetracykliny, chloramfenikol i niewchłanialne antybiotyki o szerokim
spektrum działania, mogą zmniejszać jelitowe wchłanianie metotreksatu lub mogą zaburzać jelitowo-
wątrobowe krążenie metotreksatu, ze względu na hamowanie rozwoju fauny jelitowej i metabolizmu
metotreksatu przez bakterie.
W przypadku (wcześniejszego) leczenia produktami leczniczymi, które mogą powodować działania
niepożądane w obrębie szpiku kostnego (np. sulfonamidy, trimetoprym/sulfametoksazol,
chloramfenikol, pirymetamina), należy wziąć pod uwagę możliwość wystąpienia zaburzeń
hematopoezy.
Jednoczesne stosowanie leków, które mogą powodować niedobór kwasu foliowego (np. sulfonamidy,
trimetoprim/sulfametoksazol) może powodować zwiększenie toksyczności metotreksatu. W związku z
tym należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z istniejącym wcześniej niedoborem kwasu
foliowego.
Z drugiej strony, jednoczesne podawanie produktów leczniczych zawierających kwas folinowy lub
preparatów witaminowych zawierających kwas foliowy lub pochodne może osłabić skuteczność
metotreksatu.
Połączenie metotreksatu i sulfasalazyny może nasilać działanie metotreksatu, ponieważ sulfasalazyna
hamuje syntezę kwasu foliowego. Może to powodować zwiększone ryzyko wystąpienia działań
niepożądanych, chociaż w kilku badaniach obserwowano to jedynie u pojedynczych pacjentów.
Cyklosporyna może zwiększać skuteczność i toksyczność metotreksatu. Istnieje ryzyko nadmiernej
immunosupresji oraz ryzyko limfoproliferacji po jednoczesnym zastosowaniu tych leków.
Zastosowanie podtlenku azotu wzmacnia wpływ metotreksatu na metabolizm folianów, co skutkuje
większą toksycznością, np. ciężką nieprzewidywalną mielosupresją i zapaleniem jamy ustnej oraz w
przypadku podawania dooponowego: ostrą, nieprzewidywalną neurotoksycznością. Pomimo że
działanie to można zmniejszyć podając folinian wapnia, należy unikać jednoczesnego stosowania
podtlenku azotu i metotreksatu.
Jednoczesne podawanie inhibitorów pompy protonowej, takich jak omeprazol lub pantoprazol, może
powodować interakcje: Jednoczesne podawanie metotreksatu i omeprazolu powodowało opóźnienie
wydalania metotreksatu przez nerki. W jednym przypadku, w którym metotreksat był skojarzony z
pantoprazolem, doszło do zahamowania wydalania metabolitu 7-hydroksymetotreksatu przez nerki i
wystąpiły bóle mięśni oraz dreszcze.
Stosowanie prokarbazyny podczas leczenia dużymi dawkami metotreksatu zwiększa ryzyko
wystąpienia zaburzeń lub czynności nerek
Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę
lub teofilinę (kawa, napoje z kofeiną, czarna herbata), ponieważ działanie metotreksatu może ulegać
osłabieniu wskutek możliwej interakcji między metotreksatem i metyloksantynami na receptorach
adenozyny.
Leczenie skojarzone metotreksatem i leflunomidem może zwiększać ryzyko pancytopenii.
Szczególnie w przypadku operacji ortopedycznych, w których ryzyko zakażenia jest wysokie, należy
zachować ostrożność podczas leczenia skojarzonego metotreksatem i lekami o działaniu
immunomodulującym.
Cholestyramina może zwiększać pozanerkową eliminację metotreksatu poprzez zakłócanie krążenia
jelitowo-wątrobowego.
Należy wziąć pod uwagę możliwość opóźnienia klirensu metotreksatu podczas stosowania w
skojarzeniu z innymi lekami cytostatycznymi.
Radioterapia podczas stosowania metotreksatu może zwiększać ryzyko wystąpienia martwicy tkanek
miękkich lub kości.
Metotreksat może zmniejszać klirens teofiliny. Dlatego podczas jednoczesnego leczenia
metotreksatem należy monitorować stężenie teofiliny w surowicy.
Skojarzone podawanie merkaptopuryny i metotreksatu może zwiększyć biodostępność
merkaptopuryny, prawdopodobnie w wyniku zahamowania jej metabolizmu.
Ze względu na możliwy wpływ na układ odpornościowy, metotreksat może fałszować wyniki
szczepień i testów (procedury immunologiczne w celu oceny reakcji immunologicznej). Podczas
leczenia metotreksatem należy unikać jednoczesnego szczepienia żywymi szczepionkami (patrz
punkty 4.3 i 4.4).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Ogólnie uważa się, że występowanie i nasilenie działań niepożądanych jest zależne od dawki.
11
W leczeniu przeciwnowotworowym, dominującymi toksycznymi działaniami metotreksatu
ograniczającymi dawkę są zahamowanie czynności szpiku kostnego i zapalenie błon śluzowych.
Nasilenie tych reakcji zależy od dawki, sposobu i czasu stosowania metotreksatu. Zapalenie błony
śluzowej zwykle pojawia się około 3 do 7 dni po podaniu metotreksatu, a leukopenia i
trombocytopenia kilka dni później. U pacjentów z nienaruszonymi mechanizmami eliminacji
zahamowanie czynności szpiku kostnego i zapalenie błony śluzowej zwykle ustępuje w ciągu 14 do 28
dni.
Najcięższe działania niepożądane metotreksatu obejmują zahamowanie czynności szpiku
kostnego, toksyczność płucną, hepatotoksyczność, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, zdarzenia
zakrzepowo-zatorowe, wstrząs anafilaktyczny i zespół Stevensa-Johnsona.
Do najczęściej (bardzo często) obserwowanych działań niepożądanych metotreksatu należą zaburzenia
żołądkowo-jelitowe (np. zapalenie jamy ustnej, niestrawność, bóle brzucha, nudności, utrata apetytu) i
nieprawidłowe wyniki testów czynnościowych wątroby (np. zwiększona aktywność
aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), fosfatazy
alkalicznej i bilirubiny). Inne często występujące działania niepożądane to leukopenia, niedokrwistość,
trombopenia, bóle głowy, zmęczenie, senność, zapalenie płuc, śródmiąższowe zapalenie
płuc/zapalenie płuc często związane z eozynofilią, owrzodzenia jamy ustnej, biegunka, wysypka,
rumień i świąd.
Występowanie i nasilenie działań niepożądanych zależy od wielkości dawki i częstości podawania
metotreksatu. Działania niepożądane mogą jednak wystąpić nawet przy małych dawkach, dlatego
ważne jest, aby lekarz prowadzący starannie monitorował pacjentów (patrz punkt 4.4).
Większość działań niepożądanych jest odwracalna, jeśli zostaną wcześnie wykryte. W przypadku
wystąpienia takich działań niepożądanych dawkę należy zmniejszyć lub przerwać leczenie i
zastosować odpowiednie środki zaradcze (patrz punkt 4.9). Leczenie metotreksatem należy wznowić
jedynie z zachowaniem szczególnej ostrożności, po dokładnym rozważeniu konieczności leczenia i
zwiększonej czujności pod względem ewentualnego nawrotu toksyczności.
W opisie działań niepożądanych stosuje się następujące przedziały częstości występowania:
Bardzo często (≥ 1/10), często (od ≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (od ≥ 1/1 000 do < 1/100),
rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nieznana (częstość nie może być
określona na podstawie dostępnych danych).
W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania, objawy niepożądane są wymienione
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Niezbyt często: Chłoniak1
Często: Leukopenia, trombocytopenia, niedokrwistość
Niezbyt często: Pancytopenia agranulocytoza, zaburzenia hematopoezy
Rzadko: Niedokrwistość megaloblastyczna
Bardzo rzadko: Zahamowanie czynności szpiku kostnego (ciężki przebieg),
Częstość nieznana: Krwotoki
przebieg),
12
Bardzo rzadko: niedokrwistość aplastyczna, zaburzenia limfoprolife racyjne2, eozynofilia, neutropenia powiększenie węzłów chłonnych
Często: Ból głowy, zmęczenie, senność
Niezbyt często: Drgawki, zawroty głowy, dezorientacja
Rzadko: Niedowład połowiczy, niedowład
Bardzo rzadko: Obrzęk mózgu, ostre aseptyczne zapalenie opon mózgowordzeniowych (paraliż, wymioty), letarg, przemijające niewielkie zaburzenia poznawcze, psychozy, afazja, ból, osłabienie mięśni lub parestezja, niedoczulica, zmiany smaku (metaliczny smak), rozdrażnienie, dyzartria, nietypowe doznania w obrębie głowy, szumy uszne
Częstość nieznana: Encefalopatia/leukoenc efalopatia
Rzadko: Poważne zaburzenia widzenia
Bardzo rzadko: Retinopatia, zapalenie spojówek
Rzadko: Zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy, tamponada
tamponada
13
Rzadko: serca
Rzadko: Reakcje zakrzepowozatorowe (w tym zakrzepica tętnicza i zakrzepica naczyń mózgu, zakrzepowe zapalenie żył, zakrzepica żył głębokich nóg, zakrzepica żył siatkówki, zatorowość płucna), niedociśnienie
Często: Śródmiąższowe zapalenie płuc/zapalenie płuc (może być śmiertelne)
Niezbyt często: Zwłóknienie płuc
Rzadko: Porażenie oddechu, reakcje podobne do astmy oskrzelowej, takie jak kaszel, duszność i zmiany patologiczne w badaniach czynności płuc, zapalenie gardła
Bardzo rzadko: Zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii inne zakażenia płuc, przewlekła obturacyjna choroba płuc, wysięk opłucnowy
Częstość nieznana: Krwawienie pęcherzykowe3
Bardzo często: Utrata apetytu, nudności, wymioty, ból brzucha , zapalenie i owrzodzenie błony śluzowe
Często: Biegunka
Niezbyt często: Owrzodzenie i krwawienie z przewodu pokarmowego
Rzadko: Zapalenie trzustki, zapalenie jelit, zaburzenia wchłaniania, smoliste stolce, zapalenie dziąseł
Bardzo rzadko: Toksyczne rozdęcie okrężnicy, krwawe wymioty
śluzowe
14
Bardzo często: j jamy ustnej i gardła, zapalenie jamy ustnej, niestrawność
Bardzo często: Wzrost aktywności enzymów wątrobowych (AlAT [GPT], AspAT [GOT], fosfataza alkaliczna i bilirubina)
Niezbyt często: Stłuszczenie wątroby, zwłóknienie i marskość wątroby, zmniejszenie stężenia albuminy w surowicy
Rzadko: Ostre zapalenie wątroby i toksyczne uszkodzenie wątroby
Bardzo rzadko: Ostre zwyrodnienie wątroby, niewydolność wątroby, reaktywacja przewlekłego zapalenia wątroby,
Częstość nieznana: Zapalenie wątroby i niewydolność wątroby4
Często: Rumień, wysypka, świąd
Niezbyt często: Ciężkie objawy toksyczne: zapalenie naczyń, opryszczkowate wykwity skórne, zespół Stevensa- Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella), zwiększenie guzków reumatycznych, bolesne nadżerki blaszki łuszczycowej , zwiększona pigmentacja skóry, wypadanie
Rzadko: Nasilone zmiany pigmentacyjne paznokci, onycholiza, trądzik, wybroczyny, siniaki, rumień wielopostaciowy, skórne wykwity rumieniowe, możliwość nasilenia zmian łuszczycowych podczas jednoczesnej terapii UV, możliwość wystąpienia popromiennego zapalenia skóry i oparzeń słonecznych
Bardzo rzadko: Ostra zanokcica, czyraki, teleangiektazje, zapalenie gruczołów potowych
Częstość nieznana: Złuszczanie skóry/złusz czające zapalenie skóry
wypadanie słonecznych
15
Niezbyt często: włosów, utrudnione gojenie się ran, reakcje nadwrażliwości na światło, pokrzywka
Rzadko: jako „reakcji przypominających”
Niezbyt często: Osteoporoza, bóle stawów, bóle mięśni
Rzadko: Złamania naprężeniow e
Częstość nieznana: Martwica kości szczęki (wtórna do zaburzeń mieloprolif eracyjnych)
Niezbyt często: Nefropatia, zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego (z możliwym krwiomoczem), dyzuria
Rzadko: Niewydolność nerek, skąpomocz, bezmocz, azotemia
Bardzo rzadko: Białkomocz
Niezbyt często: Zapalenie i owrzodzenie pochwy
Rzadko: Oligospermia, zaburzenia miesiączkowania
Bardzo rzadko: Niepłodność, utrata libido, impotencja, upławy, ginekomastia
Często: Zakażenia
Niezbyt często: Zakażenia oportunistyczne (czasami śmiertelne)
Rzadko: Półpasiec
Bardzo rzadko: Posocznica Zakażenia wywołane wirusem cytomegalii
Częstość nieznana: Nokardioza, histoplazmoza, kryptokokoza, rozsiana opryszczka pospolita
Niezbyt często: Reakcje alergiczne, wstrząs anafilaktyczny, gorączka, dreszcze
Bardzo rzadko: Immunosupresja, alergiczne zapalenie naczyń (ciężki objaw toksyczny), hipogamma -globulinem ia
Rzadko: Cukrzyca
Niezbyt często: Depresja
Rzadko: Wahania nastroju
Bardzo rzadko: Bezsenność
Niezbyt często: Cukrzyca
16
Bardzo rzadko: Gorączka
Częstość nieznana: Obrzęk
1 mpoożdea bnyiać odwracalny (patrz punkt 4.4)
2 chłoniak/zaburzenia limfoproliferacyjne: opisywano pojedyncze przypadki chłoniaka i innych
zaburzeń limfoproliferacyjnych, które w wielu przypadkach ustąpiły po przerwaniu leczenia
metotreksatem.
patrz uwagi dotyczące biopsji wątroby w punkcie 4.4
Dzieci i młodzież
Oczekuje się, że częstość, rodzaj i nasilenie działań niepożądanych u dzieci i młodzieży będzie taka
sama, jak u dorosłych.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
D ziałania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Methotrexatum 2,5 mg | Tabletki | 24338 | 100380815 | ChPL: 2024-12-02, Ulotka: 2024-12-02 |
| Methotrexatum 10 mg | Tabletki | 24339 | 100380821 | ChPL: 2024-12-02, Ulotka: 2024-12-02 |