Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
Podmiot odpowiedzialnyFirma, która posiada pozwolenie na dopuszczenie leku do obrotu i odpowiada za produkt wobec organów.
ZamiennikiLek o tej samej substancji czynnej; w grupie pierwszej także o tej samej mocy i takiej samej postaci.: ta sama substancja, inna moc lub postać · 2 leki
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Nazwa
PostaćForma, w jakiej lek jest podawany, np. tabletki powlekane, syrop, roztwór do wstrzykiwań.
SubstancjaSkładnik leku odpowiedzialny za jego działanie.
Podmiot odpowiedzialnyFirma, która posiada pozwolenie na dopuszczenie leku do obrotu i odpowiada za produkt wobec organów.
Łuszczycawskazanie z ChPL źródło: „Wskazania do stosowania produktu leczniczego Metex obejmują: ciężka, oporna na leczenie łuszczyca, w której nie uzyskano zadowalającej odpowiedzi po zastosowaniu fototerapii, terapii PUVA i retinoidów oraz ciężkie łuszczycowe zapalenie stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1
Nieswoiste zapalenia jelitwskazanie z ChPL źródło: „Wskazania do stosowania produktu leczniczego Metex obejmują: choroba Leśniowskiego-Crohna o przebiegu łagodnym do umiarkowanego w monoterapii lub w skojarzeniu z glikokortykosteroidami u dorosłych pacjentów, u których występuje oporność bądź nietolerancja na tiopuryny.” · ChPL, pkt 4.1
Reumatyzmwskazanie z ChPL źródło: „Wskazania do stosowania produktu leczniczego Metex obejmują: czynne, reumatoidalne zapalenie stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1 źródło: „Wskazania do stosowania produktu leczniczego Metex obejmują: wielostawowe postacie ciężkiego, czynnego młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów, jeżeli odpowiedź na niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) jest niewystarczająca” · ChPL, pkt 4.1 źródło: „Wskazania do stosowania produktu leczniczego Metex obejmują: ciężka, oporna na leczenie łuszczyca, w której nie uzyskano zadowalającej odpowiedzi po zastosowaniu fototerapii, terapii PUVA i retinoidów oraz ciężkie łuszczycowe zapalenie stawów u dorosłych pacjentów” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Przeciwwskazania do stosowania produktu leczniczego Metex:
nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1
żółty Ampułko-strzykawki leku Metex zawierają klarowny roztwór o barwie żółtobrązowej. <Tylko opakowania zawierające ampułko-strzykawki z systemem zabezpieczającym>Strzykawka jest wyposażona w system zabezpieczający chroniący przed skaleczeniem igłą i ponownym jej użyciem. Ampułko-strzykawki z zamocowanymi igłami do wstrzykiwań podskórnych i podziałką, zapakowane w blistry, zawierające 0,15 ml, 0,20 ml, 0,25 ml, 0,30 ml, 0,35 ml, 0,40 ml, 0,45 ml, 0,50 ml, 0,55 ml lub 0,60 ml roztworu do wstrzykiwań w opakowaniach kalendarzykowych po 6 lub 12 ampułkostrzykawek z systemem zabezpieczającym. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożnośćźródło: „W trakcie leczenia mogą wystąpić objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, np. zmęczenie i zawroty głowy. Produkt leczniczy Metex wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
Działania niepożądane
110 pozycji, według częstości
bardzo często: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej; niestrawność; nudności; zmniejszenie łaknienia; ból brzucha; nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (podwyższona aktywność ALAT, AST, fosfatazy zasadowej i bilirubiny)
często: leukopenia; niedokrwistość; małopłytkowość; ból głowy; zmęczenie; senność; zapalenie płuc; śródmiąższowe zapalenie pęcherzyków płucnych lub płuc często z towarzyszącą eozynofilią; owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej; biegunka; osutka; rumień; świąd
niezbyt często: zapalenie gardła; pancytopenia; ujawnienie się cukrzycy; depresja; splątanie; zawroty głowy; owrzodzenia i krwawienie z przewodu pokarmowego; zapalenie jelit; wymioty; zapalenie trzustki; marskość wątroby; zwłóknienie i zwyrodnienie tłuszczowe wątroby; zmniejszenie stężenia albumin w surowicy; reakcje nadwrażliwości na światło; utrata owłosienia; wzrost guzków reumatoidalnych; owrzodzenie skóry; półpasiec; zapalenie naczyń; opryszczkowe wykwity skórne; pokrzywka; bóle stawów; bóle mięśni; osteoporoza; zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego; zaburzenie czynności nerek; zaburzenia mikcji; zapalenie i owrzodzenie pochwy
bardzo rzadko: chłoniak (patrz poniżej „Opis wybranych działań niepożądanych”); agranulocytoza; silne zahamowanie czynności szpiku kostnego; zaburzenia limfoproliferacyjne (patrz poniżej „Opis wybranych działań niepożądanych”); ból; osłabienie mięśni lub parestezje lub niedoczulica; zmiany w odczuwaniu smaku; upośledzenie wzroku; retinopatia; krwawe wymioty; krwawa biegunka; ostre rozdęcie okrężnicy; niewydolność wątroby; zespół Stevensa-Johnsona; toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół; zmniejszenie libido; impotencja; ginekomastia; oligospermia; zaburzenia miesiączkowania; upławy; miejscowe uszkodzenie tkanek (powstawanie jałowych ropni, lipodystrofia) w miejscu wstrzyknięcia domięśniowego lub podskórnego
częstość nieznana: eozynofilia; encefalopatia/leukoencefalopatia; krwawienie z nosa; krwawienie pęcherzykowe; łuszczenie się skóry (złuszczające zapalenie skóry); martwica kości szczęki (w przebiegu zaburzeń limfoproliferacyjnych); białkomocz; astenia; martwica w miejscu wstrzyknięcia; obrzęk
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
Wiek i masa ciała
nie zaleca się poniżej 3 lat źródło: „Stosowanie u dzieci poniżej 3 lat nie jest zalecane ze względu na niewystarczającą ilość danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania u pacjentów w tej grupie wiekowej (patrz punkt 4.4).” · ChPL, pkt 4.2
Dawkowanie wg grup (cytat)
dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka początkowa metotreksatu wynosi 7,5 mg raz na tydzień podawane podskórnie.” źródło: ChPL, pkt 4.2
dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka wynosi 10 –15 mg/m² powierzchni ciała we wstrzyknięciu podskórnym raz na tydzień.” źródło: ChPL, pkt 4.2
Stosowanie u dzieci i młodzieży„Stosowanie u dzieci i młodzieży Lekarz podejmuje decyzję dotyczącą właściwej dawki u dzieci i młodzieży z postacią wielostawową młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów. Lek Metex nie jest zalecany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 3 lat, ze względu na niewystarczające doświadczenie u pacjentów w tej grupie wiekowej.”źródło: Ulotka, pkt 3
Grupy szczególne (cytat)
Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek: „Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek Należy zachować ostrożność podczas stosowania produktu leczniczego Metex u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek. Schemat modyfikacji dawkowania:” źródło: ChPL, pkt 4.2
Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby„Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby Należy zachować szczególną ostrożność lub zrezygnować ze stosowania metotreksatu u pacjentów z obecnym lub wcześniejszym rozpoznaniem istotnej klinicznie choroby wątroby (szczególnie poalkoholowej choroby wątroby). Stężenie bilirubiny > 5 mg/dl (85,5 µmol/l) jest przeciwwskazaniem do stosowania metotreksatu. Pełny wykaz przeciwwskazań, patrz punkt 4.3.”źródło: ChPL, pkt 4.2
Pacjenci w podeszłym wieku„Pacjenci w podeszłym wieku Należy rozważyć zmniejszenie dawki u pacjentów w podeszłym wieku, u których występuje zmniejszenie czynności wątroby i nerek oraz zmniejszenie zapasu kwasu foliowego, następujące wraz z wiekiem. Pacjenci z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni (wysięk opłucnowy, wodobrzusze) Wśród pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni okres półtrwania metotreksatu może ulec nawet 4-krotnemu wydłużeniu. Dlatego konieczne może być zmniejszenie dawki lub niekiedy odstawienie metotreksatu (patrz punkt 5.2 i 4.4).”źródło: ChPL, pkt 4.2
Ciąża„Ciąża Stosowanie metotreksatu w okresie ciąży we wskazaniach nieonkologicznych jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3). Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę w czasie leczenia metotreksatem lub w ciągu sześciu miesięcy po jego zakończeniu, należy udzielić jej porad medycznych dotyczących ryzyka szkodliwego wpływu leczenia na dziecko i wykonywać badania ultrasonograficzne w celu potwierdzenia prawidłowego rozwoju płodu. W badaniach na zwierzętach wykazano szkodliwy wpływ metotreksatu na rozrodczość, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży (patrz punkt 5.3).”(początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie)źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią„Karmienie piersią Metotreksat przenika do mleka ludzkiego. W związku z możliwymi ciężkimi działaniami niepożądanymi u niemowląt karmionych piersią produkt leczniczy Metex jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią (patrz punkt 4.3). Należy przerwać karmienie piersią przed i podczas stosowania produktu leczniczego.”źródło: ChPL, pkt 4.6
Płodność„Płodność Metotreksat wpływa na spermatogenezę i oogenezę i może zmniejszać płodność. Informowano, że u ludzi metotreksat powoduje oligospermię, zaburzenia miesiączkowania i brak miesiączki. Wydaje się, że w większości przypadków objawy te ustępują po przerwaniu leczenia.”źródło: ChPL, pkt 4.6
Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
jedzenie i napoje: „Napoje zawierające kofeinę lub teofilinę” źródło: ChPL, pkt 4.5
jedzenie i napoje: „Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę lub teofilinę (kawa, napoje zawierające kofeinę, czarna herbata).” źródło: ChPL, pkt 4.5
alkohol„Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują nadmierne spożywanie alkoholu w przeszłości, utrzymujące się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, chorobę wątroby w przeszłości, dodatni wywiad rodzinny w kierunku dziedzicznych zaburzeń czynności wątroby, cukrzycę, otyłość i wcześniejsze narażenie na leki lub substancje o działaniu hepatotoksycznym oraz długotrwałe leczenie metotreksatem.”źródło: ChPL, pkt 4.4
alkohol: „Należy unikać spożywania alkoholu (patrz punkty 4.3 i 4.5).” źródło: ChPL, pkt 4.4
alkohol: „Alkohol, produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznymi produkty lecznicze o działaniu hematotoksycznym” źródło: ChPL, pkt 4.5
alkohol: „Ryzyko działania hepatotoksycznego metotreksatu jest zwiększone w przypadku regularnego spożywania alkoholu i równoczesnego stosowania innych hepatotoksycznych produktów leczniczych (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.5
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
Sposób użycia (kroki z dokumentu)
Oczyścić wybrane miejsce podania i obszar wokół wybranego mydłem i wodą lub środkiem odkażającym.
Z ulotkiOficjalna informacja dla pacjenta dołączana do opakowania leku. i ChPLOficjalny dokument dla lekarzy i farmaceutów z pełnymi informacjami o leku.wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Metex
Kiedy nie stosować leku Metex
• jeśli pacjent ma uczulenie na metotreksat lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• jeśli u pacjenta występuje ciężka choroba wątroby, nerek lub krwi;
• jeśli pacjent regularnie pije duże ilości alkoholu;
• jeśli u pacjenta stwierdzono ciężkie zakażenia, np. gruźlicę, zakażenie HIV lub inne zespoły
niedoboru odporności;
• jeśli u pacjenta stwierdzono owrzodzenie w jamie ustnej, wrzody żołądka lub jelit;
• jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią (patrz punkt „Ciąża, karmienie piersią i wpływ
na płodność”);
• jeśli pacjent otrzymuje w tym samym czasie szczepionkę zawierającą żywe drobnoustroje.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Metex należy omówić z lekarzem lub farmaceutą:
• jeśli pacjent jest osobą w podeszłym wieku, jest osłabiony lub w złym stanie ogólnym;
• jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności wątroby;
• jeśli u pacjenta rozpoznano odwodnienie (niedobór wody w organizmie);
• jeśli pacjent ma cukrzycę i jest leczony insuliną.
Specjalne środki ostrożności dotyczące stosowania leku Metex
Metotreksat na pewien czas zaburza wytwarzanie plemników i komórek jajowych; w większości
przypadków działanie to ustępuje. Metotreksat może spowodować poronienie i ciężkie wady
wrodzone. Kobiety powinny unikać zajścia w ciążę w czasie przyjmowania metotreksatu i przez
co najmniej 6 miesięcy po zakończeniu leczenia. Mężczyźni powinni unikać zapłodnienia partnerki
w czasie przyjmowania metotreksatu i przez co najmniej 3 miesiące po zakończeniu leczenia. Patrz
także punkt „Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność”.
Zalecane badania kontrolne i środki ostrożności
Ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić również po zastosowaniu niewielkich dawek
metotreksatu. Aby wykryć je na czas, lekarz musi wykonywać badania kontrolne i testy laboratoryjne.
Przed rozpoczęciem leczenia
Przed rozpoczęciem leczenia wykonane zostanie badanie krwi, aby sprawdzić, czy pacjent ma
wystarczającą liczbę komórek krwi. Badania krwi zostaną również wykonane, aby ocenić czynność
wątroby i sprawdzić, czy pacjent ma zapalenie wątroby. Ponadto sprawdzone zostanie stężenie
albuminy (białka krwi) w surowicy i czynność nerek oraz przeprowadzona ocena w kierunku
zapalenia wątroby (zakażenia wątroby). Lekarz może również zdecydować o przeprowadzeniu innych
badań wątroby, które mogą obejmować badania obrazowe wątroby lub pobranie niewielkiej próbki
tkanki wątroby w celu dokładniejszej oceny. Ponadto lekarz może sprawdzić, czy pacjent ma gruźlicę
i może wykonać zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej lub badanie czynności płuc.
Podczas leczenia
Lekarz może wykonać następujące badania:
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
• badanie jamy ustnej i gardła w zakresie zmian błon śluzowych, takich jak zapalenie lub
owrzodzenie;
• badania krwi/liczby komórek krwi oraz ocenę stężenia metotreksatu w surowicy krwi;
• badanie krwi w celu kontroli czynności wątroby;
• badania obrazowe, aby kontrolować stan wątroby;
• pobranie niewielkiej próbki tkanki z wątroby w celu dokładniejszej oceny;
• badanie krwi w celu kontroli czynności nerek;
• badanie kontrolne układu oddechowego i, w razie konieczności, badanie czynności płuc.
Bardzo ważne jest, aby pacjent stawił się na te planowe badania.
Jeśli wyniki którychkolwiek z tych badań będą wykazywały nieprawidłowości, lekarz odpowiednio
dostosuje leczenie.
Pacjenci w podeszłym wieku
Pacjenci w podeszłym wieku leczeni metotreksatem powinni pozostawać pod ścisłą kontrolą lekarza
w celu jak najszybszego wykrywania możliwych objawów niepożądanych.
Związane z wiekiem zaburzenia czynności wątroby i nerek oraz małe rezerwy kwasu foliowego
w organizmie osób starszych wymagają zastosowania względnie małego dawkowania metotreksatu.
Inne środki ostrożności
Podczas leczenia metotreksatem notowano przypadki ostrego krwawienia z płuc u pacjentów
z zasadniczą chorobą reumatologiczną. Jeśli u pacjenta wystąpi krwioplucie, czyli odkrztuszanie
wydzieliny z krwią, należy niezwłocznie zwrócić się do lekarza.
Metotreksat może wpływać na układ odpornościowy, wyniki szczepień i wyniki testów
immunologicznych. Może dojść do reaktywacji utajonych przewlekłych chorób (np. półpasiec,
gruźlica, wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C). Podczas stosowania leku Metex nie należy
stosować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.
Metotreksat może zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne. Należy unikać intensywnego
nasłonecznienia i nie należy korzystać z solarium ani lampy opalającej bez konsultacji z lekarzem. W
celu ochrony skóry przed intensywnym słońcem, należy nosić odpowiednią odzież lub stosować filtr
przeciwsłoneczny o wysokim współczynniku ochrony.
W trakcie leczenia metotreksatem może uaktywnić się zapalenie skóry wywołane promieniowaniem
i oparzenia słoneczne (reakcja „z przywołania”). Ekspozycja na promieniowanie UV podczas leczenia
metotreksatem może nasilać zmiany łuszczycowe.
Może wystąpić powiększenie węzłów chłonnych (chłoniak). W takim przypadku należy przerwać
leczenie.
Biegunka może być objawem działania toksycznego leku Metex i wymaga przerwania leczenia. Jeżeli
u pacjenta wystąpi biegunka, należy powiedzieć o tym lekarzowi.
U pacjentów chorujących na raka i otrzymujących leczenie metotreksatem zgłaszano występowanie
określonych zaburzeń czynności mózgu (encefalopatia/leukoencefalopatia). Nie można wykluczyć
występowania tego typu działań niepożądanych w przypadku stosowania metotreksatu w leczeniu
innych chorób.
Jeśli pacjent, jego partner lub opiekun zauważą nowe wystąpienie lub nasilenie objawów
neurologicznych, w tym ogólne osłabienie mięśni, zaburzenia widzenia, zmiany myślenia, pamięci
i orientacji prowadzące do dezorientacji i zmian osobowości, należy natychmiast skontaktować się
z lekarzem, ponieważ mogą to być objawy bardzo rzadkiego, ciężkiego zakażenia mózgu,
nazywanego postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (ang. progressive multifocal
leukoencephalopathy, PML).
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
Metex a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować. Dotyczy to również leków,
które będą przyjmowane w przyszłości.
Równoczesne podawanie niektórych leków może wpływać na działanie leku Metex:
• antybiotyki, np.: tetracykliny, chloramfenikol, niewchłanialne antybiotyki o szerokim spektrum
działania, penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cyprofloksacyna i cefalotyna (leki stosowane
w zapobieganiu i leczeniu niektórych zakażeń);
• niesteroidowe leki przeciwzapalne lub salicylany (leki przeciwbólowe i (lub) przeciwzapalne,
np. kwas acetylosalicylowy, diklofenak i ibuprofen lub pirazol);
• metamizol (synonimy: nowaminsulfon i dipyron) (silny lek przeciwbólowy i (lub)
przeciwgorączkowy);
• probenecyd (stosowany w leczeniu dny moczanowej);
• słabe kwasy organiczne takie jak diuretyki pętlowe (leki moczopędne);
• produkty lecznicze, które mogą szkodliwie wpływać na czynność szpiku kostnego,
np. trymetoprym-sulfametoksazol (substancja bakteriobójcza) czy pirymetamina;
• inne leki stosowane w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, np. leflunomid,
sulfasalazyna i azatiopryna;
• cyklosporyna (działająca hamująco na układ odpornościowy);
• merkaptopuryna (lek o działaniu cytostatycznym);
• retynoidy (leki przeciwko łuszczycy i innym chorobom skóry);
• teofilina (lek przeciwko astmie oskrzelowej i innym chorobom płuc);
• niektóre leki stosowane w chorobach żołądka, np. omeprazol i pantoprazol;
• leki hipoglikemizujące [zmniejszające stężenie glukozy („stężenie cukru”) we krwi].
Produkty witaminowe zawierające kwas foliowy należy stosować wyłącznie, gdy są zalecone przez
lekarza, ponieważ mogą osłabiać działanie metotreksatu.
Należy unikać szczepionek zawierających żywe drobnoustroje.
Metex z jedzeniem, piciem i alkoholem
Podczas stosowania leku Metex należy unikać picia alkoholu oraz dużych ilości kawy, napojów
zawierających kofeinę i czarnej herbaty.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Ciąża
Nie stosować leku Metex, jeśli pacjentka jest w ciąży lub próbuje zajść w ciążę. Metotreksat może
spowodować wady wrodzone, działać szkodliwie na nienarodzone dziecko lub wywołać poronienie.
Jest to związane z wadami rozwojowymi czaszki, twarzy, serca i naczyń krwionośnych, mózgu
i kończyn. Dlatego bardzo ważne jest, aby pacjentki będące w ciąży lub planujące ciążę
nie przyjmowały metotreksatu. Jeśli pacjentka jest w wieku rozrodczym, należy przed rozpoczęciem
leczenia definitywnie potwierdzić, że nie jest ona w ciąży, podejmując odpowiednie działania,
np. wykonując test ciążowy.
Pacjentka powinna unikać zajścia w ciążę w czasie leczenia metotreksatem i przez co najmniej
6 miesięcy po jego zakończeniu, stosując przez cały ten czas niezawodne metody antykoncepcji (patrz
także punkt „Ostrzeżenia i środki ostrożności”).
Jeśli pacjentka w czasie leczenia zajdzie w ciążę lub podejrzewa, że może być w ciąży, powinna jak
najszybciej skonsultować się z lekarzem. Pacjentka powinna uzyskać poradę dotyczącą możliwego
szkodliwego wpływu leczenia na dziecko.
Jeżeli pacjentka planuje zajść w ciążę, powinna skonsultować się z lekarzem prowadzącym, który
może skierować pacjentkę do specjalisty, w celu uzyskania porady przed planowanym rozpoczęciem
leczenia.
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
Karmienie piersią
Należy przerwać karmienie piersią przed rozpoczęciem i w trakcie stosowania leku Metex.
Płodność mężczyzn
Dostępne dowody nie wskazują na zwiększone ryzyko wad rozwojowych lub poronień po przyjęciu
przez ojca metotreksatu w dawce poniżej 30 mg/tydzień. Nie można jednak całkowicie wykluczyć
ryzyka. Metotreksat może działać genotoksycznie. Oznacza to, że lek może powodować mutacje
genetyczne. Metotreksat może mieć wpływ na plemniki i wywoływać wady wrodzone. Dlatego
pacjent powinien unikać zapłodnienia partnerki i nie może być dawcą nasienia w czasie przyjmowania
metotreksatu i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Podczas stosowania leku Metex mogą wystąpić działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu
nerwowego, np. zmęczenie i zawroty głowy. W związku z tym zdolność prowadzenia pojazdów
mechanicznych i (lub) obsługiwania maszyn może być w niektórych przypadkach upośledzona.
W przypadku uczucia senności lub zmęczenia nie wolno prowadzić pojazdów, ani obsługiwać
maszyn.
Metex zawiera sód
Lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w jednej dawce, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Częstość występowania i nasilenie działań niepożądanych zależy od wielkości dawki i częstości
podawania leku. Ponieważ ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić już po podaniu niewielkich
dawek, konieczne jest wykonywanie regularnych badań lekarskich. Lekarz prowadzący powinien
zlecić wykonanie badań w celu wykluczenia nieprawidłowości parametrów krwi (np. mała liczba
białych krwinek, płytek krwi i chłoniak) oraz zmian w wątrobie i nerkach.
Należy niezwłocznie powiedzieć lekarzowi, jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek następujące
objawy, gdyż mogą one wskazywać na ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu działania niepożądane,
które wymagają pilnego podjęcia określonego leczenia:
• uporczywy suchy kaszel bez odpluwania, duszność i gorączka; mogą to być objawy
zapalenia płuc [często]
• krwioplucie, czyli odkrztuszanie wydzieliny z krwią; może to być objaw krwawienia z płuc
[nieznana]
• objawy uszkodzenia wątroby np. zażółcenie skóry i białek oczu; metotreksat może
powodować przewlekłe uszkodzenie wątroby (marskość wątroby), tworzenie blizn w tkance
wątroby (zwłóknienie wątroby), tłuszczowe zwyrodnienie wątroby [wszystkie niezbyt często],
zapalenie wątroby (ostre zapalenie wątroby) [rzadko] i niewydolność wątroby [bardzo rzadko]
• objawy uczulenia takie jak wysypka skórna, w tym zaczerwieniona, swędząca skóra,
obrzęk dłoni, stóp, kostek, twarzy, ust, jamy ustnej lub gardła (który może powodować
trudności z przełykaniem lub oddychaniem) i uczucie zbliżającego się omdlenia; mogą to
być objawy ciężkich reakcji uczuleniowych lub wstrząsu anafilaktycznego [rzadko]
• objawy uszkodzenia nerek takie jak obrzęk dłoni, kostek, lub stóp lub zmiana częstości
oddawania moczu lub zmniejszenie objętości (skąpomocz) lub brak moczu (bezmocz);
mogą to być objawy niewydolności nerek [rzadko]
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
• objawy zakażenia np. gorączka, dreszcze, obolałość, ból gardła; metotreksat może
zwiększać podatność na zakażenia. Mogą wystąpić ciężkie zakażenia takie jak określony
rodzaj zapalenia płuc (zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii) i zatrucie krwi
(posocznica) [rzadko]
• objawy, takie jak osłabienie jednej strony ciała (udar) lub ból, obrzęk, zaczerwienienie
i nietypowe uczucie ciepła w jednej z nóg (zakrzepica żył głębokich); Może do tego dojść
w przypadku gdy przemieszczony skrzep zablokuje naczynie krwionośne (zdarzenie
zakrzepowo-zatorowe) [rzadko]
• gorączka i ciężkie pogorszenie ogólnego stanu zdrowia lub nagła gorączka, której
towarzyszy ból gardła lub jamy ustnej lub zaburzenia oddawania moczu; metotreksat
może powodować ostre zmniejszenie liczby określonych białych krwinek (agranulocytozę)
i ciężkie zahamowanie czynności szpiku [bardzo rzadko]
• nieoczekiwane krwawienie np. krwawienie z dziąseł, krew w moczu, w wymiotach lub
pojawienie się krwawych wybroczyn; mogą to być objawy znacznego zmniejszenia liczby
płytek krwi w przebiegu ciężkiego zahamowania czynności szpiku kostnego [bardzo rzadko]
• objawy, takie jak nasilony ból głowy z towarzyszącą gorączką, sztywność karku,
nudności, wymioty, dezorientacja i wrażliwość na światło mogą wskazywać na zapalenie
opon mózgowych (ostre aseptyczne zapalenie opon mózgowych) [bardzo rzadko]
• u pacjentów chorujących na raka i otrzymujących leczenie metotreksatem zgłaszano
występowanie określonych zaburzeń czynności mózgu (encefalopatia/leukoencefalopatia).
Nie można wykluczyć występowania tego typu działań niepożądanych w przypadku
stosowania metotreksatu w leczeniu innych chorób. Do objawów tego typu zaburzeń
czynności mózgu należą odmienny stan psychiczny, zaburzenia ruchu (ataksja),
zaburzenia wzroku i pamięci [nieznana]
• ciężka wysypka skórna lub pęcherze na skórze (mogą występować również w jamie
ustnej, oczach i na narządach płciowych); mogą to być objawy zespołu Stevensa-Johnsona
lub zespołu oparzenia skóry (martwica toksyczno-rozpływna naskórka/zespół Lyella) [bardzo
rzadko]
Poniżej znajdują się inne działania niepożądane, które mogą wystąpić:
Bardzo często: może wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, mdłości, zmniejszenie apetytu, ból
brzucha,
• nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych (AST, ALAT, bilirubina, fosfataza zasadowa).
Często: może wystąpić u nie więcej niż 1 na 10 osób
• owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej, biegunka,
• wysypka, zaczerwienienie skóry, swędzenie,
• ból głowy, zmęczenie, senność,
• zmniejszone wytwarzanie komórek krwi prowadzące do zmniejszenia liczby krwinek białych
i (lub) czerwonych i (lub) płytek krwi.
Niezbyt często: może wystąpić u nie więcej niż 1 na 100 osób
• zapalenie gardła,
• zapalenie jelit, wymioty, zapalenie trzustki, czarne lub smołowate stolce, krwawienie
i owrzodzenie przewodu pokarmowego,
• reakcje przypominające oparzenia słoneczne spowodowane zwiększoną wrażliwością skóry na
światło słoneczne, wypadanie włosów, zwiększenie liczby guzków reumatoidalnych,
owrzodzenie skóry, półpasiec, zapalenie naczyń krwionośnych, wysypka podobna do
opryszczki, pokrzywka,
• ujawnienie się cukrzycy,
• zawroty głowy, splątanie, depresja,
• zmniejszenie stężenia albuminy w surowicy,
• zmniejszenie liczby wszystkich komórek krwi i płytek krwi,
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
• stan zapalny i owrzodzenie pęcherza moczowego lub pochwy, zaburzenie czynności nerek,
zaburzenia oddawania moczu,
• ból stawów, ból mięśni, zmniejszenie masy kostnej.
Rzadko: może wystąpić u nie więcej niż 1 na 1 000 osób
• zapalenie dziąseł,
• nasilona pigmentacja skóry, trądzik, niebieskie plamki na skórze na skutek krwawień z naczyń
krwionośnych (podbiegnięcia krwawe, wybroczyny), alergiczne zapalenie naczyń
krwionośnych,
• zmniejszenie stężenia przeciwciał we krwi,
• zakażenie (w tym utajone zakażenie przewlekłe), zaczerwienienie oczu (zapalenie spojówek),
• zmiany nastroju (wahania nastroju),
• zaburzenia widzenia,
• zapalenie worka otaczającego serce, nagromadzenie płynu w osierdziu, utrudnienie napełniania
serca spowodowane płynem w worku otaczającym serce,
• niskie ciśnienie krwi,
• wytworzenie się tkanki bliznowatej w płucach (zwłóknienie płuc), duszność i astma oskrzelowa,
nagromadzenie płynu w worku wokół płuca,
• złamania przeciążeniowe,
• zaburzenia elektrolitowe,
• gorączka, upośledzenie gojenia się ran.
Bardzo rzadko: może wystąpić u nie więcej niż 1 na 10 000 osób
• ostre toksyczne rozdęcie jelita grubego (toksyczne rozdęcie okrężnicy),
• nasilenie pigmentacji paznokci, zapalenie naskórka (ostra zanokcica), głębokie zakażenie
mieszków włosowych (czyraczność), widoczne powiększenie niewielkich naczyń
krwionośnych,
• miejscowe uszkodzenie (powstanie jałowego ropnia, zmiany w tkance tłuszczowej) w miejscu
wstrzyknięcia,
• ból, utrata siły mięśniowej lub uczucie drętwienia lub mrowienia odczuwanie słabszej niż
zwykle reakcji na bodźce, zmiany smaku (metaliczny posmak), drgawki, porażenie, odczyn
oponowy,
• osłabienie widzenie, niezapalna choroba oka (retinopatia),
• zmniejszenie popędu seksualnego, impotencja, powiększenie piersi u mężczyzn, zaburzenia
wytwarzania nasienia (oligospermia), zaburzenia miesiączkowania, upławy,
• powiększenie węzłów chłonnych (chłoniak),
• zaburzenia limfoproliferacyjne (nadprodukcja krwinek białych).
Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych
• podwyższona liczba określonych krwinek białych,
• krwawienie z nosa,
• białkomocz,
• uczucie zmęczenia,
• uszkodzenia kości szczęki (w wyniku nadprodukcji krwinek białych),
• niszczenie tkanki w miejscu wstrzyknięcia,
• zaczerwienienie i łuszczenie się skóry,
• opuchlizna.
Podskórnie podawane dawki metotreksatu są miejscowo dobrze tolerowane. Obserwowano jedynie
łagodne, miejscowe reakcje skórne, malejące w trakcie leczenia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można
zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
pal (PL) Metex 50 mg/ml solution for injection
National version: 08/2024
<not for print>
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, PL-02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, faks: + 48 22 49-21-309,
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Przeciwwskazania do stosowania produktu leczniczego Metex:
− nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
− ciężkie zaburzenia czynności wątroby (patrz punkt 4.2);
− nadużywanie alkoholu;
− ciężkie zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min, patrz punkt 4.2
i punkt 4.4);
− rozpoznane dyskrazje krwi, np. hipoplazja szpiku kostnego, leukopenia, małopłytkowość lub
istotna klinicznie niedokrwistość;
− ciężkie, ostre lub przewlekłe zakażenia, np. gruźlica, zakażenie HIV lub inne zespoły niedoboru
odporności;
− owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej i rozpoznanie czynnej choroby wrzodowej żołądka lub
dwunastnicy;
− ciąża i karmienie piersią (patrz punkt 4.6);
− równoczesne szczepienie żywymi szczepionkami.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Należy wyraźnie poinformować pacjentów, że produkt leczniczy należy podawać raz na tydzień,
a nie codziennie.
Podczas leczenia należy nadzorować stan pacjentów, aby jak najszybciej wykryć i ocenić ewentualne
objawy toksyczne lub działania niepożądane. Dlatego stosowanie metotreksatu powinno odbywać się
pod nadzorem lekarza dysponującego wiedzą i doświadczeniem w zakresie stosowania leków
przeciwmetabolicznych. Ze względu na możliwość ciężkich lub nawet śmiertelnych reakcji
toksycznych, lekarz powinien wyczerpująco poinformować pacjenta o istniejących zagrożeniach
i zalecanych środkach ostrożności.
Zalecane badania i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem leczenia lub ponownym włączeniem metotreksatu po przerwie w leczeniu
Morfologia krwi ze wzorem odsetkowym i określeniem liczby płytek krwi, badanie aktywności
enzymów wątrobowych, stężenia bilirubiny, albuminy w surowicy, zdjęcie RTG klatki piersiowej
i badania czynności nerek. Jeżeli istnieją wskazania kliniczne, należy wykluczyć gruźlicę i żółtaczkę.
W trakcie leczenia
Poniższe badania należy wykonywać co tydzień przez pierwsze dwa tygodnie, następnie co dwa
tygodnie przez kolejny miesiąc, potem w zależności od liczby leukocytów i stabilności stanu pacjenta
co najmniej raz w miesiącu przez następnych sześć miesięcy, a następnie przynajmniej co trzy
miesiące.
Częstsze badania kontrolne należy także rozważyć podczas zwiększania dawki. Szczególnie
u pacjentów w podeszłym wieku badania kontrolne należy wykonywać w krótszych odstępach czasu,
w celu wykrycia wczesnych objawów toksyczności.
1. Badanie jamy ustnej i gardła w zakresie zmian błon śluzowych.
2. Morfologia krwi ze wzorem odsetkowym i badaniem płytek krwi. Nawet dawki metotreksatu
uważane za bezpieczne mogą nagle wywołać zahamowanie hematopoezy. Dlatego znaczne
zmniejszenie liczby białych krwinek lub płytek krwi oznacza konieczność natychmiastowego
odstawienia produktu leczniczego i włączenie odpowiedniego leczenia wspomagającego.
Należy poinformować pacjentów o konieczności zgłaszania wszystkich objawów i dolegliwości
sugerujących możliwość zakażenia. U pacjentów równocześnie przyjmujących produkty
lecznicze o działaniu hematotoksycznym (np. leflunomid) należy ściśle kontrolować morfologię
krwi i płytki krwi.
3. Próby wątrobowe: Leczenia nie należy rozpoczynać lub należy je przerwać, jeśli występują
utrzymujące się lub istotne nieprawidłowości w wynikach prób wątrobowych, innych
nieinwazyjnych badaniach oceniających stopień zwłóknienia wątroby lub biopsji wątroby.
U 13 - 20% pacjentów opisywano przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz do
poziomu dwu- lub trzykrotnie przekraczającego górną granicę normy. Utrzymujące się
zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i (lub) zmniejszenie stężenia albumin
w surowicy krwi może wskazywać na ciężką hepatotoksyczność. W przypadku utrzymującego
się zwiększania aktywności enzymów wątrobowych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub
przerwanie leczenia.
Zmiany histologiczne, zwłóknienie i rzadziej marskość wątroby mogą nie być poprzedzone
nieprawidłowymi wynikami prób wątrobowych. Występują przypadki marskości, gdzie
aktywność aminotransferaz pozostaje w granicach normy. W związku z tym, w celu kontroli
stanu wątroby, oprócz prób wątrobowych należy rozważyć nieinwazyjne metody diagnostyczne.
Wykonanie biopsji wątroby należy rozważać w każdym przypadku indywidualnie
uwzględniając choroby współistniejące, wywiad chorobowy i ryzyko związane z biopsją
u pacjenta. Czynniki ryzyka hepatotoksyczności obejmują nadmierne spożywanie alkoholu
w przeszłości, utrzymujące się zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, chorobę
wątroby w przeszłości, dodatni wywiad rodzinny w kierunku dziedzicznych zaburzeń czynności
wątroby, cukrzycę, otyłość i wcześniejsze narażenie na leki lub substancje o działaniu
hepatotoksycznym oraz długotrwałe leczenie metotreksatem.
W trakcie leczenia metotreksatem nie należy podawać innych produktów leczniczych
o działaniu hepatotoksycznym, jeżeli nie jest to bezwzględnie wskazane. Należy unikać
spożywania alkoholu (patrz punkty 4.3 i 4.5). U pacjentów przyjmujących równocześnie inne
produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznym należy częściej wykonywać próby
wątrobowe.
Leczenie pacjentów z cukrzycą insulinozależną należy prowadzić z zachowaniem szczególnej
ostrożności, gdyż w trakcie leczenia metotreksatem występowały pojedyncze przypadki
marskości wątroby bez zwiększenia aktywności aminotransferaz.
4. Należy wykonywać badania czynności nerek i badanie ogólne moczu, aby monitorować
czynność nerek (patrz punkt 4.2 i 4.3).
Metotreksat jest usuwany głównie przez nerki, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności
nerek można oczekiwać zwiększenia stężenia leku w surowicy i możliwości wystąpienia
ciężkich działań niepożądanych.
U osób zagrożonych zaburzeniem czynności nerek (np. u osób w podeszłym wieku) należy
częściej wykonywać badania kontrolne. Jest to szczególnie istotne w przypadku równoczesnego
stosowania innych produktów leczniczych wpływających na wydalanie metotreksatu,
powodujących uszkodzenie nerek (np. niesteroidowe leki przeciwzapalne) lub potencjalnie
prowadzących do zaburzenia krwiotworzenia. Odwodnienie może również nasilać działania
toksyczne metotreksatu.
5. Ocena układu oddechowego: Należy zwrócić szczególną uwagę na objawy zaburzenia
czynności płuc i w razie konieczności, wykonać badania czynnościowe płuc. U pacjentów
z rozpoznaniem choroby płuc konieczna jest szybka diagnostyka i w razie konieczności,
odstawienie metotreksatu. Objawy ze strony płuc (zwłaszcza suchy kaszel bez odpluwania) lub
nieswoiste zapalenie płuc podczas leczenia metotreksatem mogą sugerować obecność
niebezpiecznych zmian chorobowych. Dlatego w razie ich wystąpienia konieczne jest
przerwanie leczenia i odpowiednie postępowanie diagnostyczne. Może wystąpić ostre lub
przewlekłe śródmiąższowe zapalenie płuc, często z towarzyszącą eozynofilią. Opisywano
również przypadki śmiertelne. Typowe objawy choroby płuc wywołanej metotreksatem to:
gorączka, kaszel, duszność, hipoksemia oraz nacieki zapalne w badaniu RTG płuc. Mimo
odmiennego obrazu klinicznego należy wykluczyć zakażenie. Choroby płuc, wywołane przez
metotreksat nie zawsze były całkowicie odwracalne. Choroba może wystąpić niezależnie od
wielkości dawki.
Dodatkowo zgłaszano przypadki krwawienia pęcherzykowego podczas stosowania metotreksatu
w leczeniu chorób reumatologicznych i w powiązanych wskazaniach. To zdarzenie może być
również związane z zapaleniem naczyń krwionośnych oraz innymi współistniejącymi
chorobami. Jeśli podejrzewa się krwawienie pęcherzykowe, należy rozważyć niezwłoczne
przeprowadzenie badań diagnostycznych w celu potwierdzenia rozpoznania.
6. Metotreksat wpływa na układ odpornościowy, przez co może osłabiać odpowiedź na
szczepienie i zaburzać wyniki badań immunologicznych. Należy zachować szczególną
ostrożność w przypadku nieaktywnych, przewlekłych zakażeń (np. półpasiec, gruźlica,
wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C), ze względu na możliwość uaktywnienia się
choroby. Podczas leczenia metotreksatem nie wolno podawać żywych szczepionek.
U pacjentów leczonych małymi dawkami metotreksatu może wystąpić chłoniak złośliwy. W takim
przypadku należy przerwać leczenie. Jeśli nie występują objawy samoistnej regresji chłoniaka,
konieczne jest rozpoczęcie leczenia cytotoksycznego.
Stwierdzono, że równoczesne stosowanie antagonistów kwasu foliowego (np. trymetoprym/
sulfametoksazol), może w rzadkich przypadkach powodować ostrą pancytopenię megaloblastyczną.
Nadwrażliwość na światło
U niektórych pacjentów stosujących metotreksat zaobserwowano nadwrażliwość na światło
objawiającą się nasiloną reakcją związaną z oparzeniem słonecznym (patrz punkt 4.8). Należy unikać
ekspozycji na intensywne światło słoneczne lub promienie UV, chyba że jest to wskazane z
medycznego punktu widzenia. Pacjenci powinni stosować odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną,
aby chronić siebie przed intensywnym światłem słonecznym.
W trakcie leczenia metotreksatem może uaktywnić się zapalenie skóry wywołane promieniowaniem
i oparzenia słoneczne (reakcja „z przywołania”). Ekspozycja na promieniowanie UV podczas leczenia
metotreksatem może nasilać zmiany łuszczycowe.
U pacjentów z kumulacją płynów w trzeciej przestrzeni (wodobrzusze, wysięk opłucnowy) wydalanie
metotreksatu ulega wydłużeniu. W tej grupie pacjentów konieczna jest ścisła obserwacja objawów
toksycznych oraz zmniejszenie dawki lub niekiedy przerwanie stosowania metotreksatu.
Przed rozpoczęciem leczenia metotreksatem należy opróżnić wysięki opłucnowe i wodobrzusze (patrz
punkt 5.2).
Biegunka i wrzodziejące zapalenie błony śluzowej jamy ustnej mogą być skutkiem działania
toksycznego wymagającego przerwania leczenia z uwagi na ryzyko krwotocznego zapalenia
i perforacji jelit zagrożonej zgonem.
Preparaty witaminowe lub inne produkty zawierające kwas foliowy, kwas folinowy i ich pochodne
mogą zmniejszać skuteczność metotreksatu.
Metotreksat należy stosować jedynie w ciężkiej, opornej na leczenie, powodującej niesprawność
łuszczycy, nie odpowiadającej na inne metody leczenia, wyłącznie po potwierdzeniu rozpoznania
na podstawie badania wycinka i (lub) po konsultacji dermatologicznej.
Encefalopatię/leukoencefalopatię zgłaszano u pacjentów z nowotworami otrzymujących leczenie
metotreksatem i nie można wykluczać ich występowania w przypadku leczenia metotreksatem
we wskazaniach innych niż onkologiczne.
Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML)
Przypadki postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (ang. progressive multifocal
leukoencephalopathy, PML) odnotowano u pacjentów przyjmujących metotreksat, głównie
w skojarzeniu z innymi lekami immunosupresyjnymi. Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia
może być śmiertelna i należy ją brać pod uwagę w diagnostyce różnicowej u pacjentów
z immunosupresją z nowym początkiem lub nasileniem objawów neurologicznych.
Płodność i czynności rozrodcze
Płodność
Informowano, że w czasie leczenia i przez krótki okres po jego zaprzestaniu metotreksat powoduje
oligospermię, zaburzenia miesiączkowania i brak miesiączki u ludzi oraz powoduje zaburzenia
płodności, wpływając w okresie podawania na spermatogenezę i oogenezę – wydaje się, że objawy
te ustępują po zakończeniu leczenia.
Działanie teratogenne - ryzyko zaburzeń rozrodczości
U ludzi metotreksat jest embriotoksyczny, powoduje poronienia i wady rozwojowe płodu. Z tego
względu z pacjentkami w wieku rozrodczym należy omówić możliwe ryzyko wpływu na rozrodczość,
utraty ciąży i wad wrodzonych (patrz punkt 4.6). Przed zastosowaniem produktu leczniczego Metex
należy potwierdzić, że pacjentka nie jest w ciąży. Jeśli kobieta jest dojrzała płciowo, w czasie leczenia
i przez co najmniej 6 miesięcy po jego zakończeniu powinna bezwzględnie stosować skuteczną
antykoncepcję.
Porady dotyczące antykoncepcji u mężczyzn - patrz punkt 4.6.
Sód
Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt leczniczy
uznaje się za „wolny od sodu”.
Dzieci i młodzież
Stosowanie u dzieci w wieku poniżej 3 lat nie jest zalecane, ze względu na niewystarczającą ilość
danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania u pacjentów w tej grupie wiekowej
(patrz punkt 4.2).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Podtlenek azotu
Zastosowanie podtlenku azotu wzmacnia wpływ metotreksatu na metabolizm folianów, co skutkuje
większą toksycznością, np. ciężką nieprzewidywalną mielosupresją czy zapaleniem jamy ustnej.
Pomimo że działanie to można zmniejszyć poprzez podawanie folinianu wapnia, należy unikać
jednoczesnego stosowania podtlenku azotu i metotreksatu.
Alkohol, produkty lecznicze o działaniu hepatotoksycznymi produkty lecznicze o działaniu
hematotoksycznym
Ryzyko działania hepatotoksycznego metotreksatu jest zwiększone w przypadku regularnego
spożywania alkoholu i równoczesnego stosowania innych hepatotoksycznych produktów leczniczych
(patrz punkt 4.4). Pacjentów równocześnie przyjmujących produkty lecznicze wykazujące działanie
hepatotoksyczne (np. leflunomid) należy objąć ścisłą obserwacją. Należy również brać pod uwagę
powyższe działania w przypadku skojarzonego stosowania produktów leczniczych wywołujących
toksyczność hematologiczną (np. leflunomid, azatiopryna, retynoidy, sulfasalazyna). Skojarzone
stosowanie leflunomidu i metotreksatu może zwiększać częstość występowania pancytopenii oraz
objawów hepatotoksycznych.
Skojarzone stosowanie metotreksatu i retynoidów (np. acytretyna, etretynat) zwiększa ryzyko
objawów hepatotoksycznych.
Antybiotyki doustne
Antybiotyki doustne (np. tetracykliny, chloramfenikol i niewchłanialne antybiotyki o szerokim
spektrum działania) mogą zakłócać krążenie wątrobowo-jelitowe, poprzez hamowanie wzrostu flory
jelitowej lub poprzez supresję metabolizmu bakterii.
Antybiotyki
Antybiotyki (np. penicyliny, glikopeptydy, sulfonamidy, cyprofloksacyna i cefalotyna) mogą,
w pojedynczych przypadkach, zmniejszać klirens nerkowy metotreksatu. Może to prowadzić do
zwiększenia stężenia metotreksatu w surowicy, wystąpienia hematotoksyczności i toksycznych
objawów ze strony przewodu pokarmowego.
Produkty lecznicze silnie wiążące się z białkami osocza
Metotreksat wiąże się z białkami osocza i może być wypierany przez inne leki wiążące się z białkami,
np. pochodne kwasu salicylowego, leki hipoglikemizujące, diuretyki, sulfonamidy, pochodne
difenylohydantoiny, tetracykliny, chloramfenikol, kwas p-aminobenzoesowy oraz leki przeciwzapalne
o kwaśnym odczynie. Równoczesne stosowanie może nasilać działania toksyczne.
Probenecyd, słabe kwasy organiczne, pirazole oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne
Probenecyd, słabe kwasy organiczne takie jak. diuretyki pętlowe i pirazole (fenylobutazon) mogą
powodować spowolnienie wydalania metotreksatu. Można przyjąć, że w efekcie nastąpi zwiększenie
stężenia leku w surowicy i nasilenie działań toksycznych na układ krwiotwórczy. Skojarzone
stosowanie niewielkich dawek metotreksatu i niesteroidowych leków przeciwzapalnych lub
salicylanów może nasilać działania toksyczne.
Produkty lecznicze, które wywierają niekorzystny wpływ na szpik kostny
W przypadku stosowania produktów leczniczych o możliwym szkodliwym działaniu na szpik
(np. sulfonamidy, trymetoprym/sulfametoksazol, chloramfenikol, pirymetamina) należy zwrócić
uwagę na możliwość znacznego upośledzenia hematopoezy. Jednoczesne podawanie metamizolu i
metotreksatu może nasilać hematotoksyczne działanie metotreksatu, szczególnie u pacjentów w
podeszłym wieku. Należy zatem unikać jednoczesnego podawania tych produktów.
Produkty lecznicze powodujące niedobór kwasu foliowego
Równoczesne stosowanie produktów powodujących niedobór kwasu foliowego (np. sulfonamidy,
trymetoprym/sulfametoksazol), może nasilać toksyczność metotreksatu. Zatem zaleca się szczególną
ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z niedoborem kwasu foliowego.
Produkty zawierające kwas foliowy lub kwas folinowy
Preparaty witaminowe lub inne produkty zawierające kwas foliowy, kwas folinowy i ich pochodne
mogą zmniejszać skuteczność metotreksatu.
Inne przeciwreumatyczne produkty lecznicze
Ogólnie, nie przewiduje się zwiększenia toksyczności metotreksatu podczas skojarzonego stosowania
produktu leczniczego Metex z innymi przeciwreumatycznymi produktami leczniczymi (np. związki
złota, penicylamina, hydroksychlorochina, sulfasalazyna, azatiopryna).
Cyklosporyna
Cyklosporyna może zwiększyć skuteczność i toksyczność metotreksatu. Istnieje zwiększone ryzyko
zaburzeń czynności nerek. Ponadto istnieje biologiczne prawdopodobieństwo nadmiernego
zmniejszenia odporności i związanych z nią powikłań.
Sulfasalazyna
Skojarzone stosowanie metotreksatu i sulfasalazyny może poprawiać skuteczność metotreksatu
i nasilać działania niepożądane wskutek hamowania syntezy kwasu foliowego przez sulfasalazynę.
Jednak w licznych badaniach tego rodzaju działania niepożądane obserwowano sporadycznie.
Merkaptopuryna
Metotreksat zwiększa stężenie merkaptopuryny w osoczu, a zatem w przypadku skojarzonego
stosowania metotreksatu i merkaptopuryny konieczne może być zmniejszenie dawki.
Inhibitory pompy protonowej
Równoczesne stosowanie inhibitorów pomp protonowych (np. omeprazolu lub pantoprazolu) może
prowadzić do następujących interakcji: równoczesne stosowanie metotreksatu i omeprazolu
prowadziło do wydłużenia wydalania metotreksatu przez nerki; równoczesne stosowanie z
pantoprazolem spowalniało wydalanie nerkowe metabolitu 7-hydorksymetotreksatu; w jednym
przypadku opisywano bóle i drżenie mięśniowe.
Teofilina
Metotreksat może zmniejszać klirens teofiliny; podczas równoczesnego stosowania teofiliny z
metotreksatem należy kontrolować stężenie teofiliny.
Napoje zawierające kofeinę lub teofilinę
Podczas leczenia metotreksatem należy unikać nadmiernego spożycia napojów zawierających kofeinę
lub teofilinę (kawa, napoje zawierające kofeinę, czarna herbata).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Do najpoważniejszych działań niepożądanych metotreksatu należą: supresja szpiku kostnego,
toksyczność płucna, wątrobowa, nerkowa, neurotoksyczność, zdarzenia zatorowo-zakrzepowe,
wstrząs anafilaktyczny i zespół Stevensa-Johnsona.
Do najczęściej (bardzo często) obserwowanych działań niepożądanych metotreksatu należą zaburzenia
żołądka i jelit, np. zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, ból brzucha, nudności,
zmniejszenie łaknienia i nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych, np. podwyższona aktywność
ALAT, AST, bilirubiny i fosfatazy zasadowej. Inne często występujące działania niepożądane to
leukopenia, anemia, trombopenia, ból głowy, zmęczenie, senność, zapalenie płuc, śródmiąższowe
zapalenie pęcherzyków płucnych lub płuc często z towarzyszącą eozynofilią, owrzodzenie błony
śluzowej jamy ustnej, biegunka, osutka, rumień i świąd.
Tabelaryczna lista działań niepożądanych
Najistotniejsze działania niepożądane obejmują supresję układu krwiotwórczego i zaburzenia
ze strony układu pokarmowego.
W opisie działań niepożądanych stosuje się następujące przedziały częstości występowania:
Bardzo często (≥ 1/10), często (od ≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (od ≥ 1/1 000 do < 1/100),
rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (< 1/10 000), nieznana (częstość nie może być
określona na podstawie dostępnych danych).
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze
Niezbyt często: zapalenie gardła.
Rzadko: zakażenie (w tym reaktywacja utajonego zakażenia przewlekłego), posocznica, zapalenie
spojówek.
Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone (w tym torbiele i polipy)
Bardzo rzadko: chłoniak (patrz poniżej „Opis wybranych działań niepożądanych”).
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
Często: leukopenia, niedokrwistość, małopłytkowość.
Niezbyt często: pancytopenia.
Bardzo rzadko: agranulocytoza, silne zahamowanie czynności szpiku kostnego, zaburzenia
limfoproliferacyjne (patrz poniżej „Opis wybranych działań niepożądanych”).
Częstość nieznana: eozynofilia.
Zaburzenia układu immunologicznego
Rzadko: reakcje uczuleniowe, wstrząs anafilaktyczny, hipogammaglobulinemia.
Zaburzenia metabolizmu i odżywiania
Niezbyt często: ujawnienie się cukrzycy.
Zaburzenia psychiczne
Niezbyt często: depresja, splątanie.
Rzadko: wahania nastroju.
Zaburzenia układu nerwowego
Często: ból głowy, zmęczenie, senność.
Niezbyt często: zawroty głowy.
Bardzo rzadko: ból, osłabienie mięśni lub parestezje lub niedoczulica, zmiany w odczuwaniu smaku
(metaliczny posmak), drgawki, odczyn oponowy, ostre aseptyczne zapalenie opon mózgowych,
porażenie.
Częstość nieznana: encefalopatia/leukoencefalopatia.
Zaburzenia oka
Rzadko: zaburzenia widzenia.
Bardzo rzadko: upośledzenie wzroku, retinopatia.
Zaburzenia serca
Rzadko: zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy, tamponada serca.
Zaburzenia naczyniowe
Rzadko: hipotonia, incydenty zatorowo-zakrzepowe.
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia
Często: zapalenie płuc, śródmiąższowe zapalenie pęcherzyków płucnych lub płuc często z
towarzyszącą eozynofilią. Objawy wskazujące na możliwość poważnego uszkodzenia płuc
(śródmiąższowe zapalenie płuc): suchy kaszel bez odpluwania, duszność i gorączka.
Rzadko: zwłóknienie płuc, zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii, duszność i astma
oskrzelowa, nacieki opłucnowe.
Częstość nieznana: krwawienie z nosa, krwawienie pęcherzykowe.
Zaburzenia żołądka i jelit
Bardzo często: zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, niestrawność, nudności, zmniejszenie łaknienia,
ból brzucha.
Często: owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, biegunka.
Niezbyt często: owrzodzenia i krwawienie z przewodu pokarmowego, zapalenie jelit, wymioty,
zapalenie trzustki.
Rzadko: zapalenie dziąseł.
Bardzo rzadko: krwawe wymioty, krwawa biegunka, ostre rozdęcie okrężnicy.
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych (patrz punkt 4.4)
Bardzo często: nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby (podwyższona aktywność ALAT,
AST, fosfatazy zasadowej i bilirubiny).
Niezbyt często: marskość wątroby, zwłóknienie i zwyrodnienie tłuszczowe wątroby, zmniejszenie
stężenia albumin w surowicy.
Rzadko: ostre zapalenie wątroby.
Bardzo rzadko: niewydolność wątroby.
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
Często: osutka, rumień, świąd.
Niezbyt często: reakcje nadwrażliwości na światło, utrata owłosienia, wzrost guzków
reumatoidalnych, owrzodzenie skóry, półpasiec, zapalenie naczyń, opryszczkowe wykwity skórne,
pokrzywka.
Rzadko: wzmożona pigmentacja, trądzik, wybroczyny, podbiegnięcia krwawe, alergiczne zapalenie
naczyń.
Bardzo rzadko: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (zespół
Lyella), nasilenie zmian pigmentacyjnych paznokci, ostra zanokcica, czyraczność, teleangiektazje.
Częstość nieznana: łuszczenie się skóry (złuszczające zapalenie skóry).
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej
Niezbyt często: bóle stawów, bóle mięśni, osteoporoza.
Rzadko: złamania przeciążeniowe.
Częstość nieznana: martwica kości szczęki (w przebiegu zaburzeń limfoproliferacyjnych).
Zaburzenia nerek i dróg moczowych
Niezbyt często: zapalenie i owrzodzenie pęcherza moczowego, zaburzenie czynności nerek,
zaburzenia mikcji.
Rzadko: niewydolność nerek, skąpomocz, bezmocz, zaburzenia elektrolitowe.
Częstość nieznana: białkomocz.
Zaburzenia układu rozrodczego i piersi
Niezbyt często: zapalenie i owrzodzenie pochwy.
Bardzo rzadko: zmniejszenie libido, impotencja, ginekomastia, oligospermia, zaburzenia
miesiączkowania, upławy.
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
Rzadko: gorączka, upośledzenie gojenia ran.
Bardzo rzadko: miejscowe uszkodzenie tkanek (powstawanie jałowych ropni, lipodystrofia) w miejscu
wstrzyknięcia domięśniowego lub podskórnego.
Częstość nieznana: astenia, martwica w miejscu wstrzyknięcia, obrzęk.
Opis wybranych działań niepożądanych
Występowanie i nasilenie działań niepożądanych zależy od wielkości dawki i częstotliwości
podawania leku, jednak ciężkie działania niepożądane mogą wystąpić nawet po niewielkich dawkach,
a zatem konieczne są regularne, częste kontrole stanu pacjenta.
Chłoniaki zaburzenia limfoproliferacyjne: notowano pojedyncze przypadki chłoniaka i innych
zaburzeń limfoproliferacyjnych, które w kilku przypadkach ustąpiły po zaprzestaniu leczenia
metotreksatem.
Podskórnie podawane dawki metotreksatu są miejscowo dobrze tolerowane. Obserwowano jedynie
łagodne, miejscowe reakcje skórne (takie jak uczucie pieczenia, rumień, obrzęk, odbarwienie, świąd,
silne swędzenie, ból), malejące podczas leczenia.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, PL-02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, faks: + 48 22 49-21-309,
strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
SubstancjaSkładnik leku odpowiedzialny za jego działanie.
Postać
Numer pozwoleniaNumer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu wydanego dla leku.
Numer w rejestrzeIdentyfikator produktu w Rejestrze Produktów Leczniczych.