Losmina
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
- Podmiot odpowiedzialny
- Laboratorios Farmaceuticos Rovi, S.A.
- Substancje czynne
- Enoxaparinum natricum: 20 mg/0,2 ml, 40 mg/0,4 ml, 60 mg/0,6 ml, 80 mg/0,8 ml, 100 mg/ml, 120 mg/0,8 ml, 150 mg/ml
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 7 pozycji
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Losmina 20 mg/0,2 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 2 amp.-strzyk. 0,2 ml, 6 amp.-strzyk. 0,2 ml, 10 amp.-strzyk. 0,2 ml, 20 amp.-strzyk. 0,2 ml, 50 amp.-strzyk. 0,2 ml | na receptę (Rx) |
| Losmina 80 mg/0,8 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 2 amp.-strzyk. 8000 j.m., 6 amp.-strzyk. 8000 j.m., 10 amp.-strzyk. 8000 j.m., 12 amp.-strzyk. 8000 j.m., 24 amp.-strzyk. 8000 j.m., 30 amp.-strzyk. 8000 j.m., 50 amp.-strzyk. 8000 j.m. | na receptę (Rx) |
| Losmina 100 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 2 amp.-strzyk. 10000 j.m., 6 amp.-strzyk. 10000 j.m., 10 amp.-strzyk. 10000 j.m., 12 amp.-strzyk. 10000 j.m., 24 amp.-strzyk. 10000 j.m., 30 amp.-strzyk. 10000 j.m., 50 amp.-strzyk. 10000 j.m. | na receptę (Rx) |
| Losmina 60 mg/0,6 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 2 amp.-strzyk. 6000 j.m., 6 amp.-strzyk. 6000 j.m., 10 amp.-strzyk. 6000 j.m., 12 amp.-strzyk. 6000 j.m., 24 amp.-strzyk. 6000 j.m., 30 amp.-strzyk. 6000 j.m., 50 amp.-strzyk. 6000 j.m. | na receptę (Rx) |
| Losmina 40 mg/0,4 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 2 amp.-strzyk. 4000 j.m., 6 amp.-strzyk. 4000 j.m., 10 amp.-strzyk. 4000 j.m., 20 amp.-strzyk. 4000 j.m., 30 amp.-strzyk. 4000 j.m., 50 amp.-strzyk. 4000 j.m. | na receptę (Rx) |
| Losmina 150 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 10 amp.-strzyk. 15000 j.m., 30 amp.-strzyk. 15000 j.m., 50 amp.-strzyk. 15000 j.m. | na receptę (Rx) |
| Losmina 120 mg/0,8 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 10 amp.-strzyk. 12000 j.m., 30 amp.-strzyk. 12000 j.m., 50 amp.-strzyk. 12000 j.m. | na receptę (Rx) |
Zamienniki o tej samej mocy i postaci · 34 leki
Ta sama substancja, moc i postać; kolejność alfabetyczna według nazwy, potem podmiotu, to nie jest ranking. Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Enoxaparinum natricum 20 mg/0,2 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 6 leków
Enoxaparinum natricum 80 mg/0,8 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 6 leków
Enoxaparinum natricum 100 mg/ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 6 leków
Enoxaparinum natricum 150 mg/ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 2 leki
Enoxaparinum natricum 120 mg/0,8 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 2 leki
Enoxaparinum natricum 60 mg/0,6 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 6 leków
Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce) · 6 leków
Zamienniki: ta sama substancja, inna moc lub postać · 8 leków
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Choroba wieńcowa wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI), w skojarzeniu z podawanym doustnie kwasem acetylosalicylowym.” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału serca bez uniesienia odcinka ST (ang. non ST-segment elevation myocardial infarction, NSTEMI), w skojarzeniu z podawanym doustnie kwasem …” · ChPL, pkt 4.1 -
Ostry zespół wieńcowy wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Ostrym zespole wieńcowym:” · ChPL, pkt 4.1 -
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wskazanie z ChPL
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej u pacjentów chirurgicznych z grup umiarkowanego i wysokiego ryzyka, w szczególności poddawanych zabiegom chirurgicznym ortopedycznym lub zabiegom w …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej u pacjentów internistycznych z ostrymi schorzeniami (takimi jak ostra niewydolność serca, niewydolność oddechowa, ciężkie zakażenia lub choroby …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Produkt leczniczy Losmina jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z wyłączeniem zatorowości płucnej, która może z dużym prawdopodobieństwem wymagać leczenia trombolitycznego lub zabiegu operacyjnego.” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
- Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
- Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparininduced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.4).
- Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia, niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu.
- Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥ 75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Losmina.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „Oczyścić (nie trzeć) miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.” źródło: Ulotka, pkt 3
Enoxaparinum natricum 20 mg/0,2 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
41 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Trombocytozaβ
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- bardzo rzadko: Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka,
trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe w ciągu
24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić odpowiedni
odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież:
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyna nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także w przypadku
pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość, bladość, zawroty
głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Lekarz
może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego, bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do
ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba
podstawowa i niewystarczające dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych
przypadków dotyczyły leczenia kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki
i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej
75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze zwiększające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o 2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie zakrzepicy
żył głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału
mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem odcinka
ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często:
Krwotokα
Bardzo często:
Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często: Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka u
pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i ZP
u pacjentów z
aktywną chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego z
uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Częstość nieznana:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Często:
Trombocytozaβ
Małopłytkowość
Bardzo rzadko:
Małopłytkowość
immuno-
alergiczna
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 80 mg/0,8 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
41 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Trombocytozaβ
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- bardzo rzadko: Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka,
trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe w ciągu
24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić odpowiedni
odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież:
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyna nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także w przypadku
pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość, bladość, zawroty
głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Lekarz
może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego, bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do
ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba
podstawowa i niewystarczające dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych
przypadków dotyczyły leczenia kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki
i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej
75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze zwiększające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o 2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie zakrzepicy
żył głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału
mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem odcinka
ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często:
Krwotokα
Bardzo często:
Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często: Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka u
pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i ZP
u pacjentów z
aktywną chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego z
uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Częstość nieznana:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Często:
Trombocytozaβ
Małopłytkowość
Bardzo rzadko:
Małopłytkowość
immuno-
alergiczna
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 100 mg/ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
41 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Trombocytozaβ
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- bardzo rzadko: Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka,
trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe w ciągu
24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić odpowiedni
odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież:
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyna nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także w przypadku
pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość, bladość, zawroty
głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Lekarz
może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego, bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do
ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba
podstawowa i niewystarczające dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych
przypadków dotyczyły leczenia kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki
i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej
75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze zwiększające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o 2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie zakrzepicy
żył głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału
mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem odcinka
ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często:
Krwotokα
Bardzo często:
Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często: Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka u
pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i ZP
u pacjentów z
aktywną chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego z
uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Częstość nieznana:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Często:
Trombocytozaβ
Małopłytkowość
Bardzo rzadko:
Małopłytkowość
immuno-
alergiczna
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 60 mg/0,6 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
41 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Trombocytozaβ
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- bardzo rzadko: Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka,
trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe w ciągu
24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić odpowiedni
odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież:
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyna nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także w przypadku
pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość, bladość, zawroty
głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Lekarz
może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego, bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do
ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba
podstawowa i niewystarczające dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych
przypadków dotyczyły leczenia kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki
i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej
75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze zwiększające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o 2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie zakrzepicy
żył głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału
mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem odcinka
ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często:
Krwotokα
Bardzo często:
Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często: Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka u
pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i ZP
u pacjentów z
aktywną chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego z
uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Częstość nieznana:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Często:
Trombocytozaβ
Małopłytkowość
Bardzo rzadko:
Małopłytkowość
immuno-
alergiczna
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 2000 j.m. (20 mg)/0,2 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 4000 j.m. (40 mg)/0,4 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 0,5 ml bez podziałki. Opakowanie 2, 6, 10, 20, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 6000 j.m. (60 mg)/0,6 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 8000 j.m. (80 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 10 000 j.m. (100 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 2, 6, 10, 12, 20, 24, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
41 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Trombocytozaβ
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- bardzo rzadko: Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników
tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka,
trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe w ciągu
24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić odpowiedni
odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież:
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyna nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także w przypadku
pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość, bladość, zawroty
głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem. Lekarz
może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego, bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści do
ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba
podstawowa i niewystarczające dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych
przypadków dotyczyły leczenia kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki
i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej
75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze zwiększające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o 2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie zakrzepicy
żył głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału
mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem odcinka
ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często:
Krwotokα
Bardzo często:
Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotokα
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewnowy
Często: Krwotokα
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkowy,
krwotok
zaotrzewnowy
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Klasyfikacja
układów i
narządów
Profilaktyka u
pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka u
pacjentów
internistycznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i ZP
u pacjentów z
aktywną chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego z
uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Bardzo często:
Trombocytozaβ
Często:
Małopłytkowość
Częstość nieznana:
Małopłytkowość
Niezbyt często:
Małopłytkowość
Często:
Trombocytozaβ
Małopłytkowość
Bardzo rzadko:
Małopłytkowość
immuno-
alergiczna
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 150 mg/ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 10, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 10, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
38 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z czynną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku poniżej 75 lat) Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku powyżej 75 lat) | 1 x 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) plus 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny Bez początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus), 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych
składników tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą
być: wysypka, trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe
w ciągu 24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić
odpowiedni odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej
75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyny nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki
przeciwzapalne, które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także
w przypadku pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość,
bladość, zawroty głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się
z lekarzem. Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź
o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego
przez zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to
objawy zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej 75
lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczemia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
13
czynną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
14
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥ 2 g/dl lub
konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki
zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Bardzo często: Profilaktyka u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym
Często: Profilaktyka u pacjentów internistycznych
Często: Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego bez załamka Q
15
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Enoxaparinum natricum 120 mg/0,8 ml (roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na dawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- bezbarwny
Lek Losmina to przezroczysty roztwór do wstrzykiwań, bezbarwny do jasnożółtego, w ampułkostrzykawce ze szkła bezbarwnego typu I z korkiem z gumy chlorobutylowej, tłoczkiem i igłą w osłonce, z automatycznym urządzeniem zabezpieczającym lub bez takiego urządzenia. Jest dostarczany w następujących postaciach: Losmina 12 000 j.m. (120 mg)/0,8 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 10, 30 i 50 ampułko-strzykawek. Losmina 15 000 j.m. (150 mg)/1 ml roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce 1 ml. Opakowanie 10, 30 i 50 ampułko-strzykawek. W niektórych wielkościach opakowań ampułko-strzykawki mogą być połączone z systemem zabezpieczającym urządzenie. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
38 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwiak okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; Zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z czynną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku poniżej 75 lat) Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku powyżej 75 lat) | 1 x 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) plus 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny Bez początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus), 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Losmina
Kiedy nie stosować leku Losmina
• Jeśli pacjent ma uczulenie na enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych
składników tego leku (wymienionych w punkcie 6). Objawami reakcji uczuleniowej mogą
być: wysypka, trudności w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono uczulenie na heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe,
takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna.
• Jeśli u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) – reakcję taką określa się jako
małopłytkowość poheparynową – w okresie ostatnich 100 dni lub jeśli we krwi pacjenta
występują przeciwciała przeciwko enoksaparynie.
• Jeśli u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia (na przykład wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny
mózgu lub oka), w tym niedawno przebyty udar krwotoczny.
• Jeśli pacjent stosuje lek Losmina w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie
znieczulenia podpajęczynówkowego lub zewnątrzoponowego bądź nakłucie lędźwiowe
w ciągu 24 godzin.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Losmina nie należy stosować zamiennie z innymi lekami należącymi do grupy heparyn
drobnocząsteczkowych. Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same, różnią się aktywnością
oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Losmina należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby płytek krwi
• u pacjenta planowane jest znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie
lędźwiowe (patrz „Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające”): należy uwzględnić
odpowiedni odstęp czasu między zastosowaniem leku Losmina a tą procedurą
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej
75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz poniższy punkt
„Lek Losmina a inne leki”)
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Dzieci i młodzież
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność enoksaparyny nie zostały ocenione u dzieci i młodzieży.
Lek Losmina a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• Warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• Aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz też punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• Wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• Ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki
przeciwzapalne, które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• Prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• Leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre
leki stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Losmina. Patrz punkt „Kiedy nie stosować leku Losmina”. Ponadto należy poinformować lekarza
w przypadku jakichkolwiek problemów z kręgosłupem lub jeśli u pacjenta kiedykolwiek wykonano
operację kręgosłupa.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krwi. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Losmina nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Lek Losmina zawiera sód
Ten lek zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od
sodu”.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Losmina
może powodować krwawienia, które potencjalnie mogą stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
W razie wystąpienia jakiegokolwiek krwawienia, które nie ustępuje samoistnie, a także
w przypadku pojawienia się oznak nadmiernego krwawienia (nasilone osłabienie, męczliwość,
bladość, zawroty głowy, bóle głowy lub niewyjaśnione poty), należy niezwłocznie skonsultować się
z lekarzem. Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź
o zmianie leku.
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Jakiekolwiek objawy ciężkiej reakcji alergicznej (takie jak trudności w oddychaniu,
obrzęk warg, jamy ustnj, gardła lub oczu).
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra
uogólniona osutka krostkowa).
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• Jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego
przez zakrzep krwi, takie jak:
- kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
- duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to
objawy zatorowości płucnej
• Jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Zestawienie możliwych działań niepożądanych:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Krwawienie.
• Podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów)
• Większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień. Może to być spowodowane
zmniejszeniem liczby płytek krwi.
• Różowe plamy na skórze. Zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Losmina.
• Wysypka skórna (pokrzywka).
• Swędząca, zaczerwieniona skóra.
• Zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia.
• Zmniejszona liczba krwinek czerwonych.
• Podwyższona liczba płytek krwi.
• Bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów)
• Nagły nasilony ból głowy. Może to być oznaka krwawienia do mózgu.
• Uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku. Może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• Duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy.
• Podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie).
• Pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1 000 pacjentów)
• Ciężka reakcja alergiczna. Objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności
w połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka.
• Zwiększone stężenie potasu we krwi. Jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami nerek
lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Podwyższona liczba eozynofili we krwi. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi.
• Wypadanie włosów.
• Osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku.
• Mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego.
• Utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety).
• Stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21
309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi
z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Identyfikowalność
W celu poprawienia identyfikowalności biologicznych produktów leczniczych należy czytelnie zapisać
nazwę i numer serii podawanego produktu.
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce
i związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje
z płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności
z instrukcjami stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (> 100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów
z małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (> 100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję
o zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku, jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać
i należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego
lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem. Takie powikłania
występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m. (40 mg) raz na
dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po operacji
stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów leczniczych
wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), pourazowych
uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego lub
u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub deformacjami kręgosłupa.
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz punkt
5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym
z udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań zakrzepowo-
zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki i prowadzące do
śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu produktu
leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca,
u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku stosowania
enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej
grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku powyżej 75
lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz punkty 4.2 oraz
5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2).
Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens
kreatyniny < 15 ml/min) ze względu na brak danych dotyczących tej populacji poza zapobieganiem
powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (< 45 kg)
i mężczyzn o niskiej masie ciała (< 57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia.
Z tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis, AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
Zawartość sodu
Ten produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, to znaczy produkt uznaje się
za „wolny od sodu”.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- Salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie
z enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów z
grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących lek
w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559
pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczemia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin,
a w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
13
czynną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego w
leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do
< 1/10); niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000); bardzo rzadko
(< 1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*
• Rzadko: Przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem
(patrz punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
> 3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*
• Rzadko: Zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
14
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥ 2 g/dl lub
konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki
zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
α: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok
z nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza
Bardzo często: Profilaktyka u pacjentów poddawanych zabiegom chirurgicznym
Często: Profilaktyka u pacjentów internistycznych
Często: Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego bez załamka Q
15
β: Podwyższenie liczby płytek krwi > 400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa,
tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Enoxaparinum natricum 20 mg/0,2 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24846 | 100387384 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 80 mg/0,8 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24843 | 100387415 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 100 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24840 | 100387450 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 60 mg/0,6 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24844 | 100387480 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24845 | 100387496 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 150 mg/ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24841 | 100387467 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |
| Enoxaparinum natricum 120 mg/0,8 ml | Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce | 24842 | 100387473 | ChPL: 2025-03-17, Ulotka: 2025-03-17 |