Clexane
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
- Podmiot odpowiedzialny
- Sanofi Winthrop Industrie
- Substancje czynne
- Enoxaparinum natricum: 20 mg, 40 mg/0,4 ml, 60 mg, 80 mg, 100 mg/1 ml, 300 mg
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 6 pozycji
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Clexane 20 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 2 amp.-strzyk. 0,2 ml, 5 amp.-strzyk. 0,2 ml, 6 amp.-strzyk. 0,2 ml, 10 amp.-strzyk. 0,2 ml, 20 amp.-strzyk. 0,2 ml, 30 amp.-strzyk. 0,2 ml, 50 amp.-strzyk. 0,2 ml, 90 amp.-strzyk. 0,2 ml, 100 amp.-strzyk. 0,2 ml, 1000 amp.-strzyk. 0,2 ml, 2000 amp.-strzyk. 0,2 ml | na receptę (Rx) |
| Clexane 60 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 2 amp.-strzyk. 0,6 ml, 5 amp.-strzyk. 0,6 ml, 6 amp.-strzyk. 0,6 ml, 10 amp.-strzyk. 0,6 ml, 12 amp.-strzyk. 0,6 ml, 20 amp.-strzyk. 0,6 ml, 24 amp.-strzyk. 0,6 ml, 30 amp.-strzyk. 0,6 ml, 50 amp.-strzyk. 0,6 ml, 90 amp.-strzyk. 0,6 ml, 100 amp.-strzyk. 0,6 ml | na receptę (Rx) |
| Clexane 80 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 2 amp.-strzyk. 0,8 ml, 5 amp.-strzyk. 0,8 ml, 6 amp.-strzyk. 0,8 ml, 10 amp.-strzyk. 0,8 ml, 12 amp.-strzyk. 0,8 ml, 20 amp.-strzyk. 0,8 ml, 24 amp.-strzyk. 0,8 ml, 30 amp.-strzyk. 0,8 ml, 50 amp.-strzyk. 0,8 ml, 90 amp.-strzyk. 0,8 ml, 100 amp.-strzyk. 0,8 ml | na receptę (Rx) |
| Clexane 300 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 1 fiol. 3 ml, 5 fiol. 3 ml, 10 fiol. 3 ml | na receptę (Rx) |
| Clexane 40 mg/0,4 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 2 amp.-strzyk. 0,4 ml, 5 amp.-strzyk. 0,4 ml, 6 amp.-strzyk. 0,4 ml, 10 amp.-strzyk. 0,4 ml, 20 amp.-strzyk. 0,4 ml, 30 amp.-strzyk. 0,4 ml, 50 amp.-strzyk. 0,4 ml, 90 amp.-strzyk. 0,4 ml, 100 amp.-strzyk. 0,4 ml, 1000 amp.-strzyk. 0,4 ml, 2000 amp.-strzyk. 0,4 ml | na receptę (Rx) |
| Clexane 100 mg/1 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 2 amp.-strzyk. 1 ml, 5 amp.-strzyk. 1 ml, 6 amp.-strzyk. 1 ml, 10 amp.-strzyk. 1 ml, 12 amp.-strzyk. 1 ml, 20 amp.-strzyk. 1 ml, 24 amp.-strzyk. 1 ml, 30 amp.-strzyk. 1 ml, 50 amp.-strzyk. 1 ml, 90 amp.-strzyk. 1 ml, 100 amp.-strzyk. 1 ml | na receptę (Rx) |
Zamienniki: ta sama substancja, inna moc lub postać · 9 leków
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Choroba wieńcowa wskazanie z ChPL
źródło: „Clexane jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału serca bez uniesienia odcinka ST (NSTEMI), w skojarzeniu z podawanym doustnie kwasem acetylosalicylowym.” · ChPL, pkt 4.1 -
Ostry zespół wieńcowy wskazanie z ChPL
źródło: „Clexane jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Ostrym zespole wieńcowym:” · ChPL, pkt 4.1 -
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wskazanie z ChPL
źródło: „Clexane jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej u pacjentów chirurgicznych z grup umiarkowanego i wysokiego ryzyka, w szczególności poddawanych zabiegom chirurgicznym ortopedycznym lub zabiegom w chirurgii ogólnej, w tym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Clexane jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej u pacjentów internistycznych z ostrymi schorzeniami (takimi jak ostra niewydolność serca, niewydolność oddechowa, ciężkie zakażenia lub choroby reumatyczne) i ograniczoną …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Clexane jest wskazany do stosowania u osób dorosłych w: Leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP), z wyłączeniem zatorowości płucnej, która może z dużym prawdopodobieństwem wymagać leczenia trombolitycznego lub zabiegu operacyjnego.” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Dla: Enoxaparinum natricum 20 mg (roztwór do wstrzykiwań); Enoxaparinum natricum 60 mg (roztwór do wstrzykiwań); Enoxaparinum natricum 80 mg (roztwór do wstrzykiwań); Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml (roztwór do wstrzykiwań); Enoxaparinum natricum 100 mg/1 ml (roztwór do wstrzykiwań)
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
- Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
- Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparininduced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.4).
- Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia, niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu.
- Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
Dla: Enoxaparinum natricum 300 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
- Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
- Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparininduced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.4).
- Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia, niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego lub mózgu.
- Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
- Nadwrażliwością na alkohol benzylowy.
- Ze względu na zawartość alkoholu benzylowego (patrz punkt 6.1), enoksaparyny sodowej we fiolkach wielodawkowych nie należy stosować u noworodków i wcześniaków (patrz punkty 4.4 i 4.6).
Enoxaparinum natricum 20 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej ampułkostrzykawce (z lub bez automatycznego systemu zabezpieczającego). źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
40 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia; Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę, i pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 5
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna .
Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu lub połykaniu,
obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała istotny spadek liczby krwinek
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała przeciwko enok saparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka lub niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z f aktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi ( płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chiru rgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia .
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota l ub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wyk onaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Sód
W przypadku pacjentów otrzymujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanyc
h zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internisty
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego
zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkow
ość
Niezbyt często:
Małopłytkow
ość
Bardzo często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkooś
ć
Częstość
nieznana:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt często:
Małopłytkowo
ść
Często:
Trombocytoz
ac
Małopłytkowo
ść
Bardzo
rzadko:
Małopłytkowo
ść immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Enoxaparinum natricum 60 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej ampułkostrzykawce (z lub bez automatycznego systemu zabezpieczającego). źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
40 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia; Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę, i pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 5
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna .
Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu lub połykaniu,
obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała istotny spadek liczby krwinek
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała przeciwko enok saparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka lub niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z f aktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi ( płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chiru rgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia .
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota l ub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wyk onaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Sód
W przypadku pacjentów otrzymujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanyc
h zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internisty
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego
zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkow
ość
Niezbyt często:
Małopłytkow
ość
Bardzo często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkooś
ć
Częstość
nieznana:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt często:
Małopłytkowo
ść
Często:
Trombocytoz
ac
Małopłytkowo
ść
Bardzo
rzadko:
Małopłytkowo
ść immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Enoxaparinum natricum 80 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej ampułkostrzykawce (z lub bez automatycznego systemu zabezpieczającego). źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
40 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia; Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę, i pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 5
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna .
Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu lub połykaniu,
obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała istotny spadek liczby krwinek
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała przeciwko enok saparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka lub niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z f aktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi ( płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chiru rgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia .
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota l ub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wyk onaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Sód
W przypadku pacjentów otrzymujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanyc
h zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internisty
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego
zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkow
ość
Niezbyt często:
Małopłytkow
ość
Bardzo często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkooś
ć
Częstość
nieznana:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt często:
Małopłytkowo
ść
Często:
Trombocytoz
ac
Małopłytkowo
ść
Bardzo
rzadko:
Małopłytkowo
ść immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Enoxaparinum natricum 300 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- Termin ważności
- 2 lata (opakowanie nieotwarte)
- 28 dni (opakowanie nieotwarte)
- 28 dni (po pierwszym otwarciu)
- Substancje pomocnicze
- Alkohol benzylowy; Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- alkohol benzylowy: w składzie
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej fiolce. źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
39 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży. Produkt leczniczy Clexane zawiera alkohol benzylowy i nie wolno stosować go u noworodków i wcześniaków (patrz punkt 4.3).”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: fiolkę wielodawkową, strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę oraz pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku poniżej 75 lat) Leczenie świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (u pacjentów w wieku powyżej 75 lat) | 1 x 3000 j.m. (30 mg) w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (bolus) plus 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny Bez początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus), 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie co 24 godziny |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
- Pobrać odpowiednią dawkę z fiolki przy użyciu odpowiedniej strzykawki. Na końcu igły może pojawić się kropla. W takim przypadku, należy usunąć kroplę przed wstrzyknięciem, poprzez postukanie w strzykawkę igłą skierowaną w dół. Można już wykonać wstrzyknięcie.
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Lek zawiera 15 mg alkoholu benzylowego na 1 ml. Alkohol benzylowy może powodować reakcje
alergiczne.
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna. Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu
lub połykaniu, obrzęk twarzy, wa rg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała poważny spadek liczby
krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała pr zeciwko enoksaparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka, w tym niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
• pacjent jest wcześniakiem lub noworodkiem w pierwszym miesiącu życia – ze względu na
ryzyko ciężkich działań toksycznych, w tym zaburzeń oddychania („zespół zaburzeń
oddechowych”).
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z faktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzi alnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chirurgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania lek u Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Pacjenci z chorobami wątroby lub nerek powinni skontaktować się z lekarzem . Duża ilość alkoholu
benzylowego może gromadzić się w ich organizmie i po wodować działania niepożądane (tzw.
kwasicę metaboliczną).
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stos owanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (zna na także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub far maceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem s tosowania tego leku.
Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skontaktować się z lekarzem, gdyż duża ilość alkoholu
benzylowego może gromadzić się w ich organizmie i powodować działania niepożądane (tzw.
kwasicę metaboliczną) .
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Clexane w postaci fiolek wielodawkowych zawiera alkohol benzylowy
• Lek Clexane w postaci fiolek wielodawkowych zawiera alkohol benzylowy (15 mg/ml). Jest to
środek konserwujący. Może on powodować zatrucia i reakcje alergiczne u niemowląt i dzieci w
wieku do 3 lat. Leku nie należy stosować u wcześniaków i niemowląt w 1-szym miesiącu życia
ze względu na ryzyko ciężkich działań toksycznych, w tym zaburzeń oddychania.
• Zaleca się, aby u kobiet w ciąży stosować postaci produktu leczniczego Clexane niezawierające
alkoholu benzylowego.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii st osowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów na leży przerwać
stosowanie enoks aparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi, lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krw ionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota lub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wyk onując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wykonaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie .gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
• Nadwrażliwością na alkohol benzylowy.
• Ze względu na zawartość alkoholu benzylowego (patrz punkt 6.1), enoksaparyny sodowej we
fiolkach wielodawkowych nie należy stosować u noworodków i wcześniaków (patrz punkty 4.4
i 4.6).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Alkohol benzylowy
Podawanie produktu leczniczego zawierającego alkohol benzylowy jako środek konserwujący
noworodkom było związane z występowaniem śmiertelnego „zespołu zaburzeń oddychania” (patrz
punkt 4.3). Alkohol benzylowy może powodować reakcje toksyczne i anafilaktoidalne u niemowląt
oraz dzieci w wieku do 3 lat. Minimalna ilość alkoholu benzylowego, po której mogą wystąpić objawy
toksyczności jest nieznana.
• Sód
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużon
e leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczasz
kowy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszkow
y, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgicznym
Profilaktyka
u pacjentów
internisty-
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo często:
Trombocytoza
c
Często:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt
często:
Małopłytko
wość
Bardzo często:
Trombocytoza
c
Często:
Małopłytkowo
ść
Częstość
nieznana:
Małopłytkowoś
ć
Niezbyt często:
Małopłytko-
wość
Często:
Trombocytozac
Małopłytkowoś
ć
Bardzo rzadko:
Małopłytkowoś
ć immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Podawanie produktu leczniczego zawierającego alkohol benzylowy jako środek konserwujący
noworodkom było związane z występowaniem śmiertelnego „zespołu zaburzeń oddychania” (patrz
punkt 4.3).
Alkohol benzylowy może powodować reakcje toksyczne i anafilaktoidalne u niemowląt oraz dzieci
w wieku do 3. roku życia (patrz punkt 4.4).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej ampułkostrzykawce (z lub bez automatycznego systemu zabezpieczającego). źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
40 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia; Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę, i pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 5
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna .
Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu lub połykaniu,
obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała istotny spadek liczby krwinek
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała przeciwko enok saparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka lub niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z f aktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi ( płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chiru rgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia .
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota l ub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wyk onaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Sód
W przypadku pacjentów otrzymujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanyc
h zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internisty
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego
zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkow
ość
Niezbyt często:
Małopłytkow
ość
Bardzo często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkooś
ć
Częstość
nieznana:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt często:
Małopłytkowo
ść
Często:
Trombocytoz
ac
Małopłytkowo
ść
Bardzo
rzadko:
Małopłytkowo
ść immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Enoxaparinum natricum 100 mg/1 ml (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- nie powyżej 25 °C
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: ampułko-strzykawka
- Wygląd
- żółty bezbarwny
Lek Clexane to przejrzysty, bezbarwny lub żółtawy roztwór do wstrzykiwań w szklanej ampułkostrzykawce (z lub bez automatycznego systemu zabezpieczającego). źródło: Ulotka, pkt 6, ChPL, pkt 3
- żółty bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Enoksaparyna sodowa nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
40 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych
- często: Krwotok; niedokrwistość związana z krwawieniem; Reakcje alergiczne; Bóle głowy; Pokrzywka; świąd; rumień; Krwiak w miejscu wstrzyknięcia; ból w miejscu wstrzyknięcia; inne reakcje w miejscu wstrzyknięcia
- niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby; Pęcherzowe zapalenie skóry; Miejscowe podrażnienie; martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
- rzadko: Eozynofilia; zawał narządu; niedokrwienie kończyny; Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne; wstrząs; Krwik okołordzeniowy; krwiak w kanale kręgowym; deficyty neurologiczne; długotrwałym lub trwałym porażeniem; Cholestatyczne uszkodzenie wątroby; Łysienie; zapalenie naczyń skóry; martwica skóry; plam rumieniowych; naciekami; bolesnością; Guzki w miejscu wstrzyknięcia; Osteoporoza; Hiperkaliemia; Małopłytkowość immunoalergiczna
- częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
- częstość niepodana w tekście: krwotoki; małopłytkowość; trombocytoza; ostra uogólniona osutka krostkowa
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży.”
- niewydolność nerek: „Efekt takiej dawki jest zazwyczaj wystarczający na 4-godzinną sesję; jednak w przypadku zaobserwowania pierścieni fibrynowych, na przykład po dłuższej niż zwykle sesji dializy, można podać dodatkową dawkę od 50 j.m. do 100 j.m./kg mc. (od 0,5 do 1 mg/kg mc.).”
- dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zalecana dawka enoksaparyny sodowej wynosi 4000 j.m. (40 mg) raz na dobę we wstrzyknięciu podskórnym.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku We wszystkich wskazaniach z wyjątkiem zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST nie jest konieczne zmniejszenie dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku, chyba że występują zaburzenia czynności nerek (patrz poniżej „Zaburzenia czynności nerek” oraz punkt 4.4). W leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST u pacjentów w podeszłym wieku (≥75 lat) nie należy stosować początkowego szybkiego wstrzyknięcia dożylnego (bolus).” - Zaburzenia czynności wątroby: „Zaburzenia czynności wątroby Dostępne dane dotyczące pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby są ograniczone (patrz punkty 5.1 i 5.2) i należy zachować ostrożność podczas leczenia tych pacjentów (patrz punkt 4.4).” źródło: ChPL, pkt 4.2
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Badania u ludzi nie wykazały, czy enoksaparyna przenika przez łożysko podczas drugiego i trzeciego trymestru ciąży. Nie ma dostępnych informacji na temat przenikania produktu leczniczego przez łożysko w pierwszym trymestrze ciąży. Badania na zwierzętach nie dostarczyły dowodów na toksyczne działanie na płód ani na działanie teratogenne enoksaparyny sodowej (patrz punkt 5.3). Wyniki badań prowadzonych na zwierzętach wskazują na to, że enoksaparyna przenika przez łożysko w minimalnym stopniu. Enoksaparynę sodową można stosować w okresie ciąży jedynie wówczas, gdy lekarz ustali, iż jest to wyraźnie potrzebne.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Nie wiadomo czy niezmieniona enoksaparyna przenika do mleka ludzkiego. U szczurów w okresie laktacji enoksaparyna oraz jej metabolity przenikały do mleka w bardzo małym stopniu. Wchłanianie enoksaparyny po przyjęciu doustnym jest mało prawdopodobne. Jednak, jako środek ostrożności, należy zalecić unikanie karmienia piersią w czasie stosowania produktu leczniczego Clexane.” - Płodność: „Płodność Nie ma dostępnych danych klinicznych na temat wpływu enoksaparyny sodowej na płodność. Badania na zwierzętach nie wykazały żadnego wpływu na płodność (patrz punkt 5.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Przygotować wszystkie potrzebne elementy: strzykawkę, gazik nasączony alkoholem lub mydło i wodę, i pojemnik na odpady medyczne.”
- alkohol: „Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.”
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Wskazanie | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Zapobieganie żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej | 2000 j.m. (20 mg) podskórnie raz na dobę |
| Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Przedłużone leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej u pacjentów z aktywną chorobą nowotworową | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
| Leczenie niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez uniesienia odcinka ST | 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) masy ciała podskórnie raz na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
- Wybrać miejsce wstrzyknięcia w prawej lub lewej części brzucha. Miejsce wstrzyknięcia powinno znajdować się co najmniej 5 cm od pępka w stronę boków. • Nie wstrzykiwać w odległości do 5 cm od pępka oraz wokół istniejących blizn czy siniaków. • Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia pomiędzy lewą i prawą częścią brzucha w zależności od miejsca poprzedniego wstrzyknięcia.
- Umyć ręce. Oczyścić miejsce wstrzyknięcia gazikiem nasączonym alkoholem lub wodą z mydłem.
- Należy usiąść lub położyć się w wygodnej pozycji, tak by być rozluźnionym. Należy upewnić się, że miejsce wstrzyknięcia jest w zasięgu wzroku. Fotel, leżanka czy łóżko z poduszkami do podparcia będą odpowiednie.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 5
- Strzykawkę należy trzymać w dłoni, którą pacjent pisze (tak jak ołówek). Drugą dłonią delikatnie chwycić palcem wskazującym i kciukiem oczyszczoną skórę brzucha, tworząc fałd skórny między palcami. • Należy mieć pewność, że utrzyma się fałd skórny podczas wykonywania wstrzyknięcia.
- Strzykawkę należy trzymać igłą skierowaną w dół (pionowo pod kątem 90°). Całą długość igły wprowadzić w fałd skórny.
- Nacisnąć kciukiem tłok. Spowoduje to wprowadzenie leku do tkanki tłuszczowej brzucha. Należy wstrzyknąć całą ilość leku ze strzykawki.
- Wyjąć igłę z miejsca wstrzyknięcia, wyciągając ją na wprost. Igłę należy trzymać z dala od siebie i innych. Teraz można uwolnić fałd skórny.
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje wa żne przed zastosowaniem leku Clexane
Nie stosować leku Clexane jeśli:
• pacjent ma uczulenie na:
o enoksaparynę sodową lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6)
o heparynę lub inne heparyny drobnocząsteczkowe, takie jak nadroparyna, tinzaparyna lub
dalteparyna .
Objawami reakcji uczuleniowej mogą być: wysypka, trudności w oddychaniu lub połykaniu,
obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub oczu .
• u pacjenta stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała istotny spadek liczby krwinek
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (płytek krwi) w okresie ostatnich 100 dni.
• we krwi pacjenta występują przeciwciała przeciwko enok saparynie.
• u pacjenta występuje nasilone krwawienie lub stan medyczny związany z podwyższonym
ryzykiem krwawienia , na przykład:
o wrzody żołądka, niedawno przebyty zabieg chirurgiczny mózgu lub oka lub niedawno
przebyty udar krwotoczny.
• pacjent stosuje lek Clexane w leczeniu zakrzepów krwi a planowane jest wykonanie w ciągu 24
godzin:
o nakłucia lędźwiowego
o zabiegu chirurgicznego w znieczuleniu podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym.
Nie należy stosować leku Clexane u wymienionych powyżej pacjentów. W razie wątpliwości przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku Clexane nie należy zamieniać z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi takimi jak
nadroparyna, tinzaparyna lub dalteparyna . Wynika to z f aktu, iż nie są one dokładnie takie same,
różnią się aktywnością oraz instrukcją stosowania.
Przed rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
• u pacjenta kiedykolwiek stwierdzono reakcję na heparynę, która spowodowała duży spadek
liczby krwinek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi ( płytek krwi )
• pacjentowi wszczepiono zastawkę serca
• pacjent ma zapalenie wsierdzia (zakażenie błony wyściełającej od wewnątrz serce)
• pacjent miał lub ma wrzody żołądka
• pacjent niedawno przebył udar mózgu
• pacjent ma nadciśnienie tętnicze
• pacjent ma cukrzycę lub występują u niego problemy dotyczące naczyń krwionośnych w oku
spowodowane przez cukrzycę (tak zwana retinopatia cukrzycowa)
• pacjent niedawno przebył zabieg chiru rgiczny oka lub mózgu
• pacjent jest w podeszłym wieku (powyżej 65 lat), a zwłaszcza jeśli jest w wieku powyżej 75 lat
• u pacjenta występują choroby nerek
• u pacjenta występują choroby wątroby
• pacjent ma niedowagę lub nadwagę
• u pacjenta występuje podwyższone stężenie potasu we krwi (można to sprawdzić w badaniu
laboratoryjnym krwi)
• pacjent aktualnie stosuje leki, które mogą powodować krwawienia (patrz punkt 2 „Lek Clexane
a inne leki”)
• pacjent ma problemy z kręgosłupem lub przeszedł operację kręgosłupa.
Jeżeli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta lub pacjent ma wątpliwości, przed
rozpoczęciem stosowania leku Clexane należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą.
W przypadku pacjentów przyjmujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten lek zawiera więcej niż
24 mg sodu (głównego składnika soli kuchennej) w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% maksymalnej
zalecanej dobowej dawki sodu w diecie u osób dorosłych.
Badania i kontrola
Przed rozpoczęciem stosowania tego leku oraz okresowo podczas jego stosowania u pacjenta może
być wykonywane badanie krwi; ma ono na celu sprawdzenie liczby krwinek płytkowych
odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi (tzw. płytek krwi) oraz potasu we krwi pacjenta.
Stosowanie u dzieci i młodzieży
Nie oceniano bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności leku Clexane u dzieci i młodzieży.
Lek Clexane a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach stosowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje stosować.
• warfaryna – lek stosowany w celu rozrzedzenia krwi
• aspiryna (znana także jako kwas acetylosalicylowy lub ASA), klopidogrel lub inne leki
stosowane w celu zapobiegania tworzenia się zakrzepów krwi (patrz punkt 3 „Zmiana leku
przeciwzakrzepowego”)
• wstrzyknięcia dekstranu – stosowanego jako preparat krwiozastępczy
• ibuprofen, diklofenak, ketorolak lub inne leki określane jako niesteroidowe leki przeciwzapalne,
które stosuje się w leczeniu bólu i obrzęku w zapaleniu stawów oraz w innych
• prednizolon, deksametazon lub inne leki stosowane w leczeniu astmy, reumatoidalnego
zapalenia stawów oraz w innych schorzeniach
• leki zwiększające stężenie potasu we krwi, takie jak sole potasu, leki moczopędne, niektóre leki
stosowane w chorobach serca.
Zabiegi chirurgiczne i środki znieczulające
Jeśli u pacjenta zaplanowano nakłucie lędźwiowe lub zabieg chirurgiczny w znieczuleniu
zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy poinformować lekarza, że pacjent stosuje lek
Clexane.
Ciąża i karmienie piersią
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
U kobiet w ciąży i z mechaniczną zastawką serca może występować podwyższone ryzyko
powstawania zakrzepów krw i. Lekarz powinien omówić z pacjentką tę kwestię.
Kobiety, które karmią piersią lub zamierzają karmić piersią, powinny zasięgnąć porady lekarza przed
rozpoczęciem stosowania tego leku.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Lek Clexane nie wpływa na zdolność do prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Zaleca się, aby lekarz dokumentował nazwę handlową i numer serii stosowanego produktu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Ciężkie działania niepożądane
Należy przerwać stosowanie leku Clexane i niezwłocznie skonsultować się z lekarzem lub
pielęgniarką w przypadku wystąpienia oznak ciężkiej reakcji alergicznej (takich jak wysypka,
trudności z oddychaniem lub przełykaniem, obrzęk twarzy, warg, języka, jamy ustnej, gardła lub
oczu).
W przypadku pojawienia się któregokolwiek z niżej wymienionych objawów należy przerwać
stosowanie enoksaparyny i natychmiast zasięgnąć pomocy medycznej:
• Czerwona, łuskowata, rozległa wysypka ze zgrubieniami pod skórą i pęcherzami, której
towarzyszy gorączka. Objawy pojawiają się zwykle na początku leczenia (ostra uogólniona
osutka krostkowa).
Podobnie jak inne podobne leki (stosowane w celu zmniejszenia krzepliwości krwi), lek Clexane może
powodować krwawienia . To potencjalnie może stanowić zagrożenie dla życia. W niektórych
przypadkach krwawienie może nie być od razu widoczne.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem jeśli:
• u pacjenta wystąpi jakiekolwiek krwawienie, które nie ustępuje samoistnie
• u pacjenta pojawią się oznaki nadmiernego krwawienia takie jak osłabienie, zmęczenie, bladość,
zawroty głowy z bólami głowy lub obrzęk niewiadomego pochodzenia .
Lekarz może zadecydować o poddaniu pacjenta dokładniejszej obserwacji bądź o zmianie leku.
Należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:
• jeśli u pacjenta wystąpią jakiekolwiek oznaki zablokowania naczynia krwionośnego przez
zakrzep krwi, takie jak:
o kurczowy ból, zaczerwienienie, zwiększona ciepłota l ub obrzęk w jednej z kończyn
dolnych – są to objawy zakrzepicy żył głębokich
o duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie lub odkrztuszanie krwi – są to objawy
zatorowości płucnej
• jeśli u pacjenta wystąpi bolesna wysypka lub ciemnoczerwone plamy pod skórą, które nie
ustępują po uciśnięciu.
Lekarz może zlecić badania krwi w celu oznaczenia liczby płytek krwi.
Inne działania niepożądane:
Bardzo często (mogą dotyczyć więcej niż 1 na 10 pacjentów) :
• krwawienie
• podwyższona aktywność enzymów wątrobowych.
Często (mogą dotyczyć do 1 na 10 pacjentów) :
• większa niż zwykle skłonność do powstawania zasinień - może to być spowodowane
obniżeniem liczby płytek krwi
• różowe plamy na skórze - zmiany te są bardziej prawdopodobne w miejscach wykonywania
wstrzyknięć leku Clexane
• wysypka skórna (pokrzywka)
• swędząca, zaczerwieniona skóra
• zasinienie lub ból w miejscu wstrzyknięcia
• obniżona liczba krwinek czerwonych
• podwyższona liczba płytek krwi
• bóle głowy.
Niezbyt często (mogą dotyczyć do 1 na 100 pacjentów) :
• nagły nasilony ból głowy - może to być oznaka krwawienia do mózgu
• uczucie tkliwości i obrzęku w żołądku - może to być oznaka krwawienia do żołądka.
• duże, czerwone zmiany skórne o nieregularnym kształcie, z pęcherzami lub bez pęcherzy
• podrażnienie skóry (miejscowe podrażnienie)
• pacjent może zauważyć zażółcenie skóry lub oczu oraz ciemniejsze zabarwienie moczu.
Może to wskazywać na choroby wątroby.
Rzadko (mogą dotyczyć do 1 na 1000 pacjentów) :
• ciężka reakcja alergiczna - objawy takiej reakcji mogą obejmować: wysypkę, trudności w
połykaniu lub oddychaniu, obrzęk ust, twarzy, gardła lub języka
• podwyższony poziom potasu we krwi - jest to bardziej prawdopodobne u osób z chorobami
nerek lub z cukrzycą. Lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• podwyższona liczba eozynofili we krwi - lekarz może to sprawdzić, wykonując badanie krwi
• wypadanie włosów
• osteoporoza (stan, w którym kości są bardziej podatne na złamania) po długotrwałym
stosowaniu leku
• mrowienie, drętwienie i osłabienie mięśni (zwłaszcza w dolnej części ciała) po wyk onaniu
nakłucia lędźwiowego lub znieczulenia podpajęczynówkowego
• utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami (stan, w którym pacjent nie jest w stanie
kontrolować, kiedy ma udać się do toalety)
• stwardnienie lub guzek w miejscu wstrzyknięcia.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C , 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, f aks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Enoksaparyna sodowa jest przeciwwskazana u pacjentów z:
• Nadwrażliwością na enoksaparynę sodową, heparynę lub ich pochodne, w tym inne heparyny
drobnocząsteczkowe (ang. Low molecular weight heparins, LMWH) lub na którąkolwiek
substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.
• Stwierdzoną w wywiadzie immunologiczną małopłytkowością poheparynową (ang. heparin-
induced thrombocytopenia, HIT) w okresie ostatnich 100 dni lub obecność przeciwciał
krążących (patrz też punkt 4.4).
• Aktywnym, klinicznie istotnym krwawieniem oraz ze stanami medycznymi związanymi z
wysokim ryzykiem krwawienia, w tym niedawno przebyty udar krwotoczny, owrzodzenie
żołądka lub jelit, obecność nowotworu złośliwego obarczonego wysokim ryzykiem krwawienia,
niedawno przebyta operacja mózgu, rdzenia kręgowego lub oka, rozpoznanie lub podejrzenie
żylaków przełyku, nieprawidłowości anatomiczne w układzie tętniczo-żylnym, tętniaki
naczyniowe lub poważne nieprawidłowości naczyń krwionośnych w obrębie rdzenia kręgowego
lub mózgu.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe bądź znieczulenie miejscowe, gdy
enoksaparynę sodową stosowano w leczeniu w okresie ostatnich 24 godzin (patrz punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
• Ogólne
Nie należy stosować enoksaparyny sodowej zamiennie z innymi heparynami drobnocząsteczkowymi
(z prostym zastąpieniem liczby jednostek). Te produkty lecznicze różnią się procesem wytwarzania,
masą cząsteczkową, swoistą aktywnością anty-Xa oraz anty-IIa, jednostkami, dawkowaniem, a także
skutecznością kliniczną oraz bezpieczeństwem. To z kolei powoduje różnice w farmakokinetyce i
związane jest z aktywnością biologiczną (np. aktywność przeciwtrombinowa oraz interakcje z
płytkami krwi). Dlatego też wymagana jest szczególna uwaga i zapewnienie zgodności z instrukcjami
stosowania specyficznymi dla każdego z produktów leczniczych.
• Małopłytkowość poheparynowa (HIT) w wywiadzie (>100 dni)
Stosowanie enoksaparyny sodowej jest przeciwwskazane u pacjentów ze stwierdzoną w wywiadzie
immunologiczną małopłytkowością poheparynową w okresie ostatnich 100 dni lub z obecnością
przeciwciał krążących (patrz też punkt 4.3). Przeciwciała krążące mogą utrzymywać się kilka lat.
Enoksaparynę sodową należy stosować z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności u pacjentów z
małopłytkowością poheparynową w wywiadzie (>100 dni) bez przeciwciał krążących. Decyzję o
zastosowaniu enoksaparyny sodowej w takim przypadku można podjąć dopiero po dokładnej ocenie
stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu alternatywnych metod leczenia bez stosowania
heparyny (np. soli sodowej danaparoidu lub lepirudyny).
• Monitorowanie liczby płytek krwi
U pacjentów z chorobą nowotworową i z liczbą płytek krwi poniżej 80 g/l, leczenie
przeciwzakrzepowe należy rozważyć indywidualnie dla każdego przypadku jednocześnie zaleca się
uważne monitorowanie tych pacjentów.
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych istnieje ryzyko wystąpienia małopłytkowości
wywołanej przez heparynę z udziałem przeciwciał. Małopłytkowość występuje zazwyczaj pomiędzy
5. i 21. dniem od rozpoczęcia leczenia enoksaparyną sodową.
Ryzyko wystąpienia małopłytkowości poheparynowej jest wyższe w przypadku pacjentów po
operacjach, głównie po zabiegach kardiochirurgicznych, a także u pacjentów z chorobami
nowotworowymi.
Dlatego zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową,
a następnie regularne wykonywanie takiego oznaczenia w trakcie leczenia.
W razie wystąpienia objawów klinicznych sugerujących małopłytkowość poheparynową
(jakiegokolwiek nowego epizodu tętniczej i (lub) żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, jakiejkolwiek
bolesnej zmiany skórnej w miejscu wstrzyknięcia, jakiejkolwiek reakcji alergicznej lub
anafilaktoidalnej podczas leczenia) należy oznaczyć liczbę płytek krwi. Pacjenci muszą mieć
świadomość tego, że objawy takie mogą wystąpić oraz że powinni wówczas poinformować o tym
swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
W praktyce w przypadku zaobserwowania potwierdzonego istotnego obniżenia liczby płytek krwi
(o 30% do 50% wartości początkowej) leczenie enoksaparyną sodową należy natychmiast przerwać i
należy zastosować u pacjenta inne leczenie przeciwzakrzepowe bez stosowania heparyny.
• Krwotok
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwawienie może wystąpić
w dowolnej lokalizacji. W przypadku wystąpienia krwawienia należy zbadać miejsce krwotoku
i wdrożyć odpowiednie leczenie.
Enoksaparynę sodową, tak jak w przypadku każdej innej terapii przeciwzakrzepowej, należy stosować
ostrożnie w sytuacjach zwiększonego ryzyka krwawienia, takich jak:
- zaburzenia hemostazy,
- choroba wrzodowa żołądka i (lub) dwunastnicy w wywiadzie,
- niedawno przebyty udar niedokrwienny,
- ciężkie nadciśnienie tętnicze,
- niedawno stwierdzona retinopatia cukrzycowa,
- przebyte zabiegi neurochirurgiczne lub okulistyczne,
- jednoczesne stosowanie produktów leczniczych wpływających na hemostazę (patrz
punkt 4.5).
• Badania laboratoryjne
W dawkach stosowanych w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
enoksaparyna sodowa nie wpływa w istotny sposób na czas krwawienia ani na ogólne parametry
krzepnięcia krwi, a także nie wpływa na agregację płytek krwi ani na wiązanie fibrynogenu z
płytkami.
W przypadku stosowania wyższych dawek może wystąpić wydłużenie czasu częściowej
tromboplastyny po aktywacji (aPTT) oraz czasu krzepnięcia po aktywacji (ACT). Wydłużenie czasu
aPTT i ACT nie jest skorelowane liniowo ze zwiększeniem aktywności przeciwzakrzepowej
enoksaparyny sodowej, dlatego pomiary tych parametrów nie stanowią odpowiedniego ani
wiarygodnego sposobu monitorowania aktywności enoksaparyny sodowej.
• Znieczulenie podpajęczynówkowe, zewnątrzoponowe lub nakłucie lędźwiowe
Nie należy wykonywać znieczulenia podpajęczynówkowego, zewnątrzoponowego ani nakłucia
lędźwiowego w okresie 24 godzin po podaniu enoksaparyny sodowej w dawkach terapeutycznych
(patrz też punkt 4.3).
Odnotowano przypadki krwiaków okołordzeniowych w przypadku jednoczesnego stosowania
enoksaparyny sodowej i wykonania zabiegu znieczulenia podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub nakłucia lędźwiowego, skutkujących długotrwałym lub trwałym porażeniem.
Takie powikłania występują rzadko podczas stosowania enoksaparyny sodowej w dawkach 4000 j.m.
(40 mg) raz na dobę lub mniejszych. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku: używania po
operacji stałych cewników zewnątrzoponowych, jednoczesnego podawania innych produktów
leczniczych wpływających na hemostazę, np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ),
pourazowych uszkodzeń lub wielokrotnie stosowanych znieczuleń podpajęczynówkowego,
zewnątrzoponowego lub u pacjentów po zabiegach chirurgicznych kręgosłupa w wywiadzie lub
deformacjami kręgosłupa .
W celu ograniczenia potencjalnego ryzyka krwawienia związanego z jednoczesnym stosowaniem
enoksaparyny sodowej i znieczulenia zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia
lędźwiowego, należy uwzględnić właściwości farmakokinetyczne enoksaparyny sodowej (patrz
punkt 5.2). Zaleca się, aby wprowadzanie lub usuwanie cewnika zewnątrzoponowego lub nakłucie
podpajęczynówkowe wykonywać w czasie, gdy działanie przeciwzakrzepowe enoksaparyny sodowej
jest słabe; jednak dokładny czas potrzebny do osiągnięcia wystarczająco słabego działania
przeciwzakrzepowego u każdego pacjenta nie jest znany. W przypadku pacjentów z klirensem
kreatyniny [15-30 ml/minutę] niezbędne są dodatkowe środki ostrożności, ponieważ eliminacja
enoksaparyny sodowej jest wówczas wydłużona (patrz punkt 4.2).
Jeżeli lekarz zdecyduje o podaniu leczenia przeciwzakrzepowego w przypadku znieczulenia
zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego bądź nakłucia lędźwiowego, należy prowadzić ścisłe
monitorowanie pacjenta w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych lub podmiotowych
deficytów neurologicznych, takich jak ból środkowej części pleców, niedobory czuciowe i ruchowe
(drętwienie lub osłabienie kończyn dolnych), zaburzenia czynności jelita grubego i (lub) pęcherza
moczowego. Pacjentów należy pouczyć o konieczności natychmiastowego zgłaszania lekarzowi
któregokolwiek z wyżej wymienionych objawów przedmiotowych lub podmiotowych. Jeśli na
podstawie objawów przedmiotowych lub podmiotowych podejrzewa się wystąpienie krwiaka
okołordzeniowego, niezbędne jest wykonanie natychmiastowej diagnostyki i podjęcie leczenia,
włącznie z rozważeniem dekompresji rdzenia kręgowego, pomimo iż leczenie takie może nie zapobiec
następstwom neurologicznym oraz może nie odwrócić takich następstw.
• Martwica skóry, zapalenie naczyń krwionośnych skóry
Podczas stosowania heparyn drobnocząsteczkowych obserwowano przypadki martwicy skóry
i zapalenia naczyń krwionośnych skóry; w razie wystąpienia takich zaburzeń leczenie należy
niezwłocznie przerwać.
• Zabiegi przezskórnej rewaskularyzacji wieńcowej
W celu zminimalizowania ryzyka krwawienia po zabiegach chirurgicznych w obrębie naczyń
krwionośnych należy ściśle przestrzegać zalecanych odstępów pomiędzy podaniem kolejnych dawek
enoksaparyny sodowej w trakcie leczenia pacjentów z niestabilną dławicą piersiową, zawałem mięśnia
sercowego bez uniesienia odcinka ST oraz świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST. Ważne jest uzyskanie hemostazy w miejscu nakłucia po przezskórnej interwencji
wieńcowej. W przypadku stosowania urządzenia do zamykania można natychmiast usunąć koszulkę
naczyniową. Jeżeli stosuje się metodę ucisku ręcznego, należy usunąć koszulkę naczyniową w ciągu
6 godzin po wstrzyknięciu drogą dożylną lub podskórną ostatniej dawki enoksaparyny sodowej. Jeżeli
kontynuowanie leczenia enoksaparyną jest konieczne, następną planowaną dawkę należy podać nie
wcześniej niż 6 do 8 godzin po usunięciu koszulki naczyniowej. Miejsce przeprowadzenia zabiegu
należy obserwować w celu wykrycia występowania objawów krwawienia lub tworzenia się krwiaka.
• Ostre zakaźne zapalenie wsierdzia
Zazwyczaj nie zaleca się stosowania heparyny u pacjentów z ostrym zakaźnym zapaleniem wsierdzia
ze względu na ryzyko wystąpienia krwotoku mózgowego. Jeżeli zastosowanie leku zostanie uznane za
bezwzględnie konieczne, decyzję taką należy podjąć dopiero po dokładnej ocenie stosunku korzyści
do ryzyka w danym przypadku.
• Sztuczne zastawki serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca. Notowano pojedyncze przypadki
zakrzepicy zastawek u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca stosujących enoksaparynę sodową
w profilaktyce przeciwzakrzepowej. Różne czynniki, w tym choroba podstawowa i niewystarczające
dane kliniczne, ograniczają ocenę takich przypadków. Niektóre z tych przypadków dotyczyły leczenia
kobiet w ciąży, u których zakrzepica doprowadziła do zgonu matki i płodu.
• Kobiety w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca
Nie przeprowadzono odpowiednich badań oceniających przeciwzakrzepowe właściwości
enoksaparyny sodowej u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca. W badaniu klinicznym z
udziałem kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca otrzymujących enoksaparynę sodową
(100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) dwa razy na dobę) w celu zmniejszenia ryzyka powikłań
zakrzepowo-zatorowych, u 2 z 8 kobiet wystąpiły zakrzepy powodujące zablokowanie zastawki
i prowadzące do śmierci matki oraz płodu. Odnotowano pojedyncze doniesienia po zarejestrowaniu
produktu leczniczego dotyczące zakrzepicy zastawek u kobiet w ciąży ze sztucznymi zastawkami
serca, u których stosowano enoksaparynę sodową w ramach profilaktyki przeciwzakrzepowej. Kobiety
w ciąży ze sztucznymi zastawkami serca mogą być narażone na podwyższone ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
• Osoby w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku nie obserwuje się zwiększonej tendencji do krwawień w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach profilaktycznych. U pacjentów w podeszłym wieku (zwłaszcza
w wieku 80 lat i starszych) ryzyko powikłań krwotocznych może być większe w przypadku
stosowania enoksaparyny w dawkach leczniczych. Zaleca się prowadzenie wnikliwej obserwacji
klinicznej tej grupy pacjentów oraz ewentualne rozważenie zredukowania dawek u pacjentów w wieku
powyżej 75 lat leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (patrz
punkty 4.2 oraz 5.2).
• Zaburzenia czynności nerek
U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek zwiększenie narażenia na enoksaparynę sodową wiąże
się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia krwawień. Należy prowadzić wnikliwą obserwację kliniczną
tych pacjentów, jak również można rozważyć monitorowanie biologiczne poprzez oznaczanie
aktywności anty-Xa (patrz punkty 4.2 oraz 5.2). Nie zaleca się stosowania enoksaparyny sodowej u
pacjentów ze schyłkową chorobą nerek (klirens kreatyniny <15 ml/min) ze względu na brak danych
dotyczących tej populacji poza zapobieganiem powstawaniu zakrzepów w krążeniu pozaustrojowym
podczas hemodializy.
Ze względu na znacznie zwiększoną ekspozycję na enoksaparynę sodową u pacjentów z ciężkimi
zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 15–30 ml/min) niezbędna jest modyfikacja
dawkowania w tej grupie pacjentów podczas stosowania dawek leczniczych oraz profilaktycznych
(patrz punkt 4.2).
Nie jest konieczna zmiana dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi (klirens kreatyniny od 30 do
50 ml/min) i łagodnymi (klirens kreatyniny od 50 do 80 ml/min) zaburzeniami czynności nerek.
• Zaburzenia czynności wątroby
Należy zachować ostrożność podczas stosowania enoksaparyny sodowej u pacjentów z zaburzeniami
czynności wątroby ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia. Modyfikacja dawkowania na
podstawie monitorowania poziomu aktywności anty-Xa jest niemiarodajna i nie zalecana u pacjentów
z marskością wątroby (patrz punkt 5.2).
• Pacjenci o niskiej masie ciała
Obserwowano zwiększenie ekspozycji na enoksaparynę sodową po zastosowaniu profilaktycznych
dawek (niemodyfikowanych względem masy ciała pacjenta) u kobiet o niskiej masie ciała (<45 kg) i
mężczyzn o niskiej masie ciała (<57 kg) co może się wiązać ze zwiększeniem ryzyka krwawienia. Z
tego względu niezbędne jest prowadzenie wnikliwej obserwacji klinicznej tej grupy pacjentów (patrz
punkt 5.2).
• Pacjenci otyli
Pacjenci otyli należą do grupy pacjentów ze zwiększonym ryzykiem choroby zakrzepowo-zatorowej.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność dawek profilaktycznych u pacjentów otyłych (ze
wskaźnikiem masy ciała (BMI) >30 kg/m2 pc.) nie zostało dokładnie określone i nie ma zgodności co
do konieczności dostosowania dawki. Pacjentów takich należy wnikliwie obserwować pod kątem
objawów przedmiotowych i podmiotowych choroby zakrzepowo-zatorowej.
• Hiperkaliemia
Heparyna może hamować wydzielanie aldosteronu przez korę nadnerczy, co prowadzi do
hiperkaliemii (patrz punkt 4.8), zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek,
występującą wcześniej kwasicą metaboliczną, a także u pacjentów przyjmujących produkty lecznicze
mogące powodować zwiększenie stężenia potasu (patrz punkt 4.5). Należy monitorować stężenie
potasu w osoczu krwi, zwłaszcza u pacjentów z grupy ryzyka.
• Identyfikowalność produktu
Heparyny drobnocząsteczkowe należą do biologicznych produktów leczniczych. W celu poprawienia
możliwości zidentyfikowania pochodzenia heparyny drobnocząsteczkowej zaleca się, aby osoby z
fachowego personelu medycznego odnotowywały nazwę handlową i numer serii stosowanego
produktu leczniczego w dokumentacji pacjenta.
• Sód
W przypadku pacjentów otrzymujących dawki większe niż 210 mg/dobę, ten produkt leczniczy
zawiera więcej niż 24 mg sodu w każdej dawce. Odpowiada to 1,2% zalecanej przez WHO
maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób dorosłych.
• Ostra uogólniona osutka krostkowa
Ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. acute generalized exanthematous pustulosis – AGEP) była
zgłaszana z nieznaną częstością w związku z leczeniem enoksaparyną. W momencie przepisywania
produktu leczniczego pacjentom, należy poinformować ich o objawach przedmiotowych i
podmiotowych oraz ściśle monitorować reakcje skórne. Jeśli pojawią się oznaki i objawy sugerujące te
reakcje, enoksaparynę należy natychmiast odstawić i rozważyć alternatywne leczenie (w
odpowiednich przypadkach).
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Niezalecane jednoczesne stosowanie:
• Inne produkty lecznicze wpływające na hemostazę (patrz punkt 4.4)
Przed rozpoczęciem leczenia enoksaparyną sodową należy odstawić produkty lecznicze, które
zaburzają hemostazę, chyba że ich stosowanie jest wyraźnie wskazane. Jeśli dana kombinacja jest
wskazana, stosowanie enoksaparyny sodowej wymaga uważnego monitorowania parametrów
klinicznych i laboratoryjnych. Są to m.in. następujące produkty lecznicze:
- salicylany o działaniu ogólnoustrojowym, kwas acetylosalicylowy stosowany w dawkach
przeciwzapalnych oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym ketorolak,
- Inne leki trombolityczne (np. alteplaza, reteplaza, streptokinaza, tenekteplaza, urokinaza)
oraz leki przeciwzakrzepowe (patrz punkt 4.2).
Jednoczesne stosowanie z zachowaniem ostrożności:
Następujące produkty lecznicze można stosować jednocześnie z enoksaparyną sodową z zachowaniem
ostrożności:
• Inne produkty lecznicze mające wpływ na hemostazę, takie jak:
- Inhibitory agregacji płytek krwi, w tym kwas acetylosalicylowy stosowany w dawce
antyagregacyjnej (w celu ochrony serca), klopidogrel, tyklopidyna i leki z klasy
antagonistów glikoproteiny IIb/IIIa wskazane w ostrym zespole wieńcowym z powodu
ryzyka krwawienia,
- Dextran 40,
- Glikokortykosteroidy o działaniu ogólnoustrojowym.
• Produkty lecznicze podwyższające stężenie potasu:
Produkty lecznicze, które zwiększają stężenie potasu w surowicy, można podawać jednocześnie z
enoksaparyną sodową pod warunkiem ścisłego monitorowania parametrów klinicznych
i laboratoryjnych (patrz punkty 4.4 i 4.8).
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Podsumowanie profilu bezpieczeństwa
Enoksaparynę sodową oceniano u ponad 15 000 pacjentów, którzy otrzymywali ten lek w badaniach
klinicznych. Badania obejmowały: 1776 pacjentów otrzymujących lek w ramach profilaktyki
zakrzepicy żył głębokich po zabiegach chirurgicznych ortopedycznych lub brzusznych u pacjentów
z grupy podwyższonego ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, 1169 pacjentów otrzymujących
lek w ramach profilaktyki zakrzepicy żył głębokich, unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń,
559 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną, 1578 pacjentów otrzymujących lek w leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej
oraz zawału serca bez załamka Q, a także 10 176 pacjentów otrzymujących lek w ramach leczenia
świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
W trakcie tych badań, schemat dawkowania enoksaparyny sodowej różnił się w zależności od
wskazania. W zapobieganiu zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych
pacjentów z ostrymi schorzeniami enoksaparynę sodową stosowano w dawce 4000 j.m. (40 mg)
podskórnie, raz na dobę. W leczeniu zakrzepicy żył głębokich powikłanej bądź niepowikłanej
zatorowością płucną pacjenci otrzymywali enoksaparynę sodową zarówno w dawce 100 j.m./kg mc.
(1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin jak i 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę.
W badaniach klinicznych dotyczących leczenia niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia
sercowego bez załamka Q stosowano dawki 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, a
w badaniu klinicznym dotyczącym leczenia świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem
odcinka ST schemat podawania enoksaparyny sodowej był następujący: 3000 j.m. (30 mg) w szybkim
wstrzyknięciu dożylnym (bolus), a następnie 100 mg/kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin.
W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki,
małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 oraz poniżej „Opis wybranych działań
niepożądanych”).
Profil bezpieczeństwa stosowania enoksaparyny w przedłużonym leczeniu ZŻG i ZP u pacjentów z
aktywną chorobą nowotworową jest podobny do profilu bezpieczeństwa stosowania obserwowanego
w leczeniu ZŻG i ZP.
Ostra uogólniona osutka krostkowa była zgłaszana w związku z leczeniem enoksaparyną (patrz punkt
4.4).
Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych
Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz
zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*” oznacza działanie niepożądane
zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego).
Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do
<1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko
(<1/10 000); częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).
W poszczególnych klasach układów narządów zdarzenia niepożądane są przedstawione w kolejności
zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego
• Często: Krwotok, niedokrwistość związana z krwawieniem*, małopłytkowość, trombocytoza.
• Rzadko: Eozynofilia*, przypadki małopłytkowości immunoalergicznej z zakrzepicą; w niektórych
przypadkach zakrzepica była powikłana zawałem narządu lub niedokrwieniem kończyny (patrz
punkt 4.4).
Zaburzenia układu immunologicznego
• Często: Reakcje alergiczne
• Rzadko: Reakcje anafilaktyczne/anafilaktoidalne, w tym wstrząs*
Zaburzenia układu nerwowego
• Często: Bóle głowy*
Zaburzenia naczyniowe
• Rzadko: Krwiak okołordzeniowy* (lub krwiak w kanale kręgowym). Reakcje te skutkowały
różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem (patrz
punkt 4.4)
Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych
• Bardzo często: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (głównie aminotransferaz
>3 razy powyżej górnej granicy normy)
• Niezbyt często: Uszkodzenie komórek wątroby*
• Rzadko: Cholestatyczne uszkodzenie wątroby*
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej
• Często: Pokrzywka, świąd, rumień
• Niezbyt często: Pęcherzowe zapalenie skóry
• Rzadko: Łysienie*, zapalenie naczyń skóry*, martwica skóry,* zwykle występująca w miejscu
wstrzyknięcia (zjawisko to było zwykle poprzedzone wystąpieniem plamicy lub plam
rumieniowych, z naciekami i towarzyszącą bolesnością).
Guzki w miejscu wstrzyknięcia* (guzki zapalne, które nie były otorbionymi zbiornikami
enoksaparyny). Objawy te przemijają po kilku dniach i nie wymagają odstawienia produktu
leczniczego.
• Częstość nieznana: Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGRP)
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości
• Rzadko: Osteoporoza* występująca po długotrwałym leczeniu (dłuższym niż 3 miesiące)
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania
• Często: Krwiak w miejscu wstrzyknięcia, ból w miejscu wstrzyknięcia, inne reakcje w miejscu
wstrzyknięcia (takie jak obrzęk, krwotok, reakcja nadwrażliwości, stan zapalny, guzek, ból lub
odczyn)
• Niezbyt często: Miejscowe podrażnienie, martwica skóry w miejscu wstrzyknięcia
Badania diagnostyczne
• Rzadko: Hiperkaliemia* (patrz punkty 4.4 i 4.5.)
Opis wybranych działań niepożądanych
Krwotoki
Obejmowały one duże krwotoki, obserwowane u nie więcej niż 4,2% pacjentów (pacjentów po
zabiegach chirurgicznych). Niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem. U pacjentów
chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne: (1) jeśli krwotok spowodował istotne
zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne
było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Krwotoki zaotrzewnowe i
wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne.
Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, krwotok może wystąpić, jeśli obecne
są następujące czynniki ryzyka: zmiany organiczne powodujące krwawienie, procedury inwazyjne lub
jednoczesne stosowanie produktów leczniczych zaburzających hemostazę (patrz punkty 4.4 i 4.5).
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanyc
h zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internistyczn
ych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie
ZŻG i ZP u
pacjentów z
aktywną
chorobą
nowotworo
wą
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej
oraz zawału
mięśnia
sercowego
bez
załamka Q
Leczenie świeżego
zawału mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często:
Krwotoka Bardzo często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
Częstob:
Krwotok
Często:
Krwotoka
Rzadko:
Krwotok
zaotrzewno
wy
Często: Krwotoka
Niezbyt często:
Krwotok
wewnątrzczaszko
wy, krwotok
zaotrzewnowy
a: taki jak: krwiak, wybroczyna poza miejscem wstrzyknięcia, krwiak w ranie, krwiomocz, krwotok z
nosa, krwotok z przewodu pokarmowego.
b: częstość występowania na podstawie badania retrospektywnego rejestru obejmującego 3526
pacjentów (patrz punkt 5.1)
Małopłytkowość i trombocytoza (patrz punkt 4.4 monitorowanie liczby płytek krwi)
Klasyfikacj
a układów
i narządów
Profilaktyka
u pacjentów
poddawanych
zabiegom
chirurgiczny
m
Profilaktyka
u pacjentów
internisty
cznych
Leczenie
zakrzepicy żył
głębokich,
powikłanej
bądź
niepowikłanej
zatorowością
płucną
Przedłużone
leczenie ZŻG i
ZP u pacjentów
z aktywną
chorobą
nowotworową
Leczenie
niestabilnej
dławicy
piersiowej oraz
zawału mięśnia
sercowego bez
załamka Q
Leczenie
świeżego
zawału
mięśnia
sercowego
z uniesieniem
odcinka ST
Zaburzenia
krwi i
układu
chłonnego
Bardzo
często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkow
ość
Niezbyt często:
Małopłytkow
ość
Bardzo często:
Trombocytoz
ac
Często:
Małopłytkooś
ć
Częstość
nieznana:
Małopłytkowo
ść
Niezbyt często:
Małopłytkowo
ść
Często:
Trombocytoz
ac
Małopłytkowo
ść
Bardzo
rzadko:
Małopłytkowo
ść immuno-
alergiczna
c: Podwyższenie liczby płytek krwi >400 G/l
Dzieci i młodzież
Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności enoksaparyny sodowej u dzieci
i młodzieży (patrz punkt 4.2).
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa.
Tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi
podmiotu odpowiedzialnego w Polsce.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Enoxaparinum natricum 20 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 00483 | 100014861 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |
| Enoxaparinum natricum 60 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 07748 | 100081805 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |
| Enoxaparinum natricum 80 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 07750 | 100081828 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |
| Enoxaparinum natricum 300 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 04561 | 100090900 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |
| Enoxaparinum natricum 40 mg/0,4 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 00484 | 100014878 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |
| Enoxaparinum natricum 100 mg/1 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 07749 | 100081811 | ChPL: 2023-06-29, Ulotka: 2024-05-10 |