Karbamazepina Tillomed

Kiedy nie stosować leku Karbamazepina Tillomed • jeśli pacjent ma uczulenie na karbamazepinę, leki o podobnej strukturze (np. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, np. pewne leki przeciwdepresyjne) lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku (wymienionych w punkcie 6); • jeśli u pacjenta występowało w przeszłości uszkodzenie szpiku kostnego lub zaburzenie tworzenia się krwi w szpiku kostnym; • jeśli u pacjenta występują zaburzenia przewodzenia w sercu (blok przedsionkowo-komorowy); • jeśli u pacjenta występują pewne dziedziczne wady metaboliczne (porfiria ostra przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna); • jeśli pacjent przyjmował leki zwane inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI), stosowane w leczeniu depresji, w ciągu ostatnich 14 dni. Ostrzeżenia i środki ostrożności • Jeśli pacjent ma napady nieświadomości (zamglenie świadomości), nie należy stosować karbamazepiny, ponieważ lek ten może powodować tego typu napady padaczkowe lub nasilać istniejące wcześniej napady. • Podczas stosowania karbamazepiny zgłaszano ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), które mogą zagrażać życiu. Pojawiają się one na tułowiu początkowo jako czerwonawe, podobne do tarczy strzelniczej lub okrągłe plamy (często z pęcherzykami w środku). Wysypka może powodować rozległe pęcherze lub łuszczenie się skóry. Dodatkowe objawy, na które należy zwrócić uwagę, to otwarte, bolesne plamy (owrzodzenia) w jamie ustnej, gardle, nosie i narządach płciowych oraz zaczerwienienie i opuchlizna oczu (zapalenie spojówek). Tym potencjalnie zagrażającym życiu reakcjom skórnym często towarzyszą objawy grypopodobne (bóle głowy, gorączka i bóle ciała). Największe ryzyko wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych występuje w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. Jeśli u pacjenta rozwinął się zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka w związku ze stosowaniem karbamazepiny, nie wolno jej ponownie stosować. W razie wystąpienia wysypki skórnej lub któregokolwiek z innych wymienionych wyżej objawów skórnych, należy natychmiast zwrócić się o pomoc lekarską. Należy poinformować lekarza o przyjmowaniu karbamazepiny. Opisane ciężkie reakcje skórne mogą występować częściej u osób z niektórych krajów azjatyckich. Jeśli pacjent jest z pochodzenia Chińczykiem Han lub Tajem, lekarz może wykonać badanie krwi, aby określić, czy pacjent znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych. Lekarz poinformuje pacjenta, czy konieczne jest wykonanie badania krwi przed rozpoczęciem przyjmowania karbamazepiny. Przed przyjęciem leku Karbamazepina Tillomed należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty Jeśli pacjent ma którąkolwiek z poniższych chorób: - Choroby narządów krwiotwórczych (choroby hematologiczne); - Objawy nietypowej nadwrażliwości (wysypka skórna lub inne objawy uczulenia) na okskarbazepinę lub jakikolwiek inny lek. U 25% pacjentów uczulonych na karbamazepinę może występować również nadwrażliwość na okskarbazepinę; - Zaburzenie metabolizmu sodu; - Zaburzenia serca, wątroby i nerek, nawet jeśli występowały w przeszłości (patrz „Jakie są możliwe działania niepożądane?” i „Jak stosować lek Karbamazepina Tillomed?"); - Zwiększone ciśnienie w oku (jaskra) lub trudności lub ból podczas oddawania moczu; w takim przypadku należy uważnie kontrolować stan pacjenta; - Dystrofia miotoniczna (choroba zwyrodnieniowa mięśni, zaburzenia przewodzenia w sercu są częste u tych pacjentów). Jeśli wcześniej przerwano leczenie karbamazepiną. Jeśli lekarz stwierdził u pacjenta chorobę psychiczną, zwaną psychozą, której mogą towarzyszyć stany dezorientacji i nadmierne pobudzenie. Jeśli karbamazepina jest stosowana w czasie ciąży, istnieje ryzyko uszkodzenia nienarodzonego dziecka. Podczas leczenia karbamazepiną i przez dwa tygodnie po przyjęciu ostatniej dawki, kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję (patrz „Ciąża i karmienie piersią”). Jeśli pacjentka przyjmuje hormonalny lek antykoncepcyjny („pigułkę”), należy mieć na uwadze, że karbamazepina może powodować, że będzie on nieskuteczny. Należy stosować inną lub dodatkową, niehormonalną metodę antykoncepcji. W ten sposób można zmniejszyć ryzyko niechcianej ciąży. Należy natychmiast poinformować lekarza, jeśli wystąpią nieregularne krwawienia lub plamienia z pochwy. Należy poinformować lekarza, jeśli pacjentka jest w ciąży lub planuje zajść w ciążę. Lekarz omówi z pacjentką możliwe zagrożenia, związane ze stosowaniem karbamazepiny w czasie ciąży, ponieważ może ona spowodować uszkodzenia lub wady wrodzone u nienarodzonego dziecka (patrz punkt „Ciąża”). Niewielka liczba osób leczonych lekami przeciwpadaczkowymi, takimi, jak na przykład Karbamazepina Tillomed, miała myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie. Jeśli kiedykolwiek pojawią się takie myśli, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Jeśli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta, należy koniecznie porozmawiać o tym z lekarzem. W takim przypadku można przyjmować karbamazepinę tylko wtedy, gdy pacjent zastosuje odpowiednie środki ostrożności. Ze względu na możliwość wystąpienia zwiększonej wrażliwości skóry na światło (fotouczulenie), podczas leczenia karbamazepiną należy chronić się przed silnym światłem słonecznym. Jeśli którakolwiek z poniższych sytuacji dotyczy pacjenta, należy natychmiast poinformować lekarza: - Jeśli u pacjenta wystąpią objawy, takie jak gorączka, ból gardła, skórne reakcje alergiczne, takie jak wysypka z powiększeniem węzłów chłonnych i (lub) objawy grypopodobne, owrzodzenie jamy ustnej, skłonność do powstawania siniaków, punktowe lub rozległe krwawienia w obrębie skóry, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem. - W przypadku zauważenia objawów reakcji alergicznej, której mogą towarzyszyć objawy takie jak gorączka, wysypka skórna, zapalenie naczyń, obrzęk węzłów chłonnych lub ból stawów, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się na izbę przyjęć najbliższego szpitala (patrz „Inne możliwe działania niepożądane”). - Jeśli pacjent stwierdzi, że napady padaczkowe występują częściej. - Jeśli u pacjenta wystąpią objawy zapalenia wątroby, takie jak zmęczenie, utrata apetytu, nudności, zażółcenie skóry i (lub) oczu, powiększenie wątroby. - Jeśli u pacjenta występują problemy z nerkami związane z niskim stężeniem sodu we krwi lub jeśli pacjent ma problemy z nerkami i jednocześnie przyjmuje leki zmniejszające stężenie sodu we krwi (leki moczopędne, takie jak hydrochlorotiazyd, furosemid). - Jeśli u pacjenta występują objawy, takie jak zawroty głowy, uczucie pustki w głowie, spadek ciśnienia krwi, splątanie spowodowane przyjmowaniem karbamazepiny, które mogą prowadzić do upadków. Lek Karbamazepina Tillomed a inne leki Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować, w tym o lekach otrzymywanych bez recepty, w tym lekach roślinnych. Leczenie inhibitorami MAO (leki stosowane w leczeniu depresji) należy przerwać co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Należy pamiętać, że poniższe informacje mogą dotyczyć również ostatnio stosowanych leków. Wpływ karbamazepiny na stężenie innych leków w osoczu Karbamazepina może zwiększać aktywność niektórych enzymów wątrobowych i tym samym zmniejszać stężenie innych leków w osoczu. Działanie niektórych innych leków przyjmowanych w tym samym czasie, które rozkładają się w taki sam sposób jak karbamazepina, może zatem ulec osłabieniu lub nawet może dojść do jego odwrócenia. Jeśli karbamazepina jest podawana w tym samym czasie, może zajść konieczność dostosowania dawki następujących substancji czynnych o różnych obszarach zastosowania, w zależności od potrzeb klinicznych: • Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: buprenorfina, fentanyl, metadon, paracetamol (długotrwałe stosowanie karbamazepiny i paracetamolu (acetaminofenu) może powodować hepatotoksyczność), fenazon, tramadol • Leki przeciwpasożytnicze: prazykwantel, albendazol • Leki przeciwzakrzepowe: warfaryna, fenprokumon, dikumarol, acenokumarol, rywaroksaban, dabigatran, apiksaban, edoksaban • Leki stosowane w leczeniu depresji: bupropion, cytalopram, mianseryna, nefazodon, sertralina, trazodon (ale wydaje się, że nasila działanie przeciwdepresyjne) • Inne leki stosowane w leczeniu depresji (tzw. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne): imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klomipramina • Leki zapobiegające nudnościom i wymiotom: aprepitant • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: klonazepam, etosuksymid, felbamat, eslikarbazepina, okskarbazepina, prymidon, lamotrygina, tiagabina, topiramat, kwas walproinowy, zonisamid, fenytoina (stężenie fenytoiny w osoczu może być podwyższone lub obniżone) • Leki stosowane w leczeniu (ogólnoustrojowych) zakażeń grzybiczych: kaspofungina, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli: np. itrakonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem zaleca się alternatywne leki przeciwdrgawkowe. • Leki na choroby wirusowe/HIV: np. indynawir, rytonawir, sakwinawir • Leki przeciwlękowe: alprazolam, midazolam, klobazam • Leki stosowane w leczeniu chorób układu oddechowego: teofilina • Leki stosowane w leczeniu chorób serca: digoksyna, symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna, iwabradyna • Leki hamujące mechanizmy obronne po przeszczepach narządów, immunosupresyjne: cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus • Antagoniści wapnia (leki stosowane w leczeniu zawrotów głowy, migreny, wysokiego ciśnienia krwi): felodypina, flunaryzyna • Leki zapobiegające ciąży: hormonalne leki antykoncepcyjne • Kortykosteroidy: np. prednizolon, deksametazon • Leki stosowane w leczeniu chorób psychicznych: haloperidol, bromperidol, klozapina, olanzapina, rysperydon, kwetiapina, zyprazonid, zotepina (przyspieszenie metabolizmu), arypiprazol, paliperydon • Hormony tarczycy: lewotyroksyna • Antybiotyki: ryfabutyna, tetracykliny np. doksycyklina • Leki stosowane w leczeniu raka: imatynib, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus • Inne: chinidyna (stosowana w leczeniu zaburzeń rytmu serca), estrogeny (hormony), metylofenidat (lek psychostymulujący oraz stosowany w leczeniu zaburzeń koncentracji uwagi), pochodne progesteronu (hormony), propranolol (beta-bloker, lek przeciwnadciśnieniowy) • Leki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: tadalafil Hormonalne leki antykoncepcyjne, np. pigułki, plastry, zastrzyki lub implanty. Karbamazepina może wpływać na działanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych i zmniejszać ich skuteczność w zapobieganiu ciąży. W trakcie przyjmowania karbamazepiny należy porozmawiać z lekarzem, który omówi z pacjentką najodpowiedniejszy rodzaj antykoncepcji. Karbamazepina może zmniejszać stężenie bupropionu w osoczu (lek pomagający rzucić palenie) i zwiększać stężenie produktu rozpadu hydroksybupropionu, zmniejszając w ten sposób skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo bupropionu. Zmniejszone stężenie karbamazepiny w osoczu spowodowane przez inne leki Stężenie karbamazepiny w osoczu może być zmniejszone przez: • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: felbamat, metosuksymid, okskarbazepina, fenobarbital, fensuksymid, fenytoina, fosfenytoina, prymidon, progabid i prawdopodobnie (tutaj dane są częściowo sprzeczne) klonazepam, kwas walproinowy, walpromid • Lek przeciwgruźliczy: ryfampicyna • Leki stosowane w leczeniu chorób układu oddechowego, leki przeciwastmatyczne: teofilina, aminofilina • Leki stosowane w chorobach skóry: izotretynoina • Leki stosowane w leczeniu raka: cisplatyna, doksorubicyna • Inne: Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum, produkt roślinny stosowany w leczeniu nastroju depresyjnego) Z drugiej strony, kwas walproinowy i prymidon mogą zwiększać stężenie w osoczu farmakologicznie czynnego produktu rozpadu karbamazepiny (10,11-epoksydu karbamazepiny). Jednoczesne podawanie felbamatu może zmniejszyć stężenie karbamazepiny w osoczu i zwiększyć stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny, przy jednoczesnym obniżeniu stężenia felbamatu. Ze względu na wzajemne oddziaływanie, zwłaszcza przy jednoczesnym podawaniu kilku leków przeciwpadaczkowych, wskazane jest kontrolowanie stężenia karbamazepiny w osoczu i w razie konieczności dostosowanie dawki karbamazepiny. Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu spowodowane przez inne leki Następujące substancje czynne mogą zwiększać stężenie karbamazepiny w osoczu: • Substancje przeciwbólowe, przeciwzapalne: dekstropropoksyfen/propoksyfen, ibuprofen • Leki hamujące gonadotropinę: danazol • Antybiotyki, leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, troleandomycyna, jozamycyna, klarytromycyna, cyprofloksacyna) • Leki stosowane w leczeniu depresji: fluoksetyna, fluwoksamina, nefazodon, paroksetyna, trazodon, wiloksazyna, prawdopodobnie także dezypramina • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: styrypentol, wigabatryna • Leki stosowane w leczeniu (ogólnoustrojowych) zakażeń grzybiczych, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli, takie jak np. itrakonazol, ketokonazol, flukonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem zaleca się alternatywne leki przeciwdrgawkowe • Leki stosowane w leczeniu reakcji alergicznych: loratadyna, terfenadyna • Leki stosowane w leczeniu gruźlicy: izoniazyd • Leki przeciw chorobom wirusowym/HIV, np. rytonawir • Leki stosowane w leczeniu jaskry: acetazolamid • Antagoniści wapnia (substancje czynne stosowane w leczeniu chorób układu krążenia): diltiazem, werapamil • Leki stosowane w celu zwiotczenia mięśni (leki zwiotczające mięśnie): oksybutynina, dantrolen • Leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych: loksapina, olanzapina, kwetiapina • Leki przeciwzakrzepowe: tyklopidyna • Leki stosowane w leczeniu wrzodów żołądka i jelit: omeprazol, prawdopodobnie cymetydyna • Inne: sok grejpfrutowy, nikotynamid (witamina z grupy B, w dużych dawkach) Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4 „Możliwe działania niepożądane” (np. zawroty głowy, zmęczenie, chwiejny chód, podwójne widzenie). Jeśli wystąpią takie objawy, należy porozmawiać z lekarzem; następnie lekarz sprawdzi stężenie karbamazepiny w osoczu i w razie potrzeby zmieni dawkę. Inne interakcje Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i loksapiny, kwetiapiny (leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych), prymidonu, progabidu, kwasu walproinowego, walnoktamidu, walpromidu i brywaracetamu (leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych) może prowadzić do zwiększenia stężenia w osoczu aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny, a tym samym do takich samych działań niepożądanych, jak zbyt duża dawka karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetyracetamu może nasilać toksyczność karbamazepiny. Karbamazepina może nasilać uszkodzenie wątroby spowodowane przez izoniazyd (lek stosowany w leczeniu gruźlicy). Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i litu (lek stosowany w leczeniu zaburzeń psychicznych), metoklopramidu (lek stosowany w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych) lub neuroleptyków (haloperydol, tiorydazyna: leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych) może sprzyjać występowaniu neurologicznych działań niepożądanych. Z drugiej strony, u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, karbamazepina może zmniejszać stężenie tych leków w osoczu, powodując tym samym pogorszenie obrazu klinicznego. W związku z tym, lekarz może również rozważyć konieczność zwiększenia dawki danego neuroleptyku. Należy zwrócić uwagę, że w szczególności jednoczesne stosowanie litu (lek stosowany w leczeniu i zapobieganiu niektórym zaburzeniom psychicznymi emocjonalnym) oraz karbamazepiny może nasilać szkodliwe dla układu nerwowego działanie obu substancji czynnych. Dlatego konieczne jest uważne monitorowanie stężenia obu leków we krwi. Poprzednie leczenie neuroleptykami powinno mieć miejsce ponad 8 tygodni wcześniej, a nie w tym samym czasie. Należy uważać na następujące objawy: niepewny chód (ataksja), drganie lub drżenie oczu (oczopląs poziomy), wzmożone odruchy mięśniowe, drganie mięśni (drżenie pęczkowe mięśni). Jednoczesne podawanie karbamazepiny i niektórych leków moczopędnych (hydrochlorotiazyd, furosemid) może prowadzić do zmniejszenia stężenia sodu w surowicy krwi. Karbamazepina może zmniejszać skuteczność niektórych leków stosowanych podczas znieczulenia w celu zwiotczenia mięśni (niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie, takie jak pankuronium). Może to prowadzić do szybszego zniesienia blokady nerwowo-mięśniowej. Pacjentów leczonych lekami zwiotczającymi mięśnie należy monitorować pod tym kątem i w razie konieczności zwiększyć ich dawkę. Jednoczesne podawanie karbamazepiny i bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych (rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban) może prowadzić do zmniejszenia stężenia bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych w osoczu. Dalsze informacje znajdują się w poniższej tabeli: Bezpośrednio działające doustne leki przeciwzakrzepowe (ang. Direct-Acting Oral Anticoagulants, DOAC) Zalecenia dotyczące jednoczesnego stosowania DOAC i karbamazepiny Apiksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowej operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego lub kolanowego, w profilaktyce udaru i zatorowości systemowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (ang. Non-Valvular Atrial Fibrillation, NVAF) oraz w profilaktyce nawracającej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ang. Pulmonary Embolism, PE). Podczas leczenia ZŻG i PE należy unikać jednoczesnego stosowania. Rywaroksaban Należy unikać jednoczesnego stosowania, chyba że pacjent poddawany jest ścisłej obserwacji w kierunku objawów przedmiotowych i podmiotowych zakrzepicy. Dabigatran Należy unikać jednoczesnego stosowania. Edoksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania. W piśmiennictwie istnieją doniesienia, że w przypadku wcześniejszego leczenia neuroleptykami, dodatkowe przyjmowanie karbamazepiny zwiększa ryzyko wystąpienia tzw. złośliwego zespołu neuroleptycznego (choroba, która może zagrażać życiu, charakteryzująca się podwyższoną temperaturą ciała i sztywnością mięśni) lub zespołu Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna). W przypadku jednoczesnego podawania izotretynoiny (substancja czynna stosowana w leczeniu trądziku) i karbamazepiny, należy kontrolować stężenie karbamazepiny w osoczu. Jednoczesne podawanie karbamazepiny z paracetamolem (lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy) może zmniejszać biodostępność, a tym samym skuteczność paracetamolu. Wydaje się, że karbamazepina zwiększa wydalanie (eliminację) hormonów tarczycy i zwiększa zapotrzebowanie na te hormony u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. W związku z tym, u pacjentów, którzy otrzymują terapię zastępczą, należy oznaczać parametry czynności tarczycy na początku i na końcu leczenia karbamazepiną. Jeśli to konieczne, należy dostosować dawkę leków zawierających hormony tarczycy. Jednoczesne podawanie leków przeciwdepresyjnych z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (leki przeciwdepresyjne, takie jak fluoksetyna) może prowadzić do toksycznego zespołu serotoninowego. Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w połączeniu z nefazodonem (lek przeciwdepresyjny), ponieważ karbamazepina może prowadzić do znacznego zmniejszenia stężenia nefazodonu w osoczu, aż do utraty jego skuteczności. Ponadto, w przypadku jednoczesnego przyjmowania nefazodonu i karbamazepiny, stężenie karbamazepiny w osoczu zwiększa się, a stężenie jej aktywnego metabolitu, 10-11-epoksydu karbamazepiny, zmniejsza się. Jednoczesne podawanie karbamazepiny i innych leków, które mogą powodować zaburzenia przewodzenia w sercu (zaburzenia rytmu serca), takich jak leki przeciwarytmiczne (leki stosowane w zaburzeniach rytmu serca), cyklicznych leków przeciwdepresyjnych (leki przeciwdepresyjne) lub erytromycyny (antybiotyk), zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodzenia w sercu. Stosowanie leku Karbamazepina Tillomed z jedzeniem, piciem i alkoholem • Picie alkoholu może wywierać u pacjenta silniejszy wpływ niż zazwyczaj. Należy omówić z lekarzem, czy pacjent powinien zaprzestać picia alkoholu. • Spożywanie grejpfrutów lub picie soku grejpfrutowego może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia u pacjenta działań niepożądanych. Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Ciąża Karbamazepina Tillomed może powodować poważne wady wrodzone. W przypadku przyjmowania karbamazepiny w okresie ciąży, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dziecka jest do 3 razy większe niż u kobiet nieprzyjmujących leków przeciwpadaczkowych. Główne zgłoszone wady wrodzone to wada cewy nerwowej (otwór w kręgosłupie), wada wrodzona twarzy, taka jak rozszczep górnej wargi i podniebienia, wada wrodzona głowy, wady serca, wada wrodzona prącia obejmująca ujście moczu (spodziectwo) i wady palców. W przypadku przyjmowania Karbamazepina Tillomed podczas ciąży, należy ściśle monitorować nienarodzone dziecko. U dzieci urodzonych przez matki stosujące lek Karbamazepina Tillomed podczas ciąży, zgłaszano problemy z rozwojem układu nerwowego (rozwojem mózgu). Niektóre badania wykazały, że karbamazepina wpływa negatywnie na rozwój układu nerwowego dzieci narażonych na działanie karbamazepiny w łonie matki, podczas gdy inne badania nie wykazały takiego działania. Nie można wykluczyć wpływu leku na rozwój układu nerwowego. Kobiety w wieku rozrodczym, które nie planują ciąży, podczas leczenia karbamazepiną powinny stosować skuteczne leki antykoncepcyjne. Lek Karbamazepina Tillomed może wpływać na działanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych, takich jak pigułki antykoncepcyjne i zmniejszać ich skuteczność w zapobieganiu ciąży. Może wystąpić krwawienie międzymiesiączkowe lub plamienie. Podczas przyjmowania leku Karbamazepina Tillomed należy porozmawiać z lekarzem, który omówi z pacjentką najodpowiedniejszy rodzaj antykoncepcji. W przypadku przerwania leczenia lekiem Karbamazepina Tillomed, należy kontynuować stosowanie skutecznej antykoncepcji przez 2 tygodnie po jego odstawieniu. Jeśli pacjentka jest w wieku rozrodczym i planuje ciążę, przed przerwaniem stosowania antykoncepcji i zajściem w ciążę powinna porozmawiać z lekarzem na temat zmiany leczenia na inne, aby uniknąć narażenia nienarodzonego dziecka na działanie karbamazepiny. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub przypuszcza, że może być w ciąży, powinna natychmiast powiedzieć o tym lekarzowi. Nie należy przerywać przyjmowania leku przed omówieniem tego kroku z lekarzem. Odstawienie leku bez konsultacji z lekarzem może spowodować wystąpienie napadu drgawkowego, który może być niebezpieczny dla pacjentki i jej nienarodzonego dziecka. Lekarz może zdecydować o zmianie leczenia. Jeśli pacjentka przyjmuje lek Karbamazepina Tillomed w czasie ciąży, jej dziecko jest również narażone na problemy z krwawieniem zaraz po urodzeniu. Lekarz może podać pacjentce i jej dziecku lek, który temu zapobiegnie. Karmienie piersią Karbamazepina przenika do mleka kobiecego. Należy wziąć pod uwagę korzyści wynikające z karmienia piersią w stosunku do niewielkiego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u karmionego piersią dziecka. Dzieci karmione piersią, których matki są leczone karbamazepiną, należy uważnie obserwować pod kątem występowania działań niepożądanych, takich jak słaby przyrost masy ciała, nadmierna senność lub skórna reakcja uczuleniowa. Płodność Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzeń czynności seksualnych, takich jak impotencja czy zmniejszone libido. Bardzo rzadko zgłaszano zmniejszenie płodności u mężczyzn i (lub) nieprawidłowe wytwarzanie nasienia. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Karbamazepina Tillomed może wywoływać zawroty głowy lub senność, niewyraźne widzenie, podwójne widzenie lub brak koordynacji mięśniowej, zwłaszcza na początku leczenia lub po zmianie dawki. Jeśli u pacjenta wystąpią takie działania niepożądane lub zaburzenia wzroku, nie powinien on prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Lek Karbamazepina Tillomed zawiera laktozę Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.

Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Częstość występowania działań niepożądanych opiera się na następujących kategoriach: Bardzo często: mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób Często: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 10 Niezbyt często: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 100 Rzadko: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 1000 Bardzo rzadko: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 10 000 Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych Następujące działania niepożądane mogą mieć poważne konsekwencje: Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli u pacjenta wystąpią którekolwiek z poniższych działań niepożądanych. Mogą to być wczesne objawy poważnego uszkodzenia krwi, wątroby, nerek lub innych narządów, które mogą wymagać pilnej pomocy medycznej. • Jeśli u pacjenta wystąpią objawy grypopodobne, gorączka, ból gardła, wysypka skórna, owrzodzenie jamy ustnej, obrzęk węzłów chłonnych lub zwiększona podatność na infekcje (objawy pewnych zmian w morfologii krwi, w szczególności mniejszej liczby białych krwinek) • Jeśli u pacjenta wystąpi zmęczenie, ból głowy, duszność podczas wysiłku fizycznego, zawroty głowy, bladość, częste zakażenia prowadzące do gorączki, dreszcze, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej, łatwiejsze niż zwykle powstawanie siniaków, krwawienia z nosa (objawy pewnych zmian w morfologii krwi, w szczególności pancytopenia) • Jeśli u pacjenta wystąpi czerwona, plamista wysypka, głównie na twarzy oraz jednoczesne wyczerpanie, gorączka, nudności, utrata apetytu (objawy tocznia rumieniowatego układowego) • W przypadku żółtego zabarwienia skóry lub białkówki oczu (objawy zapalenia wątroby) • W przypadku ciemnego zabarwienia moczu (objawy porfirii lub zapalenia wątroby) • W przypadku mniejszego wydalania moczu z powodu niewydolności nerek i obecność krwi w moczu • W przypadku silnego bólu w nadbrzuszu, wymiotów, utraty apetytu (objawy zapalenia trzustki) • W przypadku wysypki skórnej, zaczerwienienia skóry, pęcherzy na wargach, oczach lub w jamie ustnej, łuszczenia się skóry i jednoczesnej gorączki, dreszczy, bólu głowy, kaszlu, bólu całego ciała (objawy ciężkich reakcji skórnych) • W przypadku obrzęku twarzy, oczu lub języka, trudności w przełykaniu, świszczącego oddechu, pokrzywki lub swędzenia całego ciała, wysypki skórnej, gorączki, skurczów brzucha, dyskomfortu lub ucisku w klatce piersiowej, trudności w oddychaniu, utraty przytomności (objawy obrzęku naczynioruchowego lub ciężkich reakcji alergicznych) • Jeśli pacjent odczuwa senność, splątanie, drżenie mięśni lub nasilają się drgawki (objawy, które mogą być związane z małym stężeniem sodu we krwi) • W przypadku gorączki, nudności, wymiotów, bólu głowy, sztywności karku i skrajnej wrażliwości na światło (objawy zapalenia opon mózgowych) • W przypadku sztywności mięśni, wysokiej gorączki, zmian świadomości, wysokiego ciśnienia krwi, nadmiernego wydzielania śliny (objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego) • W przypadku nieregularnego bicia serca i bólu w klatce piersiowej • W przypadku zaburzeń świadomości i omdlenia • W przypadku biegunki, bólu brzucha i gorączki (objawy zapalenia jelit). Częstość występowania tego działania niepożądanego nie jest znana* • W przypadku upadków spowodowanych zawrotami głowy, sennością, spadkiem ciśnienia krwi, dezorientacją. Inne możliwe działania niepożądane: Obserwowane działania niepożądane występują rzadziej w przypadku stosowania samej karbamazepiny (monoterapia) niż w przypadku jednoczesnego stosowania innych leków przeciwpadaczkowych (leczenie skojarzone). Niektóre działania niepożądane są zależne od dawki, zwłaszcza na początku leczenia, jeśli dawka początkowa jest zbyt duża lub u pacjentów w podeszłym wieku, takie jak zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy, zaburzenia chodu, senność, sedacja, zmęczenie, podwójne widzenie, zaburzenia akomodacji, takie jak niewyraźne widzenie), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) i skórne reakcje alergiczne. Działania niepożądane zależne od dawki zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni lub po tymczasowym zmniejszeniu dawki. Dlatego, jeśli to możliwe, karbamazepinę należy dawkować stopniowo. Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego mogą być oznaką względnego przedawkowania lub dużych wahań stężenia w osoczu; dlatego w takich przypadkach wskazane jest określenie stężenia karbamazepiny w osoczu. Zakażenia i choroby pasożytnicze Częstość reaktywacji zakażenia wirusem opryszczki nie jest znana (może być to poważny stan, jeśli układ odpornościowy jest osłabiony).* Zaburzenia krwi i układu chłonnego Bardzo często występują zmiany w morfologii krwi, takie jak zmniejszona liczba białych krwinek (leukopenia). Według piśmiennictwa, najczęściej występuje łagodna leukopenia, która u około 10% ma charakter przejściowy, a u 2% przewlekły. Łagodna leukopenia występuje głównie w ciągu pierwszych czterech miesięcy leczenia. Często występuje większa liczba pewnego rodzaju białych krwinek (eozynofilia) lub mniejsza liczba płytek krwi (małopłytkowość). Rzadko występuje większa liczba innych krwinek białych (leukocytoza) lub obrzęk węzłów chłonnych, a także niedobór kwasu foliowego. Bardzo rzadko występuje, niekiedy zagrażające życiu, uszkodzenie komórek krwi, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja krwinek czerwonych, a także inne postacie niedokrwistości (megaloblastyczna, prawdopodobnie hemolityczna), retikulocytoza i różne postacie porfirii (ostra porfiria przerywana, porfiria pstrokata, porfiria skórna późna). Bardzo rzadko zgłaszano powiększenie śledziony. Reakcje nadwrażliwości Sporadycznie występują opóźnione reakcje nadwrażliwości, obejmujące wiele narządów z gorączką, wysypką skórną, zapaleniem naczyń, obrzękiem węzłów chłonnych, chłoniakiem rzekomym, bólem stawów, zmienioną liczbą krwinek białych (leukopenia, eozynofilia), powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami testów czynnościowych wątroby i choroba z uszkodzeniem i zanikiem wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. Zjawiska te mogą występować w różnych kombinacjach i innych narządach, takich jak płuca, nerki, wpływać na trzustkę lub mięsień sercowy i jelito grube. Bardzo rzadko: ostra ogólna reakcja alergiczna i aseptyczne (nie wywołane przez bakterie i wirusy) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z drżeniem mięśni (mioklonie) i zwiększeniem liczby niektórych białych krwinek (eozynofilia), reakcje anafilaktyczne (wstrząs) i obrzęk skóry i błon śluzowych (obrzęk naczynioruchowy). Częstość występowania wysypki skórnej ze zmianami morfologii krwi i objawami ogólnoustrojowymi (wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi) nie jest znana.* Metabolizm (równowaga wodno-elektrolitowa), status hormonalny Często występuje zatrzymanie wody w tkankach (obrzęk), zmniejszone wydalanie płynów, zwiększenie masy ciała, hiponatremia (zmniejszone stężenie sodu w surowicy krwi) i zmniejszona osmolarność osocza, co rzadko może prowadzić do zatrucia wodnego z ospałością, wymiotami, bólem głowy, stanami splątania i innymi zaburzeniami neurologicznymi. Bardzo rzadko zgłaszano zwiększenie stężenia prolaktyny z objawami klinicznymi lub bez nich, takimi jak obrzęk męskich piersi (ginekomastia) lub wydzielanie mleka (mlekotok). Parametry czynności tarczycy T3, T4, TSH i FT4 mogą ulec zmianie, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami przeciwdrgawkowymi. Zwykle nie występują objawy kliniczne. Karbamazepina może obniżać stężenie wapnia w surowicy poprzez przyspieszanie rozkładu 25-OH-cholekalcyferolu. Bardzo rzadko może to prowadzić do osteomalacji (zmiękczenie kości). Podwyższony poziom cholesterolu, w tym cholesterolu HDL i triglicerydów, może wystąpić bardzo rzadko, podobnie jak zwiększenie stężenia wolnego kortyzolu w surowicy. Karbamazepina może obniżać stężenie kwasu foliowego w surowicy, istnieją również dowody na zmniejszenie stężenia witaminy B12 i zwiększenie stężenia homocysteiny w surowicy podczas stosowania karbamazepiny. Częstość występowania wysokiego stężenia amoniaku we krwi nie jest znana (hiperamonemia). Objawy hiperamonemii mogą obejmować drażliwość, dezorientację, wymioty, utratę apetytu i senność. Zaburzenia psychiczne U pacjentów w podeszłym wieku bardzo często może wystąpić ospałość, zawroty głowy, zmęczenie, senność, zaburzenia chodu i ruchu, czasami ból głowy, dezorientacja i niepokój (pobudzenie). Rzadko obserwowano złudzenia zmysłowe (omamy wzrokowe i akustyczne), zmiany nastroju, takie jak depresja, nastroje depresyjne lub maniakalne (związane z podwyższonym nastrojem, agresją), utrata apetytu, niepokój, agresywne zachowanie, splątanie i niepokój (pobudzenie). Bardzo rzadko występowały zaburzenia fobiczne (zaburzenia lękowe), trudności w myśleniu i brak motywacji. Utajone psychozy (podprogowe choroby psychiczne) mogą zostać aktywowane podczas leczenia karbamazepiną. Układ nerwowy Bardzo często może wystąpić ospałość, zawroty głowy, zmęczenie, senność, zaburzenia chodu i ruchu oraz wyczerpanie. Często występują bóle głowy, podwójne widzenie i zaburzenia akomodacji (np. niewyraźne widzenie), sporadycznie zaburzenia ruchu gałek ocznych z towarzyszącym drżeniem gałek ocznych (oczopląs), ruchy mimowolne (np. drżenie, trzepotanie, tiki, dystonia). Ponadto zaburzenia ruchowe, np. mimowolne ruchy w okolicy ust i twarzy, takie jak grymasy (dyskineza ustno-twarzowa), ruchy wykrzywienia twarzy (choreoatetoza) i zaburzenia mowy (dyzartria, niewyraźna mowa), dyskomfort, osłabienie mięśni, choroby nerwów (polineuropatia), zapalenie nerwów (zapalenie nerwów obwodowych, neuropatia obwodowa) i objawy porażenia (niedowład). Bardzo rzadko zgłaszano zaburzenia smaku lub złośliwy zespół neuroleptyczny. Częstość utraty pamięci nie jest znana.* Istnieją dowody na to, że karbamazepina może nasilać objawy stwardnienia rozsianego. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych, karbamazepina może nasilać napady padaczkowe; w szczególności napady nieświadomości (specjalne rodzaje napadów pochodzących z obu półkul mózgowych) mogą występować częściej lub nawracać. Oczy Bardzo rzadko występuje zapalenie spojówek, zmętnienie soczewek i zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Retinotoksyczność (uszkodzenie siatkówki) zgłoszono u dwóch pacjentów związane z długotrwałą terapią karbamazepiną, która ustąpiła po odstawieniu karbamazepiny. Uszy i układ przedsionkowy Zaburzenia słuchu, takie jak dzwonienie w uszach (szum w uszach), nadmierna lub zmniejszona wrażliwość słuchowa (przeczulica lub niedosłuch) oraz zmiany w percepcji wysokości dźwięku występują bardzo rzadko. Serce i układ krążenia Sporadycznie występują zaburzenia przewodzenia w sercu (blok przedsionkowo-komorowy), w pojedynczych przypadkach z utratą przytomności, a także podwyższonym lub niskim ciśnieniem krwi. Sporadycznie lub rzadko może wystąpić spowolnienie bicia serca (bradykardia) i zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa, niewydolność serca i pogorszenie wcześniej istniejącej choroby wieńcowej. Obserwowano również zapalenie żył (zakrzepowe zapalenie żył) i zakrzepy krwi (choroba zakrzepowo-zatorowa). Układ oddechowy W literaturze naukowej bardzo rzadko opisywano reakcje nadwrażliwości płuc z gorączką, dusznością, zapaleniem płuc (zapalenie płuc, zapalenie pęcherzyków płucnych) oraz pojedyncze przypadki zwłóknienia płuc. Przewód pokarmowy Bardzo często występują nudności i wymioty, często utrata apetytu, suchość w jamie ustnej, czasami biegunka lub zaparcia. Rzadko zgłaszano ból brzucha, bardzo rzadko zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i gardła (zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł, zapalenie języka) lub zapalenie trzustki. Wątroba i żółć Zmiany (zwiększenie) wartości wyników badań czynnościowych wątroby są bardzo częste w przypadku gamma-glutamylotransferazy, często w przypadku fosfatazy alkalicznej, sporadycznie w przypadku aminotransferaz, rzadko żółtaczka lub zapalenie wątroby (zapalenie wątroby w różnych postaciach: cholestatyczna, wątrobowokomórkowa, ziarniniakowa, mieszana) oraz choroby wątroby ze zniszczeniem i zanikiem wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. Rzadko może wystąpić zagrażające życiu ostre zapalenie wątroby lub niewydolność wątroby, zwłaszcza w pierwszych miesiącach leczenia. Skóra, błony śluzowe, układ naczyniowy Bardzo często zgłaszane są skórne reakcje alergiczne, w tym ciężkie reakcje, przebiegające z gorączką i pokrzywką lub bez nich, czasami objawiające się zapaleniem skóry, w którym skóra lub błony śluzowe złuszczają się (złuszczające zapalenie skóry), zapalne zaczerwienienie i łuszczenie się skóry całego ciała (erytrodermia), rzadko ciężkie i potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) (patrz punkt 2), swędzenie (świąd) lub toczeń rumieniowaty rozsiany (choroba autoimmunologiczna z zapaleniem naczyń). Bardzo rzadko występuje nadwrażliwość na światło (uczulenie na światło), zaczerwienienie skóry ze zmianami krążkowymi lub guzowatymi i krwawieniem (rumień wysiękowy wielopostaciowy i guzowaty), drobne plamiste krwawienia skórne (plamica), wypadanie włosów, zwiększona potliwość, zmiany pigmentacji skóry, trądzik, nadmierne owłosienie (wzrost włosów typu męskiego u kobiet), zapalenie naczyń krwionośnych (zapalenie naczyń). Częstość występowania ostrej uogólnionej wysypki skórnej (ostra uogólniona osutka krostkowa), pojawiania się od purpurowych do czerwono-purpurowych plamistych zmian skórnych, które mogą swędzieć, oraz częstość wypadania paznokci nie jest znana.* Układ mięśniowo-szkieletowy: Rzadko zgłaszano osłabienie mięśni, bardzo rzadko ból stawów, ból mięśni oraz kurcze mięśni. Objawy te ustąpiły po zaprzestaniu leczenia karbamazepiną. Zgłaszano przypadki zmniejszonej gęstości kości (od osteoporozy po złamania włącznie). Jeśli przez dłuższy czas pacjent przyjmuje leki przeciwpadaczkowe, zdiagnozowano u niego osteoporozę lub jednocześnie przyjmuje kortyzon lub inne hormony steroidowe, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Drogi moczowe, narządy płciowe Sporadycznie występują zaburzenia czynności nerek, np. wydalanie białka z moczem (albuminuria), krew w moczu (krwiomocz), zmniejszone wytwarzanie moczu (skąpomocz) lub zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi (azotemia), bardzo rzadko śródmiąższowe zapalenie nerek (zapalenie tkanki nerki) lub niewydolność nerek lub inne problemy z układem moczowym (częste oddawanie moczu, ból podczas oddawania moczu, częste parcie na mocz bez zwiększonego oddawania moczu (częstomocz), zatrzymanie moczu). Ponadto bardzo rzadko zaburzenia seksualne, np. impotencja, zmniejszone libido, zmniejszona płodność u mężczyzn i (lub) zmienione wytwarzanie plemników (zmniejszona liczba i (lub) ruchliwość plemników). Badania laboratoryjne Bardzo rzadko stwierdzano zmniejszenie stężenia gamma-globulin we krwi (hipogammaglobulinemia). * Spontaniczne doniesienia i przypadki działań niepożądanych opisywane w piśmiennictwie (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). W doświadczeniach po wprowadzeniu karbamazepiny do obrotu, działania niepożądane zidentyfikowano na podstawie spontanicznych doniesień i piśmiennictwa. Ponieważ zgłoszenia były dobrowolne i dotyczyły nieznanej wielkości populacji, nie można oszacować częstości na podstawie dostępnych danych. Jeśli pacjent zauważy jedno lub większą liczbę z wymienionych powyżej działań niepożądanych, należy natychmiast powiedzieć o tym lekarzowi, aby mógł zdecydować o stopniu nasilenia i wszelkich niezbędnych środkach. Zgłaszanie działań niepożądanych Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego w Polsce

- Nadwrażliwość na karbamazepinę lub leki o podobnej strukturze (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1; - Blok przedsionkowo-komorowy; - Uszkodzenie szpiku kostnego, zahamowanie czynności szpiku kostnego szpiku kostnego w wywiadzie; - Porfiria wątrobowa, w tym również w wywiadzie (np. porfiria ostra przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna); - Jednoczesne leczenie inhibitorem monoaminooksydazy.

Karbamazepinę można stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza oraz po przeprowadzeniu dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka, jak również z zastosowaniem odpowiedniego ścisłego monitorowania w następujących przypadkach: - Przebyte lub istniejące choroby hematologiczne, reakcje hematologiczne na inne leki w wywiadzie; - Zaburzenia metabolizmu sodu; - Zaburzenia czynności serca, wątroby lub nerek, w tym w wywiadzie (patrz punkty 4.2 i 4.8); - Pacjenci, którzy wcześniej przerwali leczenie karbamazepiną; - Pacjenci z dystrofią miotoniczną, ponieważ w tej grupie pacjentów często występują zaburzenia przewodzenia w sercu. Zdarzenia hematologiczne Stosowanie karbamazepiny wiązało się z występowaniem agranulocytozy i niedokrwistości aplastycznej; jednak, ze względu na bardzo małą częstość występowania tych stanów, trudno jest oszacować ryzyko. W populacji osób nieleczonych prawdopodobieństwo wystąpienia agranulocytozy wynosi 4,7 przypadków na milion rocznie, a w przypadku niedokrwistości aplastycznej 2,0 przypadki na milion rocznie. Tymczasowe lub trwałe zmniejszenie liczby płytek krwi lub liczby białych krwinek podczas stosowania karbamazepiny występuje niezbyt często lub często. W większości przypadków stany te mają charakter przejściowy i nie stanowią czynnika prognostycznego wystąpienia agranulocytozy lub niedokrwistości aplastycznej. Należy jednak skontrolować morfologię krwi (w tym liczbę płytek krwi i retikulocytów oraz stężenie żelaza w surowicy) przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną, a następnie w pierwszym miesiącu leczenia w odstępach tygodniowych, a w późniejszym czasie w odstępach miesięcznych. Po 6 miesiącach leczenia w niektórych przypadkach wystarczające jest wykonywanie kontroli od 2 do 4 razy w roku. Należy ostrzec pacjentów o wczesnych objawach wskazujących na możliwość występowania zaburzeń hematologicznych, a także o objawach reakcji skórnych i odczynów wątrobowych. Jeśli podczas leczenia karbamazepiną wystąpią takie reakcje, jak gorączka, ból gardła, alergiczne reakcje skórne, na przykład, wysypka z obrzękiem węzłów chłonnych i (lub) objawy grypopodobne, owrzodzenie jamy ustnej, łatwe pojawianie się siniaków, wybroczyny lub plamica, pacjent powinien natychmiast porozumieć się z lekarzem oraz wykonać badanie morfologii krwi. Konieczne może być przerwanie leczenia karbamazepiną, jeśli wystąpią pewne nieprawidłowości w morfologii krwi (zwłaszcza leukopenia i małopłytkowość); dzieje się tak zawsze wtedy, gdy jednocześnie występują objawy, takie jak objawy alergiczne, gorączka, ból gardła lub krwawienie skórne. Poniższe listy zawierają pewne wskazówki: kontrole krótkoterminowe (co 1 tydzień) wymagane w przypadku: - gorączki, zakażenia; - wysypki skórnej; - ogólnego uczucia osłabienia; - bólu gardła, owrzodzenia jamy ustnej; - szybkiego powstawania siniaków; - zwiększenia aktywności aminotransferaz; - zmniejszenia liczby leukocytów poniżej 3000/mm3 lub granulocytów poniżej 1500/mm3; - zmniejszenia liczby płytek krwi poniżej 125 000/mm3; - zmniejszenia liczby retikulocytów poniżej 0,3% = 20 000/mm3; - zwiększenia stężenia żelaza w surowicy o ponad 150 mikrogramów%. Przerwanie leczenia karbamazepiną jest wymagane w przypadku: - krwawienia wybroczynowego lub plamiczego; - zmniejszenia liczby erytrocytów poniżej 4 milionów/mm3; - zmniejszenia stężenia hematokrytu poniżej 32%; - zmniejszenia stężenia hemoglobiny poniżej 11 g%; - zmniejszenia liczby leukocytów poniżej 2000/mm3 lub granulocytów poniżej 1000/mm3 lub płytek krwi poniżej 80 000/mm3; - objawowych zaburzeń krwi. Ciężkie reakcje skórne W związku ze stosowaniem karbamazepiny zgłaszano przypadki zagrażających życiu reakcji skórnych (zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych ciężkich działań niepożądanych oraz ściśle monitorować pod kątem wystąpienia reakcji skórnych. Ryzyko wystąpienia zespołu Stevensa-Johnsona (ang. Stevens-Johnson Syndrome, SJS) lub toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (ang. Toxic Epidermal Necrolysis, TEN) jest największe w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. W razie wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych SJS lub TEN (np. postępująca wysypka, często z pęcherzami lub towarzyszącymi zmianami na błonach śluzowych), leczenie karbamazepiną należy przerwać. Przebieg SJS i TEN w dużej mierze jest determinowany wczesnym rozpoznaniem i natychmiastowym odstawieniem wszystkich podejrzewanych produktów leczniczych, co oznacza, że wczesne odstawienie poprawia rokowanie. W przypadku wystąpienia SJS lub TEN związanych ze stosowaniem karbamazepiny, pacjent nie może być ponownie leczony karbamazepiną. Szacuje się, że ciężkie i niekiedy prowadzące do zgonu reakcje skórne, w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) i zespół Stevensa-Johnsona (SJS) występują u 1 do 6 na 10 000 nowych pacjentów w krajach zamieszkanych głównie przez ludność rasy kaukaskiej. Jednak, w niektórych krajach azjatyckich ryzyko to szacuje się na około 10 razy większe. Istnieje coraz więcej dowodów na rolę różnych alleli HLA w predysponowaniu pacjentów do występowania działań niepożądanych o podłożu immunologicznym (patrz punkt 4.2). Allel HLA-A*3101 - osoby pochodzenia europejskiego i Japończyków Istnieją dane wskazujące, że obecność allelu HLA-A*3101 jest związana ze zwiększonym ryzykiem występowania skórnych działań niepożądanych, wywołanych stosowaniem karbamazepiny, u osób pochodzenia europejskiego i Japończyków, np. zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS) lub mniej ciężka ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. Acute Generalised Exanthematous Pustulosis, AGEP) oraz polekowa wysypka plamisto-grudkowa (patrz punkt 4.8). Częstość występowania allelu HLA-A*3101 różni się znacznie między poszczególnymi populacjami. Częstość występowania allelu HLA-A*3101 w populacji europejskiej wynosi od 2% do 5%, a u Japończyków około 10%. Obecność allelu HLA-A*3101 może zwiększać ryzyko wystąpienia wywołanych przez karbamazepinę reakcji skórnych wywołanych karbamazepiną (w większości przypadków o łagodnym nasileniu) z 5,0% w populacji ogólnej do 26,0% u pacjentów rasy kaukaskiej, podczas gdy brak tego allelu może zmniejszyć ryzyko z 5,0% do 3,8%. Nie ma wystarczających danych, które mogłyby stanowić podstawę zalecenia badania na obecność allelu HLA-A*3101 przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Jeśli wiadomo, że pacjenci pochodzenia europejskiego lub Japończycy są nosicielami allelu HLA-A*3101, można rozważyć zastosowanie karbamazepiny, jeśli oczekiwane korzyści z leczenia przewyższają ryzyko. Allel HLA-B*1502 u Chińczyków Han, Tajlandczyków i innych populacji azjatyckich Grupy populacji Wykazano, że u osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han i tajskiego obecność allelu HLA B*1502 jest silnie związana z ryzykiem wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, czyli zespołu Stevensa-Johnsona. Częstość występowania nosicielstwa allelu HLA-B*1502 wśród osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han i tajskiego wynosi około 10%. Pacjenci ci, przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną, powinni zostać przebadani, jeżeli to możliwe, pod kątem nosicielstwa tego allelu (patrz punkt 4.2). Jeśli wynik testu będzie dodatni, nie należy rozpoczynać leczenia karbamazepiną, chyba że nie ma innych możliwości terapii. U pacjentów z ujemnym wynikiem testu na obecność allelu HLA-B*1502, ryzyko wystąpienia SJS jest małe, jednak w bardzo rzadkich przypadkach reakcja ta może wystąpić. Niektóre dane sugerują zwiększone ryzyko występowania ciężkich przypadków toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN) i (lub) zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) związanych ze stosowaniem karbamazepiny u pacjentów z innych populacji azjatyckich. Ze względu na powszechne występowanie u nich tego allelu w innych populacjach azjatyckich (np. powyżej 15% na Filipinach i w Malezji), można rozważyć przeprowadzenie testów genetycznych na obecność allelu HLA-B*1502 u pacjentów z zagrożonych populacji. Częstość występowania allelu HLA-B*1502 jest nieistotna u osób pochodzenia europejskiego, afrykańskiego i latynoamerykańskiego oraz Japończyków i Koreańczyków (<1%). Identyfikacja osób z allelem HLA-B*1502, a zatem niekwalifikujących się do leczenia karbamazepiną, spowodowała zmniejszenie częstości występowania SJS i (lub) TEN wywołanych przez karbamazepinę. Ograniczenie badań genetycznych Badania genetyczne w żadnym przypadku nie zastępują starannej opieki medycznej. U wielu leczonych karbamazepiną pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których stwierdzono obecność HLA-B*1502, nie dochodzi do rozwoju SJS i (lub) TEN, a u pacjentów z ujemnym wynikiem badania w kierunku obecności allelu HLA- B*1502 nadal może dojść do rozwoju tych zdarzeń niepożądanych. Podobnie, u wielu pacjentów z dodatnim wynikiem badania w kierunku allelu HLA-A*3101 nie dochodzi do rozwoju SJS, TEN, DRESS, AGEP ani wysypki plamisto-grudkowej pomimo leczenia karbamazepiną, a u pacjentów z dowolnej grupy etnicznej, którzy uzyskali ujemny wynik badania na obecność allelu HLA-A*3101 może dojść do wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych. Nie poddano ocenie roli ewentualnych innych czynników w rozwoju i chorobowości tych ciężkich reakcji skórnych, takich jak dawkowanie leków przeciwpadaczkowych (LPP), przestrzeganie zaleceń lekarskich, jednoczesne stosowanie innych produktów leczniczych oraz poziom monitorowania dermatologicznego. Inne reakcje skórne Mogą również wystąpić łagodne reakcje skórne, np. pojedyncze wykwity plamkowe lub plamisto-grudkowe, które są w większości przypadków przemijające i nie stanowią zagrożenia. Zwykle ustępują one w ciągu kilku dni lub tygodni, podczas kontynuowania leczenia lub po zmniejszeniu dawki. Jednak, z uwagi na możliwe trudności w rozróżnieniu wczesnych objawów ciężkich reakcji skórnych od łagodnych reakcji przejściowych, pacjenta należy uważnie obserwować oraz rozważyć natychmiastowe przerwanie leczenia, jeśli w trakcie dalszego stosowania reakcje skórne nasilą się. Zaobserwowano, że obecność allelu HLA-A*A3101 jest związana z występowaniem łagodniejszych działań niepożądanych dotyczących skóry, wywołanych karbamazepiną oraz może stanowić czynnik rokowniczy ryzyka wystąpienia działań niepożądanych karbamazepiny, takich jak zespół nadwrażliwości na leki przeciwdrgawkowe lub łagodna wysypka (plamisto-grudkowa). Obecność allelu HLA-B*1502 nie stanowi czynnika rokowniczego wystąpienia wymienionych powyżej reakcji skórnych. Reakcje nadwrażliwości Karbamazepina może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym wysypkę polekową z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (ang. Drug Rash with Eosinophilia and Systemic Symptoms, DRESS), opóźnioną reakcję nadwrażliwości wielonarządowej, przebiegającą z gorączką, wysypką, zapaleniem naczyń krwionośnych, powiększeniem węzłów chłonnych, bólem stawów, leukopenią, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami testów czynnościowych wątroby i zespołem zanikających dróg żółciowych (zniszczenie i zanikanie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych), które mogą występować w różnych połączeniach. Może również dojść do zajęcia innych narządów (np. płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego, okrężnicy) (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Zaobserwowano, że allel HLA-A*3101 jest związany z występowaniem zespołu nadwrażliwości, w tym wysypki plamisto-grudkowej. Pacjentów, u których wystąpiły reakcje nadwrażliwości na karbamazepinę, należy poinformować, że u około 25-30% z nich mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości na okskarbazepinę. Może wystąpić reakcja krzyżowa pomiędzy karbamazepiną a aromatycznymi lekami przeciwpadaczkowymi (np. fenytoiną, prymidonem i fenobarbitalem). Jeśli wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać stosowanie karbamazepiny. Napady drgawkowe Ponieważ karbamazepina może powodować lub nasilać istniejące wcześniej napady nieświadomości, nie należy jej stosować u pacjentów z napadami nieświadomości lub mieszanymi postaciami padaczki, obejmującymi te napady. W tych wszystkich stanach karbamazepina może prowadzić do zaostrzenia napadów padaczkowych. Jeśli napady nasilą się, należy przerwać stosowanie karbamazepiny. Czynność wątroby Przed leczeniem karbamazepiną i w jego trakcie należy sprawdzić parametry czynności wątroby; zaleca się przeprowadzenie oceny przed rozpoczęciem leczenia, następnie, w pierwszym miesiącu leczenia, w odstępach tygodniowych, a następnie w odstępach miesięcznych. Dotyczy to szczególnie pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie lub pacjentów w podeszłym wieku. Po 6 miesiącach leczenia w niektórych przypadkach wystarczające jest wykonywanie kontroli 2 do 4 razy w roku. Pacjentów należy poinstruować, aby w przypadku wystąpienia objawów zapalenia wątroby, takich jak zmęczenie, utrata apetytu, nudności, zażółcenie skóry, powiększenie wątroby, natychmiast zwrócili się o pomoc lekarską. W razie nasilenia się zaburzeń czynności wątroby lub wystąpienia czynnej choroby wątroby należy natychmiast przerwać stosowanie karbamazepiny. Czynność nerek Zaleca się wykonanie badania ogólnego moczu i oznaczenie stężenia azotu mocznikowego przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną oraz regularnie w trakcie leczenia. Hiponatremia Wiadomo, że podczas stosowania karbamazepiny występuje hiponatremia. U pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą nerek, związaną z małym stężeniem sodu w surowicy krwi lub u pacjentów przyjmujących jednocześnie produkty lecznicze zmniejszające stężenie sodu (np. leki moczopędne, produkty lecznicze powodujące nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego – ang. Antidiuretic Hormone, ADH) należy oznaczyć stężenie sodu w surowicy przed rozpoczęciem leczenia. Następnie, stężenie sodu w surowicy należy sprawdzić po około dwóch tygodniach, a potem co miesiąc przez pierwsze trzy miesiące leczenia lub w zależności od wskazań klinicznych. Wymienione powyżej czynniki ryzyka występują szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Jeśli stwierdzono hiponatremię, ważnym środkiem zaradczym jest ograniczenie podaży płynów, jeśli jest to klinicznie wskazane. Niedoczynność tarczycy Karbamazepina może powodować zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy krwi poprzez indukcję enzymów, co powoduje konieczność zwiększenia dawki hormonalnej terapii zastępczej u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. Dlatego, zaleca się monitorowanie czynności tarczycy w celu dostosowania dawki stosowanej w terapii zastępczej hormonami tarczycy. Działania antycholinergiczne Karbamazepina wykazuje słabe działanie przeciwcholinergiczne. Z tego względu, pacjentów z jaskrą i zatrzymaniem moczu należy ściśle monitorować podczas leczenia (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Reakcje psychiatryczne Zawsze wziąć pod uwagę możliwość uczynnienia utajonej psychozy oraz, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, wystąpienia stanów splątania lub pobudzenia. Myśli samobójcze i zachowania samobójcze U pacjentów leczonych przeciwpadaczkowymi produktami leczniczymi w różnych wskazaniach zgłaszano myśli i zachowania samobójcze. Metaanaliza randomizowanych badań klinicznych, z grupą kontrolną otrzymującą placebo, w których oceniano leki przeciwpadaczkowe, wykazała również niewielkie zwiększenie ryzyka wystąpienia myśli i zachowań samobójczych. Mechanizm wywoływania tego działania niepożądanego nie jest znany, a dostępne dane nie wykluczają możliwości występowania zwiększonego ryzyka podczas przyjmowania karbamazepiny. Dlatego, pacjentów należy obserwować pod kątem występowania myśli i zachowań samobójczych oraz rozważyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pacjentom (i ich opiekunom) należy zalecić, aby zwrócili się o pomoc lekarską w razie wystąpienia myśli lub zachowań samobójczych. Kobiety w wieku rozrodczym Podawanie karbamazepiny kobietom w ciąży może spowodować uszkodzenie płodu. Narażenie na działanie karbamazepiny w okresie prenatalnym może zwiększać ryzyko wystąpienia ciężkich wad wrodzonych i innych niekorzystnych oddziaływań wpływających na rozwój płodu (patrz punkt 4.6). Nie należy stosować karbamazepiny u kobiet w wieku rozrodczym, chyba że, po starannym rozważeniu alternatywnych, odpowiednich metod leczenia, uzna się, że spodziewane korzyści przewyższają ryzyko. Kobieta w wieku rozrodczym musi być w pełni poinformowana o potencjalnym ryzyku dla płodu, wynikającym z przyjmowania karbamazepiny w okresie ciąży. U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć wykonanie testu ciążowego przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji podczas leczenia i przez dwa tygodnie po jego zakończeniu. Ze względu na indukcję enzymatyczną, karbamazepina może znosić działanie hormonalnych produktów antykoncepcyjnych; dlatego kobietom w wieku rozrodczym należy udzielić porady dotyczącej stosowania innych skutecznych metod antykoncepcyjnych (patrz punkty 4.5 i 4.6). Kobiety w wieku rozrodczym należy poinformować o konieczności skonsultowania się z lekarzem w przypadku planowania ciąży, w celu omówienia zmiany leczenia na alternatywne przed poczęciem i przed przerwaniem stosowania antykoncepcji (patrz punkt 4.6). Kobietom w wieku rozrodczym, przyjmującym karbamazepinę, należy doradzić, aby natychmiast skontaktowały się z lekarzem w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia, że mogą być w ciąży. Hormonalne produkty antykoncepcyjne Pacjentki leczone karbamazepiną i stosujące jednocześnie hormonalne produkty antykoncepcyjne („w pigułkach”) zgłaszały występowanie krwawień międzymiesiączkowych. Skuteczność antykoncepcji hormonalnej zawierającej pochodne estrogenu i (lub) progesteronu może być zmniejszona lub nawet zniesiona, z powodu wywoływanej przez karbamazepinę indukcji enzymatycznej. Dlatego, kobietom w wieku rozrodczym należy zalecać alternatywne, niehormonalne metody antykoncepcyjne (patrz punkt 4.6). Zaburzenia czynności seksualnych Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzeń czynności seksualnych, takich jak impotencja lub zmniejszenie libido (patrz punkt 4.6). Monitorowanie stężenia w osoczu Chociaż związek między dawką karbamazepiny a jej stężeniem w osoczu z jednej strony, oraz między stężeniem w osoczu a skutecznością kliniczną lub tolerancją z drugiej strony, jest bardzo wątpliwy, to monitorowanie stężenia produktu leczniczego w osoczu może być pomocne w następujących przypadkach: znacznego zwiększenia częstości napadów, konieczności sprawdzenia, czy pacjent przestrzega zaleceń lekarskich, w czasie ciąży, w przypadku leczenia dzieci i młodzieży, w razie podejrzenia zaburzeń wchłaniania, w razie podejrzenia działania toksycznego w przypadku jednoczesnego stosowania kilku leków (patrz punkt 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji). Karbamazepina jest silnym induktorem enzymów metabolizujących leki i transporterów i dlatego może zmniejszać stężenie w osoczu i działanie kliniczne jednocześnie podawanych substancji. Zaleca się monitorowanie działania lub stężenia w osoczu jednocześnie stosowanych substancji podczas pierwszych tygodni leczenia karbamazepiną, a także w czasie odstawiania karbamazepiny (patrz punkt 4.5). Podawanie z litem Jeśli, w wyjątkowych przypadkach, karbamazepina ma być podawana razem z litem w profilaktyce faz maniakalno-depresyjnych, gdy sam lit jest niewystarczająco skuteczny, w celu uniknięcia niepożądanych interakcji (patrz punkt 4.5) należy upewnić się, że nie jest przekroczone określone stężenie karbamazepiny w osoczu (8 mikrogramów/ml), utrzymywać stężenie litu w wąskim zakresie terapeutycznym (od 0,3 do 0,8 mval/l) oraz unikać stosowania leków przeciwpsychotycznych przez przynajmniej 8 tygodni przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną lub przyjmowania ich w tym samym czasie. Uczulenie na światło Ze względu na możliwość wystąpienia uczulenia na światło, podczas leczenia karbamazepiną pacjenci powinni chronić się przed ekspozycją na silne światło słoneczne. Zmniejszenie dawki i skutki odstawienia Nagłe odstawienie karbamazepiny może prowadzić do wystąpienia napadu drgawkowego. Dlatego, karbamazepinę należy odstawiać stopniowo przez okres 6 miesięcy. Jeśli u pacjentów z padaczką, leczonych karbamazepiną, konieczna jest zmiana leczenia, zmiana na inny produkt leczniczy nie może zostać dokonana nagle, ale musi być stopniowa. Jeśli u pacjentów z padaczką konieczna jest nagła zmiana leczenia z karbamazepiny na inny lek przeciwpadaczkowy, należy to zrobić pod osłoną odpowiednich leków. Kontrole laboratoryjne Ze względu na wymienione powyżej, możliwe działania niepożądane i reakcje nadwrażliwości należy regularnie kontrolować morfologię krwi, czynność nerek i wątroby oraz stężenie karbamazepiny w osoczu, a w przypadku terapii skojarzonej, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia, również stężenia innych leków przeciwpadaczkowych w osoczu. W razie konieczności, należy zmniejszyć ich dawki dobowe. Upadki Leczenie karbamazepiną może wiązać się z występowaniem ataksji, zawrotów głowy, senności, niedociśnienia, stanu splątania i sedacji (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Może to prowadzić do upadków skutkujących złamaniami lub innymi urazami. Należy rozważyć ocenę całkowitego ryzyka upadków u pacjentów z chorobami lub schorzeniami albo przyjmujących leki, które mogą nasilać takie działania. Ocenę taką należy powtarzać u pacjentów długotrwale leczonych karbamazepiną Laktoza Ten produkt leczniczy zawiera laktozę. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w skojarzeniu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI). Dlatego, leczenie inhibitorami MAO należy przerwać co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Wpływ karbamazepiny na stężenie innych produktów leczniczych w osoczu: Karbamazepina indukuje układ cytochromu P450 (głównie izoenzym CYP3A4) i inne układy enzymatyczne I i II fazy w wątrobie i dlatego może powodować zmniejszenie stężenia w osoczu substancji, które są metabolizowane głównie przez CYP3A4, co w pewnych okolicznościach może prowadzić do braku ich skuteczności. W zależności od potrzeb klinicznych konieczne może być dostosowanie dawki. Dotyczy to na przykład następujących produktów leczniczych: Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: buprenorfina, fentanyl, metadon, paracetamol (długotrwałe stosowanie karbamazepiny i paracetamolu (acetaminofenu) może powodować hepatotoksyczność), fenazon, tramadol. Leki przeciwpasożytnicze: prazykwantel, albendazol. Leki przeciwkrzepliwe: warfaryna, fenprokumon, dikumarol, acenokumarol, rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban. Leki przeciwdepresyjne: bupropion, cytalopram, mianseryna, nefazodon, sertralina, trazodon (jednak wydaje się, że działanie przeciwdepresyjne trazodonu jest nasilone). Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne: imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klomipramina. Leki przeciwwymiotne: aprepitant. Inne leki przeciwdrgawkowe: klonazepam, etosuksymid, felbamat, lamotrygina, eslikarbazepina, okskarbazepina, prymidon, tiagabina, topiramat, kwas walproinowy, zonisamid. W celu uniknięcia zatrucia fenytoiną oraz subterapeutycznych stężeń karbamazepiny, przed rozpoczęciem dodatkowego leczenia karbamazepiną zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml. Leki przeciwgrzybicze: kaspofungina, leki przeciwgrzybicze typu azolowego: np. itrakonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem można zalecić alternatywne leki przeciwdrgawkowe. Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV (np. indynawir, rytonawir, sakwinawir). Leki przeciwlękowe: alprazolam, midazolam, klobazam. Leki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwastmatyczne: teofilina. Leki immunosupresyjne: cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus. Leki sercowo-naczyniowe: antagoniści wapnia (z grupy dihydropirydyn, np. felodypina), digoksyna, symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna, iwabradyna. Hormonalne produkty antykoncepcyjne (należy rozważyć alternatywne metody antykoncepcji). Kortykosteroidy: np. prednizolon, deksametazon. Typowe leki przeciwpsychotyczne: haloperydol i bromperydol. Atypowe leki przeciwpsychotyczne: klozapina, olanzapina, kwetiapina, rysperydon, zyprazydon, arypiprazol, paliperydon. Hormony tarczycy: lewotyroksyna. Tetracykliny: np. doksycyklina. Leki cytostatyczne: imatynib, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus. Inne: chinidyna, estrogeny, metylofenidat, pochodne progesteronu, propranolol, flunaryzyna, ryfabutyna. Leki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: tadalafil. Podczas przyjmowania „tabletek”, oprócz zmniejszenia skuteczności hormonalnych produktów antykoncepcyjnych, może wystąpić nagłe krwawienie między miesiączkami. Dlatego, należy zalecać stosowanie innych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Karbamazepina może zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie fenytoiny w osoczu, co w wyjątkowych przypadkach może prowadzić do stanów splątania, a nawet śpiączki. Karbamazepina może zmniejszać stężenie bupropionu w osoczu i zwiększać stężenie metabolitu hydroksybupropionu, obniżając w ten sposób skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo stosowania bupropionu. Karbamazepina może zmniejszać stężenie trazodonu w osoczu, ale wydaje się, że nasila przeciwdepresyjne działanie trazodonu. Karbamazepina może przyspieszać metabolizm zotepiny. Zmniejszone stężenie karbamazepiny w osoczu Karbamazepina jest metabolizowana przez układ cytochromu P450 (głównie przez izoenzym CYP3A4). Induktory CYP3A4 mogą zatem zwiększać metabolizm karbamazepiny i tym samym prawdopodobnie prowadzić do zmniejszenia stężenia karbamazepiny w osoczu i zmniejszenia działania terapeutycznego. Odwrotnie, po odstawieniu induktora CYP3A4 może dojść do zmniejszenia metabolizmu karbamazepiny i w konsekwencji do zwiększenia jej stężenia w osoczu. Następujące substancje (uszeregowane według klasy substancji) mogą zmniejszać stężenie karbamazepiny w osoczu: Inne leki przeciwdrgawkowe: felbamat, metosuksymid, okskarbazepina, fenobarbital, fensuksymid, fenytoina (w celu uniknięcia zatrucia fenytoiną i subterapeutycznych stężeń karbamazepiny, przed rozpoczęciem dodatkowego leczenia karbamazepiną zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml), fosfenytoina, prymidon, progabid i ewentualnie (tu dane są częściowo sprzeczne) klonazepam, kwas walproinowy, walpromid. Lek przeciwgruźliczy: ryfampicyna. Leki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwastmatyczne: teofilina, aminofilina. Leki dermatologiczne: izotretynoina. Leki cytostatyczne: cisplatyna, doksorubicyna. Inne: Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Z drugiej strony, kwas walproinowy i prymidon mogą zwiększać stężenie w osoczu farmakologicznie czynnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny. Podawanie felbamatu może zmniejszyć stężenie karbamazepiny w osoczu i zwiększyć stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny, jednocześnie zmniejszając stężenie felbamatu. Ze względu na wzajemne oddziaływanie, zwłaszcza przy jednoczesnym podawaniu kilku leków przeciwpadaczkowych, zaleca się monitorowanie stężenia karbamazepiny w osoczu i w razie potrzeby dostosowanie jej dawki. Zwiększone stężenie karbamazepiny i (lub) 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu Karbamazepina jest metabolizowana głównie przez cytochrom P-450 3A4 (CYP3A4) do aktywnego metabolitu, 10,11-epoksydu karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 może zatem prowadzić do zwiększenia stężenia karbamazepiny w osoczu, powodując możliwe działania niepożądane. Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4.8 (np. zawroty głowy, senność, niepewny chód, podwójne widzenie). Dlatego, w razie wystąpienia tego typu objawów należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu oraz, w razie potrzeby, zmniejszyć dawkę. Następujące substancje (uszeregowane według klasy substancji) mogą zwiększać stężenie karbamazepiny w osoczu: Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: dekstropropoksyfen/propoksyfen, ibuprofen. Androgeny: danazol. Antybiotyki: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, troleandomycyna, jozamycyna, klarytromycyna, cyprofloksacyna). Leki przeciwdepresyjne: fluoksetyna, fluwoksamina, nefazodon, paroksetyna, trazodon, wiloksazyna, być może dezypramina. Inne leki przeciwdrgawkowe: styrypentol, wigabatryna. Leki przeciwgrzybicze: azole (np. itrakonazol, ketokonazol, flukonazol, worykonazol). U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem można zalecić alternatywne leki przeciwdrgawkowe. Leki przeciwhistaminowe: loratadyna, terfenadyna. Lek przeciwgruźlicze: izoniazyd. Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV (np. rytonawir). Inhibitory anhydrazy węglanowej (leki moczopędne): acetazolamid. Antagoniści wapnia: diltiazem, werapamil. Leki zwiotczające mięśnie: oksybutynina, dantrolen. Leki przeciwpsychotyczne: loksapina, olanzapina, kwetiapina. Inhibitor agregacji płytek krwi: tyklopidyna. Leki przeciwwrzodowe: omeprazol, ewentualnie cymetydyna. Inne: sok grejpfrutowy, nikotynamid (w dużych dawkach). Zwiększone stężenie w osoczu czynnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny: Stwierdzono, że enzymem odpowiedzialnym za powstawanie pochodnej 10,11-transdiolowej z 10,11-epoksydu karbamazepiny jest ludzka mikrosomalna hydrolaza epoksydowa. Jednoczesne podawanie ludzkich inhibitorów mikrosomalnej hydrolazy epoksydowej może zatem prowadzić do zwiększenia stężenia 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu. Zwiększone stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4.8 (np. zawroty głowy, senność, chwiejny chód, podwójne widzenie). Dlatego też, jeśli wystąpią takie objawy, należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu i w razie konieczności dostosować dawkę, gdy jest ona podawana jednocześnie z następującymi substancjami: Loksapina, kwetiapina, prymidon, progabid, kwas walproinowy, walnoktamid, walpromid i brywaracetam. Inne interakcje wymagające szczególnej uwagi: Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetyracetamu może nasilać toksyczność karbamazepiny. Karbamazepina może zwiększać toksyczne działanie izoniazydu na wątrobę. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i litu lub metoklopramidu oraz leków przeciwpsychotycznych (haloperidol, tiorydazyna) może sprzyjać występowaniu neurologicznych działań niepożądanych. Należy zwrócić uwagę, że u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, karbamazepina może zmniejszać stężenie tych leków w osoczu i tym samym powodować pogorszenie obrazu klinicznego. Może być konieczne dostosowanie dawki odpowiedniego leku przeciwpsychotycznego. Należy mieć na uwadze, że jednoczesne stosowanie litu i karbamazepiny może prowadzić szczególnie do nasilenia działania neurotoksycznego obu substancji czynnych, nawet jeśli stężenie litu w osoczu mieści się zakresie stężeń terapeutycznych. Dlatego, konieczne jest uważne monitorowanie stężenia obu produktów leczniczych we krwi. Wcześniejsze leczenie lekami przeciwpsychotycznymi powinno mieć miejsce ponad 8 tygodni przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną oraz nie powinno odbywać się w tym samym czasie. Należy obserwować następujące objawy neurotoksyczne: niepewny chód, ataksja, oczopląs poziomy, wzmożone odruchy mięśniowe, drganie mięśni (drganie pęczkowe). Jednoczesne podawanie karbamazepiny i niektórych leków moczopędnych (hydrochlorotiazyd, furosemid) może prowadzić do objawowej hiponatremii. Karbamazepina może zmniejszać skuteczność niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie, takich jak pankuronium. Prowadzi to do szybszego zniesienia blokady nerwowo-mięśniowej. Pacjentów leczonych lekami zwiotczającymi mięśnie należy monitorować pod tym kątem oraz w razie potrzeby zwiększyć dawkę tych leków. Karbamazepina, w sposób podobny jak inne leki psychoaktywne, może zmniejszać tolerancję alkoholu u pacjenta. Z tego względu, pacjenci nie powinni pić alkoholu podczas leczenia. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych (rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban) może prowadzić do zmniejszenia stężenia w osoczu bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych. Dalsze informacje znajdują się w poniższej tabeli: Bezpośrednio działające doustne leki przeciwzakrzepowe (ang. Direct-acting oral anticoagulants, DOAC) Zalecenia dotyczące jednoczesnego stosowania DOAC i karbamazepiny Apiksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowej operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego lub kolanowego, w profilaktyce udaru i zatorowości układowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (ang. Non-Valvular Atrial Fibrillation, NVAF) oraz w profilaktyce nawracającej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ang. Pulmonary Embolism, PE). Należy unikać jednoczesnego stosowania podczas leczenia ZŻG i PE. Rywaroksaban Należy unikać jednoczesnego stosowania, chyba że pacjent poddawany jest ścisłej obserwacji w kierunku objawów przedmiotowych i podmiotowych zakrzepicy. Dabigatran Należy unikać jednoczesnego stosowania. Edoksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania. W piśmiennictwie istnieją doniesienia, że w przypadku wcześniejszego leczenia neuroleptykami dodatkowe przyjmowanie karbamazepiny zwiększa ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego lub zespołu Stevensa-Johnsona. W razie jednoczesnego podawania izotretynoiny (substancja czynna stosowana w leczeniu trądziku) i karbamazepiny, należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu. Jednoczesne podawanie karbamazepiny z paracetamolem może powodować zmniejszenie biodostępności paracetamolu. Wydaje się, że karbamazepina zwiększa eliminację hormonów tarczycy i zwiększa zapotrzebowanie na te hormony u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. W związku z tym, u pacjentów, którzy otrzymują terapię zastępczą, należy oznaczać parametry czynności tarczycy na początku i na końcu leczenia karbamazepiną. Jeśli to konieczne, należy dostosować dawkę produktów hormonów tarczycy. W szczególności, jednoczesne leczenie karbamazepiną i innymi lekami przeciwdrgawkowymi (np. fenobarbitalem) może powodować zmianę czynności tarczycy. Jednoczesne podawanie leków przeciwdepresyjnych z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (np. fluoksetyny) może prowadzić do powstania toksycznego zespołu serotoninowego. Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w połączeniu z nefazodonem (lek przeciwdepresyjny), ponieważ stosowanie karbamazepiny może prowadzić do znacznego zmniejszenia stężenia nefazodonu w osoczu, aż do utraty jego skuteczności. Ponadto, w przypadku jednoczesnego przyjmowania nefazodonu i karbamazepiny, stężenie karbamazepiny w osoczu zwiększa się, a stężenie jej aktywnego metabolitu, 10-11-epoksydu karbamazepiny, zmniejsza się. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i leków przeciwarytmicznych, cyklicznych leków przeciwdepresyjnych lub erytromycyny zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodzenia w sercu. Wpływ na wyniki badań serologicznych Z powodu interferencji, karbamazepina może spowodować fałszywie dodatnie wyniki oznaczania stężenia perfenazyny w badaniu metodą HPLC. Karbamazepina i jej metabolit 10,11–epoksyd mogą prowadzić do fałszywie dodatnich wyników oznaczania stężeń trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych w badaniu metodą immunofluorescencji w świetle spolaryzowanym.

Obserwowane działania niepożądane występowały rzadziej w przypadku podawania samej karbamazepiny (monoterapia) niż w przypadku jednoczesnego podawania innych leków przeciwpadaczkowych (leczenie skojarzone). Niektóre działania niepożądane, takie jak zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy, ataksja, senność, sedacja, podwójne widzenie); zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) i skórne reakcje alergiczne występują bardzo często lub często, w zależności od dawki, w szczególności na początku leczenia, w przypadku stosowania zbyt dużej dawki początkowej lub u pacjentów w podeszłym wieku. Działania niepożądane zależne od dawki zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni lub po tymczasowym zmniejszeniu dawki. Dlatego, jeśli to możliwe, karbamazepinę należy dawkować stopniowo. Działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego mogą być objawem względnego przedawkowania lub znacznych wahań stężenia w osoczu; dlatego w takich przypadkach zaleca się oznaczenie stężenia w osoczu. Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych karbamazepiny zgłaszanych podczas badań klinicznych oraz pochodzących ze spontanicznych doniesień Działania niepożądane karbamazepiny odnotowane podczas badań klinicznych wymieniono zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. W obrębie każdej klasy układów i narządów działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania, przy czym najczęściej występujące działania niepożądane wymieniono na początku. W obrębie każdej grupie o określonej częstości występowania, działania niepożądane wymieniono zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Ponadto, odpowiednia kategoria częstości w przypadku każdego działania niepożądanego opiera się na następującej konwencji (CIOMS III): bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (<1/10 000). Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Nieznana** Reaktywacja zakażenia ludzkim wirusem opryszczki typu 6. Zaburzenia krwi i układu chłonnego Bardzo często Leukopenia. Według piśmiennictwa, najczęściej występuje łagodna leukopenia, w około 10% przypadków ma ona charakter przemijający, a w 2% przewlekły. Łagodna leukopenia występuje głównie w ciągu pierwszych czterech miesięcy leczenia. Często Małopłytkowość, eozynofilia. Rzadko Leukocytoza, powiększenie węzłów chłonnych. Bardzo rzadko Agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja erytrocytów, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, retikulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, powiększenie śledziony. Nieznana Depresja szpiku kostnego Zaburzenia układu odpornościowego Niezbyt często Zaburzenia wynikające z opóźnionej wielonarządowej nadwrażliwości przebiegające z gorączką, wysypkami, zapaleniem naczyń, powiększeniem węzłów chłonnych, chłoniakiem rzekomym, bólem stawów, leukopenią, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami badań czynnościowych wątroby i zespołem zanikających dróg żółciowych (destrukcja i zanikanie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych), występujące w różnych połączeniach. Zaburzenia czynności mogą dotyczyć również innych narządów (np. wątroby, płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego, okrężnicy). Bardzo rzadko Ostre, uogólnione reakcje alergiczne, reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, hipogammaglobulinemia. Nieznana** Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Zaburzenia endokrynologiczne Często Obrzęk, zatrzymanie płynów, zwiększenie masy ciała, hiponatremia i zmniejszenie osmolarności krwi w następstwie efektu przypominającego działanie hormonu antydiuretycznego (ADH), co w rzadkich przypadkach może prowadzić do zatrucia wodnego z letargiem, wymiotami, bólem głowy, splątaniem, zaburzeniami neurologicznymi. Bardzo rzadko Mlekotok, ginekomastia. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Rzadko Niedobór kwasu foliowego, zmniejszony apetyt. Bardzo rzadko Porfiria ostra (porfiria ostra przerywana i porfiria mieszana), porfiria nieostra (porfiria skórna późna). Nieznana** Hiperamonemia Zaburzenia psychiczne Niezbyt często U pacjentów w podeszłym wieku stany splątania i niepokoju (pobudzenie). Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Rzadko Omamy (wzrokowe lub słuchowe), depresja, nastroje depresyjne lub maniakalne, niepokój, agresywne zachowanie. Bardzo rzadko Aktywacja utajonych psychoz, zmiany nastroju, takie jak fobia, trudności w myśleniu, zaburzenia napędu. Zaburzenia układu nerwowego Bardzo często Ataksja (zaburzenia ataktyczne i móżdżkowe), zawroty głowy, senność, sedacja i senność. Często Ból głowy, podwójne widzenie. Niezbyt często Ruchy mimowolne (np. drżenie, asteryksja, dystonia, tiki), zaburzenia ruchów oczu z oczopląsem. Rzadkie Dyskineza, zaburzenia, takie jak dyskineza ustno-twarzowa, choreoatetoza (mimowolne ruchy ust i twarzy, takie jak grymasy, ruchy wykrzywione), zaburzenia mowy (np. dyzartria lub mowa bełkotliwa), polineuropatia, zapalenie nerwów obwodowych, neuropatia obwodowa, parestezje i niedowłady. Bardzo rzadko Złośliwy zespół neuroleptyczny, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z miokloniami i eozynofilią obwodową, opaczne odczuwanie smaku. Nieznana** Zaburzenia pamięci. Istnieją dowody na to, że karbamazepina może prowadzić do nasilenia objawów stwardnienia rozsianego. Podobnie jak w przypadku innych leków stosowanych w leczeniu napadów padaczkowych, stosowanie karbamazepiny może prowadzić do występowania częstych napadów padaczkowych: w szczególności napady nieświadomości mogą być nasilone lub nowo występujące. Zaburzenia oka Częste Zaburzenia akomodacji (np. niewyraźne widzenie). Bardzo rzadko Zmętnienie soczewki, zapalenie spojówek. U dwóch pacjentów zgłoszono toksyczny wpływ na siatkówkę związany z długotrwałym leczeniem karbamazepiną, który ustąpił po przerwaniu leczenia. Zaburzenia ucha i błędnika Bardzo rzadko Zaburzenia słuchu, np. szumy uszne, przeczulica słuchowa, niedosłuch, zmiana odczuwania wysokości tonów. Zaburzenia serca Niezbyt częste Zaburzenia przewodzenia, blok przedsionkowo-komorowy w pojedynczych przypadkach z omdleniem. Niezbyt częste lub rzadkie Bradykardia, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, nasilenie objawów wcześniej istniejącej choroby wieńcowej. Zaburzenia naczyniowe Rzadkie Nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze. Bardzo rzadko Zapaść krążeniowa, zator (np. zator tętnicy płucnej), zakrzepowe zapalenie żył. Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Bardzo rzadko W literaturze opisano reakcje nadwrażliwości płucnej z gorączką, dusznością i zapaleniem płuc lub zapaleniem pęcherzyków płucnych, pojedyncze przypadki zwłóknienia płuc. Zaburzenia żołądka i jelit Bardzo częste Wymioty, nudności. Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częste Utrata apetytu, suchość w ustach. Niezbyt częste Biegunka, zaparcia. Rzadkie Ból brzucha. Bardzo rzadko Zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i gardła (zapalenie języka, zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł), zapalenie trzustki. Nieznana** Zapalenie jelita grubego. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: Rzadkie Różne postaci zapalenia wątroby (cholestatyczne, wątrobowokomórkowe lub mieszane), zespół zanikających dróg żółciowych, żółtaczka, zagrażające życiu ostre zapalenie wątroby, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia, niewydolność wątroby. Bardzo rzadko Choroba ziarniniakowa wątroby. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Bardzo częste Alergiczne reakcje skórne z gorączką lub bez niej, takie jak pokrzywka (również bardzo ciężka). Niezbyt częste: Złuszczające zapalenie skóry, erytrodermia. Rzadkie Toczeń rumieniowaty układowy, świąd. Bardzo rzadko Bardzo rzadko zgłaszano zespół Stevensa-Johnsona*, zespół Lyella (toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), nadwrażliwość na światło, rumień wysiękowy wielopostaciowy i guzowaty, zaburzenia pigmentacji, skóry, plamicę, trądzik, zwiększoną potliwość, łysienie, nadmierne owłosienie i zapalenie naczyń, ale związek przyczynowy jest niejasny. Nieznana** Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)**, rogowacenie liszajowate, spełzanie płytek paznokciowych. Coraz więcej dowodów wskazuje na związek między obecnością u pacjenta określonych markerów genetycznych a występowaniem skórnych działań niepożądanych, takich jak: SJS, TEN, DRESS, AGEP oraz wysypka grudkowo-plamista. U pacjentów pochodzenia japońskiego oraz europejskiego zgłaszano, że reakcje te mają związek ze stosowaniem karbamazepiny i obecnością allelu HLA-A*3101. Innym markerem, w przypadku którego wykazano silny związek z wystąpieniem SJS oraz TEN u osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han), tajskiego oraz z innych krajów azjatyckich, jest allel HLA-B*1502 (więcej informacji, patrz punkty 4.2 i 4.4). Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości Rzadkie Osłabienie mięśni. Bardzo rzadko: Zaburzenia metabolizmu kości (zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy i 25- hydroksy-cholekalcyferolu), które w pojedynczych przypadkach prowadziło do osteomalacji kości i (lub) osteoporozy, bóle stawów, bóle mięśni, skurcze mięśni. Nieznana** Złamania. Zgłaszano zmniejszoną gęstość mineralną kości, osteopenię, osteoporozę i złamania u pacjentów leczonych długotrwale karbamazepiną. Mechanizm, na drodze którego karbamazepina wpływa na metabolizm kostny, jest nieznany Zaburzenia nerek i dróg moczowych Niezbyt częste Zaburzenia czynności nerek (np. białkomocz, krwiomocz, skąpomocz, zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi/azotemia). Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Bardzo rzadko Kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, inne zaburzenia układu moczowego (np. częste oddawanie moczu, bolesne oddawanie moczu, częstomocz, zatrzymanie moczu). Układ rozrodczy Bardzo rzadko Zaburzenia seksualne, zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, zmniejszona płodność u mężczyzn i (lub) zaburzenia spermatogenezy (zmniejszona ilość nasienia i (lub) ruchliwość plemników). Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Bardzo częste Zmęczenie. Badania diagnostyczne Bardzo częste Zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy (z powodu indukcji enzymów wątrobowych), zazwyczaj bez znaczenia klinicznego. Częste Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi. Niezbyt częste Zwiększenie aktywności aminotransferaz. Bardzo rzadko Zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, zwiększenie stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości, zwiększenie stężenia trójglicerydów we krwi. Nieprawidłowe wyniki badań czynnościowych tarczycy: zmniejszenie stężenia L-tyroksyny (wolna tyroksyna, tyroksyna, trójjodotyronina) i zwiększenie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH) we krwi, zwykle bez objawów klinicznych, zwiększenie stężenia wolnego kortyzolu w surowicy, zwiększenie stężenia prolaktyny we krwi. Istnieją dowody wskazujące na zmniejszenie stężenia witaminy B12 i zwiększenie stężenia homocysteiny w surowicy. Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach Nieznana** Upadki (związane z ataksją, zawrotami głowy, sennością, niedociśnieniem, stanem splątania, sedacją wywołanymi leczeniem karbamazepiną) (patrz punkt 4.4 „Ostrzeżenia i środki ostrożności”). * W niektórych krajach azjatyckich działanie zgłaszane również jako rzadkie. Patrz także punkt 4.4 „Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”. ** Działania niepożądane pochodzące ze spontanicznych doniesień i piśmiennictwa (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Dodatkowe działania niepożądane leku z doniesień spontanicznych (częstość nieznana) W doświadczeniach po wprowadzeniu karbamazepiny do obrotu, działania niepożądane zidentyfikowano na podstawie spontanicznych doniesień i piśmiennictwa. Ponieważ zgłoszenia były dobrowolne i dotyczyły nieznanej wielkości populacji, nie można oszacować częstości na podstawie dostępnych danych. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem: Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181 C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.

Kiedy nie stosować leku Karbamazepina Tillomed • jeśli pacjent ma uczulenie na karbamazepinę, leki o podobnej strukturze (np. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, np. pewne leki przeciwdepresyjne) lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku (wymienionych w punkcie 6); • jeśli u pacjenta występowało w przeszłości uszkodzenie szpiku kostnego lub zaburzenie tworzenia się krwi w szpiku kostnym; • jeśli u pacjenta występują zaburzenia przewodzenia w sercu (blok przedsionkowo-komorowy); • jeśli u pacjenta występują pewne dziedziczne wady metaboliczne (porfiria ostra przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna); • jeśli pacjent przyjmował leki zwane inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI), stosowane w leczeniu depresji, w ciągu ostatnich 14 dni. Ostrzeżenia i środki ostrożności • Jeśli pacjent ma napady nieświadomości (zamglenie świadomości), nie należy stosować karbamazepiny, ponieważ lek ten może powodować tego typu napady padaczkowe lub nasilać istniejące wcześniej napady. • Podczas stosowania karbamazepiny zgłaszano ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), które mogą zagrażać życiu. Pojawiają się one na tułowiu początkowo jako czerwonawe, podobne do tarczy strzelniczej lub okrągłe plamy (często z pęcherzykami w środku). Wysypka może powodować rozległe pęcherze lub łuszczenie się skóry. Dodatkowe objawy, na które należy zwrócić uwagę, to otwarte, bolesne plamy (owrzodzenia) w jamie ustnej, gardle, nosie i narządach płciowych oraz zaczerwienienie i opuchlizna oczu (zapalenie spojówek). Tym potencjalnie zagrażającym życiu reakcjom skórnym często towarzyszą objawy grypopodobne (bóle głowy, gorączka i bóle ciała). Największe ryzyko wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych występuje w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. Jeśli u pacjenta rozwinął się zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka w związku ze stosowaniem karbamazepiny, nie wolno jej ponownie stosować. W razie wystąpienia wysypki skórnej lub któregokolwiek z innych wymienionych wyżej objawów skórnych, należy natychmiast zwrócić się o pomoc lekarską. Należy poinformować lekarza o przyjmowaniu karbamazepiny. Opisane ciężkie reakcje skórne mogą występować częściej u osób z niektórych krajów azjatyckich. Jeśli pacjent jest z pochodzenia Chińczykiem Han lub Tajem, lekarz może wykonać badanie krwi, aby określić, czy pacjent znajduje się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych. Lekarz poinformuje pacjenta, czy konieczne jest wykonanie badania krwi przed rozpoczęciem przyjmowania karbamazepiny. Przed przyjęciem leku Karbamazepina Tillomed należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty Jeśli pacjent ma którąkolwiek z poniższych chorób: - Choroby narządów krwiotwórczych (choroby hematologiczne); - Objawy nietypowej nadwrażliwości (wysypka skórna lub inne objawy uczulenia) na okskarbazepinę lub jakikolwiek inny lek. U 25% pacjentów uczulonych na karbamazepinę może występować również nadwrażliwość na okskarbazepinę; - Zaburzenie metabolizmu sodu; - Zaburzenia serca, wątroby i nerek, nawet jeśli występowały w przeszłości (patrz „Jakie są możliwe działania niepożądane?” i „Jak stosować lek Karbamazepina Tillomed?"); - Zwiększone ciśnienie w oku (jaskra) lub trudności lub ból podczas oddawania moczu; w takim przypadku należy uważnie kontrolować stan pacjenta; - Dystrofia miotoniczna (choroba zwyrodnieniowa mięśni, zaburzenia przewodzenia w sercu są częste u tych pacjentów). Jeśli wcześniej przerwano leczenie karbamazepiną. Jeśli lekarz stwierdził u pacjenta chorobę psychiczną, zwaną psychozą, której mogą towarzyszyć stany dezorientacji i nadmierne pobudzenie. Jeśli karbamazepina jest stosowana w czasie ciąży, istnieje ryzyko uszkodzenia nienarodzonego dziecka. Podczas leczenia karbamazepiną i przez dwa tygodnie po przyjęciu ostatniej dawki, kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję (patrz „Ciąża i karmienie piersią”). Jeśli pacjentka przyjmuje hormonalny lek antykoncepcyjny („pigułkę”), należy mieć na uwadze, że karbamazepina może powodować, że będzie on nieskuteczny. Należy stosować inną lub dodatkową, niehormonalną metodę antykoncepcji. W ten sposób można zmniejszyć ryzyko niechcianej ciąży. Należy natychmiast poinformować lekarza, jeśli wystąpią nieregularne krwawienia lub plamienia z pochwy. Należy poinformować lekarza, jeśli pacjentka jest w ciąży lub planuje zajść w ciążę. Lekarz omówi z pacjentką możliwe zagrożenia, związane ze stosowaniem karbamazepiny w czasie ciąży, ponieważ może ona spowodować uszkodzenia lub wady wrodzone u nienarodzonego dziecka (patrz punkt „Ciąża”). Niewielka liczba osób leczonych lekami przeciwpadaczkowymi, takimi, jak na przykład Karbamazepina Tillomed, miała myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie. Jeśli kiedykolwiek pojawią się takie myśli, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Jeśli którakolwiek z powyższych sytuacji dotyczy pacjenta, należy koniecznie porozmawiać o tym z lekarzem. W takim przypadku można przyjmować karbamazepinę tylko wtedy, gdy pacjent zastosuje odpowiednie środki ostrożności. Ze względu na możliwość wystąpienia zwiększonej wrażliwości skóry na światło (fotouczulenie), podczas leczenia karbamazepiną należy chronić się przed silnym światłem słonecznym. Jeśli którakolwiek z poniższych sytuacji dotyczy pacjenta, należy natychmiast poinformować lekarza: - Jeśli u pacjenta wystąpią objawy, takie jak gorączka, ból gardła, skórne reakcje alergiczne, takie jak wysypka z powiększeniem węzłów chłonnych i (lub) objawy grypopodobne, owrzodzenie jamy ustnej, skłonność do powstawania siniaków, punktowe lub rozległe krwawienia w obrębie skóry, należy natychmiast skonsultować się z lekarzem. - W przypadku zauważenia objawów reakcji alergicznej, której mogą towarzyszyć objawy takie jak gorączka, wysypka skórna, zapalenie naczyń, obrzęk węzłów chłonnych lub ból stawów, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się na izbę przyjęć najbliższego szpitala (patrz „Inne możliwe działania niepożądane”). - Jeśli pacjent stwierdzi, że napady padaczkowe występują częściej. - Jeśli u pacjenta wystąpią objawy zapalenia wątroby, takie jak zmęczenie, utrata apetytu, nudności, zażółcenie skóry i (lub) oczu, powiększenie wątroby. - Jeśli u pacjenta występują problemy z nerkami związane z niskim stężeniem sodu we krwi lub jeśli pacjent ma problemy z nerkami i jednocześnie przyjmuje leki zmniejszające stężenie sodu we krwi (leki moczopędne, takie jak hydrochlorotiazyd, furosemid). - Jeśli u pacjenta występują objawy, takie jak zawroty głowy, uczucie pustki w głowie, spadek ciśnienia krwi, splątanie spowodowane przyjmowaniem karbamazepiny, które mogą prowadzić do upadków. Lek Karbamazepina Tillomed a inne leki Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować, w tym o lekach otrzymywanych bez recepty, w tym lekach roślinnych. Leczenie inhibitorami MAO (leki stosowane w leczeniu depresji) należy przerwać co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Należy pamiętać, że poniższe informacje mogą dotyczyć również ostatnio stosowanych leków. Wpływ karbamazepiny na stężenie innych leków w osoczu Karbamazepina może zwiększać aktywność niektórych enzymów wątrobowych i tym samym zmniejszać stężenie innych leków w osoczu. Działanie niektórych innych leków przyjmowanych w tym samym czasie, które rozkładają się w taki sam sposób jak karbamazepina, może zatem ulec osłabieniu lub nawet może dojść do jego odwrócenia. Jeśli karbamazepina jest podawana w tym samym czasie, może zajść konieczność dostosowania dawki następujących substancji czynnych o różnych obszarach zastosowania, w zależności od potrzeb klinicznych: • Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: buprenorfina, fentanyl, metadon, paracetamol (długotrwałe stosowanie karbamazepiny i paracetamolu (acetaminofenu) może powodować hepatotoksyczność), fenazon, tramadol • Leki przeciwpasożytnicze: prazykwantel, albendazol • Leki przeciwzakrzepowe: warfaryna, fenprokumon, dikumarol, acenokumarol, rywaroksaban, dabigatran, apiksaban, edoksaban • Leki stosowane w leczeniu depresji: bupropion, cytalopram, mianseryna, nefazodon, sertralina, trazodon (ale wydaje się, że nasila działanie przeciwdepresyjne) • Inne leki stosowane w leczeniu depresji (tzw. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne): imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klomipramina • Leki zapobiegające nudnościom i wymiotom: aprepitant • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: klonazepam, etosuksymid, felbamat, eslikarbazepina, okskarbazepina, prymidon, lamotrygina, tiagabina, topiramat, kwas walproinowy, zonisamid, fenytoina (stężenie fenytoiny w osoczu może być podwyższone lub obniżone) • Leki stosowane w leczeniu (ogólnoustrojowych) zakażeń grzybiczych: kaspofungina, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli: np. itrakonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem zaleca się alternatywne leki przeciwdrgawkowe. • Leki na choroby wirusowe/HIV: np. indynawir, rytonawir, sakwinawir • Leki przeciwlękowe: alprazolam, midazolam, klobazam • Leki stosowane w leczeniu chorób układu oddechowego: teofilina • Leki stosowane w leczeniu chorób serca: digoksyna, symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna, iwabradyna • Leki hamujące mechanizmy obronne po przeszczepach narządów, immunosupresyjne: cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus • Antagoniści wapnia (leki stosowane w leczeniu zawrotów głowy, migreny, wysokiego ciśnienia krwi): felodypina, flunaryzyna • Leki zapobiegające ciąży: hormonalne leki antykoncepcyjne • Kortykosteroidy: np. prednizolon, deksametazon • Leki stosowane w leczeniu chorób psychicznych: haloperidol, bromperidol, klozapina, olanzapina, rysperydon, kwetiapina, zyprazonid, zotepina (przyspieszenie metabolizmu), arypiprazol, paliperydon • Hormony tarczycy: lewotyroksyna • Antybiotyki: ryfabutyna, tetracykliny np. doksycyklina • Leki stosowane w leczeniu raka: imatynib, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus • Inne: chinidyna (stosowana w leczeniu zaburzeń rytmu serca), estrogeny (hormony), metylofenidat (lek psychostymulujący oraz stosowany w leczeniu zaburzeń koncentracji uwagi), pochodne progesteronu (hormony), propranolol (beta-bloker, lek przeciwnadciśnieniowy) • Leki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: tadalafil Hormonalne leki antykoncepcyjne, np. pigułki, plastry, zastrzyki lub implanty. Karbamazepina może wpływać na działanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych i zmniejszać ich skuteczność w zapobieganiu ciąży. W trakcie przyjmowania karbamazepiny należy porozmawiać z lekarzem, który omówi z pacjentką najodpowiedniejszy rodzaj antykoncepcji. Karbamazepina może zmniejszać stężenie bupropionu w osoczu (lek pomagający rzucić palenie) i zwiększać stężenie produktu rozpadu hydroksybupropionu, zmniejszając w ten sposób skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo bupropionu. Zmniejszone stężenie karbamazepiny w osoczu spowodowane przez inne leki Stężenie karbamazepiny w osoczu może być zmniejszone przez: • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: felbamat, metosuksymid, okskarbazepina, fenobarbital, fensuksymid, fenytoina, fosfenytoina, prymidon, progabid i prawdopodobnie (tutaj dane są częściowo sprzeczne) klonazepam, kwas walproinowy, walpromid • Lek przeciwgruźliczy: ryfampicyna • Leki stosowane w leczeniu chorób układu oddechowego, leki przeciwastmatyczne: teofilina, aminofilina • Leki stosowane w chorobach skóry: izotretynoina • Leki stosowane w leczeniu raka: cisplatyna, doksorubicyna • Inne: Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum, produkt roślinny stosowany w leczeniu nastroju depresyjnego) Z drugiej strony, kwas walproinowy i prymidon mogą zwiększać stężenie w osoczu farmakologicznie czynnego produktu rozpadu karbamazepiny (10,11-epoksydu karbamazepiny). Jednoczesne podawanie felbamatu może zmniejszyć stężenie karbamazepiny w osoczu i zwiększyć stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny, przy jednoczesnym obniżeniu stężenia felbamatu. Ze względu na wzajemne oddziaływanie, zwłaszcza przy jednoczesnym podawaniu kilku leków przeciwpadaczkowych, wskazane jest kontrolowanie stężenia karbamazepiny w osoczu i w razie konieczności dostosowanie dawki karbamazepiny. Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu spowodowane przez inne leki Następujące substancje czynne mogą zwiększać stężenie karbamazepiny w osoczu: • Substancje przeciwbólowe, przeciwzapalne: dekstropropoksyfen/propoksyfen, ibuprofen • Leki hamujące gonadotropinę: danazol • Antybiotyki, leki stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, troleandomycyna, jozamycyna, klarytromycyna, cyprofloksacyna) • Leki stosowane w leczeniu depresji: fluoksetyna, fluwoksamina, nefazodon, paroksetyna, trazodon, wiloksazyna, prawdopodobnie także dezypramina • Leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych: styrypentol, wigabatryna • Leki stosowane w leczeniu (ogólnoustrojowych) zakażeń grzybiczych, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli, takie jak np. itrakonazol, ketokonazol, flukonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem zaleca się alternatywne leki przeciwdrgawkowe • Leki stosowane w leczeniu reakcji alergicznych: loratadyna, terfenadyna • Leki stosowane w leczeniu gruźlicy: izoniazyd • Leki przeciw chorobom wirusowym/HIV, np. rytonawir • Leki stosowane w leczeniu jaskry: acetazolamid • Antagoniści wapnia (substancje czynne stosowane w leczeniu chorób układu krążenia): diltiazem, werapamil • Leki stosowane w celu zwiotczenia mięśni (leki zwiotczające mięśnie): oksybutynina, dantrolen • Leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych: loksapina, olanzapina, kwetiapina • Leki przeciwzakrzepowe: tyklopidyna • Leki stosowane w leczeniu wrzodów żołądka i jelit: omeprazol, prawdopodobnie cymetydyna • Inne: sok grejpfrutowy, nikotynamid (witamina z grupy B, w dużych dawkach) Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4 „Możliwe działania niepożądane” (np. zawroty głowy, zmęczenie, chwiejny chód, podwójne widzenie). Jeśli wystąpią takie objawy, należy porozmawiać z lekarzem; następnie lekarz sprawdzi stężenie karbamazepiny w osoczu i w razie potrzeby zmieni dawkę. Inne interakcje Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i loksapiny, kwetiapiny (leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych), prymidonu, progabidu, kwasu walproinowego, walnoktamidu, walpromidu i brywaracetamu (leki przeciwpadaczkowe, inne leki stosowane w leczeniu napadów padaczkowych) może prowadzić do zwiększenia stężenia w osoczu aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny, a tym samym do takich samych działań niepożądanych, jak zbyt duża dawka karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetyracetamu może nasilać toksyczność karbamazepiny. Karbamazepina może nasilać uszkodzenie wątroby spowodowane przez izoniazyd (lek stosowany w leczeniu gruźlicy). Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i litu (lek stosowany w leczeniu zaburzeń psychicznych), metoklopramidu (lek stosowany w leczeniu zaburzeń żołądkowo-jelitowych) lub neuroleptyków (haloperydol, tiorydazyna: leki stosowane w leczeniu zaburzeń psychicznych) może sprzyjać występowaniu neurologicznych działań niepożądanych. Z drugiej strony, u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, karbamazepina może zmniejszać stężenie tych leków w osoczu, powodując tym samym pogorszenie obrazu klinicznego. W związku z tym, lekarz może również rozważyć konieczność zwiększenia dawki danego neuroleptyku. Należy zwrócić uwagę, że w szczególności jednoczesne stosowanie litu (lek stosowany w leczeniu i zapobieganiu niektórym zaburzeniom psychicznymi emocjonalnym) oraz karbamazepiny może nasilać szkodliwe dla układu nerwowego działanie obu substancji czynnych. Dlatego konieczne jest uważne monitorowanie stężenia obu leków we krwi. Poprzednie leczenie neuroleptykami powinno mieć miejsce ponad 8 tygodni wcześniej, a nie w tym samym czasie. Należy uważać na następujące objawy: niepewny chód (ataksja), drganie lub drżenie oczu (oczopląs poziomy), wzmożone odruchy mięśniowe, drganie mięśni (drżenie pęczkowe mięśni). Jednoczesne podawanie karbamazepiny i niektórych leków moczopędnych (hydrochlorotiazyd, furosemid) może prowadzić do zmniejszenia stężenia sodu w surowicy krwi. Karbamazepina może zmniejszać skuteczność niektórych leków stosowanych podczas znieczulenia w celu zwiotczenia mięśni (niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie, takie jak pankuronium). Może to prowadzić do szybszego zniesienia blokady nerwowo-mięśniowej. Pacjentów leczonych lekami zwiotczającymi mięśnie należy monitorować pod tym kątem i w razie konieczności zwiększyć ich dawkę. Jednoczesne podawanie karbamazepiny i bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych (rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban) może prowadzić do zmniejszenia stężenia bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych w osoczu. Dalsze informacje znajdują się w poniższej tabeli: Bezpośrednio działające doustne leki przeciwzakrzepowe (ang. Direct-Acting Oral Anticoagulants, DOAC) Zalecenia dotyczące jednoczesnego stosowania DOAC i karbamazepiny Apiksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowej operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego lub kolanowego, w profilaktyce udaru i zatorowości systemowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (ang. Non-Valvular Atrial Fibrillation, NVAF) oraz w profilaktyce nawracającej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ang. Pulmonary Embolism, PE). Podczas leczenia ZŻG i PE należy unikać jednoczesnego stosowania. Rywaroksaban Należy unikać jednoczesnego stosowania, chyba że pacjent poddawany jest ścisłej obserwacji w kierunku objawów przedmiotowych i podmiotowych zakrzepicy. Dabigatran Należy unikać jednoczesnego stosowania. Edoksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania. W piśmiennictwie istnieją doniesienia, że w przypadku wcześniejszego leczenia neuroleptykami, dodatkowe przyjmowanie karbamazepiny zwiększa ryzyko wystąpienia tzw. złośliwego zespołu neuroleptycznego (choroba, która może zagrażać życiu, charakteryzująca się podwyższoną temperaturą ciała i sztywnością mięśni) lub zespołu Stevensa-Johnsona (ciężka reakcja skórna). W przypadku jednoczesnego podawania izotretynoiny (substancja czynna stosowana w leczeniu trądziku) i karbamazepiny, należy kontrolować stężenie karbamazepiny w osoczu. Jednoczesne podawanie karbamazepiny z paracetamolem (lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy) może zmniejszać biodostępność, a tym samym skuteczność paracetamolu. Wydaje się, że karbamazepina zwiększa wydalanie (eliminację) hormonów tarczycy i zwiększa zapotrzebowanie na te hormony u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. W związku z tym, u pacjentów, którzy otrzymują terapię zastępczą, należy oznaczać parametry czynności tarczycy na początku i na końcu leczenia karbamazepiną. Jeśli to konieczne, należy dostosować dawkę leków zawierających hormony tarczycy. Jednoczesne podawanie leków przeciwdepresyjnych z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (leki przeciwdepresyjne, takie jak fluoksetyna) może prowadzić do toksycznego zespołu serotoninowego. Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w połączeniu z nefazodonem (lek przeciwdepresyjny), ponieważ karbamazepina może prowadzić do znacznego zmniejszenia stężenia nefazodonu w osoczu, aż do utraty jego skuteczności. Ponadto, w przypadku jednoczesnego przyjmowania nefazodonu i karbamazepiny, stężenie karbamazepiny w osoczu zwiększa się, a stężenie jej aktywnego metabolitu, 10-11-epoksydu karbamazepiny, zmniejsza się. Jednoczesne podawanie karbamazepiny i innych leków, które mogą powodować zaburzenia przewodzenia w sercu (zaburzenia rytmu serca), takich jak leki przeciwarytmiczne (leki stosowane w zaburzeniach rytmu serca), cyklicznych leków przeciwdepresyjnych (leki przeciwdepresyjne) lub erytromycyny (antybiotyk), zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodzenia w sercu. Stosowanie leku Karbamazepina Tillomed z jedzeniem, piciem i alkoholem • Picie alkoholu może wywierać u pacjenta silniejszy wpływ niż zazwyczaj. Należy omówić z lekarzem, czy pacjent powinien zaprzestać picia alkoholu. • Spożywanie grejpfrutów lub picie soku grejpfrutowego może zwiększyć prawdopodobieństwo wystąpienia u pacjenta działań niepożądanych. Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Ciąża Karbamazepina Tillomed może powodować poważne wady wrodzone. W przypadku przyjmowania karbamazepiny w okresie ciąży, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych u dziecka jest do 3 razy większe niż u kobiet nieprzyjmujących leków przeciwpadaczkowych. Główne zgłoszone wady wrodzone to wada cewy nerwowej (otwór w kręgosłupie), wada wrodzona twarzy, taka jak rozszczep górnej wargi i podniebienia, wada wrodzona głowy, wady serca, wada wrodzona prącia obejmująca ujście moczu (spodziectwo) i wady palców. W przypadku przyjmowania Karbamazepina Tillomed podczas ciąży, należy ściśle monitorować nienarodzone dziecko. U dzieci urodzonych przez matki stosujące lek Karbamazepina Tillomed podczas ciąży, zgłaszano problemy z rozwojem układu nerwowego (rozwojem mózgu). Niektóre badania wykazały, że karbamazepina wpływa negatywnie na rozwój układu nerwowego dzieci narażonych na działanie karbamazepiny w łonie matki, podczas gdy inne badania nie wykazały takiego działania. Nie można wykluczyć wpływu leku na rozwój układu nerwowego. Kobiety w wieku rozrodczym, które nie planują ciąży, podczas leczenia karbamazepiną powinny stosować skuteczne leki antykoncepcyjne. Lek Karbamazepina Tillomed może wpływać na działanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych, takich jak pigułki antykoncepcyjne i zmniejszać ich skuteczność w zapobieganiu ciąży. Może wystąpić krwawienie międzymiesiączkowe lub plamienie. Podczas przyjmowania leku Karbamazepina Tillomed należy porozmawiać z lekarzem, który omówi z pacjentką najodpowiedniejszy rodzaj antykoncepcji. W przypadku przerwania leczenia lekiem Karbamazepina Tillomed, należy kontynuować stosowanie skutecznej antykoncepcji przez 2 tygodnie po jego odstawieniu. Jeśli pacjentka jest w wieku rozrodczym i planuje ciążę, przed przerwaniem stosowania antykoncepcji i zajściem w ciążę powinna porozmawiać z lekarzem na temat zmiany leczenia na inne, aby uniknąć narażenia nienarodzonego dziecka na działanie karbamazepiny. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub przypuszcza, że może być w ciąży, powinna natychmiast powiedzieć o tym lekarzowi. Nie należy przerywać przyjmowania leku przed omówieniem tego kroku z lekarzem. Odstawienie leku bez konsultacji z lekarzem może spowodować wystąpienie napadu drgawkowego, który może być niebezpieczny dla pacjentki i jej nienarodzonego dziecka. Lekarz może zdecydować o zmianie leczenia. Jeśli pacjentka przyjmuje lek Karbamazepina Tillomed w czasie ciąży, jej dziecko jest również narażone na problemy z krwawieniem zaraz po urodzeniu. Lekarz może podać pacjentce i jej dziecku lek, który temu zapobiegnie. Karmienie piersią Karbamazepina przenika do mleka kobiecego. Należy wziąć pod uwagę korzyści wynikające z karmienia piersią w stosunku do niewielkiego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u karmionego piersią dziecka. Dzieci karmione piersią, których matki są leczone karbamazepiną, należy uważnie obserwować pod kątem występowania działań niepożądanych, takich jak słaby przyrost masy ciała, nadmierna senność lub skórna reakcja uczuleniowa. Płodność Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzeń czynności seksualnych, takich jak impotencja czy zmniejszone libido. Bardzo rzadko zgłaszano zmniejszenie płodności u mężczyzn i (lub) nieprawidłowe wytwarzanie nasienia. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Karbamazepina Tillomed może wywoływać zawroty głowy lub senność, niewyraźne widzenie, podwójne widzenie lub brak koordynacji mięśniowej, zwłaszcza na początku leczenia lub po zmianie dawki. Jeśli u pacjenta wystąpią takie działania niepożądane lub zaburzenia wzroku, nie powinien on prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn. Lek Karbamazepina Tillomed zawiera laktozę Jeżeli stwierdzono wcześniej u pacjenta nietolerancję niektórych cukrów, pacjent powinien skontaktować się z lekarzem przed przyjęciem leku.

Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Częstość występowania działań niepożądanych opiera się na następujących kategoriach: Bardzo często: mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób Często: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 10 Niezbyt często: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 100 Rzadko: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 1000 Bardzo rzadko: mogą wystąpić u nie więcej niż 1 osoby na 10 000 Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych Następujące działania niepożądane mogą mieć poważne konsekwencje: Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, jeśli u pacjenta wystąpią którekolwiek z poniższych działań niepożądanych. Mogą to być wczesne objawy poważnego uszkodzenia krwi, wątroby, nerek lub innych narządów, które mogą wymagać pilnej pomocy medycznej. • Jeśli u pacjenta wystąpią objawy grypopodobne, gorączka, ból gardła, wysypka skórna, owrzodzenie jamy ustnej, obrzęk węzłów chłonnych lub zwiększona podatność na infekcje (objawy pewnych zmian w morfologii krwi, w szczególności mniejszej liczby białych krwinek) • Jeśli u pacjenta wystąpi zmęczenie, ból głowy, duszność podczas wysiłku fizycznego, zawroty głowy, bladość, częste zakażenia prowadzące do gorączki, dreszcze, ból gardła, owrzodzenia jamy ustnej, łatwiejsze niż zwykle powstawanie siniaków, krwawienia z nosa (objawy pewnych zmian w morfologii krwi, w szczególności pancytopenia) • Jeśli u pacjenta wystąpi czerwona, plamista wysypka, głównie na twarzy oraz jednoczesne wyczerpanie, gorączka, nudności, utrata apetytu (objawy tocznia rumieniowatego układowego) • W przypadku żółtego zabarwienia skóry lub białkówki oczu (objawy zapalenia wątroby) • W przypadku ciemnego zabarwienia moczu (objawy porfirii lub zapalenia wątroby) • W przypadku mniejszego wydalania moczu z powodu niewydolności nerek i obecność krwi w moczu • W przypadku silnego bólu w nadbrzuszu, wymiotów, utraty apetytu (objawy zapalenia trzustki) • W przypadku wysypki skórnej, zaczerwienienia skóry, pęcherzy na wargach, oczach lub w jamie ustnej, łuszczenia się skóry i jednoczesnej gorączki, dreszczy, bólu głowy, kaszlu, bólu całego ciała (objawy ciężkich reakcji skórnych) • W przypadku obrzęku twarzy, oczu lub języka, trudności w przełykaniu, świszczącego oddechu, pokrzywki lub swędzenia całego ciała, wysypki skórnej, gorączki, skurczów brzucha, dyskomfortu lub ucisku w klatce piersiowej, trudności w oddychaniu, utraty przytomności (objawy obrzęku naczynioruchowego lub ciężkich reakcji alergicznych) • Jeśli pacjent odczuwa senność, splątanie, drżenie mięśni lub nasilają się drgawki (objawy, które mogą być związane z małym stężeniem sodu we krwi) • W przypadku gorączki, nudności, wymiotów, bólu głowy, sztywności karku i skrajnej wrażliwości na światło (objawy zapalenia opon mózgowych) • W przypadku sztywności mięśni, wysokiej gorączki, zmian świadomości, wysokiego ciśnienia krwi, nadmiernego wydzielania śliny (objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego) • W przypadku nieregularnego bicia serca i bólu w klatce piersiowej • W przypadku zaburzeń świadomości i omdlenia • W przypadku biegunki, bólu brzucha i gorączki (objawy zapalenia jelit). Częstość występowania tego działania niepożądanego nie jest znana* • W przypadku upadków spowodowanych zawrotami głowy, sennością, spadkiem ciśnienia krwi, dezorientacją. Inne możliwe działania niepożądane: Obserwowane działania niepożądane występują rzadziej w przypadku stosowania samej karbamazepiny (monoterapia) niż w przypadku jednoczesnego stosowania innych leków przeciwpadaczkowych (leczenie skojarzone). Niektóre działania niepożądane są zależne od dawki, zwłaszcza na początku leczenia, jeśli dawka początkowa jest zbyt duża lub u pacjentów w podeszłym wieku, takie jak zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy, zaburzenia chodu, senność, sedacja, zmęczenie, podwójne widzenie, zaburzenia akomodacji, takie jak niewyraźne widzenie), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) i skórne reakcje alergiczne. Działania niepożądane zależne od dawki zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni lub po tymczasowym zmniejszeniu dawki. Dlatego, jeśli to możliwe, karbamazepinę należy dawkować stopniowo. Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego mogą być oznaką względnego przedawkowania lub dużych wahań stężenia w osoczu; dlatego w takich przypadkach wskazane jest określenie stężenia karbamazepiny w osoczu. Zakażenia i choroby pasożytnicze Częstość reaktywacji zakażenia wirusem opryszczki nie jest znana (może być to poważny stan, jeśli układ odpornościowy jest osłabiony).* Zaburzenia krwi i układu chłonnego Bardzo często występują zmiany w morfologii krwi, takie jak zmniejszona liczba białych krwinek (leukopenia). Według piśmiennictwa, najczęściej występuje łagodna leukopenia, która u około 10% ma charakter przejściowy, a u 2% przewlekły. Łagodna leukopenia występuje głównie w ciągu pierwszych czterech miesięcy leczenia. Często występuje większa liczba pewnego rodzaju białych krwinek (eozynofilia) lub mniejsza liczba płytek krwi (małopłytkowość). Rzadko występuje większa liczba innych krwinek białych (leukocytoza) lub obrzęk węzłów chłonnych, a także niedobór kwasu foliowego. Bardzo rzadko występuje, niekiedy zagrażające życiu, uszkodzenie komórek krwi, takie jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja krwinek czerwonych, a także inne postacie niedokrwistości (megaloblastyczna, prawdopodobnie hemolityczna), retikulocytoza i różne postacie porfirii (ostra porfiria przerywana, porfiria pstrokata, porfiria skórna późna). Bardzo rzadko zgłaszano powiększenie śledziony. Reakcje nadwrażliwości Sporadycznie występują opóźnione reakcje nadwrażliwości, obejmujące wiele narządów z gorączką, wysypką skórną, zapaleniem naczyń, obrzękiem węzłów chłonnych, chłoniakiem rzekomym, bólem stawów, zmienioną liczbą krwinek białych (leukopenia, eozynofilia), powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami testów czynnościowych wątroby i choroba z uszkodzeniem i zanikiem wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. Zjawiska te mogą występować w różnych kombinacjach i innych narządach, takich jak płuca, nerki, wpływać na trzustkę lub mięsień sercowy i jelito grube. Bardzo rzadko: ostra ogólna reakcja alergiczna i aseptyczne (nie wywołane przez bakterie i wirusy) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z drżeniem mięśni (mioklonie) i zwiększeniem liczby niektórych białych krwinek (eozynofilia), reakcje anafilaktyczne (wstrząs) i obrzęk skóry i błon śluzowych (obrzęk naczynioruchowy). Częstość występowania wysypki skórnej ze zmianami morfologii krwi i objawami ogólnoustrojowymi (wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi) nie jest znana.* Metabolizm (równowaga wodno-elektrolitowa), status hormonalny Często występuje zatrzymanie wody w tkankach (obrzęk), zmniejszone wydalanie płynów, zwiększenie masy ciała, hiponatremia (zmniejszone stężenie sodu w surowicy krwi) i zmniejszona osmolarność osocza, co rzadko może prowadzić do zatrucia wodnego z ospałością, wymiotami, bólem głowy, stanami splątania i innymi zaburzeniami neurologicznymi. Bardzo rzadko zgłaszano zwiększenie stężenia prolaktyny z objawami klinicznymi lub bez nich, takimi jak obrzęk męskich piersi (ginekomastia) lub wydzielanie mleka (mlekotok). Parametry czynności tarczycy T3, T4, TSH i FT4 mogą ulec zmianie, szczególnie podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami przeciwdrgawkowymi. Zwykle nie występują objawy kliniczne. Karbamazepina może obniżać stężenie wapnia w surowicy poprzez przyspieszanie rozkładu 25-OH-cholekalcyferolu. Bardzo rzadko może to prowadzić do osteomalacji (zmiękczenie kości). Podwyższony poziom cholesterolu, w tym cholesterolu HDL i triglicerydów, może wystąpić bardzo rzadko, podobnie jak zwiększenie stężenia wolnego kortyzolu w surowicy. Karbamazepina może obniżać stężenie kwasu foliowego w surowicy, istnieją również dowody na zmniejszenie stężenia witaminy B12 i zwiększenie stężenia homocysteiny w surowicy podczas stosowania karbamazepiny. Częstość występowania wysokiego stężenia amoniaku we krwi nie jest znana (hiperamonemia). Objawy hiperamonemii mogą obejmować drażliwość, dezorientację, wymioty, utratę apetytu i senność. Zaburzenia psychiczne U pacjentów w podeszłym wieku bardzo często może wystąpić ospałość, zawroty głowy, zmęczenie, senność, zaburzenia chodu i ruchu, czasami ból głowy, dezorientacja i niepokój (pobudzenie). Rzadko obserwowano złudzenia zmysłowe (omamy wzrokowe i akustyczne), zmiany nastroju, takie jak depresja, nastroje depresyjne lub maniakalne (związane z podwyższonym nastrojem, agresją), utrata apetytu, niepokój, agresywne zachowanie, splątanie i niepokój (pobudzenie). Bardzo rzadko występowały zaburzenia fobiczne (zaburzenia lękowe), trudności w myśleniu i brak motywacji. Utajone psychozy (podprogowe choroby psychiczne) mogą zostać aktywowane podczas leczenia karbamazepiną. Układ nerwowy Bardzo często może wystąpić ospałość, zawroty głowy, zmęczenie, senność, zaburzenia chodu i ruchu oraz wyczerpanie. Często występują bóle głowy, podwójne widzenie i zaburzenia akomodacji (np. niewyraźne widzenie), sporadycznie zaburzenia ruchu gałek ocznych z towarzyszącym drżeniem gałek ocznych (oczopląs), ruchy mimowolne (np. drżenie, trzepotanie, tiki, dystonia). Ponadto zaburzenia ruchowe, np. mimowolne ruchy w okolicy ust i twarzy, takie jak grymasy (dyskineza ustno-twarzowa), ruchy wykrzywienia twarzy (choreoatetoza) i zaburzenia mowy (dyzartria, niewyraźna mowa), dyskomfort, osłabienie mięśni, choroby nerwów (polineuropatia), zapalenie nerwów (zapalenie nerwów obwodowych, neuropatia obwodowa) i objawy porażenia (niedowład). Bardzo rzadko zgłaszano zaburzenia smaku lub złośliwy zespół neuroleptyczny. Częstość utraty pamięci nie jest znana.* Istnieją dowody na to, że karbamazepina może nasilać objawy stwardnienia rozsianego. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpadaczkowych, karbamazepina może nasilać napady padaczkowe; w szczególności napady nieświadomości (specjalne rodzaje napadów pochodzących z obu półkul mózgowych) mogą występować częściej lub nawracać. Oczy Bardzo rzadko występuje zapalenie spojówek, zmętnienie soczewek i zwiększone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Retinotoksyczność (uszkodzenie siatkówki) zgłoszono u dwóch pacjentów związane z długotrwałą terapią karbamazepiną, która ustąpiła po odstawieniu karbamazepiny. Uszy i układ przedsionkowy Zaburzenia słuchu, takie jak dzwonienie w uszach (szum w uszach), nadmierna lub zmniejszona wrażliwość słuchowa (przeczulica lub niedosłuch) oraz zmiany w percepcji wysokości dźwięku występują bardzo rzadko. Serce i układ krążenia Sporadycznie występują zaburzenia przewodzenia w sercu (blok przedsionkowo-komorowy), w pojedynczych przypadkach z utratą przytomności, a także podwyższonym lub niskim ciśnieniem krwi. Sporadycznie lub rzadko może wystąpić spowolnienie bicia serca (bradykardia) i zaburzenia rytmu serca, zapaść krążeniowa, niewydolność serca i pogorszenie wcześniej istniejącej choroby wieńcowej. Obserwowano również zapalenie żył (zakrzepowe zapalenie żył) i zakrzepy krwi (choroba zakrzepowo-zatorowa). Układ oddechowy W literaturze naukowej bardzo rzadko opisywano reakcje nadwrażliwości płuc z gorączką, dusznością, zapaleniem płuc (zapalenie płuc, zapalenie pęcherzyków płucnych) oraz pojedyncze przypadki zwłóknienia płuc. Przewód pokarmowy Bardzo często występują nudności i wymioty, często utrata apetytu, suchość w jamie ustnej, czasami biegunka lub zaparcia. Rzadko zgłaszano ból brzucha, bardzo rzadko zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i gardła (zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł, zapalenie języka) lub zapalenie trzustki. Wątroba i żółć Zmiany (zwiększenie) wartości wyników badań czynnościowych wątroby są bardzo częste w przypadku gamma-glutamylotransferazy, często w przypadku fosfatazy alkalicznej, sporadycznie w przypadku aminotransferaz, rzadko żółtaczka lub zapalenie wątroby (zapalenie wątroby w różnych postaciach: cholestatyczna, wątrobowokomórkowa, ziarniniakowa, mieszana) oraz choroby wątroby ze zniszczeniem i zanikiem wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych. Rzadko może wystąpić zagrażające życiu ostre zapalenie wątroby lub niewydolność wątroby, zwłaszcza w pierwszych miesiącach leczenia. Skóra, błony śluzowe, układ naczyniowy Bardzo często zgłaszane są skórne reakcje alergiczne, w tym ciężkie reakcje, przebiegające z gorączką i pokrzywką lub bez nich, czasami objawiające się zapaleniem skóry, w którym skóra lub błony śluzowe złuszczają się (złuszczające zapalenie skóry), zapalne zaczerwienienie i łuszczenie się skóry całego ciała (erytrodermia), rzadko ciężkie i potencjalnie zagrażające życiu reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka) (patrz punkt 2), swędzenie (świąd) lub toczeń rumieniowaty rozsiany (choroba autoimmunologiczna z zapaleniem naczyń). Bardzo rzadko występuje nadwrażliwość na światło (uczulenie na światło), zaczerwienienie skóry ze zmianami krążkowymi lub guzowatymi i krwawieniem (rumień wysiękowy wielopostaciowy i guzowaty), drobne plamiste krwawienia skórne (plamica), wypadanie włosów, zwiększona potliwość, zmiany pigmentacji skóry, trądzik, nadmierne owłosienie (wzrost włosów typu męskiego u kobiet), zapalenie naczyń krwionośnych (zapalenie naczyń). Częstość występowania ostrej uogólnionej wysypki skórnej (ostra uogólniona osutka krostkowa), pojawiania się od purpurowych do czerwono-purpurowych plamistych zmian skórnych, które mogą swędzieć, oraz częstość wypadania paznokci nie jest znana.* Układ mięśniowo-szkieletowy: Rzadko zgłaszano osłabienie mięśni, bardzo rzadko ból stawów, ból mięśni oraz kurcze mięśni. Objawy te ustąpiły po zaprzestaniu leczenia karbamazepiną. Zgłaszano przypadki zmniejszonej gęstości kości (od osteoporozy po złamania włącznie). Jeśli przez dłuższy czas pacjent przyjmuje leki przeciwpadaczkowe, zdiagnozowano u niego osteoporozę lub jednocześnie przyjmuje kortyzon lub inne hormony steroidowe, należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Drogi moczowe, narządy płciowe Sporadycznie występują zaburzenia czynności nerek, np. wydalanie białka z moczem (albuminuria), krew w moczu (krwiomocz), zmniejszone wytwarzanie moczu (skąpomocz) lub zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi (azotemia), bardzo rzadko śródmiąższowe zapalenie nerek (zapalenie tkanki nerki) lub niewydolność nerek lub inne problemy z układem moczowym (częste oddawanie moczu, ból podczas oddawania moczu, częste parcie na mocz bez zwiększonego oddawania moczu (częstomocz), zatrzymanie moczu). Ponadto bardzo rzadko zaburzenia seksualne, np. impotencja, zmniejszone libido, zmniejszona płodność u mężczyzn i (lub) zmienione wytwarzanie plemników (zmniejszona liczba i (lub) ruchliwość plemników). Badania laboratoryjne Bardzo rzadko stwierdzano zmniejszenie stężenia gamma-globulin we krwi (hipogammaglobulinemia). * Spontaniczne doniesienia i przypadki działań niepożądanych opisywane w piśmiennictwie (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). W doświadczeniach po wprowadzeniu karbamazepiny do obrotu, działania niepożądane zidentyfikowano na podstawie spontanicznych doniesień i piśmiennictwa. Ponieważ zgłoszenia były dobrowolne i dotyczyły nieznanej wielkości populacji, nie można oszacować częstości na podstawie dostępnych danych. Jeśli pacjent zauważy jedno lub większą liczbę z wymienionych powyżej działań niepożądanych, należy natychmiast powiedzieć o tym lekarzowi, aby mógł zdecydować o stopniu nasilenia i wszelkich niezbędnych środkach. Zgłaszanie działań niepożądanych Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego w Polsce

- Nadwrażliwość na karbamazepinę lub leki o podobnej strukturze (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1; - Blok przedsionkowo-komorowy; - Uszkodzenie szpiku kostnego, zahamowanie czynności szpiku kostnego szpiku kostnego w wywiadzie; - Porfiria wątrobowa, w tym również w wywiadzie (np. porfiria ostra przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna); - Jednoczesne leczenie inhibitorem monoaminooksydazy.

Karbamazepinę można stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza oraz po przeprowadzeniu dokładnej oceny stosunku korzyści do ryzyka, jak również z zastosowaniem odpowiedniego ścisłego monitorowania w następujących przypadkach: - Przebyte lub istniejące choroby hematologiczne, reakcje hematologiczne na inne leki w wywiadzie; - Zaburzenia metabolizmu sodu; - Zaburzenia czynności serca, wątroby lub nerek, w tym w wywiadzie (patrz punkty 4.2 i 4.8); - Pacjenci, którzy wcześniej przerwali leczenie karbamazepiną; - Pacjenci z dystrofią miotoniczną, ponieważ w tej grupie pacjentów często występują zaburzenia przewodzenia w sercu. Zdarzenia hematologiczne Stosowanie karbamazepiny wiązało się z występowaniem agranulocytozy i niedokrwistości aplastycznej; jednak, ze względu na bardzo małą częstość występowania tych stanów, trudno jest oszacować ryzyko. W populacji osób nieleczonych prawdopodobieństwo wystąpienia agranulocytozy wynosi 4,7 przypadków na milion rocznie, a w przypadku niedokrwistości aplastycznej 2,0 przypadki na milion rocznie. Tymczasowe lub trwałe zmniejszenie liczby płytek krwi lub liczby białych krwinek podczas stosowania karbamazepiny występuje niezbyt często lub często. W większości przypadków stany te mają charakter przejściowy i nie stanowią czynnika prognostycznego wystąpienia agranulocytozy lub niedokrwistości aplastycznej. Należy jednak skontrolować morfologię krwi (w tym liczbę płytek krwi i retikulocytów oraz stężenie żelaza w surowicy) przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną, a następnie w pierwszym miesiącu leczenia w odstępach tygodniowych, a w późniejszym czasie w odstępach miesięcznych. Po 6 miesiącach leczenia w niektórych przypadkach wystarczające jest wykonywanie kontroli od 2 do 4 razy w roku. Należy ostrzec pacjentów o wczesnych objawach wskazujących na możliwość występowania zaburzeń hematologicznych, a także o objawach reakcji skórnych i odczynów wątrobowych. Jeśli podczas leczenia karbamazepiną wystąpią takie reakcje, jak gorączka, ból gardła, alergiczne reakcje skórne, na przykład, wysypka z obrzękiem węzłów chłonnych i (lub) objawy grypopodobne, owrzodzenie jamy ustnej, łatwe pojawianie się siniaków, wybroczyny lub plamica, pacjent powinien natychmiast porozumieć się z lekarzem oraz wykonać badanie morfologii krwi. Konieczne może być przerwanie leczenia karbamazepiną, jeśli wystąpią pewne nieprawidłowości w morfologii krwi (zwłaszcza leukopenia i małopłytkowość); dzieje się tak zawsze wtedy, gdy jednocześnie występują objawy, takie jak objawy alergiczne, gorączka, ból gardła lub krwawienie skórne. Poniższe listy zawierają pewne wskazówki: kontrole krótkoterminowe (co 1 tydzień) wymagane w przypadku: - gorączki, zakażenia; - wysypki skórnej; - ogólnego uczucia osłabienia; - bólu gardła, owrzodzenia jamy ustnej; - szybkiego powstawania siniaków; - zwiększenia aktywności aminotransferaz; - zmniejszenia liczby leukocytów poniżej 3000/mm3 lub granulocytów poniżej 1500/mm3; - zmniejszenia liczby płytek krwi poniżej 125 000/mm3; - zmniejszenia liczby retikulocytów poniżej 0,3% = 20 000/mm3; - zwiększenia stężenia żelaza w surowicy o ponad 150 mikrogramów%. Przerwanie leczenia karbamazepiną jest wymagane w przypadku: - krwawienia wybroczynowego lub plamiczego; - zmniejszenia liczby erytrocytów poniżej 4 milionów/mm3; - zmniejszenia stężenia hematokrytu poniżej 32%; - zmniejszenia stężenia hemoglobiny poniżej 11 g%; - zmniejszenia liczby leukocytów poniżej 2000/mm3 lub granulocytów poniżej 1000/mm3 lub płytek krwi poniżej 80 000/mm3; - objawowych zaburzeń krwi. Ciężkie reakcje skórne W związku ze stosowaniem karbamazepiny zgłaszano przypadki zagrażających życiu reakcji skórnych (zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka). Pacjentów należy poinformować o objawach przedmiotowych i podmiotowych tych ciężkich działań niepożądanych oraz ściśle monitorować pod kątem wystąpienia reakcji skórnych. Ryzyko wystąpienia zespołu Stevensa-Johnsona (ang. Stevens-Johnson Syndrome, SJS) lub toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (ang. Toxic Epidermal Necrolysis, TEN) jest największe w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia. W razie wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych SJS lub TEN (np. postępująca wysypka, często z pęcherzami lub towarzyszącymi zmianami na błonach śluzowych), leczenie karbamazepiną należy przerwać. Przebieg SJS i TEN w dużej mierze jest determinowany wczesnym rozpoznaniem i natychmiastowym odstawieniem wszystkich podejrzewanych produktów leczniczych, co oznacza, że wczesne odstawienie poprawia rokowanie. W przypadku wystąpienia SJS lub TEN związanych ze stosowaniem karbamazepiny, pacjent nie może być ponownie leczony karbamazepiną. Szacuje się, że ciężkie i niekiedy prowadzące do zgonu reakcje skórne, w tym toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN) i zespół Stevensa-Johnsona (SJS) występują u 1 do 6 na 10 000 nowych pacjentów w krajach zamieszkanych głównie przez ludność rasy kaukaskiej. Jednak, w niektórych krajach azjatyckich ryzyko to szacuje się na około 10 razy większe. Istnieje coraz więcej dowodów na rolę różnych alleli HLA w predysponowaniu pacjentów do występowania działań niepożądanych o podłożu immunologicznym (patrz punkt 4.2). Allel HLA-A*3101 - osoby pochodzenia europejskiego i Japończyków Istnieją dane wskazujące, że obecność allelu HLA-A*3101 jest związana ze zwiększonym ryzykiem występowania skórnych działań niepożądanych, wywołanych stosowaniem karbamazepiny, u osób pochodzenia europejskiego i Japończyków, np. zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), wysypka polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (zespół DRESS) lub mniej ciężka ostra uogólniona osutka krostkowa (ang. Acute Generalised Exanthematous Pustulosis, AGEP) oraz polekowa wysypka plamisto-grudkowa (patrz punkt 4.8). Częstość występowania allelu HLA-A*3101 różni się znacznie między poszczególnymi populacjami. Częstość występowania allelu HLA-A*3101 w populacji europejskiej wynosi od 2% do 5%, a u Japończyków około 10%. Obecność allelu HLA-A*3101 może zwiększać ryzyko wystąpienia wywołanych przez karbamazepinę reakcji skórnych wywołanych karbamazepiną (w większości przypadków o łagodnym nasileniu) z 5,0% w populacji ogólnej do 26,0% u pacjentów rasy kaukaskiej, podczas gdy brak tego allelu może zmniejszyć ryzyko z 5,0% do 3,8%. Nie ma wystarczających danych, które mogłyby stanowić podstawę zalecenia badania na obecność allelu HLA-A*3101 przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Jeśli wiadomo, że pacjenci pochodzenia europejskiego lub Japończycy są nosicielami allelu HLA-A*3101, można rozważyć zastosowanie karbamazepiny, jeśli oczekiwane korzyści z leczenia przewyższają ryzyko. Allel HLA-B*1502 u Chińczyków Han, Tajlandczyków i innych populacji azjatyckich Grupy populacji Wykazano, że u osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han i tajskiego obecność allelu HLA B*1502 jest silnie związana z ryzykiem wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, czyli zespołu Stevensa-Johnsona. Częstość występowania nosicielstwa allelu HLA-B*1502 wśród osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han i tajskiego wynosi około 10%. Pacjenci ci, przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną, powinni zostać przebadani, jeżeli to możliwe, pod kątem nosicielstwa tego allelu (patrz punkt 4.2). Jeśli wynik testu będzie dodatni, nie należy rozpoczynać leczenia karbamazepiną, chyba że nie ma innych możliwości terapii. U pacjentów z ujemnym wynikiem testu na obecność allelu HLA-B*1502, ryzyko wystąpienia SJS jest małe, jednak w bardzo rzadkich przypadkach reakcja ta może wystąpić. Niektóre dane sugerują zwiększone ryzyko występowania ciężkich przypadków toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN) i (lub) zespołu Stevensa-Johnsona (SJS) związanych ze stosowaniem karbamazepiny u pacjentów z innych populacji azjatyckich. Ze względu na powszechne występowanie u nich tego allelu w innych populacjach azjatyckich (np. powyżej 15% na Filipinach i w Malezji), można rozważyć przeprowadzenie testów genetycznych na obecność allelu HLA-B*1502 u pacjentów z zagrożonych populacji. Częstość występowania allelu HLA-B*1502 jest nieistotna u osób pochodzenia europejskiego, afrykańskiego i latynoamerykańskiego oraz Japończyków i Koreańczyków (<1%). Identyfikacja osób z allelem HLA-B*1502, a zatem niekwalifikujących się do leczenia karbamazepiną, spowodowała zmniejszenie częstości występowania SJS i (lub) TEN wywołanych przez karbamazepinę. Ograniczenie badań genetycznych Badania genetyczne w żadnym przypadku nie zastępują starannej opieki medycznej. U wielu leczonych karbamazepiną pacjentów pochodzenia azjatyckiego, u których stwierdzono obecność HLA-B*1502, nie dochodzi do rozwoju SJS i (lub) TEN, a u pacjentów z ujemnym wynikiem badania w kierunku obecności allelu HLA- B*1502 nadal może dojść do rozwoju tych zdarzeń niepożądanych. Podobnie, u wielu pacjentów z dodatnim wynikiem badania w kierunku allelu HLA-A*3101 nie dochodzi do rozwoju SJS, TEN, DRESS, AGEP ani wysypki plamisto-grudkowej pomimo leczenia karbamazepiną, a u pacjentów z dowolnej grupy etnicznej, którzy uzyskali ujemny wynik badania na obecność allelu HLA-A*3101 może dojść do wystąpienia tych ciężkich reakcji skórnych. Nie poddano ocenie roli ewentualnych innych czynników w rozwoju i chorobowości tych ciężkich reakcji skórnych, takich jak dawkowanie leków przeciwpadaczkowych (LPP), przestrzeganie zaleceń lekarskich, jednoczesne stosowanie innych produktów leczniczych oraz poziom monitorowania dermatologicznego. Inne reakcje skórne Mogą również wystąpić łagodne reakcje skórne, np. pojedyncze wykwity plamkowe lub plamisto-grudkowe, które są w większości przypadków przemijające i nie stanowią zagrożenia. Zwykle ustępują one w ciągu kilku dni lub tygodni, podczas kontynuowania leczenia lub po zmniejszeniu dawki. Jednak, z uwagi na możliwe trudności w rozróżnieniu wczesnych objawów ciężkich reakcji skórnych od łagodnych reakcji przejściowych, pacjenta należy uważnie obserwować oraz rozważyć natychmiastowe przerwanie leczenia, jeśli w trakcie dalszego stosowania reakcje skórne nasilą się. Zaobserwowano, że obecność allelu HLA-A*A3101 jest związana z występowaniem łagodniejszych działań niepożądanych dotyczących skóry, wywołanych karbamazepiną oraz może stanowić czynnik rokowniczy ryzyka wystąpienia działań niepożądanych karbamazepiny, takich jak zespół nadwrażliwości na leki przeciwdrgawkowe lub łagodna wysypka (plamisto-grudkowa). Obecność allelu HLA-B*1502 nie stanowi czynnika rokowniczego wystąpienia wymienionych powyżej reakcji skórnych. Reakcje nadwrażliwości Karbamazepina może wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym wysypkę polekową z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (ang. Drug Rash with Eosinophilia and Systemic Symptoms, DRESS), opóźnioną reakcję nadwrażliwości wielonarządowej, przebiegającą z gorączką, wysypką, zapaleniem naczyń krwionośnych, powiększeniem węzłów chłonnych, bólem stawów, leukopenią, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami testów czynnościowych wątroby i zespołem zanikających dróg żółciowych (zniszczenie i zanikanie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych), które mogą występować w różnych połączeniach. Może również dojść do zajęcia innych narządów (np. płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego, okrężnicy) (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Zaobserwowano, że allel HLA-A*3101 jest związany z występowaniem zespołu nadwrażliwości, w tym wysypki plamisto-grudkowej. Pacjentów, u których wystąpiły reakcje nadwrażliwości na karbamazepinę, należy poinformować, że u około 25-30% z nich mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości na okskarbazepinę. Może wystąpić reakcja krzyżowa pomiędzy karbamazepiną a aromatycznymi lekami przeciwpadaczkowymi (np. fenytoiną, prymidonem i fenobarbitalem). Jeśli wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać stosowanie karbamazepiny. Napady drgawkowe Ponieważ karbamazepina może powodować lub nasilać istniejące wcześniej napady nieświadomości, nie należy jej stosować u pacjentów z napadami nieświadomości lub mieszanymi postaciami padaczki, obejmującymi te napady. W tych wszystkich stanach karbamazepina może prowadzić do zaostrzenia napadów padaczkowych. Jeśli napady nasilą się, należy przerwać stosowanie karbamazepiny. Czynność wątroby Przed leczeniem karbamazepiną i w jego trakcie należy sprawdzić parametry czynności wątroby; zaleca się przeprowadzenie oceny przed rozpoczęciem leczenia, następnie, w pierwszym miesiącu leczenia, w odstępach tygodniowych, a następnie w odstępach miesięcznych. Dotyczy to szczególnie pacjentów z chorobami wątroby w wywiadzie lub pacjentów w podeszłym wieku. Po 6 miesiącach leczenia w niektórych przypadkach wystarczające jest wykonywanie kontroli 2 do 4 razy w roku. Pacjentów należy poinstruować, aby w przypadku wystąpienia objawów zapalenia wątroby, takich jak zmęczenie, utrata apetytu, nudności, zażółcenie skóry, powiększenie wątroby, natychmiast zwrócili się o pomoc lekarską. W razie nasilenia się zaburzeń czynności wątroby lub wystąpienia czynnej choroby wątroby należy natychmiast przerwać stosowanie karbamazepiny. Czynność nerek Zaleca się wykonanie badania ogólnego moczu i oznaczenie stężenia azotu mocznikowego przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną oraz regularnie w trakcie leczenia. Hiponatremia Wiadomo, że podczas stosowania karbamazepiny występuje hiponatremia. U pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą nerek, związaną z małym stężeniem sodu w surowicy krwi lub u pacjentów przyjmujących jednocześnie produkty lecznicze zmniejszające stężenie sodu (np. leki moczopędne, produkty lecznicze powodujące nieprawidłowe wydzielanie hormonu antydiuretycznego – ang. Antidiuretic Hormone, ADH) należy oznaczyć stężenie sodu w surowicy przed rozpoczęciem leczenia. Następnie, stężenie sodu w surowicy należy sprawdzić po około dwóch tygodniach, a potem co miesiąc przez pierwsze trzy miesiące leczenia lub w zależności od wskazań klinicznych. Wymienione powyżej czynniki ryzyka występują szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku. Jeśli stwierdzono hiponatremię, ważnym środkiem zaradczym jest ograniczenie podaży płynów, jeśli jest to klinicznie wskazane. Niedoczynność tarczycy Karbamazepina może powodować zmniejszenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy krwi poprzez indukcję enzymów, co powoduje konieczność zwiększenia dawki hormonalnej terapii zastępczej u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. Dlatego, zaleca się monitorowanie czynności tarczycy w celu dostosowania dawki stosowanej w terapii zastępczej hormonami tarczycy. Działania antycholinergiczne Karbamazepina wykazuje słabe działanie przeciwcholinergiczne. Z tego względu, pacjentów z jaskrą i zatrzymaniem moczu należy ściśle monitorować podczas leczenia (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Reakcje psychiatryczne Zawsze wziąć pod uwagę możliwość uczynnienia utajonej psychozy oraz, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku, wystąpienia stanów splątania lub pobudzenia. Myśli samobójcze i zachowania samobójcze U pacjentów leczonych przeciwpadaczkowymi produktami leczniczymi w różnych wskazaniach zgłaszano myśli i zachowania samobójcze. Metaanaliza randomizowanych badań klinicznych, z grupą kontrolną otrzymującą placebo, w których oceniano leki przeciwpadaczkowe, wykazała również niewielkie zwiększenie ryzyka wystąpienia myśli i zachowań samobójczych. Mechanizm wywoływania tego działania niepożądanego nie jest znany, a dostępne dane nie wykluczają możliwości występowania zwiększonego ryzyka podczas przyjmowania karbamazepiny. Dlatego, pacjentów należy obserwować pod kątem występowania myśli i zachowań samobójczych oraz rozważyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pacjentom (i ich opiekunom) należy zalecić, aby zwrócili się o pomoc lekarską w razie wystąpienia myśli lub zachowań samobójczych. Kobiety w wieku rozrodczym Podawanie karbamazepiny kobietom w ciąży może spowodować uszkodzenie płodu. Narażenie na działanie karbamazepiny w okresie prenatalnym może zwiększać ryzyko wystąpienia ciężkich wad wrodzonych i innych niekorzystnych oddziaływań wpływających na rozwój płodu (patrz punkt 4.6). Nie należy stosować karbamazepiny u kobiet w wieku rozrodczym, chyba że, po starannym rozważeniu alternatywnych, odpowiednich metod leczenia, uzna się, że spodziewane korzyści przewyższają ryzyko. Kobieta w wieku rozrodczym musi być w pełni poinformowana o potencjalnym ryzyku dla płodu, wynikającym z przyjmowania karbamazepiny w okresie ciąży. U kobiet w wieku rozrodczym należy rozważyć wykonanie testu ciążowego przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną metodę antykoncepcji podczas leczenia i przez dwa tygodnie po jego zakończeniu. Ze względu na indukcję enzymatyczną, karbamazepina może znosić działanie hormonalnych produktów antykoncepcyjnych; dlatego kobietom w wieku rozrodczym należy udzielić porady dotyczącej stosowania innych skutecznych metod antykoncepcyjnych (patrz punkty 4.5 i 4.6). Kobiety w wieku rozrodczym należy poinformować o konieczności skonsultowania się z lekarzem w przypadku planowania ciąży, w celu omówienia zmiany leczenia na alternatywne przed poczęciem i przed przerwaniem stosowania antykoncepcji (patrz punkt 4.6). Kobietom w wieku rozrodczym, przyjmującym karbamazepinę, należy doradzić, aby natychmiast skontaktowały się z lekarzem w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia, że mogą być w ciąży. Hormonalne produkty antykoncepcyjne Pacjentki leczone karbamazepiną i stosujące jednocześnie hormonalne produkty antykoncepcyjne („w pigułkach”) zgłaszały występowanie krwawień międzymiesiączkowych. Skuteczność antykoncepcji hormonalnej zawierającej pochodne estrogenu i (lub) progesteronu może być zmniejszona lub nawet zniesiona, z powodu wywoływanej przez karbamazepinę indukcji enzymatycznej. Dlatego, kobietom w wieku rozrodczym należy zalecać alternatywne, niehormonalne metody antykoncepcyjne (patrz punkt 4.6). Zaburzenia czynności seksualnych Odnotowano pojedyncze przypadki zaburzeń czynności seksualnych, takich jak impotencja lub zmniejszenie libido (patrz punkt 4.6). Monitorowanie stężenia w osoczu Chociaż związek między dawką karbamazepiny a jej stężeniem w osoczu z jednej strony, oraz między stężeniem w osoczu a skutecznością kliniczną lub tolerancją z drugiej strony, jest bardzo wątpliwy, to monitorowanie stężenia produktu leczniczego w osoczu może być pomocne w następujących przypadkach: znacznego zwiększenia częstości napadów, konieczności sprawdzenia, czy pacjent przestrzega zaleceń lekarskich, w czasie ciąży, w przypadku leczenia dzieci i młodzieży, w razie podejrzenia zaburzeń wchłaniania, w razie podejrzenia działania toksycznego w przypadku jednoczesnego stosowania kilku leków (patrz punkt 4.5 Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji). Karbamazepina jest silnym induktorem enzymów metabolizujących leki i transporterów i dlatego może zmniejszać stężenie w osoczu i działanie kliniczne jednocześnie podawanych substancji. Zaleca się monitorowanie działania lub stężenia w osoczu jednocześnie stosowanych substancji podczas pierwszych tygodni leczenia karbamazepiną, a także w czasie odstawiania karbamazepiny (patrz punkt 4.5). Podawanie z litem Jeśli, w wyjątkowych przypadkach, karbamazepina ma być podawana razem z litem w profilaktyce faz maniakalno-depresyjnych, gdy sam lit jest niewystarczająco skuteczny, w celu uniknięcia niepożądanych interakcji (patrz punkt 4.5) należy upewnić się, że nie jest przekroczone określone stężenie karbamazepiny w osoczu (8 mikrogramów/ml), utrzymywać stężenie litu w wąskim zakresie terapeutycznym (od 0,3 do 0,8 mval/l) oraz unikać stosowania leków przeciwpsychotycznych przez przynajmniej 8 tygodni przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną lub przyjmowania ich w tym samym czasie. Uczulenie na światło Ze względu na możliwość wystąpienia uczulenia na światło, podczas leczenia karbamazepiną pacjenci powinni chronić się przed ekspozycją na silne światło słoneczne. Zmniejszenie dawki i skutki odstawienia Nagłe odstawienie karbamazepiny może prowadzić do wystąpienia napadu drgawkowego. Dlatego, karbamazepinę należy odstawiać stopniowo przez okres 6 miesięcy. Jeśli u pacjentów z padaczką, leczonych karbamazepiną, konieczna jest zmiana leczenia, zmiana na inny produkt leczniczy nie może zostać dokonana nagle, ale musi być stopniowa. Jeśli u pacjentów z padaczką konieczna jest nagła zmiana leczenia z karbamazepiny na inny lek przeciwpadaczkowy, należy to zrobić pod osłoną odpowiednich leków. Kontrole laboratoryjne Ze względu na wymienione powyżej, możliwe działania niepożądane i reakcje nadwrażliwości należy regularnie kontrolować morfologię krwi, czynność nerek i wątroby oraz stężenie karbamazepiny w osoczu, a w przypadku terapii skojarzonej, zwłaszcza podczas długotrwałego leczenia, również stężenia innych leków przeciwpadaczkowych w osoczu. W razie konieczności, należy zmniejszyć ich dawki dobowe. Upadki Leczenie karbamazepiną może wiązać się z występowaniem ataksji, zawrotów głowy, senności, niedociśnienia, stanu splątania i sedacji (patrz punkt 4.8 Działania niepożądane). Może to prowadzić do upadków skutkujących złamaniami lub innymi urazami. Należy rozważyć ocenę całkowitego ryzyka upadków u pacjentów z chorobami lub schorzeniami albo przyjmujących leki, które mogą nasilać takie działania. Ocenę taką należy powtarzać u pacjentów długotrwale leczonych karbamazepiną Laktoza Ten produkt leczniczy zawiera laktozę. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w skojarzeniu z inhibitorami monoaminooksydazy (MAOI). Dlatego, leczenie inhibitorami MAO należy przerwać co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną. Wpływ karbamazepiny na stężenie innych produktów leczniczych w osoczu: Karbamazepina indukuje układ cytochromu P450 (głównie izoenzym CYP3A4) i inne układy enzymatyczne I i II fazy w wątrobie i dlatego może powodować zmniejszenie stężenia w osoczu substancji, które są metabolizowane głównie przez CYP3A4, co w pewnych okolicznościach może prowadzić do braku ich skuteczności. W zależności od potrzeb klinicznych konieczne może być dostosowanie dawki. Dotyczy to na przykład następujących produktów leczniczych: Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: buprenorfina, fentanyl, metadon, paracetamol (długotrwałe stosowanie karbamazepiny i paracetamolu (acetaminofenu) może powodować hepatotoksyczność), fenazon, tramadol. Leki przeciwpasożytnicze: prazykwantel, albendazol. Leki przeciwkrzepliwe: warfaryna, fenprokumon, dikumarol, acenokumarol, rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban. Leki przeciwdepresyjne: bupropion, cytalopram, mianseryna, nefazodon, sertralina, trazodon (jednak wydaje się, że działanie przeciwdepresyjne trazodonu jest nasilone). Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne: imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klomipramina. Leki przeciwwymiotne: aprepitant. Inne leki przeciwdrgawkowe: klonazepam, etosuksymid, felbamat, lamotrygina, eslikarbazepina, okskarbazepina, prymidon, tiagabina, topiramat, kwas walproinowy, zonisamid. W celu uniknięcia zatrucia fenytoiną oraz subterapeutycznych stężeń karbamazepiny, przed rozpoczęciem dodatkowego leczenia karbamazepiną zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml. Leki przeciwgrzybicze: kaspofungina, leki przeciwgrzybicze typu azolowego: np. itrakonazol, worykonazol. U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem można zalecić alternatywne leki przeciwdrgawkowe. Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV (np. indynawir, rytonawir, sakwinawir). Leki przeciwlękowe: alprazolam, midazolam, klobazam. Leki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwastmatyczne: teofilina. Leki immunosupresyjne: cyklosporyna, takrolimus, syrolimus, ewerolimus. Leki sercowo-naczyniowe: antagoniści wapnia (z grupy dihydropirydyn, np. felodypina), digoksyna, symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna, iwabradyna. Hormonalne produkty antykoncepcyjne (należy rozważyć alternatywne metody antykoncepcji). Kortykosteroidy: np. prednizolon, deksametazon. Typowe leki przeciwpsychotyczne: haloperydol i bromperydol. Atypowe leki przeciwpsychotyczne: klozapina, olanzapina, kwetiapina, rysperydon, zyprazydon, arypiprazol, paliperydon. Hormony tarczycy: lewotyroksyna. Tetracykliny: np. doksycyklina. Leki cytostatyczne: imatynib, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus. Inne: chinidyna, estrogeny, metylofenidat, pochodne progesteronu, propranolol, flunaryzyna, ryfabutyna. Leki stosowane w leczeniu zaburzeń erekcji: tadalafil. Podczas przyjmowania „tabletek”, oprócz zmniejszenia skuteczności hormonalnych produktów antykoncepcyjnych, może wystąpić nagłe krwawienie między miesiączkami. Dlatego, należy zalecać stosowanie innych, niehormonalnych metod antykoncepcji. Karbamazepina może zarówno zwiększać, jak i zmniejszać stężenie fenytoiny w osoczu, co w wyjątkowych przypadkach może prowadzić do stanów splątania, a nawet śpiączki. Karbamazepina może zmniejszać stężenie bupropionu w osoczu i zwiększać stężenie metabolitu hydroksybupropionu, obniżając w ten sposób skuteczność kliniczną i bezpieczeństwo stosowania bupropionu. Karbamazepina może zmniejszać stężenie trazodonu w osoczu, ale wydaje się, że nasila przeciwdepresyjne działanie trazodonu. Karbamazepina może przyspieszać metabolizm zotepiny. Zmniejszone stężenie karbamazepiny w osoczu Karbamazepina jest metabolizowana przez układ cytochromu P450 (głównie przez izoenzym CYP3A4). Induktory CYP3A4 mogą zatem zwiększać metabolizm karbamazepiny i tym samym prawdopodobnie prowadzić do zmniejszenia stężenia karbamazepiny w osoczu i zmniejszenia działania terapeutycznego. Odwrotnie, po odstawieniu induktora CYP3A4 może dojść do zmniejszenia metabolizmu karbamazepiny i w konsekwencji do zwiększenia jej stężenia w osoczu. Następujące substancje (uszeregowane według klasy substancji) mogą zmniejszać stężenie karbamazepiny w osoczu: Inne leki przeciwdrgawkowe: felbamat, metosuksymid, okskarbazepina, fenobarbital, fensuksymid, fenytoina (w celu uniknięcia zatrucia fenytoiną i subterapeutycznych stężeń karbamazepiny, przed rozpoczęciem dodatkowego leczenia karbamazepiną zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml), fosfenytoina, prymidon, progabid i ewentualnie (tu dane są częściowo sprzeczne) klonazepam, kwas walproinowy, walpromid. Lek przeciwgruźliczy: ryfampicyna. Leki rozszerzające oskrzela lub leki przeciwastmatyczne: teofilina, aminofilina. Leki dermatologiczne: izotretynoina. Leki cytostatyczne: cisplatyna, doksorubicyna. Inne: Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Z drugiej strony, kwas walproinowy i prymidon mogą zwiększać stężenie w osoczu farmakologicznie czynnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny. Podawanie felbamatu może zmniejszyć stężenie karbamazepiny w osoczu i zwiększyć stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny, jednocześnie zmniejszając stężenie felbamatu. Ze względu na wzajemne oddziaływanie, zwłaszcza przy jednoczesnym podawaniu kilku leków przeciwpadaczkowych, zaleca się monitorowanie stężenia karbamazepiny w osoczu i w razie potrzeby dostosowanie jej dawki. Zwiększone stężenie karbamazepiny i (lub) 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu Karbamazepina jest metabolizowana głównie przez cytochrom P-450 3A4 (CYP3A4) do aktywnego metabolitu, 10,11-epoksydu karbamazepiny. Jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4 może zatem prowadzić do zwiększenia stężenia karbamazepiny w osoczu, powodując możliwe działania niepożądane. Zwiększone stężenie karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4.8 (np. zawroty głowy, senność, niepewny chód, podwójne widzenie). Dlatego, w razie wystąpienia tego typu objawów należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu oraz, w razie potrzeby, zmniejszyć dawkę. Następujące substancje (uszeregowane według klasy substancji) mogą zwiększać stężenie karbamazepiny w osoczu: Leki przeciwbólowe, przeciwzapalne: dekstropropoksyfen/propoksyfen, ibuprofen. Androgeny: danazol. Antybiotyki: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, troleandomycyna, jozamycyna, klarytromycyna, cyprofloksacyna). Leki przeciwdepresyjne: fluoksetyna, fluwoksamina, nefazodon, paroksetyna, trazodon, wiloksazyna, być może dezypramina. Inne leki przeciwdrgawkowe: styrypentol, wigabatryna. Leki przeciwgrzybicze: azole (np. itrakonazol, ketokonazol, flukonazol, worykonazol). U pacjentów leczonych worykonazolem lub itrakonazolem można zalecić alternatywne leki przeciwdrgawkowe. Leki przeciwhistaminowe: loratadyna, terfenadyna. Lek przeciwgruźlicze: izoniazyd. Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV (np. rytonawir). Inhibitory anhydrazy węglanowej (leki moczopędne): acetazolamid. Antagoniści wapnia: diltiazem, werapamil. Leki zwiotczające mięśnie: oksybutynina, dantrolen. Leki przeciwpsychotyczne: loksapina, olanzapina, kwetiapina. Inhibitor agregacji płytek krwi: tyklopidyna. Leki przeciwwrzodowe: omeprazol, ewentualnie cymetydyna. Inne: sok grejpfrutowy, nikotynamid (w dużych dawkach). Zwiększone stężenie w osoczu czynnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny: Stwierdzono, że enzymem odpowiedzialnym za powstawanie pochodnej 10,11-transdiolowej z 10,11-epoksydu karbamazepiny jest ludzka mikrosomalna hydrolaza epoksydowa. Jednoczesne podawanie ludzkich inhibitorów mikrosomalnej hydrolazy epoksydowej może zatem prowadzić do zwiększenia stężenia 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu. Zwiększone stężenie 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia objawów wymienionych w punkcie 4.8 (np. zawroty głowy, senność, chwiejny chód, podwójne widzenie). Dlatego też, jeśli wystąpią takie objawy, należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu i w razie konieczności dostosować dawkę, gdy jest ona podawana jednocześnie z następującymi substancjami: Loksapina, kwetiapina, prymidon, progabid, kwas walproinowy, walnoktamid, walpromid i brywaracetam. Inne interakcje wymagające szczególnej uwagi: Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetyracetamu może nasilać toksyczność karbamazepiny. Karbamazepina może zwiększać toksyczne działanie izoniazydu na wątrobę. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i litu lub metoklopramidu oraz leków przeciwpsychotycznych (haloperidol, tiorydazyna) może sprzyjać występowaniu neurologicznych działań niepożądanych. Należy zwrócić uwagę, że u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, karbamazepina może zmniejszać stężenie tych leków w osoczu i tym samym powodować pogorszenie obrazu klinicznego. Może być konieczne dostosowanie dawki odpowiedniego leku przeciwpsychotycznego. Należy mieć na uwadze, że jednoczesne stosowanie litu i karbamazepiny może prowadzić szczególnie do nasilenia działania neurotoksycznego obu substancji czynnych, nawet jeśli stężenie litu w osoczu mieści się zakresie stężeń terapeutycznych. Dlatego, konieczne jest uważne monitorowanie stężenia obu produktów leczniczych we krwi. Wcześniejsze leczenie lekami przeciwpsychotycznymi powinno mieć miejsce ponad 8 tygodni przed rozpoczęciem leczenia karbamazepiną oraz nie powinno odbywać się w tym samym czasie. Należy obserwować następujące objawy neurotoksyczne: niepewny chód, ataksja, oczopląs poziomy, wzmożone odruchy mięśniowe, drganie mięśni (drganie pęczkowe). Jednoczesne podawanie karbamazepiny i niektórych leków moczopędnych (hydrochlorotiazyd, furosemid) może prowadzić do objawowej hiponatremii. Karbamazepina może zmniejszać skuteczność niedepolaryzujących leków zwiotczających mięśnie, takich jak pankuronium. Prowadzi to do szybszego zniesienia blokady nerwowo-mięśniowej. Pacjentów leczonych lekami zwiotczającymi mięśnie należy monitorować pod tym kątem oraz w razie potrzeby zwiększyć dawkę tych leków. Karbamazepina, w sposób podobny jak inne leki psychoaktywne, może zmniejszać tolerancję alkoholu u pacjenta. Z tego względu, pacjenci nie powinni pić alkoholu podczas leczenia. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych (rywaroksaban, dabigatran, apiksaban i edoksaban) może prowadzić do zmniejszenia stężenia w osoczu bezpośrednio działających doustnych leków przeciwzakrzepowych. Dalsze informacje znajdują się w poniższej tabeli: Bezpośrednio działające doustne leki przeciwzakrzepowe (ang. Direct-acting oral anticoagulants, DOAC) Zalecenia dotyczące jednoczesnego stosowania DOAC i karbamazepiny Apiksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) po planowej operacji wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego lub kolanowego, w profilaktyce udaru i zatorowości układowej u pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (ang. Non-Valvular Atrial Fibrillation, NVAF) oraz w profilaktyce nawracającej zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ang. Pulmonary Embolism, PE). Należy unikać jednoczesnego stosowania podczas leczenia ZŻG i PE. Rywaroksaban Należy unikać jednoczesnego stosowania, chyba że pacjent poddawany jest ścisłej obserwacji w kierunku objawów przedmiotowych i podmiotowych zakrzepicy. Dabigatran Należy unikać jednoczesnego stosowania. Edoksaban Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania. W piśmiennictwie istnieją doniesienia, że w przypadku wcześniejszego leczenia neuroleptykami dodatkowe przyjmowanie karbamazepiny zwiększa ryzyko wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego lub zespołu Stevensa-Johnsona. W razie jednoczesnego podawania izotretynoiny (substancja czynna stosowana w leczeniu trądziku) i karbamazepiny, należy monitorować stężenie karbamazepiny w osoczu. Jednoczesne podawanie karbamazepiny z paracetamolem może powodować zmniejszenie biodostępności paracetamolu. Wydaje się, że karbamazepina zwiększa eliminację hormonów tarczycy i zwiększa zapotrzebowanie na te hormony u pacjentów z niedoczynnością tarczycy. W związku z tym, u pacjentów, którzy otrzymują terapię zastępczą, należy oznaczać parametry czynności tarczycy na początku i na końcu leczenia karbamazepiną. Jeśli to konieczne, należy dostosować dawkę produktów hormonów tarczycy. W szczególności, jednoczesne leczenie karbamazepiną i innymi lekami przeciwdrgawkowymi (np. fenobarbitalem) może powodować zmianę czynności tarczycy. Jednoczesne podawanie leków przeciwdepresyjnych z grupy inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (np. fluoksetyny) może prowadzić do powstania toksycznego zespołu serotoninowego. Nie zaleca się stosowania karbamazepiny w połączeniu z nefazodonem (lek przeciwdepresyjny), ponieważ stosowanie karbamazepiny może prowadzić do znacznego zmniejszenia stężenia nefazodonu w osoczu, aż do utraty jego skuteczności. Ponadto, w przypadku jednoczesnego przyjmowania nefazodonu i karbamazepiny, stężenie karbamazepiny w osoczu zwiększa się, a stężenie jej aktywnego metabolitu, 10-11-epoksydu karbamazepiny, zmniejsza się. Jednoczesne stosowanie karbamazepiny i leków przeciwarytmicznych, cyklicznych leków przeciwdepresyjnych lub erytromycyny zwiększa ryzyko wystąpienia zaburzeń przewodzenia w sercu. Wpływ na wyniki badań serologicznych Z powodu interferencji, karbamazepina może spowodować fałszywie dodatnie wyniki oznaczania stężenia perfenazyny w badaniu metodą HPLC. Karbamazepina i jej metabolit 10,11–epoksyd mogą prowadzić do fałszywie dodatnich wyników oznaczania stężeń trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych w badaniu metodą immunofluorescencji w świetle spolaryzowanym.

Obserwowane działania niepożądane występowały rzadziej w przypadku podawania samej karbamazepiny (monoterapia) niż w przypadku jednoczesnego podawania innych leków przeciwpadaczkowych (leczenie skojarzone). Niektóre działania niepożądane, takie jak zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy, ataksja, senność, sedacja, podwójne widzenie); zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty) i skórne reakcje alergiczne występują bardzo często lub często, w zależności od dawki, w szczególności na początku leczenia, w przypadku stosowania zbyt dużej dawki początkowej lub u pacjentów w podeszłym wieku. Działania niepożądane zależne od dawki zazwyczaj ustępują samoistnie w ciągu kilku dni lub po tymczasowym zmniejszeniu dawki. Dlatego, jeśli to możliwe, karbamazepinę należy dawkować stopniowo. Działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego mogą być objawem względnego przedawkowania lub znacznych wahań stężenia w osoczu; dlatego w takich przypadkach zaleca się oznaczenie stężenia w osoczu. Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych karbamazepiny zgłaszanych podczas badań klinicznych oraz pochodzących ze spontanicznych doniesień Działania niepożądane karbamazepiny odnotowane podczas badań klinicznych wymieniono zgodnie z klasyfikacją układów i narządów MedDRA. W obrębie każdej klasy układów i narządów działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania, przy czym najczęściej występujące działania niepożądane wymieniono na początku. W obrębie każdej grupie o określonej częstości występowania, działania niepożądane wymieniono zgodnie ze zmniejszającym się nasileniem. Ponadto, odpowiednia kategoria częstości w przypadku każdego działania niepożądanego opiera się na następującej konwencji (CIOMS III): bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (<1/10 000). Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Nieznana** Reaktywacja zakażenia ludzkim wirusem opryszczki typu 6. Zaburzenia krwi i układu chłonnego Bardzo często Leukopenia. Według piśmiennictwa, najczęściej występuje łagodna leukopenia, w około 10% przypadków ma ona charakter przemijający, a w 2% przewlekły. Łagodna leukopenia występuje głównie w ciągu pierwszych czterech miesięcy leczenia. Często Małopłytkowość, eozynofilia. Rzadko Leukocytoza, powiększenie węzłów chłonnych. Bardzo rzadko Agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja erytrocytów, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, retikulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, powiększenie śledziony. Nieznana Depresja szpiku kostnego. Zaburzenia układu odpornościowego Niezbyt często Zaburzenia wynikające z opóźnionej wielonarządowej nadwrażliwości przebiegające z gorączką, wysypkami, zapaleniem naczyń, powiększeniem węzłów chłonnych, chłoniakiem rzekomym, bólem stawów, leukopenią, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony, nieprawidłowymi wynikami badań czynnościowych wątroby i zespołem zanikających dróg żółciowych (destrukcja i zanikanie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych), występujące w różnych połączeniach. Zaburzenia czynności mogą dotyczyć również innych narządów (np. wątroby, płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego, okrężnicy). Bardzo rzadko Ostre, uogólnione reakcje alergiczne, reakcje anafilaktyczne, obrzęk naczynioruchowy, hipogammaglobulinemia. Nieznana** Wysypka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Zaburzenia endokrynologiczne Często Obrzęk, zatrzymanie płynów, zwiększenie masy ciała, hiponatremia i zmniejszenie osmolarności krwi w następstwie efektu przypominającego działanie hormonu antydiuretycznego (ADH), co w rzadkich przypadkach może prowadzić do zatrucia wodnego z letargiem, wymiotami, bólem głowy, splątaniem, zaburzeniami neurologicznymi. Bardzo rzadko Mlekotok, ginekomastia. Zaburzenia metabolizmu i odżywiania Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Rzadko Niedobór kwasu foliowego, zmniejszony apetyt. Bardzo rzadko Porfiria ostra (porfiria ostra przerywana i porfiria mieszana), porfiria nieostra (porfiria skórna późna). Nieznana** Hiperamonemia. Zaburzenia psychiczne Niezbyt często U pacjentów w podeszłym wieku stany splątania i niepokoju (pobudzenie). Rzadko Omamy (wzrokowe lub słuchowe), depresja, nastroje depresyjne lub maniakalne, niepokój, agresywne zachowanie. Bardzo rzadko Aktywacja utajonych psychoz, zmiany nastroju, takie jak fobia, trudności w myśleniu, zaburzenia napędu. Zaburzenia układu nerwowego Bardzo często Ataksja (zaburzenia ataktyczne i móżdżkowe), zawroty głowy, senność, sedacja i senność. Często Ból głowy, podwójne widzenie. Niezbyt często Ruchy mimowolne (np. drżenie, asteryksja, dystonia, tiki), zaburzenia ruchów oczu z oczopląsem. Rzadkie Dyskineza, zaburzenia, takie jak dyskineza ustno-twarzowa, choreoatetoza (mimowolne ruchy ust i twarzy, takie jak grymasy, ruchy wykrzywione), zaburzenia mowy (np. dyzartria lub mowa bełkotliwa), polineuropatia, zapalenie nerwów obwodowych, neuropatia obwodowa, parestezje i niedowłady. Bardzo rzadko Złośliwy zespół neuroleptyczny, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z miokloniami i eozynofilią obwodową, opaczne odczuwanie smaku. Nieznana** Zaburzenia pamięci. Istnieją dowody na to, że karbamazepina może prowadzić do nasilenia objawów stwardnienia rozsianego. Podobnie jak w przypadku innych leków stosowanych w leczeniu napadów padaczkowych, stosowanie karbamazepiny może prowadzić do występowania częstych napadów padaczkowych: w szczególności napady nieświadomości mogą być nasilone lub nowo występujące. Zaburzenia oka Częste Zaburzenia akomodacji (np. niewyraźne widzenie). Bardzo rzadko Zmętnienie soczewki, zapalenie spojówek. U dwóch pacjentów zgłoszono toksyczny wpływ na siatkówkę związany z długotrwałym leczeniem karbamazepiną, który ustąpił po przerwaniu leczenia. Zaburzenia ucha i błędnika Bardzo rzadko Zaburzenia słuchu, np. szumy uszne, przeczulica słuchowa, niedosłuch, zmiana odczuwania wysokości tonów. Zaburzenia serca Niezbyt częste Zaburzenia przewodzenia, blok przedsionkowo-komorowy w pojedynczych przypadkach z omdleniem. Niezbyt częste lub rzadkie Bradykardia, zaburzenia rytmu serca, niewydolność serca, nasilenie objawów wcześniej istniejącej choroby wieńcowej. Zaburzenia naczyniowe Rzadkie Nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze. Bardzo rzadko Zapaść krążeniowa, zator (np. zator tętnicy płucnej), zakrzepowe zapalenie żył. Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Bardzo rzadko W literaturze opisano reakcje nadwrażliwości płucnej z gorączką, dusznością i zapaleniem płuc lub zapaleniem pęcherzyków płucnych, pojedyncze przypadki zwłóknienia płuc. Zaburzenia żołądka i jelit Bardzo częste Wymioty, nudności. Częste Utrata apetytu, suchość w ustach. Niezbyt częste Biegunka, zaparcia. Rzadkie Ból brzucha. Bardzo rzadko Zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i gardła (zapalenie języka, zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł), zapalenie trzustki. Nieznana** Zapalenie jelita grubego. Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: Rzadkie Różne postaci zapalenia wątroby (cholestatyczne, wątrobowokomórkowe lub mieszane), zespół zanikających dróg żółciowych, żółtaczka, zagrażające życiu ostre zapalenie wątroby, zwłaszcza w pierwszym miesiącu leczenia, niewydolność wątroby. Bardzo rzadko Choroba ziarniniakowa wątroby. Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Bardzo częste Alergiczne reakcje skórne z gorączką lub bez niej, takie jak pokrzywka (również bardzo ciężka). Niezbyt częste: Złuszczające zapalenie skóry, erytrodermia. Rzadkie Toczeń rumieniowaty układowy, świąd. Bardzo rzadko Bardzo rzadko zgłaszano zespół Stevensa-Johnsona*, zespół Lyella (toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka), nadwrażliwość na światło, rumień wysiękowy wielopostaciowy i guzowaty, zaburzenia pigmentacji, skóry, plamicę, trądzik, zwiększoną potliwość, łysienie, nadmierne owłosienie i zapalenie naczyń, ale związek przyczynowy jest niejasny. Nieznana** Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)**, rogowacenie liszajowate, spełzanie płytek paznokciowych. Coraz więcej dowodów wskazuje na związek między obecnością u pacjenta określonych markerów genetycznych a występowaniem skórnych działań niepożądanych, takich jak: SJS, TEN, DRESS, AGEP oraz wysypka grudkowo-plamista. U pacjentów pochodzenia japońskiego oraz europejskiego zgłaszano, że reakcje te mają związek ze stosowaniem karbamazepiny i obecnością allelu HLA-A*3101. Innym markerem, w przypadku którego wykazano silny związek z wystąpieniem SJS oraz TEN u osób pochodzenia chińskiego z grupy etnicznej Han), tajskiego oraz z innych krajów azjatyckich, jest allel HLA-B*1502 (więcej informacji, patrz punkty 4.2 i 4.4). Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, tkanki łącznej i kości Rzadkie Osłabienie mięśni. Bardzo rzadko: Zaburzenia metabolizmu kości (zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy i 25- hydroksy-cholekalcyferolu), które w pojedynczych przypadkach prowadziło do osteomalacji kości i (lub) osteoporozy, bóle stawów, bóle mięśni, skurcze mięśni. Nieznana** Złamania. Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Zgłaszano zmniejszoną gęstość mineralną kości, osteopenię, osteoporozę i złamania u pacjentów leczonych długotrwale karbamazepiną. Mechanizm, na drodze którego karbamazepina wpływa na metabolizm kostny, jest nieznany. Zaburzenia nerek i dróg moczowych Niezbyt częste Zaburzenia czynności nerek (np. białkomocz, krwiomocz, skąpomocz, zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi/azotemia). Bardzo rzadko Kanalikowo-śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, inne zaburzenia układu moczowego (np. częste oddawanie moczu, bolesne oddawanie moczu, częstomocz, zatrzymanie moczu). Układ rozrodczy Bardzo rzadko Zaburzenia seksualne, zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, zmniejszona płodność u mężczyzn i (lub) zaburzenia spermatogenezy (zmniejszona ilość nasienia i (lub) ruchliwość plemników). Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Bardzo częste Zmęczenie. Badania diagnostyczne Bardzo częste Zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy (z powodu indukcji enzymów wątrobowych), zazwyczaj bez znaczenia klinicznego. Częste Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej we krwi. Niezbyt częste Zwiększenie aktywności aminotransferaz. Bardzo rzadko Zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zwiększenie stężenia cholesterolu we krwi, zwiększenie stężenia lipoprotein o wysokiej gęstości, zwiększenie stężenia trójglicerydów we krwi. Nieprawidłowe wyniki badań czynnościowych tarczycy: zmniejszenie stężenia L-tyroksyny (wolna tyroksyna, tyroksyna, trójjodotyronina) i zwiększenie stężenia hormonu tyreotropowego (TSH) we krwi, zwykle bez objawów klinicznych, zwiększenie stężenia wolnego kortyzolu w surowicy, zwiększenie stężenia prolaktyny we krwi. Istnieją dowody wskazujące na zmniejszenie stężenia witaminy B12 i zwiększenie stężenia homocysteiny w surowicy. Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach Nieznana** Upadki (związane z ataksją, zawrotami głowy, sennością, niedociśnieniem, stanem splątania, sedacją wywołanymi leczeniem karbamazepiną) (patrz punkt 4.4 „Ostrzeżenia i środki ostrożności”). * W niektórych krajach azjatyckich działanie zgłaszane również jako rzadkie. Patrz także punkt 4.4 „Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania”. ** Działania niepożądane pochodzące ze spontanicznych doniesień i piśmiennictwa (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Dodatkowe działania niepożądane leku z doniesień spontanicznych (częstość nieznana) W doświadczeniach po wprowadzeniu karbamazepiny do obrotu, działania niepożądane zidentyfikowano na podstawie spontanicznych doniesień i piśmiennictwa. Ponieważ zgłoszenia były dobrowolne i dotyczyły nieznanej wielkości populacji, nie można oszacować częstości na podstawie dostępnych danych. Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem: Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181 C 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.