Endoxan
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
To jedna z postaci produktu Endoxan (Baxter Polska Sp. z o.o.): zobacz wszystkie postacie, moce i opakowania.
- Podmiot odpowiedzialny
- Baxter Polska Sp. z o.o.
- Substancje czynne
- Cyclophosphamidum: 200 mg, 1000 mg
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 2 pozycje
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Endoxan 200 mg | Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań | 1 fiol., 10 fiol. | na receptę (Rx) |
| Endoxan 1000 mg | Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań | 1 fiol. | na receptę (Rx) |
Zamienniki: ta sama substancja, inna moc lub postać · 3 leki
Wspólna lista dla wszystkich mocy na tej stronie (kolejność alfabetyczna według nazwy, to nie jest ranking); produkty o tej samej mocy i grupie postaci są wymienione przy odpowiedniej mocy powyżej.
Zamiennik nie oznacza, że lek można zmienić bez konsultacji: decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
| Nazwa | Postać | Substancja | Podmiot odpowiedzialny |
|---|---|---|---|
| Cyclophosphamide Accord | Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji | Cyclophosphamidum: 500 mg, 1000 mg | Accord Healthcare Polska Sp. z o.o. |
| Cyclophosphamide Accord | Koncentrat do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji | Cyclophosphamidum 200 mg/ml | Accord Healthcare Polska Sp. z o.o. |
| Endoxan | Tabletki drażowane | Cyclophosphamidum 50 mg | Baxter Polska Sp. z o.o. |
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Białaczki wskazanie z ChPL
źródło: „Białaczki” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Ostra lub przewlekła białaczka limfoblastyczna/limfocytowa i białaczka szpikowa.” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Leczenie kondycjonujące, poprzedzające allogeniczny przeszczep szpiku kostnego: ostra białaczka szpikowa i ostra białaczka limfoblastyczna” · ChPL, pkt 4.1 -
Chłoniaki wskazanie z ChPL
źródło: „Chłoniaki złośliwe” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „ziarnica złośliwa (choroba Hodgkina), chłoniak nieziarniczy, szpiczak mnogi.” · ChPL, pkt 4.1 -
Mięsaki tkanek miękkich wskazanie z ChPL
źródło: „Złośliwe guzy lite z przerzutami lub bez przerzutów: mięsak Ewinga” · ChPL, pkt 4.1 -
Niedobór odporności wskazanie z ChPL
źródło: „Leczenie immunosupresyjne w przeszczepach organów.” · ChPL, pkt 4.1 -
Niedokrwistość wskazanie z ChPL
źródło: „Leczenie kondycjonujące, poprzedzające allogeniczny przeszczep szpiku kostnego: ciężka anemia aplastyczna” · ChPL, pkt 4.1 -
Rak jajnika wskazanie z ChPL
źródło: „Złośliwe guzy lite z przerzutami lub bez przerzutów: rak jajnika” · ChPL, pkt 4.1 -
Rak piersi wskazanie z ChPL
źródło: „Złośliwe guzy lite z przerzutami lub bez przerzutów: rak piersi” · ChPL, pkt 4.1 -
Rak płuca wskazanie z ChPL
źródło: „Złośliwe guzy lite z przerzutami lub bez przerzutów: drobnokomórkowy rak płuc” · ChPL, pkt 4.1 -
Szpiczak mnogi wskazanie z ChPL
źródło: „ziarnica złośliwa (choroba Hodgkina), chłoniak nieziarniczy, szpiczak mnogi.” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Cyklofosfamid jest przeciwwskazany u pacjentów z:
- nadwrażliwością na cyklofosfamid, na którykolwiek z jego metabolitów lub na jakikolwiek inny składnik leku
- obturacją odpływu moczu. Stosowanie w okresie ciąży i okresie karmienia piersią, patrz punkt 4.6.
Dokumenty: wspólne dla wszystkich mocy
Dotyczy wszystkich mocy: te bloki mają dla każdej mocy ten sam zapis w dokumentach, więc są pokazane raz. Linki do plików ulotki i ChPL każdej mocy są w tabeli „Dostępne moce i opakowania”.
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Pacjenci z zaburzeniami wątroby
„Pacjenci z zaburzeniami wątroby Ciężkie zaburzenie czynności wątroby może wiązać się ze zmniejszoną aktywacją cyklofosfamidu. Może to wpłynąć na skuteczność leczenia cyklofosfamidem i powinno być wzięte pod uwagę przy doborze dawki i interpretacji odpowiedzi pacjenta na zastosowaną dawkę produktu leczniczego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
„Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, w wyniku zmniejszonego wydalania przez nerki może dojść do zwiększenia stężenia cyklofosfamidu i jego metabolitów w osoczu. Może to powodować zwiększoną toksyczność i powinno być wzięte pod uwagę przy ustalaniu dawkowania u tych pacjentów. Cyklofosfamid i jego metabolity podlegają dializie, chociaż mogą występować różnice w oczyszczaniu zależnie od użytego systemu do dializy. U pacjentów wymagających dializy należy rozważyć zapewnienie stałych odstępów pomiędzy podawaniem cyklofosfamidu i dializą. Patrz punkt 4.4.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Osoby w podeszłym wieku
„Osoby w podeszłym wieku U pacjentów w podeszłym wieku, podczas monitorowania działań toksycznych i dostosowania dawki należy uwzględnić częstsze w tej populacji zaburzenia czynności wątroby, nerek, serca lub innych narządów oraz jednocześnie występujące choroby i inne stosowane leki.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Istnieją jedynie bardzo ograniczone dane na temat stosowania cyklofosfamidu w czasie ciąży u ludzi. Po zastosowaniu cyklofosfamidu w pierwszym trymestrze ciąży odnotowano wiele wad wrodzonych. Badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję i działanie teratogenne po podaniu cyklofosfamidu (patrz punkt 5.3). Na podstawie wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach, przypadków zgłoszonych u ludzi oraz mechanizmu działania substancji aktywnej, stosowanie cyklofosfamidu w czasie ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, nie jest zalecane. W każdym indywidualnym przypadku konieczne będzie rozważenie korzyści wynikających z leczenia względem możliwego ryzyka dla płodu.” - Karmienie piersią: „Karmienie piersią Cyklofosfamid przenika do mleka matki i może powodować neutropenię, trombocytopenię, małe stężenie hemoglobiny i biegunkę u dzieci. W trakcie stosowania cyklofosfamidu nie jest wskazane karmienie piersią (patrz punkt 4.3).” źródło: ChPL, pkt 4.6
- źródło: ChPL, pkt 4.6
Płodność
„Płodność Cyklofosfamid zaburza proces oogenezy i spermatogenezy. Może powodować bezpłodność u obu płci. Stosowanie cyklofosfamidu może spowodować przejściowy lub trwały brak miesiączki u kobiet i oligospermię lub azoospermię u chłopców w okresie dojrzewania płciowego. Mężczyźni leczeni cyklofosfamidem, przed rozpoczęciem leczenia są informowani o możliwości zabezpieczenia i przechowania we właściwym stanie spermy powstałej przed rozpoczęciem leczenia. Najważniejsze informacje, które dotyczą płodności u mężczyzn i u kobiet, patrz punkt 4.4.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Spożycie alkoholu może nasilić wymioty i nudności wywołane cyklofosfamidem.” źródło: ChPL, pkt 4.4
- alkohol: „• alkohol” źródło: ChPL, pkt 4.5
- alkohol: „U zwierząt z nowotworami, którym podawano etanol (alkohol) i jednocześnie doustnie, małe dawki cyklofosfamidu zaobserwowano jego zmniejszone działanie przeciwnowotworowe.” źródło: ChPL, pkt 4.5
- alkohol: „U niektórych pacjentów, alkohol może nasilić wymioty i nudności wywołane cyklofosfamidem.” źródło: ChPL, pkt 4.5
Cyclophosphamidum 200 mg (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- 2–8 °C
- w lodówce (2–8 °C)
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: fiolka
- Wygląd
- biały bezbarwny
Lek Endoxan ma postać suchego, białego proszku i jest dostarczany w szklanych, bezbarwnych fiolkach. W każdym pudełku jest 1 fiolka lub 10 fiolek. źródło: Ulotka, pkt 6 - biały
Suchy proszek koloru białego. źródło: ChPL, pkt 3
- biały bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „U pacjentów poddawanych leczeniu cyklofosfamidem mogą wystąpić działania niepożądane (włączając zawroty głowy, niewyraźne widzenie, zaburzenia widzenia), które mogą wpłynąć na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Decyzja o zdolności pacjenta do uczestnictwa w ruchu drogowym lub do obsługi maszyn powinna być podejmowana indywidualnie.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
113 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zakażenia; Nowotwory wtórne; Chłoniak; Zahamowanie czynności szpiku kostnego; Zespół hemolitycznomocznicowy; Immunosupresja; Zaburzenia owulacji
- często: Zapalenie płuc; Nowotwór pęcherza; Mięsak; Leukopenia; Zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego; Reakcje rzekomoanafilaktyczne; Zmniejszone stężenie żeńskich hormonów płciowych
- niezbyt często: Sepsa; Zmiany mielodysplastyczne; Rak nerkokomórkowy; Neutropenia; Agranulocytoza; Reakcje nadwrażliwości; Nieodwracalne zaburzenia owulacji
- rzadko: Wstrząs septyczny; Nowotwór dróg moczowych; Rak miedniczki nerkowej; Gorączka neutropeniczna; Limfopenia; Wstrząs anafilaktyczny
- bardzo rzadko: Ostra białaczka; Rak tarczycy; Trombocytopenia; Zmniejszenie stężenia hemoglobiny
- częstość nieznana: Zespół rozpadu guza; Niedokrwistość
- częstość niepodana w tekście: zapalenie wątroby; Hepatotoksyczność; z niewydolnością wątroby; Zwiększone stężenie bilirubiny we krwi; Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych; Łysienie; Łysina; Wysypka; Zapalenie skóry; Stan zapalny skóry; Zespół Stevensa-Johnsona; Martwica naskórka; Ciężka reakcja skórna; Odbarwienie dłoni, paznokci i spodu stóp; Świąd zapalny; Rumień w miejscu naświetlania; Polekowe zapalenie skóry wywołane wcześniejszym naświetlaniem; Rumień wielopostaciowy; Zespół erytrodyzestezji dłoniowopodeszwowej; Pokrzywka; Rumień; Obrzęk twarzy; Nadmierne pocenie; Rozpad mięśni prążkowanych; Kurcz; Skleroderma; Skurcze mięśni; Bóle mięśni; Bóle stawów; Zapalenie pęcherza; Krwinkomocz; Krwotoczne zapalenie pęcherza; Krew w moczu; Krwawienie z cewki moczowej; Obrzęk ściany pęcherza moczowego; Zapalenie śródmiąższowe, zwłóknienie i stwardnienie pęcherza moczowego; Niewydolność nerek; Zaburzona czynność nerek; Martwica kanalików nerkowych; Zaburzenia czynności kanalików nerkowych; Nefropatia toksyczna; Krwotoczne zapalenie moczowodów; Wrzodziejące zapalenie pęcherza moczowego; Zwężenie pęcherza moczowego; Nerkopochodna moczówka prosta; Atypowe komórki nabłonka pęcherza moczowego; Zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi; Poród przedwczesny; Zaburzenia spermatogenezy; Brak miesiączki; Oligospermia; Azoospermia; Gorączka; Dreszcze; Ból w klatce piersiowej; Ból głowy; Stany w miejscu podania; Stany astenii; Zmęczenie; Osłabienie; Złe samopoczucie; Zapalenie błony śluzowej; Ból; Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, np. zapalenie żyły; Niewydolność wielonarządowa; Zmiany w EKG; Zmniejszona frakcja wyrzutowa lewej komory; Zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej; Zwiększone stężenie białka C-reaktywnego; Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Zwiększenie: AsPA T; AlA T; gamma-GT (Gammaglutamylotranspeptydaza); Fosfatazy alkalicznej; Bilirubiny; Zwiększanie masy ciała; Spadek ciśnienia krwi; Zwiększenie stężenia kreatyniny; Zmniejszone stężenie estrogenów we krwi; Zwiększone stężenie gonadotropiny we krwi
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Endoxan
Kiedy nie stosować leku Endoxan
• jeśli pacjent ma uczulenie na lek Endoxan (cyklofosfamid). Reakcję uczuleniową można
rozpoznać po takich objawach jak: duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub obrzęk
twarzy i warg;
• jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności szpiku kostnego (zwłaszcza u pacjentów
wcześniej poddanych chemioterapii lub radioterapii). Lekarz zleci badania krwi pozwalające
ocenić czynność szpiku;
• jeśli u pacjenta występuje zakażenie dróg moczowych, objawiające się bólem podczas oddawania
moczu (zapalenie pęcherza moczowego);
• jeśli pacjent ma trudności z oddawaniem moczu (zapalenie pęcherza moczowego);
• jeśli u pacjenta występuje zakażenie;
• jeśli u pacjenta kiedykolwiek występowały problemy z nerkami lub pęcherzem moczowym na
skutek wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii;
• jeśli pacjent ma ograniczoną zdolność oddawania moczu (utrudnienie odpływu moczu).
Należy poinformować lekarza, jeśli:
• pacjent jest w trakcie lub był ostatnio leczony radioterapią lub chemioterapią;
• pacjent ma cukrzycę;
• pacjent ma problemy z wątrobą lub nerkami. Lekarz sprawdzi stan wątroby i nerek wykonując
badanie krwi;
• pacjent ma usunięte gruczoły nadnerczy;
• pacjent ma problemy z sercem lub był poddawany radioterapii okolic serca;
• ogólny stan zdrowia pacjenta jest zły lub pacjent jest osłabiony;
• pacjent jest w podeszłym wieku.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
• Cyklofosfamid może mieć wpływ na krew i układ odpornościowy.
• Komórki krwi wytwarzane są w szpiku kostnym. Powstają trzy rodzaje komórek krwi:
- krwinki czerwone, które przenoszą tlen po całym organizmie;
- krwinki białe, które zwalczają zakażenia;
- płytki krwi, które pomagają w krzepnięciu krwi.
• Po przyjęciu cyklofosfamidu liczba trzech typów komórek we krwi spadnie. Jest to nieunikniony
efekt działania cyklofosfamidu. Najmniejsza liczba komórek krwi osiągana jest po 5-10 dniach
od rozpoczęcia przyjmowania cyklofosfamidu i utrzymuje się aż do kilku dni po zakończeniu
cyklu terapii. U większości osób liczba krwinek wraca do normy w ciągu 21 do 28 dni. Jeśli
pacjent był w przeszłości wielokrotnie leczony chemioterapią, okres normalizacji liczby krwinek
może potrwać trochę dłużej.
• Kiedy liczba krwinek zmniejsza się, pacjent może być bardziej narażony na zakażenia. Powinien
unikać bliskiego kontaktu z osobami, które mają kaszel, są przeziębione lub mają inne infekcje.
Lekarz wdroży odpowiednie leczenie, jeśli uzna, że pacjent zachorował lub grozi mu zakażenie.
• Przed rozpoczęciem podawania cyklofosfamidu i podczas leczenia, lekarz będzie sprawdzał czy
ilość krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi jest wystarczająco duża. Może być
konieczne zmniejszenie podawanej dawki leku lub opóźnienia podania kolejnej dawki.
• Cyklofosfamid może wpłynąć na gojenie się ran. Wszystkie skaleczenia należy utrzymywać w
czystości, dbać aby były suche i obserwować czy goją się prawidłowo.
• Ważne jest, aby dbać o zdrowie dziąseł, ponieważ mogą wystąpić owrzodzenia i zakażenia jamy
ustnej. W razie wątpliwości należy zapytać lekarza.
• Cyklofosfamid może uszkodzić tkankę wyściełającą pęcherz moczowy, powodując krwawienia z
moczem oraz ból podczas oddawania moczu. Lekarz wie, że może to wystąpić i w razie potrzeby
poda lek mesna, który działa ochronnie na pęcherz moczowy.
• Lek mesna może być podany albo w postaci krótkiego wstrzyknięcia albo dodany do kroplówki
z cyklofosfamidem lub też podany w postaci tabletek.
• Więcej informacji o leku mesna można znaleźć w ulotce dla pacjenta opracowanej dla leku w
postaci iniekcji i tabletek.
• U większości osób przyjmujących cyklofosfamid razem z mesną nie pojawiają się żadne
problemy z pęcherzem moczowym, ale lekarz może zdecydować o wykonaniu badania moczu na
obecność krwi testem paskowym lub przy użyciu mikroskopu.
• W przypadku stwierdzenia obecności krwi w moczu, należy niezwłocznie powiadomić lekarza,
ponieważ może zajść konieczność przerwania leczenia cyklofosfamidem.
• Leki przeciwnowotworowe i radioterapia mogą zwiększać ryzyko rozwoju innych nowotworów;
może to nastąpić nawet po kilku latach po zakończeniu leczenia. Cyklofosfamid zwiększa
ryzyko powstania nowotworów w obrębie pęcherza moczowego.
• Cyklofosfamid może uszkadzać serce lub wpływać na rytm bicia serca. Nasila się to przy dużych
dawkach cyklofosfamidu, w przypadku, gdy pacjent leczony jest radioterapią lub innymi lekami
chemioterapeutycznymi lub u pacjentów w podeszłym wieku. W trakcie leczenia lekarz będzie
ściśle monitorował pracę serca.
• Cyklofosfamid może spowodować zakażenie lub bliznowacenie płuc. Może to wystąpić po
ponad 6 miesiącach od zakończenia leczenia. W przypadku wystąpienia trudności w oddychaniu,
należy niezwłocznie powiadomić lekarza.
• Cyklofosfamid może wywierać zagrażający życiu wpływ na wątrobę.
• W przypadku nagłego przybrania na wadze, bólu wątroby i żółtaczki, należy niezwłocznie
powiadomić lekarza.
• Może wystąpić wypadanie włosów prowadzące do ich przerzedzenia lub wyłysienia. Włosy
zaczną odrastać normalnie, choć mogą mieć inną strukturę lub kolor.
• Cyklofosfamid może powodować nudności i wymioty. Może to trwać przez około 24 godziny po
przyjęciu cyklofosfamidu. Pacjent może wymagać podania leków hamujących nudności i
wymioty. Należy zapytać o to lekarza.
Inne leki i Endoxan
Należy powiedzieć lekarzowi lub pielęgniarce o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub
ostatnio, również tych, które dostępne są bez recepty. Należy poinformować lekarza lub pielęgniarkę
zwłaszcza o przyjmowaniu następujących leków lub zastosowanych rodzajach leczenia, ponieważ
mogą one zaburzać działanie cyklofosfamidu:
Leki zmniejszające skuteczność cyklofosfamidu:
• aprepitant (stosowany w zapobieganiu wymiotom)
• bupropion (substancja przeciwdepresyjna)
• busulfan, tiotepa (stosowane w leczeniu nowotworów)
• cyprofloksacyna, chloramfenikol (stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
• flukonazol, itrakonazol (stosowane w leczeniu zakażeń grzybiczych)
• prasugrel (stosowany do rozrzedzenia krwi)
• sulfonamidy, takie jak sulfadiazyna, sulfasalazyna, sulfametoksazol (stosowane w
leczeniu zakażeń bakteryjnych)
Leki nasilające toksyczność cyklofosfamidu:
• allopurinol (stosowany w leczeniu dny moczanowej)
• azatiopryna (stosowana w celu zmniejszenia aktywności układu odpornościowego)
• wodzian chloralu (stosowany w leczeniu bezsenności)
• cymetydyna (stosowana w leczeniu nadkwaśności w żołądku)
• disulfiram (stosowany w leczeniu alkoholizmu)
• aldehyd glicerynowy (stosowany w leczeniu kurzajek)
• inhibitory proteaz (stosowane w leczeniu zakażeń wirusowych)
• ondansetron (stosowany w zapobieganiu wymiotom)
• leki zwiększające aktywność enzymów wątrobowych, takie jak:
− ryfampicyna (stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
− karbamazepina, fenobarbital, fenytoina (stosowane w leczeniu padaczki)
− ziele dziurawca (ziołowy preparat na łagodne depresje)
− kortykosteroidy (stosowane w leczeniu stanów zapalnych)
• leki zwiększające działanie toksyczne na komórki krwi i układ odpornościowy
− inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE; stosowane w leczeniu nadciśnienia)
− natalizumab (stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego)
− paklitaksel (stosowany w leczeniu nowotworów)
− tiazydowe leki moczopędne takie jak hydrochlorotiazyd lub chlortalidon (stosowane
w leczeniu nadciśnienia lub zatrzymania wody w organizmie)
− zydowudyna (stosowana w leczeniu zakażeń wirusowych)
− klozapina (stosowana w leczeniu objawów niektórych zaburzeń psychicznych)
• leki zwiększające działanie toksyczne na serce
− antybiotyki antracyklinowe, takie jak bleomycyna, doksorubicyna,
epirubicyna, mitomycyna (stosowane w leczeniu nowotworów)
− cytarabina, pentostatyna, trastuzumab (stosowane w leczeniu nowotworów)
− radioterapia okolic serca
• leki zwiększające działanie toksyczne na płuca
− amiodaron (stosowany w leczeniu zaburzeń rytmu serca)
− hormony G-CSF, GM-CSF (stosowane w celu zwiększenia liczby białych krwinek
po chemioterapii)
• leki zwiększające działanie toksyczne na nerki
− amfoterycyna B (stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
− indometacyna (stosowana w leczeniu bólu i stanów zapalnych)
Inne leki zaburzające działanie cyklofosfamidu lub których działanie jest zaburzane przez cyklofosfamid
• etanercept (stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów)
• metronidazol (stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych i pierwotniakowych)
• tamoksifen (stosowany w leczeniu raka piersi)
• bupropion (stosowany pomocniczo w rzucaniu nałogu palenia)
• kumaryny takie jak warfaryna (stosowane w celu rozrzedzenia krwi)
• cyklosporyna (stosowana w celu zmniejszenia aktywności układu immunologicznego)
• sukcynylocholina (stosowana w celu zwiotczenia mięśni w trakcie zabiegów
medycznych)
• digoksyna, β-acetylodigoksyna (stosowane w leczeniu chorób serca)
• szczepionki
• werapamil (stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego , dusznicy lub zaburzeń
rytmu serca)
Endoxan z jedzeniem i piciem
Alkohol może nasilać nudności i wymioty wywołane cyklofosfamidem.
Ciąża, karmienie piersią i antykoncepcja
Nie należy zachodzić w ciążę w okresie stosowania cyklofosfamidu. Może on bowiem powodować
poronienia lub uszkodzenia płodu. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub gdy istnieje podejrzenie, że jest w
ciąży lub gdy planuje ciążę, powinna poinformować o tym lekarza.
• Mężczyźni i kobiety nie powinni starać się o poczęcie dziecka w okresie leczenia ani przez co
najmniej 6 do 12 miesięcy po leczeniu. Należy stosować skuteczne metody antykoncepcji.
Należy zasięgnąć porady lekarza.
• Cyklofosfamid może wpłynąć na zdolność poczęcia dziecka w przyszłości. Należy rozważyć
wraz z lekarzem możliwość zamrożenia nasienia lub komórek jajowych przed rozpoczęciem
leczenia.
Nie należy karmić piersią podczas stosowania cyklofosfamidu. Należy zasięgnąć porady lekarza.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Niektóre działania niepożądane cyklofosfamidu mogą wpływać na zdolność bezpiecznego
prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn. Lekarz zdecyduje czy pacjent może bezpiecznie
wykonywać te czynności.
Postępowanie po zgłoszeniu się do innego lekarza lub do szpitala w okresie leczenia
W przypadku zgłoszenia się do innego lekarza lub do szpitala w okresie leczenia, niezależnie od
przyczyny, należy poinformować personel medyczny o przyjmowanych lekach. Nie należy
przyjmować innych leków przed poinformowaniem lekarza o przyjmowaniu cyklofosfamidu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Endoxan jest bardzo silnym lekiem przeciwnowotworowym. Jak każdy lek, Endoxan może
powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Jeśli wystąpią jakiekolwiek z poniższych ciężkich działań niepożądanych, należy niezwłocznie
poinformować lekarza:
• reakcje alergiczne, których objawami są duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub
obrzęk twarzy i warg;
• pojawianie się siniaków powstających bez uderzenia lub krwawienie z dziąseł. Może to być objaw
wskazujący na zbyt niską liczbę krwi;
• zmniejszenie liczby białych krwinek, lekarz będzie to kontrolował w trakcie leczenia. Nie
spowoduje to wystąpienia żadnych widocznych objawów, ale pacjent będzie bardziej podatny na
zakażenia. W przypadku podejrzenia zakażenia (wysoka temperatura, uczucie zimna i dreszcze
lub uczucie gorąca i poty lub jakikolwiek objaw zakażenia taki jak kaszel lub piekący ból podczas
oddawania moczu) pacjent może wymagać podania antybiotyków do zwalczenia zakażenia,
ponieważ liczba krwinek jest mniejsza niż zwykle;
• wyraźna bladość, ospałość, zmęczenie. Mogą to być oznaki małej ilości czerwonych krwinek
(niedokrwistości). Zazwyczaj nie jest wymagane żadne leczenie, organizm w końcu wytworzy
ponownie czerwone krwinki. Jeśli niedokrwistość będzie poważna, może być potrzebne
przetoczenie krwi;
• krew w moczu, ból lub mniejsza ilość wydalanego moczu.
Inne możliwe działania niepożądane, które mogą wystąpić:
Układ immunologiczny
• reakcje alergiczne, których objawami są duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub
obrzęk twarzy i warg.
Układ pokarmowy
• nudności i wymioty. Mogą utrzymywać się przez około 24 godziny po przyjęciu cyklofosfamidu.
Pacjent może wymagać podania leków hamujących nudności i wymioty. Należy zapytać o to
lekarza;
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, włączając owrzodzenia;
• silny ból brzucha i pleców (zapalenie trzustki).
Skóra i włosy
• utrata włosów. Pacjent może zauważyć podczas czesania lub mycia nieznacznie zwiększone
wypadanie włosów, może też utracić większość lub wszystkie włosy. Stopień utraty włosów
zależy od dawki cyklofosfamidu, gęstości włosów oraz jednoczesnego stosowania innych leków
przeciwnowotworowych. W przypadku stosowania cyklofosfamidu w skojarzeniu z innymi
lekami przeciwnowotworowymi prawdopodobieństwo utraty włosów znacznie wzrasta w
stosunku do stosowania samego cyklofosfamidu;
• zażółcenie skóry lub białek oczu (żółtaczka), spowodowane problemami z wątrobą;
• bladość (niedokrwistość), spowodowana niską liczbą czerwonych krwinek. Lekarz będzie
monitorował to w trakcie leczenia;
• wzmożona skłonność do powstawania siniaków, spowodowana powolnym krzepnięciem krwi;
• zmiany koloru paznokci i skóry.
Układ moczowy
• uczucie pieczenia lub ból podczas oddawania moczu;
• blizny i obkurczenie pęcherza moczowego (ból i częsta potrzeba oddawania moczu);
• nowotwór krwi (białaczka);
• problemy z nerkami, włączając niewydolność.
Klatka piersiowa
• duszność;
• zapalenie płuc, powodujące duszność, kaszel i podwyższoną temperaturę;
• bliznowacenie płuc, powodujące duszność.
Serce i układ krążenia
• przyspieszenie bicia serca, zawał serca;
• zmiany w rytmie i czynności serca przy zastosowaniu wyższych dawek, będą one widoczne dla
lekarza w badaniu EKG (na elektrokardiogramie).
Układ rozrodczy
• brak plemników w nasieniu (w niektórych przypadkach nieodwracalnie);
• nasilenie krwawienia miesiączkowego u kobiet;
• brak miesiączki (w niektórych przypadkach nieodwracalnie).
Ogólne
• osłabienie;
• utrata apetytu;
• wtórne nowotwory (czasem w obrębie pęcherza moczowego);
• wzdęcia i obrzęki (zatrzymanie wody w organizmie);
• wysokie stężenie cukru we krwi (pragnienie, łatwe męczenie się, podenerwowanie);
• niskie stężenie cukru we krwi (splątanie, wzmożone pocenie się);
• powiększone krwinki czerwone.
Mogą również wystąpić zmiany w wynikach niektórych badań laboratoryjnych krwi:
• zwiększone stężenie pewnych substancji chemicznych zwanych enzymami;
• niskie stężenie sodu we krwi.
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy zwrócić się do lekarza lub pielęgniarki.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Cyklofosfamid jest przeciwwskazany u pacjentów z:
• nadwrażliwością na cyklofosfamid, na którykolwiek z jego metabolitów lub na jakikolwiek
inny składnik leku;
• obturacją odpływu moczu.
Stosowanie w okresie ciąży i okresie karmienia piersią, patrz punkt 4.6.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Czynniki ryzyka wystąpienia efektów toksycznych cyklofosfamidu i ich następstw podane poniżej i w
innych punktach mogą stanowić przeciwwskazania, jeśli cyklofosfamid nie jest stosowany w leczeniu
stanu zagrażającego życiu. W takich przypadkach konieczna jest indywidualna ocena ryzyka i
spodziewanych korzyści.
OSTRZEŻENIA
Mielosupresja, immunosupresja, zakażenia
• Leczenie cyklofosfamidem może wywoływać mielosupresję i znaczące zahamowanie
odpowiedzi immunologicznej.
• Mielosupresja wywołana przez cyklofosfamid może powodować leukopenię, neutropenię,
trombocytopenię (związaną ze zwiększonym ryzykiem krwotoków) i anemię.
• Ciężka immunosupresja prowadziła do ciężkich zakażeń, czasem prowadzących do zgonu.
Zgłaszano także występowanie sepsy i wstrząsu septycznego. Do zakażeń zgłaszanych w
związku ze stosowaniem cyklofosfamidu należą zapalenia płuc, a także zakażenia bakteryjne,
grzybicze, wirusowe, pierwotniakowe i pasożytnicze.
• Zakażenia utajone mogą być reaktywowane. Ponowne uaktywnienie zakażeń zgłaszano dla
różnych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych, pierwotniakowych i
pasożytniczych.
• W przypadku zakażeń należy wdrożyć odpowiednie leczenie.
• W niektórych przypadkach neutropenii może być wskazana profilaktyka przeciw
drobnoustrojom według oceny lekarza prowadzącego.
• W przypadku wystąpienia gorączki neutropenicznej konieczne jest podawanie antybiotyków i
(lub) leków przeciwgrzybiczych.
• Cyklofosfamid należy stosować ze szczególną ostrożnością, jeśli w ogóle, u pacjentów z
ciężkim zaburzeniem czynności szpiku kostnego i u pacjentów z ciężką immunosupresją.
• O ile nie jest to bezwzględnie konieczne, cyklofosfamidu nie należy stosować u pacjentów z
liczbą leukocytów mniejszą niż 2 500 komórek/mikrolitr (komórek/mm3) i (lub) liczbą płytek
krwi mniejszą niż 50 000 komórek/mikrolitr (komórek/mm3).
• U pacjentów, u których występuje lub rozwija się ciężkie zakażenie, leczenie
cyklofosfamidem może nie być wskazane, powinno być przerwane lub należy zmniejszyć
dawkę produktu leczniczego.
• Ogólnie, zmniejszenie liczby krwinek we krwi obwodowej i liczby trombocytów oraz czas
potrzebny na powrót tych parametrów do wartości prawidłowych mogą się zwiększać wraz ze
zwiększeniem dawki cyklofosfamidu.
• Najmniejsza liczba leukocytów i trombocytów występuje zwykle w 1 i 2 tygodniu leczenia.
Szpik kostny względnie szybko odzyskuje prawidłową czynność i ilości krwinek we krwi
obwodowej ulegają normalizacji zwykle po około 20 dniach.
• Należy spodziewać się znacznego zahamowania czynności szpiku kostnego szczególnie u
pacjentów leczonych wcześniej i (lub) otrzymujących równocześnie chemioterapię i (lub)
radioterapię.
• W trakcie leczenia u wszystkich pacjentów wskazane jest ścisłe monitorowanie parametrów
hematologicznych krwi
- Kontrolę liczby leukocytów należy przeprowadzać przed każdym podaniem leku oraz
regularnie w trakcie leczenia (w odstępach co 5 do 7 dni w początkowym okresie leczenia i co
2 dni, jeśli liczba krwinek spadnie poniżej 3 000 komórek/mikrolitr (komórek/mm3). Przed
każdym podaniem leku i w odpowiednich odstępach po podaniu należy oznaczać liczbę płytek
krwi i wartości hemoglobiny.
Toksyczne działanie na nerki i drogi moczowe
• Podczas leczenia cyklofosfamidem występowało krwotoczne zapalenie pęcherza, zapalenie
miedniczek nerkowych, zapalenie moczowodów i hematuria. Może rozwinąć się owrzodzenie/
martwica, zwłóknienie/zwężenie i wtórna zmiana nowotworowa pęcherza.
• Działanie toksyczne na układ moczowy może być podstawą do przerwania leczenia.
• W przypadku zwłóknienia, krwawień lub powstania wtórnej zmiany nowotworowej konieczne
może być usunięcie pęcherza (cystektomia).
• Zgłaszano przypadki toksycznego działania na układ moczowy prowadzące do śmierci.
• Działanie toksyczne na układ moczowy może wystąpić przy krótkotrwałym lub długotrwałym
stosowaniu cyklofosfamidu. Zgłaszano krwotoczne zapalenie pęcherza po pojedynczych
dawkach cyklofosfamidu.
• Wcześniejsza lub jednoczesna radioterapia lub leczenie busulfanem może zwiększyć ryzyko
krwotocznego zapalenia pęcherza indukowanego cyklofosfamidem.
• Zapalenie pęcherza jest zwykle początkowo niebakteryjne. Wtórnie może wystąpić zakażenie
bakteryjne.
• Przed rozpoczęciem leczenia, konieczne jest wykluczenie lub korekta niedrożności dróg
moczowych. Patrz punkt 4.3.
• Należy regularnie wykonywać badanie osadu moczu na obecność erytrocytów i innych oznak
toksycznego działania na układ moczowy i nerki.
• Cyklofosfamid należy stosować ostrożnie, jeśli w ogóle, u pacjentów z czynnym zakażeniem
dróg moczowych.
• Odpowiednie leczenie mesną i (lub) duże nawodnienie w celu wymuszenia diurezy może
znacznie zmniejszyć częstość występowania i nasilenie toksycznego działania na pęcherz
moczowy. Ważne jest zapewnienie, żeby pacjent opróżniał pęcherz w regularnych odstępach.
• Krwiomocz ustępuje zwykle w ciągu kilku dni po zaprzestaniu leczenia cyklofosfamidem, ale
może się utrzymywać dłużej.
• W przypadkach ciężkiego krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego zazwyczaj zachodzi
konieczność przerwania leczenia cyklofosfamidem.
• Działanie cyklofosfamidu związane jest z nefrotoksycznością, w tym z martwicą kanalików
nerkowych.
• W związku z podawaniem cyklofosfamidu zgłaszano występowanie hiponatremii powiązanej
ze zwiększoną całkowitą objętością wody w organizmie, ostrego zatrucia wodnego oraz
zespołu przypominającego SIADH (zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu
antydiuretycznego). Zgłaszano przypadki ze skutkiem śmiertelnym.
Kardiotoksyczność , stosowanie u pacjentów z chorobami serca
• W trakcie leczenia cyklofosfamidem zgłaszano występowanie zapalenia mięśnia sercowego
oraz zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, którym może towarzyszyć znaczący wysięk z
osierdzia z tamponadą serca i które prowadziły do ciężkiej zastoinowej niewydolności serca,
czasem prowadzącej do śmierci.
• Badanie histopatologiczne wykazało przede wszystkim krwotoczne zapalenie mięśnia
sercowego. Obecność krwi w osierdziu stwierdzano wtórnie do krwotocznego zapalenia
mięśnia sercowego i martwicy mięśnia sercowego.
• Zgłaszano ostre działanie kardiotoksyczne przy pojedynczej dawce cyklofosfamidu poniżej 20
mg/kg.
• U pacjentów poddanych schematom leczenia, w skład których wchodził cyklofosfamid,
zgłaszano występowanie arytmii nadkomorowych (włączając migotanie i trzepotanie
przedsionków), jak i arytmii komorowych (włączając znaczne wydłużenie QT związane z
częstoskurczem komorowym), w połączeniu lub bez innych objawów kardiotoksyczności.
• Ryzyko wystąpienia toksycznego działania cyklofosfamidu na serce może ulec zwiększeniu
na przykład w następstwie podania wysokich dawek cyklofosfamidu, u pacjentów w
podeszłym wieku, u pacjentów, u których wcześniej zastosowano radioterapię okolicy serca i
(lub) u pacjentów uprzednio lub równocześnie leczonych innymi substancjami
kardiotoksycznymi. Patrz punkt 4.5.
• Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia
kardiotoksyczności i u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą serca.
Działanie toksyczne na płuca
• W trakcie i po leczeniu cyklofosfamidem zgłaszano występowanie zapalenia płuc i
zwłóknienia płuc. Zgłaszano także występowanie choroby wenookluzyjnej płuc i inne
przejawy toksycznego działania na płuca. Zgłoszono działanie toksyczne na płuca prowadzące
do niewydolności oddechowej.
• Chociaż częstość występowania działań toksycznych na płuca, towarzyszących leczeniu
cyklofosfamidem, jest niska, rokowania dla pacjentów, u których one wystąpią są złe.
• Opóźnione wystąpienie objawów zapalenia płuc (ponad 6 miesięcy od początku leczenia
cyklofosfamidem) wydaje się być związane ze szczególnie dużą śmiertelnością. Zapalenie
płuc może rozwinąć się nawet w odstępie lat po leczeniu cyklofosfamidem.
• Ostre działanie toksyczne na płuca zgłoszono po podaniu pojedynczej dawki cyklofosfamidu.
Wtórne nowotwory
• Tak jak w przypadku wszystkich terapii cytotoksycznych, leczenie cyklofosfamidem
powoduje ryzyko powstania w odległym czasie wtórnych nowotworów i zmian je
poprzedzających.
• Zwiększone jest ryzyko raka dróg moczowych, jak również ryzyko mielodysplastycznych
zmian, częściowo przechodzących w ostre białaczki. Do innych nowotworów zgłaszanych po
zastosowaniu cyklofosfamidu w monoterapii lub leczeniu skojarzonym należą chłoniak, rak
tarczycy i mięsaki.
• W niektórych przypadkach wtórne zmiany nowotworowe rozwinęły się kilka lat po
zakończeniu leczenia cyklofosfamidem. Obecność nowotworu stwierdzano także po
ekspozycji w okresie życia płodowego.
• Ryzyko wystąpienia raka pęcherza można znacznie zmniejszyć poprzez zapobieganie
krwotocznemu zapaleniu pęcherza moczowego.
Choroba wenookluzyjna wątroby
• U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid zgłaszano chorobę wenookluzyjną wątroby
(VOLD).
• Schemat terapeutyczny prowadzący do cytoredukcji (mieloablacji) w okresie
przygotowawczym do przeszczepu szpiku kostnego, w skład którego wchodzi cyklofosfamid
w połączeniu z napromieniowaniem całego ciała, busulfan lub inne środki, zidentyfikowano
jako główny czynnik ryzyka wystąpienia VOLD (patrz punkt 4.5). Po terapii cytoredukcyjnej,
objawy kliniczne zazwyczaj rozwijają się od 1 do 2 tygodni po przeszczepie i charakteryzują
się gwałtownym przyrostem masy ciała, bolesnym powiększeniem wątroby, wodobrzuszem i
hiperbilirubinemią/żółtaczką.
• Tym niemniej, wykazano, że VOLD może rozwijać się stopniowo u pacjentów otrzymujących
przez długi okres małe immunosupresyjne dawki cyklofosfamidu.
• Jako powikłanie VOLD może rozwinąć się zespół wątrobowo-nerkowy i niewydolność
wielonarządowa. Zgłoszono przypadek śmiertelny w następstwie VOLD związanej z
przyjmowaniem cyklofosfamidu.
• Do czynników ryzyka predysponujących pacjenta do rozwoju VOLD przy terapii
cytoredukcyjnej dużymi dawkami należą:
- istniejące wcześniej zaburzenia czynności wątroby,
- uprzednia radioterapia brzucha oraz
- obniżony stan sprawności pacjenta.
Genotoksyczność
• Cyklofosfamid wykazuje działanie genotoksyczne i mutagenne, zarówno w komórkach
somatycznych jak i w męskich i żeńskich komórkach rozrodczych. Dlatego też w trakcie
leczenia cyklofosfamidem kobiety nie powinny zachodzić w ciążę, a mężczyźni nie powinni
płodzić dzieci.
• Mężczyźni nie powinni płodzić dzieci przez okres do 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.
• Dane z doświadczeń na zwierzętach wskazują, że ekspozycja oocytów w okresie rozwoju
pęcherzyków może spowodować zmniejszenie częstości implantacji i żywych ciąż oraz
zwiększone ryzyko uszkodzeń płodu. Efekt ten należy wziąć pod uwagę w przypadku
planowania zapłodnienia lub zajścia w ciążę po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem.
Dokładny czas rozwoju pęcherzyków u ludzi nie jest znany, ale może wynosić ponad 12
miesięcy.
• Kobiety i mężczyźni aktywni seksualnie powinni w tym okresie stosować skuteczne metody
antykoncepcji.
Patrz także punkt 4.6.
Wpływ na płodność
• Cyklofosfamid zaburza proces oogenezy i spermatogenezy. Może powodować bezpłodność u
obu płci.
• Rozwój bezpłodności wydaje się zależeć od dawki cyklofosfamidu, czasu trwania terapii i
stanu czynnościowego gonad w okresie leczenia.
• U niektórych pacjentów bezpłodność wywołana cyklofosfamidem może być nieodwracalna.
Kobiety
• U znaczącego odsetka kobiet leczonych cyklofosfamidem dochodzi do braku miesiączki,
przejściowego lub trwałego, powiązanego ze zmniejszonym wydzielaniem estrogenu i
zwiększonym wydzielaniem gonadotropin.
• U starszych kobiet, w szczególności, zanik miesiączki może być trwały.
• W związku z leczeniem cyklofosfamidem zgłaszano także skąpe miesiączki.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego zazwyczaj rozwijają
prawidłowo drugorzędowe cechy płciowe i mają regularne miesiączki.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego mogły następnie
zachodzić w ciążę.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem, u których po zakończeniu leczenia czynność jajników
pozostała bez zmian, znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka przedwczesnego wystąpienia
menopauzy (zanik miesiączek przed ukończeniem 40 roku życia).
Mężczyźni
• U mężczyzn leczonych cyklofosfamidem może wystąpić oligospermia lub azoospermia, które
są zazwyczaj związane ze zwiększonym wydzielaniem gonadotropin, ale prawidłowym
wydzielaniem testosteronu.
• U tych pacjentów nie stwierdza się zazwyczaj zaburzeń potencji i libido.
• Chłopcy leczeni cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego zazwyczaj rozwijają
prawidłowo drugorzędowe cechy płciowe, ale może u nich wystąpić oligospermia lub
azoospermia.
• W pewnym stopniu może wystąpić atrofia jąder.
• Azoospermia wywołana cyklofosfamidem jest u niektórych pacjentów odwracalna,
aczkolwiek przywrócenie stanu prawidłowego może trwać nawet kilka lat od zakończenia
terapii.
• Mężczyźni tymczasowo bezpłodni w wyniku leczenia cyklofosfamidem mogli następnie
płodzić dzieci.
Reakcje a n afilaktyczne, wrażliwość krzyżowa na inne środki alkilujące
W związku z podawaniem cyklofosfamidu, zgłaszano występowanie reakcji anafilaktycznych, w tym
reakcji prowadzących do śmierci.
Zgłaszano możliwą wrażliwość krzyżową na inne środki alkilujące.
Zaburzenia gojenia ran
Cyklofosfamid może zaburzać prawidłowe gojenie się ran.
ŚRODKI OSTROŻNOŚCI
Utrata włosów
• Zgłaszano wypadanie włosów i może ono wystąpić z większą częstością przy stosowaniu
większych dawek.
• Wypadanie włosów może prowadzić do wyłysienia.
• Należy spodziewać się, że włosy zaczną odrastać po zakończeniu podawania leku lub nawet w
czasie stałego leczenia, ale mogą mieć inną strukturę i kolor.
Nudności i wymioty
• Podawanie cyklofosfamidu może powodować nudności i wymioty.
• Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania środków przeciwwymiotnych w
celu zapobiegania i łagodzenia nudności i wymiotów.
• Spożycie alkoholu może nasilić wymioty i nudności wywołane cyklofosfamidem.
Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
• Podawanie cyklofosfamidu może powodować zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
• Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania środków zapobiegających i
łagodzących zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
Podanie leku poza żyłę
• Działanie cytostatyczne cyklofosfamidu rozpoczyna się po jego aktywacji, która zachodzi
głównie w wątrobie. Dlatego ryzyko uszkodzenia tkanek przy przypadkowym podaniu leku
poza żyłę jest niskie.
• W przypadku niezamierzonego podania cyklofosfamidu poza żyłę, należy natychmiast
przerwać wlew, odessać roztwór cyklofosfamidu podany pozanaczyniowo, używając kaniuli
umieszczonej w miejscu podania, oraz zastosować inne właściwe środki zaradcze.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami nerek
• U pacjentów z zaburzeniami nerek, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek, w
wyniku zmniejszonego wydalania przez nerki może dojść do zwiększenia stężenia
cyklofosfamidu i jego metabolitów w osoczu. Może to powodować zwiększoną toksyczność i
powinno być wzięte pod uwagę przy ustalaniu dawkowania u tych pacjentów. Patrz też punkt
4.2.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami wątroby
• Ciężkie zaburzenie czynności wątroby może wiązać się ze zmniejszoną aktywacją
cyklofosfamidu. Może to wpłynąć na skuteczność leczenia cyklofosfamidem i powinno być
wzięte pod uwagę przy doborze dawki i interpretacji odpowiedzi pacjenta na wybraną dawkę.
Stosowanie u pacjentów po wycięciu nadnerczy
Pacjenci z niewydolnością nadnerczy mogą wymagać zwiększenia dawki kortykosteroidów w
przypadku narażenia na stres związany z działaniem toksycznym cytostatyków, w tym
cyklofosfamidu.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Planowane podanie, jednocześnie lub następczo, innych substancji lub terapii, które mogą zwiększyć
prawdopodobieństwo lub nasilić działania toksyczne (w wyniku interakcji farmakodynamicznych lub
farmakokinetycznych) wymaga uważnej indywidualnej oceny spodziewanych korzyści i ryzyka.
Pacjenci otrzymujący takie złożone leczenie muszą być ściśle monitorowani w kierunku wystąpienia
oznak toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję. Pacjenci leczeni cyklofosfamidem i
środkami, które zmniejszają jego aktywację, powinni być monitorowani pod kątem potencjalnego
spadku skuteczności terapeutycznej i potrzeby dostosowania dawki.
I n t e r akcje wpływające na farmakokinetykę cyklofosfamidu i jego metabolitów
• Zmniejszenie aktywacji cyklofosfamidu może zmienić skuteczność leczenia
cyklofosfamidem. Do substancji, które opóźniają aktywację cyklofosfamidu zalicza się
– aprepitant
– bupropion
– busulfan: Wykazano, że u pacjentów, którzy otrzymują wysokie dawki
cyklofosfamidu w czasie poniżej 24 h po przyjęciu wysokich dawek
busulfanu, szybkość usuwania cyklofosfamidu ulega zmniejszeniu, a okres
jego półtrwania wydłuża się.
– ciprofloksacyna : Zastosowanie ciprofloksacyny przed leczeniem cyklofosfamidem
(stosowana do kondycjonowania przed przeszczepem szpiku kostnego), może
spowodować nawrót choroby zasadniczej.
– chloramfenikol
– flukonazol
– itrakonazol
– prasugrel
– sulfonamidy
– tiotepa: W przypadku zastosowania tiotepy godzinę przed podaniem
cyklofosfamidu, przy dużych dawkach leków chemioterapeutycznych, zgłaszano
silne hamowanie przez tiotepę bioaktywacji cyklofosfamidu.
• Zwiększenie stężenia cytotoksycznych metabolitów może wystąpić przy podawaniu
takich substancji jak
– allopurinol
– wodzian chloralu
– cymetydyna
– disulfiram
– aldehyd glicerynowy
– induktory ludzkich wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych
(np. cytochrom P450 enzymów): W przypadku uprzedniego lub jednoczesnego
leczenia substancjami, które wywołują zwiększoną aktywność wątrobowych i
pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych, takimi jak ryfampicyna,
fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, ziele dziurawca i kortykosteroidy, należy
wziąć pod uwagę możliwość indukcji tych enzymów.
– inhibitory proteaz: Jednoczesne stosowanie inhibitorów proteaz może zwiększyć
stężenie cytotoksycznych metabolitów. U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid,
doksorubicynę i etopozyd (CDE), stosowanie terapii opartych o inhibitory proteaz
związane było z wyższą częstością zakażeń i neutropenią niż stosowanie terapii opartych
o NNRTI (nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy).
• ondansetron
Zgłaszano przypadki interakcji farmakokinetycznych pomiędzy ondansetronem i dużymi
dawkami cyklofosfamidu, których wynikiem było zmniejszenie pola powierzchni pod krzywą
zależności stężenia leku we krwi od czasu (AUC) dla cyklofosfamidu.
Interakcje farmakodynamiczne i interakcje o nieznanym mechanizmie wpływające na stosowanie
cyklofosfamidu
Stosowanie cyklofosfamidu jednocześnie lub następczo z innymi środkami o podobnym
działaniu toksycznym może spowodować nałożenie (nasilenie) działań toksycznych.
• Nasilone działanie toksyczne na krew i układ krwiotwórczy i (lub)
immunosupresja mogą być wynikiem łącznego efektu działania cyklofosfamidu i na
przykład
– inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE): Inhibitory konwertazy angiotensyny
mogą wywołać leukopenię.
– natalizumabu
– paklitakselu: zgłaszano nasilenia działania toksycznego na krew i układ
krwiotwórczy po podaniu cyklofosfamidu po wlewie paklitakselu.
– tiazydowych leków moczopędnych
– zydowudyny
• Nasilenie działania kardiotoksycznego może być wynikiem łącznego
efektu działania cyklofosfamidu i na przykład
– antybiotyków antracyklinowych
– cytarabiny
– pentostatyny
– radioterapii okolic serca
– trastuzumabu
• Nasilenie działania toksycznego na płuca może być wynikiem łącznego
efektu działania cyklofosfamidu i na przykład
– amiodaronu
– G-CSF, GM-CSF (czynnik wzrostu kolonii granulocytów, czynnik wzrostu
kolonii granulocytów i makrofagów): Dane wskazują na zwiększone ryzyko
wystąpienia działań toksycznych na płuca u pacjentów leczonych cytotoksyczną
chemioterapią obejmującą cyklofosfamid i G-CSF lub GM-CSF .
• Nasilenie działania nefrotoksycznego może być wynikiem łącznego
efektu działania cyklofosfamidu i na przykład
– amfoterycyny B
– indometacyny: Przy jednoczesnym stosowaniu indometacyny zgłaszano
ostre zatrucie wodne .
• Nasilenie innych działań toksycznych
– azatiopryna: Zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (martwica wątroby)
– busulfan: Stwierdzono zwiększoną częstość występowania choroby
wenookluzyjnej wątroby i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej.
– inhibitory proteaz: Zwiększona częstość występowania zapalenia błony śluzowej
jamy ustnej.
Inne interakcje
• alkohol
U zwierząt z nowotworami, którym podawano etanol (alkohol) i jednocześnie doustnie, małe
dawki cyklofosfamidu zaobserwowano jego zmniejszone działanie przeciwnowotworowe.
U niektórych pacjentów, alkohol może nasilić wymioty i nudności wywołane
cyklofosfamidem.
• etanercept
U pacjentów z ziarniniakiem Wegenera, włączenie etanerceptu do standardowego leczenia,
w skład którego wchodził cyklofosfamid, wiązało się z większą częstością występowania
złośliwych guzów litych w innej lokalizacji niż na skórze.
• metronidazol
U pacjenta przyjmującego cyklofosfamid i metronidazol odnotowano ostrą
encefalopatię. Związek przyczynowy nie jest jasny. W badaniach na zwierzętach,
łączne podawanie cyklofosfamidu z metronidazolem związane było ze zwiększoną
toksycznością cyklofosfamidu .
• tamoksifen
Jednoczesne stosowanie tamoksifenu i chemioterapii może zwiększać ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
I n t e r akcje wpływające na farmakokinetykę i/lub działanie innych leków
• bupropion
Metabolizm cyklofosfamidu przez CYP2B6 może hamować metabolizm bupropionu.
• kumaryny
U pacjentów przyjmujących warfarynę i cyklofosfamid zgłaszano zarówno
nasilenie, jak i osłabienie efektu działania warfaryny .
• cyklosporyna
U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid w połączeniu z cyklosporyną zgłaszano
zmniejszone stężenie cyklosporyny w surowicy krwi w porównaniu do pacjentów
otrzymujących samą cyklosporynę. W wyniku tej interakcji może zwiększyć się częstość
występowania choroby przeszczep przeciw gospodarzowi.
• depolaryzujące leki zwiotczające mięśnie
Leczenie cyklofosfamidem powoduje znaczące i trwałe hamowanie aktywności
cholinoesterazy. Jeżeli jednocześnie stosuje się depolaryzujące leki zwiotczające mięśnie
(np. sukcynylocholinę) może dochodzić do przedłużonych okresów bezdechu . Jeśli pacjent
był leczony cyklofosfamidem w ciągu 10 dni przed poddaniem się znieczuleniu ogólnemu,
należy poinformować o tym anestezjologa.
• digoksyna, β-acetylodigoksyna
Zaobserwowano, że leczenie cytotoksyczne zaburza jelitową absorbcję tabletek digoksyny i
β-acetylodigoksyny.
• szczepionki
Ponieważ cyklofosfamid działa immunosupresyjnie można spodziewać się zmniejszonej
odpowiedzi na szczepienie. Stosowanie szczepionki zawierającej żywe wirusy może
prowadzić do zakażenia indukowanego szczepionką.
• werapamil
Zaobserwowano, że leczenie cytotoksyczne zaburza jelitową absorbcję werapamilu
podawanego doustnie.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Częstość występowania działań niepożądanych jest sklasyfikowana w następujący sposób: bardzo
często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 - <1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 - <1/100), rzadko (≥ 1/10 000 -
<1/1 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (działania niepożądane zgłoszone w okresie
po wprowadzeniu cyklofosfamidu do obrotu)
Tabela 1:
Działania niepożądane: częstość występowania
Podstawowy układ/
narząd
Bardzo często
> 1/ 10
Często
> 1/ 100 -
< 1/ 10
Niezbyt często
> 1/ 1000 -
< 1/ 100
Rzadko
>1/ 10 000 -
< 1/ 1000
Bardzo rzadko
> 1/ 10 000, w tym
pojedyncze przypadki
Częstość nieznana
Zakażenia i
zarażenia
pasożytnicze
Zakażenia Zapalenie płuc
Sepsa
Wstrząs septyczny
Nowotwory
łagodne, złośliwe i
nieokreślone (w tym
torbiele i polipy)
Nowotwory
wtórne Nowotwór
pęcherza
Zmiany
mielodysplastycz
ne
Nowotwór dróg
moczowych
Ostra białaczka
Zespół rozpadu guza Chłoniak
Mięsak
Rak
nerkokomórkowy
Rak miedniczki
nerkowej
Rak tarczycy
Zaburzenia krwi i
układu chłonnego
Zahamowanie
czynności szpiku
kostnego
Leukopenia
Neutropenia
Gorączka
neutropeniczna
Trombocytopenia
Niedokrwistość
Zespół hemolityczno-
mocznicowy
Zespół wykrzepiania
wewnątrznaczyniowego
Agranulocytoza
Limfopenia
Zmniejszenie
stężenia
hemoglobiny
Zaburzenia układu
immunologic
znego
Immunosupresja Reakcje
rzekomoanafilaktyczne
Reakcje nadwrażliwości
Wstrząs anafilaktyczny
Zaburzenia
endokrynologiczne
Zaburzenia owulacji
Zmniejszone stężenie
żeńskich hormonów
płciowych
Nieodwracalne
zaburzenia
owulacji
SIADH (Zespół
nieadekwatnej sekrecji
hormonu
antydiuretycznego)
Zaburzenia
metabolizmu i
odżywiania
Anoreksja Odwodnienie Zatrzymanie płynów
Hiponatremia
Zmiany stężenia
glukozy we krwi
(zwiększenie lub
Podstawowy układ/
narząd
Bardzo często
> 1/ 10
Często
> 1/ 100 -
< 1/ 10
Niezbyt często
> 1/ 1000 -
< 1/ 100
Rzadko
>1/ 10 000 -
< 1/ 1000
Bardzo rzadko
> 1/ 10 000, w tym
pojedyncze przypadki
Częstość nieznana
zmniejszenie)
Zaburzenia
psychiczne
Stan splątania
Zaburzenia układu
nerwowego
Zawroty głowy Drgawki
Parestezja
Zaburzenia smaku
Encefalopatia
wątrobowa
Zespół odwracalnej
tylnej
leukoencefalopatii
Mielopatia
Utrata czucia
Osłabienie czucia
Drżenie mięśniowe
Zaburzenia węchu
(parosmia)
Encefalopatia
Neuropatia
obwodowa
Polineuropatia
Nerwobóle
Zaburzenia oka Niewyraźne
widzenie
Zaburzenia wzroku
Zapalenie spojówek i
obrzęk oka łącznie z
nadwrażliwością
Wzmożone
łzawienie
Zaburzenia ucha i
błędnika
Głuchota
Szum w uszach
Zaburzenia serca Kardiomiopatia
Niewydolność serca
Tachykardia
Niemiarowość
Niemiarowość
komorowa
Niemiarowość
nadkomorowa
Migotanie przedsionków
Migotanie komór
Dusznica bolesna
Zawał serca
Zatrzymanie serca
Zapalenie mięśnia
sercowego
Zapalenie osierdzia
Częstoskurcz
komorowy
Wstrząs
kardiogenny
Wysięk z osierdzia
Krwawienie do
mięśnia sercowego
Niewydolność lewej
komory
Rzadkoskurcz
Palpitacje
Wydłużenie odcinka
QT w
elektrokardiogramie
Zmniejszenie frakcji
wyrzutowej
Zaburzenia
naczyniowe
Krwawienie Choroba zakrzepowo-
zatorowa
Zmiany w ciśnieniu krwi
Zatorowość płucna
Zakrzepica żylna
Zapalenie naczyń
Ischemia obwodowa
Zaczerwienienie
twarzy
Zaburzenia układu
oddechowego,
klatki piersiowej i
śródpiersia
Skurcz oskrzeli
Duszność
Kaszel
Zapalenie płuc
śródmiąższowe
Zapalenie płuc
Przewlekłe
śródmiąższowe
zwłóknienie płuc
Toksyczny obrzęk płuc
Wysięk opłucnowy
Niewydolność
oddechowa
Ciężki ostry zespół
oddechowy (ARDS)
Niespecyficzne
zaburzenia płuc
Niedotlenienie narządów
i tkanek
Nadciśnienie płucne
Niedrożność jamy
nosowej
Uczucie
dyskomfortu w
nosie
Ból jamy ustnej i
gardła
Wyciek z nosa
Kichanie
Choroba
wenookluzyjna płuc
Zarostowe zapalenie
oskrzelików
Alergiczne zapalenie
pęcherzyków
płucnych
Zaburzenia żołądka
i jelit
Nudności
Wymioty
Biegunka
Zapalenie jamy
ustnej
Zaparcie
Ból brzucha
Puchlina brzuszna
Owrzodzenie
Krwotoczne zapalenie
okrężnicy
Ostre zapalenie trzustki
Uczucie
dyskomfortu w
brzuchu
Zapalenie ślinianek
przyusznych
Krwotoki z żołądka i
jelit
Zapalenie okrężnicy
Podstawowy układ/
narząd
Bardzo często
> 1/ 10
Często
> 1/ 100 -
< 1/ 10
Niezbyt często
> 1/ 1000 -
< 1/ 100
Rzadko
>1/ 10 000 -
< 1/ 1000
Bardzo rzadko
> 1/ 10 000, w tym
pojedyncze przypadki
Częstość nieznana
Zapalenie jelit
Zapalenie kątnicy
Zaburzenia wątroby
i dróg żółciowych
Zaburzenia
czynności
wątroby
Zapalenie
wątroby
Zespół zamknięcia żył
wątrobowych (lub
choroba żylno-okluzyjna
wątroby lub
zakrzepowo-zarostowa
choroba naczyń żylnych
wątroby)
Powiększenie wątroby
Żółtaczka
Uczynnienie wirusa
zapalenia wątroby
Cholestatyczne
zapalenie wątroby
Hepatotoksyczność
z niewydolnością
wątroby
Zwiększone stężenie
bilirubiny we krwi
Zwiększona
aktywność enzymów
wątrobowych
Zaburzenia skóry i
tkanki podskórnej
Łysienie Łysina Wysypka
Zapalenie skóry
Stan zapalny
skóry
Zespół Stevensa-
Johnsona
Martwica naskórka
Ciężka reakcja skórna
Odbarwienie dłoni,
paznokci i spodu stóp
Świąd zapalny
Rumień w miejscu
naświetlania
Polekowe zapalenie
skóry wywołane
wcześniejszym
naświetlaniem
Rumień
wielopostaciowy
Zespół
erytrodyzestezji
dłoniowo-
podeszwowej
Pokrzywka
Rumień
Obrzęk twarzy
Nadmierne pocenie
Zaburzenia
mięśniowo-
szkieletowe i tkanki
łącznej
Rozpad mięśni
prążkowanych
Kurcz
Skleroderma
Skurcze mięśni
Bóle mięśni
Bóle stawów
Zaburzenia nerek i
dróg moczowych
Zapalenie
pęcherza
Krwinkomocz
Krwotoczne
zapalenie
pęcherza
Krew w moczu
Krwawienie z cewki
moczowej
Obrzęk ściany pęcherza
moczowego
Zapalenie
śródmiąższowe,
zwłóknienie i
stwardnienie pęcherza
moczowego
Niewydolność nerek
Zaburzona czynność
nerek
Martwica kanalików
nerkowych
Zaburzenia
czynności kanalików
nerkowych
Nefropatia
toksyczna
Krwotoczne
zapalenie
moczowodów
Wrzodziejące
zapalenie pęcherza
moczowego
Zwężenie pęcherza
moczowego
Nerkopochodna
moczówka prosta
Atypowe komórki
nabłonka pęcherza
moczowego
Zwiększone stężenie
azotu
mocznikowego we
krwi
Ciąża, połóg i okres
okołoporodowy
Poród przedwczesny
Zaburzenia układu
rozrodczego i piersi
Zaburzenia spermatogenezy
Zaburzenia owulacji
Brak miesiączki
Trwale:
Oligospermia
Azoospermia
Brak miesiączki
Bezłodność
Skąpe miesiączki
Zanik jąder
Wady wrodzone,
choroby rodzinne i
genetyczne
Śmierć
wewnątrzmaciczna
Wady wrodzone
płodu
Opóźnienie wzrostu
płodu
Toksyczność dla
płodu
Działanie
rakotwórcze u
potomstwa
Zaburzenia ogólne i Gorączka Dreszcze Ból w klatce Ból głowy
Podstawowy układ/
narząd
Bardzo często
> 1/ 10
Często
> 1/ 100 -
< 1/ 10
Niezbyt często
> 1/ 1000 -
< 1/ 100
Rzadko
>1/ 10 000 -
< 1/ 1000
Bardzo rzadko
> 1/ 10 000, w tym
pojedyncze przypadki
Częstość nieznana
stany w miejscu
podania
Stany astenii
Zmęczenie
Osłabienie
Złe
samopoczucie
Zapalenie błony
śluzowej
piersiowej Ból
Reakcje w miejscu
wstrzyknięcia, np.
zapalenie żyły
Niewydolność
wielonarządowa
Badania
diagnostyczne
Zmiany w EKG
Zmniejszona frakcja
wyrzutowa lewej komory
(ang. LVEF – Left ventricular
ejection fraction)
Zwiększone stężenie
dehydrogenazy mleczanowej
Zwiększone stężenie białka
C-reaktywnego
Zwiększenie
aktywności
enzymów
wątrobowych
Zwiększenie:
AsPA T
AlA T
gamma-GT
(Gamma-
glutamylotranspe
ptydaza)
Fosfatazy
alkalicznej
Bilirubiny
Zwiększanie masy ciała
Spadek ciśnienia krwi
Zwiększenie stężenia
kreatyniny
Zmniejszone
stężenie estrogenów
we krwi
Zwiększone stężenie
gonadotropiny we
krwi
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem
Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji
Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
PL 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
e-mail: ndl@urpl.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Cyclophosphamidum 1000 mg (proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- 2–8 °C
- w lodówce (2–8 °C)
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Opakowanie i akcesoria
- opakowanie bezpośrednie: fiolka
- Wygląd
- biały bezbarwny
Lek Endoxan ma postać suchego, białego proszku i jest dostarczany w szklanych, bezbarwnych fiolkach. W każdym pudełku jest 1 fiolka. źródło: Ulotka, pkt 6 - biały
Suchy proszek koloru białego. źródło: ChPL, pkt 3
- biały bezbarwny
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: możliwy wpływ lub zalecana ostrożność źródło: „U pacjentów poddawanych leczeniu cyklofosfamidem mogą wystąpić działania niepożądane (włączając zawroty głowy, niewyraźne widzenie, zaburzenia widzenia), które mogą wpłynąć na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn. Decyzja o zdolności pacjenta do uczestnictwa w ruchu drogowym lub do obsługi maszyn powinna być podejmowana indywidualnie.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
219 pozycji wyodrębnione przez model AI
- bardzo często: Zahamowanie czynności szpiku kostnego; Leukopenia; Neutropenia; Immunosupresja; Nudności; Wymioty; Łysienie; Zapalenie pęcherza; Krwinkomocz
- często: Zakażenia; Gorączka neutropeniczna; Krwotoczne zapalenie pęcherza; Krew w moczu; Gorączka; Dreszcze; Stany astenii; Zmęczenie; Złe samopoczucie; Zapalenie błony śluzowej
- niezbyt często: Zapalenie płuc; Sepsa; Trombocytopenia; Niedokrwistość; Reakcje rzekomoanafilaktyczne; Reakcje nadwrażliwości; Zaburzenia owulacji; Zmniejszone stężenie żeńskich hormonów płciowych; Anoreksja; Kardiomiopatia; Niewydolność serca; Tachykardia; Łysina; Zaburzenia spermatogenezy; Brak miesiączki; Zmiany w EKG; Zmniejszona frakcja wyrzutowa lewej komory (ang. LVEF – Left ventricular ejection fraction); Zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej; Zwiększone stężenie białka C- reaktywnego
- rzadko: Nowotwory wtórne; Nowotwór pęcherza; Zmiany mielodysplastyczne; Nowotwór dróg moczowych; Ostra białaczka; Nieodwracalne zaburzenia owulacji; Odwodnienie; Zawroty głowy; Niewyraźne widzenie; Niemiarowość; Niemiarowość komorowa; Niemiarowość nadkomorowa; Biegunka; Zapalenie jamy ustnej; Zaparcie; Ból brzucha; Zaburzenia czynności wątroby; Zapalenie wątroby; Wysypka; Zapalenie skóry; Stan zapalny skóry; Oligospermia; Azoospermia; Ból w klatce piersiowej; Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych; Zwiększenie: AsPAT; AlAT; gamma-GT (Gammaglutamylotranspeptydaza); Fosfatazy alkalicznej
- bardzo rzadko: Wstrząs septyczny; Zespół rozpadu guza; Zespół hemolitycznomocznicowy; Zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego; Wstrząs anafilaktyczny; SIADH (Zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu antydiuretycznego); Zatrzymanie płynów; Hiponatremia; Stan splątania; Drgawki; Parestezja; Zaburzenia smaku; Encefalopatia wątrobowa; Encefalopatia; Zaburzenia wzroku; Zapalenie spojówek i obrzęk oka łącznie z nadwrażliwością; Migotanie przedsionków; Migotanie komór; Dusznica bolesna; Zawał serca; Zatrzymanie serca; Zapalenie mięśnia sercowego; Zapalenie osierdzia; Choroba zakrzepowozatorowa; Zmiany w ciśnieniu krwi; Skurcz oskrzeli; Duszność; Kaszel; Zapalenie płuc śródmiąższowe; Przewlekłe śródmiąższowe zwłóknienie płuc; Toksyczny obrzęk płuc; Wysięk opłucnowy; Niewydolność oddechowa; Ciężki ostry zespół oddechowy (ARDS); Niespecyficzne zaburzenia płuc; Niedotlenienie narządów i tkanek; Nadciśnienie płucne; Puchlina brzuszna; Owrzodzenie; Krwotoczne zapalenie okrężnicy; Ostre zapalenie trzustki; Zapalenie okrężnicy; Zespół zamknięcia żył wątrobowych (lub choroba żylno-okluzyjna wątroby lub zakrzepowo-zarostowa choroba naczyń żylnych wątroby); Powiększenie wątroby; Żółtaczka; Uczynnienie wirusa zapalenia wątroby; Zespół Stevensa -Johnsona; Martwica naskórka; Ciężka reakcja skórna; Odbarwienie dłoni, paznokci i spodu stóp; Świąd zapalny; Rumień w miejscu naświetlania; Rumień; Rozpad mięśni prążkowanych; Krwawienie z cewki moczowej; Obrzęk ściany pęcherza moczowego; Zapalenie śródmiąższowe, zwłóknienie i stwardnienie pęcherza moczowego; Niewydolność nerek; Zaburzona czynność nerek; Ból głowy; Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, np. zapalenie żyły; Niewydolność wielonarządowa; Zwiększanie masy ciała; Spadek ciśnienia krwi; Zwiększenie stężenia kreatyniny
- częstość nieznana: Chłoniak; Mięsak; Rak nerkokomórkowy; Rak miedniczki nerkowej; Rak tarczycy; Agranulocytoza; Limfopenia; Zmniejszenie stężenia hemoglobiny; Zmiany stężenia glukozy we krwi (zwiększenie lub zmniejszenie); Zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii; Mielopatia; Utrata czucia; Osłabienie czucia; Drżenie mięśniowe; Zaburzenia węchu (parosmia); Neuropatia obwodowa; Polineuropatia; Nerwobóle; Wzmożone łzawienie; Głuchota; Szum w uszach; Częstoskurcz komorowy; Wstrząs kardiogenny; Wysięk z osierdzia; Krwawienie do mięśnia sercowego; Niewydolność lewej komory; Rzadkoskurcz; Palpitacje; Wydłużenie odcinka QT w elektrokardiogramie; Zmniejszenie frakcji wyrzutowej; Krwawienie; Zatorowość płucna; Zakrzepica żylna; Zapalenie naczyń; Ischemia obwodowa; Zaczerwienienie twarzy; Niedrożność jamy nosowej; Uczucie dyskomfortu w nosie; Ból jamy ustnej i gardła; Wyciek z nosa; Kichanie; Choroba wenookluzyjna płuc; Zarostowe zapalenie oskrzelików; Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych; Uczucie dyskomfortu w brzuchu; Zapalenie ślinianek przyusznych; Krwotoki z żołądka i jelit; Zapalenie jelit; Zapalenie kątnicy; Cholestatyczne zapalenie wątroby; Hepatotoksyczność z niewydolnością wątroby; Zwiększone stężenie bilirubiny we krwi; Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych; Polekowe zapalenie skóry wywołane wcześniejszym naświetlaniem; Rumień wielopostaciowy; Zespół erytrodyzestezji dłoniowopodeszwowej; Pokrzywka; Obrzęk twarzy; Nadmierne pocenie; Kurcz; Skleroderma; Skurcze mięśni; Bóle mięśni; Bóle stawów; Martwica kanalików nerkowych; Zaburzenia czynności kanalików nerkowych; Nefropatia toksyczna; Krwotoczne zapalenie moczowodów; Wrzodziejące zapalenie pęcherza moczowego; Zwężenie pęcherza moczowego; Nerkopochodna moczówka prosta; Atypowe komórki nabłonka pęcherza moczowego; Zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi; Poród przedwczesny; Bezpłodność; Skąpe miesiączki; Zanik jąder; Śmierć wewnątrzmaciczna; Wady wrodzone płodu; Opóźnienie wzrostu płodu; Toksyczność dla płodu; Działanie rakotwórcze u potomstwa; Osłabienie; Ból; Bilirubiny; Zmniejszone stężenie estrogenów we krwi; Zwiększone stężenie gonadotropiny we krwi
Ten układ ChPL nie dał się odczytać regułami, więc listę wyodrębnił model językowy (AI) z punktu 4.8; może być niepełna lub błędna, a częstość podano tylko tam, gdzie tekst ją zawiera. Sprawdź w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Endoxan
Kiedy nie stosować leku Endoxan
• jeśli pacjent ma uczulenie na lek Endoxan (cyklofosfamid). Reakcję uczuleniową można
rozpoznać po takich objawach jak: duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub obrzęk
twarzy i warg;
• jeśli u pacjenta występują zaburzenia czynności szpiku kostnego (zwłaszcza u pacjentów
wcześniej poddanych chemioterapii lub radioterapii). Lekarz zleci badania krwi pozwalające
ocenić czynność szpiku;
• jeśli u pacjenta występuje zakażenie dróg moczowych, objawiające się bólem podczas oddawania
moczu (zapalenie pęcherza moczowego);
• jeśli pacjent ma trudności z oddawaniem moczu (zapalenie pęcherza moczowego);
• jeśli u pacjenta występuje zakażenie;
• jeśli u pacjenta kiedykolwiek występowały problemy z nerkami lub pęcherzem moczowym na
skutek wcześniejszej chemioterapii lub radioterapii;
• jeśli pacjent ma ograniczoną zdolność oddawania moczu (utrudnienie odpływu moczu).
Należy poinformować lekarza, jeśli:
• pacjent jest w trakcie lub był ostatnio leczony radioterapią lub chemioterapią;
• pacjent ma cukrzycę;
• pacjent ma problemy z wątrobą lub nerkami. Lekarz sprawdzi stan wątroby i nerek wykonując
badanie krwi;
• pacjent ma usunięte gruczoły nadnerczy;
• pacjent ma problemy z sercem lub był poddawany radioterapii okolic serca;
• ogólny stan zdrowia pacjenta jest zły lub pacjent jest osłabiony;
• pacjent jest w podeszłym wieku.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
• Cyklofosfamid może mieć wpływ na krew i układ odpornościowy.
• Komórki krwi wytwarzane są w szpiku kostnym. Powstają trzy rodzaje komórek krwi:
- krwinki czerwone, które przenoszą tlen po całym organizmie;
- krwinki białe, które zwalczają zakażenia;
- płytki krwi, które pomagają w krzepnięciu krwi.
• Po przyjęciu cyklofosfamidu liczba trzech typów komórek we krwi spadnie. Jest to nieunikniony
efekt działania cyklofosfamidu. Najmniejsza liczba komórek krwi osiągana jest po 5-10 dniach
od rozpoczęcia przyjmowania cyklofosfamidu i utrzymuje się aż do kilku dni po zakończeniu
cyklu terapii. U większości osób liczba krwinek wraca do normy w ciągu 21 do 28 dni. Jeśli
pacjent był w przeszłości wielokrotnie leczony chemioterapią, okres normalizacji liczby krwinek
może potrwać trochę dłużej.
• Kiedy liczba krwinek zmniejsza się, pacjent może być bardziej narażony na zakażenia. Powinien
unikać bliskiego kontaktu z osobami, które mają kaszel, są przeziębione lub mają inne infekcje.
Lekarz wdroży odpowiednie leczenie, jeśli uzna, że pacjent zachorował lub grozi mu zakażenie.
• Przed rozpoczęciem podawania cyklofosfamidu i podczas leczenia, lekarz będzie sprawdzał czy
ilość krwinek czerwonych, krwinek białych i płytek krwi jest wystarczająco duża. Może być
konieczne zmniejszenie podawanej dawki leku lub opóźnienie podania kolejnej dawki.
• Cyklofosfamid może wpłynąć na gojenie się ran. Wszystkie skaleczenia należy utrzymywać w
czystości, dbać aby były suche i obserwować czy goją się prawidłowo.
• Ważne jest, aby dbać o zdrowie dziąseł, ponieważ mogą wystąpić owrzodzenia i zakażenia jamy
ustnej. W razie wątpliwości należy zapytać lekarza.
• Cyklofosfamid może uszkodzić tkankę wyściełającą pęcherz moczowy, powodując krwawienia z
moczem oraz ból podczas oddawania moczu. Lekarz wie, że może to wystąpić i w razie potrzeby
poda lek mesna, który działa ochronnie na pęcherz moczowy.
Lek mesna może być podany albo w postaci krótkiego wstrzyknięcia albo dodany do kroplówki
z cyklofosfamidem lub też podany w postaci tabletek.
Więcej informacji o leku mesna można znaleźć w ulotce dla pacjenta opracowanej dla leku w
postaci iniekcji i tabletek.
• U większości osób przyjmujących cyklofosfamid razem z mesną nie pojawiają się żadne
problemy z pęcherzem moczowym, ale lekarz może zdecydować o wykonaniu badania moczu na
obecność krwi testem paskowym lub przy użyciu mikroskopu.
• W przypadku stwierdzenia obecności krwi w moczu, należy niezwłocznie powiadomić lekarza,
ponieważ może zajść konieczność przerwania leczenia cyklofosfamidem.
• Leki przeciwnowotworowe i radioterapia mogą zwiększać ryzyko rozwoju innych nowotworów;
może to nastąpić nawet po kilku latach po zakończeniu leczenia. Cyklofosfamid zwiększa
ryzyko powstania nowotworów w obrębie pęcherza moczowego.
• Cyklofosfamid może uszkadzać serce lub wpływać na rytm bicia serca. Nasila się to przy dużych
dawkach cyklofosfamidu, w przypadku, gdy pacjent leczony jest radioterapią lub innymi lekami
chemioterapeutycznymi lub u pacjentów w podeszłym wieku. W trakcie leczenia lekarz będzie
ściśle monitorował pracę serca.
• Cyklofosfamid może spowodować zakażenie lub bliznowacenie płuc. Może to wystąpić po
ponad 6 miesiącach od zakończenia leczenia. W przypadku wystąpienia trudności w oddychaniu,
należy niezwłocznie powiadomić lekarza.
• Cyklofosfamid może wywierać zagrażający życiu wpływ na wątrobę.
• W przypadku nagłego przybrania na wadze, bólu wątroby i żółtaczki, należy niezwłocznie
powiadomić lekarza.
• Może wystąpić wypadanie włosów prowadzące do ich przerzedzenia lub wyłysienia. Włosy
zaczną odrastać normalnie, choć mogą mieć inną strukturę lub kolor.
• Cyklofosfamid może powodować nudności i wymioty. Może to trwać przez około 24 godziny po
przyjęciu cyklofosfamidu. Pacjent może wymagać podania leków hamujących nudności i
wymioty. Należy zapytać o to lekarza.
Inne leki i Endoxan
Należy powiedzieć lekarzowi lub pielęgniarce o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub
ostatnio, również tych, które dostępne są bez recepty. Należy poinformować lekarza lub pielęgniarkę
zwłaszcza o przyjmowaniu następujących leków lub zastosowanych rodzajach leczenia, ponieważ
mogą one zaburzać działanie cyklofosfamidu:
Leki zmniejszające skuteczność cyklofosfamidu:
• aprepitant (stosowany w zapobieganiu wymiotom)
• bupropion (substancja przeciwdepresyjna)
• busulfan, tiotepa (stosowane w leczeniu nowotworów)
• cyprofloksacyna, chloramfenikol (stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
• flukonazol, itrakonazol (stosowane w leczeniu zakażeń grzybiczych)
• prasugrel (stosowany do rozrzedzenia krwi)
• sulfonamidy, takie jak sulfadiazyna, sulfasalazyna, sulfametoksazol (stosowane w
leczeniu zakażeń bakteryjnych)
Leki nasilające toksyczność cyklofosfamidu:
• allopurinol (stosowany w leczeniu dny moczanowej)
• azatiopryna (stosowana w celu zmniejszenia aktywności układu odpornościowego)
• wodzian chloralu (stosowany w leczeniu bezsenności)
• cymetydyna (stosowana w leczeniu nadkwaśności w żołądku)
• disulfiram (stosowany w leczeniu alkoholizmu)
• aldehyd glicerynowy (stosowany w leczeniu kurzajek)
• inhibitory proteaz (stosowane w leczeniu zakażeń wirusowych)
• ondansetron (stosowany w zapobieganiu wymiotom)
• leki zwiększające aktywność enzymów wątrobowych, takie jak:
− ryfampicyna (stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
− karbamazepina, fenobarbital, fenytoina (stosowane w leczeniu padaczki)
− ziele dziurawca (ziołowy preparat na łagodne depresje)
− kortykosteroidy (stosowane w leczeniu stanów zapalnych)
• leki zwiększające działanie toksyczne na komórki krwi i układ odpornościowy
− inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE; stosowane w leczeniu nadciśnienia)
− natalizumab (stosowany w leczeniu stwardnienia rozsianego)
− paklitaksel (stosowany w leczeniu nowotworów)
− tiazydowe leki moczopędne takie jak hydrochlorotiazyd lub chlortalidon (stosowane
w leczeniu nadciśnienia lub zatrzymania wody w organizmie)
− zydowudyna (stosowana w leczeniu zakażeń wirusowych)
− klozapina (stosowana w leczeniu objawów niektórych zaburzeń psychicznych)
• leki zwiększające działanie toksyczne na serce
− antybiotyki antracyklinowe, takie jak bleomycyna, doksorubicyna,
epirubicyna, mitomycyna (stosowane w leczeniu nowotworów)
− cytarabina, pentostatyna, trastuzumab (stosowane w leczeniu nowotworów)
− radioterapia okolic serca
• leki zwiększające działanie toksyczne na płuca
− amiodaron (stosowany w leczeniu zaburzeń rytmu serca)
− hormony G-CSF, GM-CSF (stosowane w celu zwiększenia liczby białych krwinek
po chemioterapii)
• leki zwiększające działanie toksyczne na nerki
− amfoterycyna B (stosowana w leczeniu zakażeń bakteryjnych)
− indometacyna (stosowana w leczeniu bólu i stanów zapalnych)
Inne leki zaburzające działanie cyklofosfamidu lub których działanie jest zaburzane przez cyklofosfamid
• etanercept (stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów)
• metronidazol (stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych i pierwotniakowych)
• tamoksifen (stosowany w leczeniu raka piersi)
• bupropion (stosowany pomocniczo w rzucaniu nałogu palenia)
• kumaryny takie jak warfaryna (stosowane w celu rozrzedzenia krwi)
• cyklosporyna (stosowana w celu zmniejszenia aktywności układu immunologicznego)
• sukcynylocholina (stosowana w celu zwiotczenia mięśni w trakcie zabiegów
medycznych)
• digoksyna, β-acetylodigoksyna (stosowane w leczeniu chorób serca)
• szczepionki
• werapamil (stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego , dusznicy lub zaburzeń
rytmu serca)
Endoxan z jedzeniem i piciem
Alkohol może nasilać nudności i wymioty wywołane cyklofosfamidem.
Ciąża, karmienie piersią i antykoncepcja
Nie należy zachodzić w ciążę w okresie stosowania cyklofosfamidu. Może on bowiem powodować
poronienia lub uszkodzenia płodu. Jeśli pacjentka jest w ciąży lub gdy istnieje podejrzenie, że jest w
ciąży lub gdy planuje ciążę, powinna poinformować o tym lekarza.
• Mężczyźni i kobiety nie powinni starać się o poczęcie dziecka w okresie leczenia ani przez co
najmniej 6 do 12 miesięcy po leczeniu. Należy stosować skuteczne metody antykoncepcji.
Należy zasięgnąć porady lekarza.
• Cyklofosfamid może wpłynąć na zdolność poczęcia dziecka w przyszłości. Należy rozważyć
wraz z lekarzem możliwość zamrożenia nasienia lub komórek jajowych przed rozpoczęciem
leczenia.
Nie należy karmić piersią podczas stosowania cyklofosfamidu. Należy zasięgnąć porady lekarza.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Niektóre działania niepożądane cyklofosfamidu mogą wpływać na zdolność bezpiecznego
prowadzenia pojazdów i obsługiwanie maszyn. Lekarz zdecyduje czy pacjent może bezpiecznie
wykonywać te czynności.
Postępowanie po zgłoszeniu się do innego lekarza lub do szpitala w okresie leczenia
W przypadku zgłoszenia się do innego lekarza lub do szpitala w okresie leczenia, niezależnie od
przyczyny, należy poinformować personel medyczny o przyjmowanych lekach. Nie należy
przyjmować innych leków przed poinformowaniem lekarza o przyjmowaniu cyklofosfamidu.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Endoxan jest bardzo silnym lekiem przeciwnowotworowym. Jak każdy lek, Endoxan może
powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Jeśli wystąpią jakiekolwiek z poniższych ciężkich działań niepożądanych, należy niezwłocznie
poinformować lekarza:
• reakcje alergiczne, których objawami są duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub
obrzęk twarzy i warg;
• pojawianie się siniaków powstających bez uderzenia lub krwawienie z dziąseł. Może to być objaw
wskazujący na zbyt niską liczbę płytek krwi;
• zmniejszenie liczby białych krwinek, lekarz będzie to kontrolował w trakcie leczenia. Nie
spowoduje to wystąpienia żadnych widocznych objawów, ale pacjent będzie bardziej podatny na
zakażenia. W przypadku podejrzenia zakażenia (wysoka temperatura, uczucie zimna i dreszcze
lub uczucie gorąca i poty lub jakikolwiek objaw zakażenia taki jak kaszel lub piekący ból podczas
oddawania moczu) pacjent może wymagać podania antybiotyków do zwalczenia zakażenia,
ponieważ liczba krwinek jest mniejsza niż zwykle;
• wyraźna bladość, ospałość, zmęczenie. Mogą to być oznaki małej ilości czerwonych krwinek
(niedokrwistości). Zazwyczaj nie jest wymagane żadne leczenie, organizm w końcu wytworzy
ponownie czerwone krwinki. Jeśli niedokrwistość będzie poważna, może być potrzebne
przetoczenie krwi;
• krew w moczu, ból lub mniejsza ilość wydalanego moczu.
Inne możliwe działania niepożądane, które mogą wystąpić:
Układ immunologiczny
• reakcje alergiczne, których objawami są duszność, świszczący oddech, wysypka, swędzenie lub
obrzęk twarzy i warg.
Układ pokarmowy
• nudności i wymioty. Mogą utrzymywać się przez około 24 godziny po przyjęciu cyklofosfamidu.
Pacjent może wymagać podania leków hamujących nudności i wymioty. Należy zapytać o to
lekarza;
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, włączając owrzodzenia;
• silny ból brzucha i pleców (zapalenie trzustki).
Skóra i włosy
• utrata włosów. Pacjent może zauważyć podczas czesania lub mycia nieznacznie zwiększone
wypadanie włosów, może też utracić większość lub wszystkie włosy. Stopień utraty włosów
zależy od dawki cyklofosfamidu, gęstości włosów oraz jednoczesnego stosowania innych leków
przeciwnowotworowych. W przypadku stosowania cyklofosfamidu w skojarzeniu z innymi
lekami przeciwnowotworowymi prawdopodobieństwo utraty włosów znacznie wzrasta w
stosunku do stosowania samego cyklofosfamidu;
• zażółcenie skóry lub białek oczu (żółtaczka), spowodowane problemami z wątrobą;
• bladość (niedokrwistość), spowodowana niską liczbą czerwonych krwinek. Lekarz będzie
monitorował to w trakcie leczenia;
• wzmożona skłonność do powstawania siniaków, spowodowana powolnym krzepnięciem krwi;
• zmiany koloru paznokci i skóry.
Układ moczowy
• uczucie pieczenia lub ból podczas oddawania moczu;
• blizny i obkurczenie pęcherza moczowego (ból i częsta potrzeba oddawania moczu);
• nowotwór krwi (białaczka);
• problemy z nerkami, włączając niewydolność.
Klatka piersiowa
• duszność;
• zapalenie płuc, powodujące duszność, kaszel i podwyższoną temperaturę;
• bliznowacenie płuc, powodujące duszność.
Serce i układ krążenia
• przyspieszenie bicia serca, zawał serca;
• zmiany w rytmie i czynności serca przy zastosowaniu wyższych dawek, będą one widoczne dla
lekarza w badaniu EKG (na elektrokardiogramie).
Układ rozrodczy
• brak plemników w nasieniu (w niektórych przypadkach nieodwracalnie);
• nasilenie krwawienia miesiączkowego u kobiet;
• brak miesiączki (w niektórych przypadkach nieodwracalnie).
Ogólne
• osłabienie;
• utrata apetytu;
• wtórne nowotwory (czasem w obrębie pęcherza moczowego);
• wzdęcia i obrzęki (zatrzymanie wody w organizmie);
• wysokie stężenie cukru we krwi (pragnienie, łatwe męczenie się, podenerwowanie);
• niskie stężenie cukru we krwi (splątanie, wzmożone pocenie się);
• powiększone krwinki czerwone.
Mogą również wystąpić zmiany w wynikach niektórych badań laboratoryjnych krwi:
• zwiększone stężenie pewnych substancji chemicznych zwanych enzymami;
• niskie stężenie sodu we krwi.
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy zwrócić się do lekarza lub pielęgniarki.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione
w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi, farmaceucie lub pielęgniarce. Działania niepożądane
można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów
Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów
Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.plDziałania niepożądane można zgłaszać również
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Cyklofosfamid jest przeciwwskazany u pacjentów z:
• nadwrażliwością na cyklofosfamid, na którykolwiek z jego metabolitów lub na jakikolwiek
inny składnik leku;
• obturacją odpływu moczu.
Stosowanie w okresie ciąży i okresie karmienia piersią, patrz punkt 4.6.
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Czynniki ryzyka wystąpienia efektów toksycznych cyklofosfamidu i ich następstw podane poniżej i w
innych punktach mogą stanowić przeciwwskazania, jeśli cyklofosfamid nie jest stosowany w leczeniu
stanu zagrażającego życiu. W takich przypadkach konieczna jest indywidualna ocena ryzyka i
spodziewanych korzyści.
OSTRZEŻENIA
Mielosupresja, immunosupresja, zakażenia
• Leczenie cyklofosfamidem może wywoływać mielosupresję i znaczące zahamowanie
odpowiedzi immunologicznej.
• Mielosupresja wywołana przez cyklofosfamid może powodować leukopenię, neutropenię,
trombocytopenię (związaną ze zwiększonym ryzykiem krwotoków) i anemię.
• Ciężka immunosupresja prowadziła do ciężkich zakażeń, czasem prowadzących do zgonu.
Zgłaszano także występowanie sepsy i wstrząsu septycznego. Do zakażeń zgłaszanych w
związku ze stosowaniem cyklofosfamidu należą zapalenia płuc, a także zakażenia
bakteryjne, grzybicze, wirusowe, pierwotniakowe i pasożytnicze.
• Zakażenia utajone mogą być reaktywowane. Ponowne uaktywnienie zakażeń zgłaszano
dla różnych zakażeń bakteryjnych, grzybiczych, wirusowych, pierwotniakowych i
pasożytniczych.
• W przypadku zakażeń należy wdrożyć odpowiednie leczenie.
• W niektórych przypadkach neutropenii może być wskazana profilaktyka przeciw
drobnoustrojom według oceny lekarza prowadzącego.
• W przypadku wystąpienia gorączki neutropenicznej konieczne jest podawanie
antybiotyków i (lub) leków przeciwgrzybiczych.
• Cyklofosfamid należy stosować ze szczególną ostrożnością, jeśli w ogóle, u pacjentów z
ciężkim zaburzeniem czynności szpiku kostnego i u pacjentów z ciężką immunosupresją.
• O ile nie jest to bezwzględnie konieczne, cyklofosfamidu nie należy stosować u pacjentów
z liczbą leukocytów mniejszą niż 2 500 komórek/mikrolitr (komórek/mm3) i (lub) liczbą
płytek krwi mniejszą niż 50 000 komórek/mikrolitr (komórek/mm3).
• U pacjentów, u których występuje lub rozwija się ciężkie zakażenie, leczenie
cyklofosfamidem może nie być wskazane, powinno być przerwane lub należy zmniejszyć
dawkę produktu leczniczego.
• Ogólnie, zmniejszenie liczby krwinek we krwi obwodowej i liczby trombocytów oraz
czas potrzebny na powrót tych parametrów do wartości prawidłowych mogą się zwiększać
wraz ze zwiększeniem dawki cyklofosfamidu.
• Najmniejsza liczba leukocytów i trombocytów występuje zwykle w 1 i 2 tygodniu
leczenia. Szpik kostny względnie szybko odzyskuje prawidłową czynność i ilości krwinek
we krwi obwodowej ulegają normalizacji zwykle po około 20 dniach.
• Należy spodziewać się znacznego zahamowania czynności szpiku kostnego szczególnie u
pacjentów leczonych wcześniej i (lub) otrzymujących równocześnie chemioterapię i (lub)
radioterapię.
• W trakcie leczenia u wszystkich pacjentów wskazane jest ścisłe monitorowanie
parametrów hematologicznych krwi
- Kontrolę liczby leukocytów należy przeprowadzać przed każdym podaniem leku oraz
regularnie w trakcie leczenia (w odstępach co 5 do 7 dni w początkowym okresie
leczenia i co 2 dni, jeśli liczba krwinek spadnie poniżej 3 000 komórek/mikrolitr
(komórek/mm3). Przed każdym podaniem leku i w odpowiednich odstępach po
podaniu należy oznaczać liczbę płytek krwi i wartości hemoglobiny.
Toksyczne działanie na nerki i drogi moczowe
• Podczas leczenia cyklofosfamidem występowało krwotoczne zapalenie pęcherza, zapalenie
miedniczek nerkowych, zapalenie moczowodów i hematuria. Może rozwinąć się
owrzodzenie/martwica, zwłóknienie/zwężenie i wtórna zmiana nowotworowa pęcherza.
• Działanie toksyczne na układ moczowy może być podstawą do przerwania leczenia.
• W przypadku zwłóknienia, krwawień lub powstania wtórnej zmiany nowotworowej konieczne
może być usunięcie pęcherza (cystektomia).
• Zgłaszano przypadki toksycznego działania na układ moczowy prowadzące do śmierci.
• Działanie toksyczne na układ moczowy może wystąpić przy krótkotrwałym lub długotrwałym
stosowaniu cyklofosfamidu. Zgłaszano krwotoczne zapalenie pęcherza po pojedynczych
dawkach cyklofosfamidu.
• Wcześniejsza lub jednoczesna radioterapia lub leczenie busulfanem może zwiększyć ryzyko
krwotocznego zapalenia pęcherza indukowanego cyklofosfamidem.
• Zapalenie pęcherza jest zwykle początkowo niebakteryjne. Wtórnie może wystąpić zakażenie
bakteryjne.
• Przed rozpoczęciem leczenia, konieczne jest wykluczenie lub korekta niedrożności dróg
moczowych. Patrz punkt 4.3.
• Należy regularnie wykonywać badanie osadu moczu na obecność erytrocytów i innych oznak
toksycznego działania na układ moczowy i nerki.
• Cyklofosfamid należy stosować ostrożnie, jeśli w ogóle, u pacjentów z czynnym zakażeniem
dróg moczowych.
• Odpowiednie leczenie mesną i (lub) duże nawodnienie w celu wymuszenia diurezy może
znacznie zmniejszyć częstość występowania i nasilenie toksycznego działania na pęcherz
moczowy. Ważne jest zapewnienie, żeby pacjent opróżniał pęcherz w regularnych odstępach.
• Krwiomocz ustępuje zwykle w ciągu kilku dni po zaprzestaniu leczenia cyklofosfamidem, ale
może się utrzymywać dłużej.
• W przypadkach ciężkiego krwotocznego zapalenia pęcherza moczowego zazwyczaj zachodzi
konieczność przerwania leczenia cyklofosfamidem.
• Działanie cyklofosfamidu związane jest z nefrotoksycznością, w tym z martwicą kanalików
nerkowych.
• W związku z podawaniem cyklofosfamidu zgłaszano występowanie hiponatremii powiązanej
ze zwiększoną całkowitą objętością wody w organizmie, ostrego zatrucia wodnego oraz
zespołu przypominającego SIADH (zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu
antydiuretycznego). Zgłaszano przypadki ze skutkiem śmiertelnym.
Kardiotoksyczność, stosowanie u pacjentów z chorobami serca
• W trakcie leczenia cyklofosfamidem zgłaszano występowanie zapalenia mięśnia sercowego
oraz zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, którym może towarzyszyć znaczący wysięk z
osierdzia z tamponadą serca i które prowadziły do ciężkiej zastoinowej niewydolności serca,
czasem prowadzącej do śmierci.
• Badanie histopatologiczne wykazało przede wszystkim krwotoczne zapalenie mięśnia
sercowego. Obecność krwi w osierdziu stwierdzano wtórnie do krwotocznego zapalenia
mięśnia sercowego i martwicy mięśnia sercowego.
• Zgłaszano ostre działanie kardiotoksyczne przy pojedynczej dawce cyklofosfamidu poniżej
20 mg/kg.
• U pacjentów poddanych schematom leczenia, w skład których wchodził cyklofosfamid,
zgłaszano występowanie arytmii nadkomorowych (włączając migotanie i trzepotanie
przedsionków), jak i arytmii komorowych (włączając znaczne wydłużenie QT związane z
częstoskurczem komorowym), w połączeniu lub bez innych objawów kardiotoksyczności.
• Ryzyko wystąpienia toksycznego działania cyklofosfamidu na serce może ulec zwiększeniu
na przykład w następstwie podania wysokich dawek cyklofosfamidu, u pacjentów w
podeszłym wieku, u pacjentów, u których wcześniej zastosowano radioterapię okolicy serca i
(lub) u pacjentów uprzednio lub równocześnie leczonych innymi substancjami
kardiotoksycznymi. Patrz punkt 4.5.
• Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów z czynnikami ryzyka wystąpienia
kardiotoksyczności i u pacjentów z istniejącą wcześniej chorobą serca.
Działanie toksyczne na płuca
• W trakcie i po leczeniu cyklofosfamidem zgłaszano występowanie zapalenia płuc i
zwłóknienia płuc. Zgłaszano także występowanie choroby wenookluzyjnej płuc i inne
przejawy toksycznego działania na płuca. Zgłoszono działanie toksyczne na płuca prowadzące
do niewydolności oddechowej.
• Chociaż częstość występowania działań toksycznych na płuca, towarzyszących leczeniu
cyklofosfamidem, jest niska, rokowania dla pacjentów, u których one wystąpią są złe.
• Opóźnione wystąpienie objawów zapalenia płuc (ponad 6 miesięcy od początku leczenia
cyklofosfamidem) wydaje się być związane ze szczególnie dużą śmiertelnością. Zapalenie
płuc może rozwinąć się nawet w odstępie lat po leczeniu cyklofosfamidem.
• Ostre działanie toksyczne na płuca zgłoszono po podaniu pojedynczej dawki cyklofosfamidu.
Wtórne nowotwory
• Tak jak w przypadku wszystkich terapii cytotoksycznych, leczenie cyklofosfamidem
powoduje ryzyko powstania w odległym czasie wtórnych nowotworów i zmian je
poprzedzających.
• Zwiększone jest ryzyko raka dróg moczowych, jak również ryzyko mielodysplastycznych
zmian, częściowo przechodzących w ostre białaczki. Do innych nowotworów zgłaszanych po
zastosowaniu cyklofosfamidu w monoterapii lub leczeniu skojarzonym należą chłoniak, rak
tarczycy i mięsaki.
• W niektórych przypadkach wtórne zmiany nowotworowe rozwinęły się kilka lat po
zakończeniu leczenia cyklofosfamidem. Obecność nowotworu stwierdzano także po
ekspozycji w okresie życia płodowego.
• Ryzyko wystąpienia raka pęcherza można znacznie zmniejszyć poprzez zapobieganie
krwotocznemu zapaleniu pęcherza moczowego.
Choroba wenookluzyjna wątroby
• U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid zgłaszano chorobę wenookluzyjną wątroby
(VOLD).
• Schemat terapeutyczny prowadzący do cytoredukcji (mieloablacji) w okresie
przygotowawczym do przeszczepu szpiku kostnego, w skład którego wchodzi cyklofosfamid
w połączeniu z napromieniowaniem całego ciała, busulfan lub inne środki, zidentyfikowano
jako główny czynnik ryzyka wystąpienia VOLD (patrz punkt 4.5). Po terapii cytoredukcyjnej,
objawy kliniczne zazwyczaj rozwijają się od 1 do 2 tygodni po przeszczepie i charakteryzują
się gwałtownym przyrostem masy ciała, bolesnym powiększeniem wątroby, wodobrzuszem i
hiperbilirubinemią/żółtaczką.
• Tym niemniej, wykazano, że VOLD może rozwijać się stopniowo u pacjentów otrzymujących
przez długi okres małe immunosupresyjne dawki cyklofosfamidu.
• Jako powikłanie VOLD może rozwinąć się zespół wątrobowo-nerkowy i niewydolność
wielonarządowa. Zgłoszono przypadek śmiertelny w następstwie VOLD związanej z
przyjmowaniem cyklofosfamidu.
• Do czynników ryzyka predysponujących pacjenta do rozwoju VOLD przy terapii
cytoredukcyjnej dużymi dawkami należą:
- istniejące wcześniej zaburzenia czynności wątroby,
- uprzednia radioterapia brzucha oraz
- obniżony stan sprawności pacjenta.
Genotoksyczność
• Cyklofosfamid wykazuje działanie genotoksyczne i mutagenne, zarówno w komórkach
somatycznych jak i w męskich i żeńskich komórkach rozrodczych. Dlatego też w trakcie
leczenia cyklofosfamidem kobiety nie powinny zachodzić w ciążę, a mężczyźni nie powinni
płodzić dzieci.
• Mężczyźni nie powinni płodzić dzieci przez okres do 6 miesięcy po zakończeniu leczenia.
• Dane z doświadczeń na zwierzętach wskazują, że ekspozycja oocytów w okresie rozwoju
pęcherzyków może spowodować zmniejszenie częstości implantacji i żywych ciąż oraz
zwiększone ryzyko uszkodzeń płodu. Efekt ten należy wziąć pod uwagę w przypadku
planowania zapłodnienia lub zajścia w ciążę po zakończeniu leczenia cyklofosfamidem.
Dokładny czas rozwoju pęcherzyków u ludzi nie jest znany, ale może wynosić ponad
12 miesięcy.
• Kobiety i mężczyźni aktywni seksualnie powinni w tym okresie stosować skuteczne metody
antykoncepcji.
Patrz także punkt 4.6.
Wpływ na płodność
• Cyklofosfamid zaburza proces oogenezy i spermatogenezy. Może powodować bezpłodność u
obu płci.
• Rozwój bezpłodności wydaje się zależeć od dawki cyklofosfamidu, czasu trwania terapii i
stanu czynnościowego gonad w okresie leczenia.
• U niektórych pacjentów bezpłodność wywołana cyklofosfamidem może być nieodwracalna.
Kobiety
• U znaczącego odsetka kobiet leczonych cyklofosfamidem dochodzi do braku miesiączki,
przejściowego lub trwałego, powiązanego ze zmniejszonym wydzielaniem estrogenu i
zwiększonym wydzielaniem gonadotropin.
• U starszych kobiet, w szczególności, zanik miesiączki może być trwały.
• W związku z leczeniem cyklofosfamidem zgłaszano także skąpe miesiączki.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego zazwyczaj rozwijają
prawidłowo drugorzędowe cechy płciowe i mają regularne miesiączki.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego mogły następnie
zachodzić w ciążę.
• Dziewczęta leczone cyklofosfamidem, u których po zakończeniu leczenia czynność jajników
pozostała bez zmian, znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka przedwczesnego wystąpienia
menopauzy (zanik miesiączek przed ukończeniem 40 roku życia).
Mężczyźni
• U mężczyzn leczonych cyklofosfamidem może wystąpić oligospermia lub azoospermia, które
są zazwyczaj związane ze zwiększonym wydzielaniem gonadotropin, ale prawidłowym
wydzielaniem testosteronu.
• U tych pacjentów nie stwierdza się zazwyczaj zaburzeń potencji i libido.
• Chłopcy leczeni cyklofosfamidem w okresie dojrzewania płciowego zazwyczaj rozwijają
prawidłowo drugorzędowe cechy płciowe, ale może u nich wystąpić oligospermia lub
azoospermia.
• W pewnym stopniu może wystąpić atrofia jąder.
• Azoospermia wywołana cyklofosfamidem jest u niektórych pacjentów odwracalna,
aczkolwiek przywrócenie stanu prawidłowego może trwać nawet kilka lat od zakończenia
terapii.
• Mężczyźni tymczasowo bezpłodni w wyniku leczenia cyklofosfamidem mogli następnie
płodzić dzieci.
Reakcje anafilaktyczne, wrażliwość krzyżowa na inne środki alkilujące
W związku z podawaniem cyklofosfamidu, zgłaszano występowanie reakcji anafilaktycznych, w tym
reakcji prowadzących do śmierci.
Zgłaszano możliwą wrażliwość krzyżową na inne środki alkilujące.
Zaburzenia gojenia ran
Cyklofosfamid może zaburzać prawidłowe gojenie się ran.
ŚRODKI OSTROŻNOŚCI
Utrata włosów
• Zgłaszano wypadanie włosów i może ono wystąpić z większą częstością przy stosowaniu
większych dawek.
• Wypadanie włosów może prowadzić do wyłysienia.
• Należy spodziewać się, że włosy zaczną odrastać po zakończeniu podawania leku lub nawet w
czasie stałego leczenia, ale mogą mieć inną strukturę i kolor.
Nudności i wymioty
• Podawanie cyklofosfamidu może powodować nudności i wymioty.
• Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania środków przeciwwymiotnych w
celu zapobiegania i łagodzenia nudności i wymiotów.
• Spożycie alkoholu może nasilić wymioty i nudności wywołane cyklofosfamidem.
Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
• Podawanie cyklofosfamidu może powodować zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
• Należy uwzględnić aktualne wytyczne dotyczące stosowania środków zapobiegających i
łagodzących zapalenie błony śluzowej jamy ustnej.
Podanie leku poza żyłę
• Działanie cytostatyczne cyklofosfamidu rozpoczyna się po jego aktywacji, która zachodzi
głównie w wątrobie. Dlatego ryzyko uszkodzenia tkanek przy przypadkowym podaniu leku
poza żyłę jest niskie.
• W przypadku niezamierzonego podania cyklofosfamidu poza żyłę, należy natychmiast
przerwać wlew, odessać roztwór cyklofosfamidu podany pozanaczyniowo, używając kaniuli
umieszczonej w miejscu podania, oraz zastosować inne właściwe środki zaradcze.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami nerek
• U pacjentów z zaburzeniami nerek, zwłaszcza u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nerek, w
wyniku zmniejszonego wydalania przez nerki może dojść do zwiększenia stężenia
cyklofosfamidu i jego metabolitów w osoczu. Może to powodować zwiększoną toksyczność i
powinno być wzięte pod uwagę przy ustalaniu dawkowania u tych pacjentów. Patrz też punkt
4.2.
Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami wątroby
• Ciężkie zaburzenie czynności wątroby może wiązać się ze zmniejszoną aktywacją
cyklofosfamidu. Może to wpłynąć na skuteczność leczenia cyklofosfamidem i powinno być
wzięte pod uwagę przy doborze dawki i interpretacji odpowiedzi pacjenta na wybraną dawkę.
Stosowanie u pacjentów po wycięciu nadnerczy
Pacjenci z niewydolnością nadnerczy mogą wymagać zwiększenia dawki kortykosteroidów w
przypadku narażenia na stres związany z działaniem toksycznym cytostatyków, w tym
cyklofosfamidu.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Planowane podanie, jednocześnie lub następczo, innych substancji lub terapii, które mogą zwiększyć
prawdopodobieństwo lub nasilić działania toksyczne (w wyniku interakcji farmakodynamicznych lub
farmakokinetycznych) wymaga uważnej indywidualnej oceny spodziewanych korzyści i ryzyka.
Pacjenci otrzymujący takie złożone leczenie muszą być ściśle monitorowani w kierunku wystąpienia
oznak toksyczności, aby umożliwić szybką interwencję. Pacjenci leczeni cyklofosfamidem i
środkami, które zmniejszają jego aktywację, powinni być monitorowani pod kątem potencjalnego
spadku skuteczności terapeutycznej i potrzeby dostosowania dawki.
Interakcje wpływające na farmakokinetykę cyklofosfamidu i jego metabolitów
• Zmniejszenie aktywacji cyklofosfamidu może zmienić skuteczność leczenia
cyklofosfamidem. Do substancji, które opóźniają aktywację cyklofosfamidu zalicza się
– a prepitant
– bupropion
– busulfan: Wykazano, że u pacjentów, którzy otrzymują wysokie dawki
cyklofosfamidu w czasie poniżej 24 h po przyjęciu wysokich dawek
busulfanu, szybkość usuwania cyklofosfamidu ulega zmniejszeniu, a okres
jego półtrwania wydłuża się.
– ciprofloksacyna: Zastosowanie ciprofloksacyny przed leczeniem cyklofosfamidem
(stosowana do kondycjonowania przed przeszczepem szpiku kostnego), może
spowodować nawrót choroby zasadniczej.
– chloramfenikol
– flukonazol
– i trakonazol
– pr asugrel
– sulfonamidy
– tiotepa: W przypadku zastosowania tiotepy godzinę przed podaniem
cyklofosfamidu, przy dużych dawkach leków chemioterapeutycznych, zgłaszano
silne hamowanie przez tiotepę bioaktywacji cyklofosfamidu.
• Zwiększenie stężenia cytotoksycznych metabolitów może wystąpić przy podawaniu takich
substancji jak
– allopurinol
– wodzian chloralu
– cymetydyna
– dis ulfiram
– aldehyd glicerynowy
– induktory ludzkich wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych
(np. cytochrom P450 enzymów): W przypadku uprzedniego lub jednoczesnego
leczenia substancjami, które wywołują zwiększoną aktywność wątrobowych i
pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych, takimi jak ryfampicyna,
fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, ziele dziurawca i kortykosteroidy, należy
wziąć pod uwagę możliwość indukcji tych enzymów.
– inhibitory proteaz: Jednoczesne stosowanie inhibitorów proteaz może zwiększyć
stężenie cytotoksycznych metabolitów. U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid,
doksorubicynę i etopozyd (CDE), stosowanie terapii opartych o inhibitory proteaz
związane było z wyższą częstością zakażeń i neutropenią niż stosowanie terapii opartych
o NNRTI (nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy).
• ondansetron
Zgłaszano przypadki interakcji farmakokinetycznych pomiędzy ondansetronem i dużymi
dawkami cyklofosfamidu, których wynikiem było zmniejszenie pola powierzchni pod krzywą
zależności stężenia leku we krwi od czasu (AUC) dla cyklofosfamidu.
Interakcje farmakodynamiczne i interakcje o nieznanym mechanizmie wpływające na stosowanie
cyklofosfamidu
Stosowanie cyklofosfamidu jednocześnie lub następczo z innymi środkami o podobnym
działaniu toksycznym może spowodować nałożenie (nasilenie) działań toksycznych.
• Nasilone działanie toksyczne na krew i układ krwiotwórczy i (lub) immunosupresja
mogą być wynikiem łącznego efektu działania cyklofosfamidu i na przykład
– inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE): Inhibitory konwertazy angiotensyny
mogą wywołać leukopenię.
– natalizumabu
– p aklitakselu: zgłaszano nasilenia działania toksycznego na krew i układ
krwiotwórczy po podaniu cyklofosfamidu po wlewie paklitakselu.
– tiazydowych leków moczopędnych
– zydowudyny
• Nasilenie działania kardiotoksycznego może być wynikiem łącznego efektu
działania cyklofosfamidu i na przykład
– antybiotyków antracyklinowych
– cytarabiny
– pe ntostatyny
– radioterapii okolic serca
– trastuzumabu
• Nasilenie działania toksycznego na płuca może być wynikiem łącznego efektu
działania cyklofosfamidu i na przykład
– amiodaronu
– G- CSF, GM-CSF (czynnik wzrostu kolonii granulocytów, czynnik wzrostu
kolonii granulocytów i makrofagów): Dane wskazują na zwiększone ryzyko
wystąpienia działań toksycznych na płuca u pacjentów leczonych cytotoksyczną
chemioterapią obejmującą cyklofosfamid i G -CSF lub GM-CSF.
• Nasilenie działania nefrotoksycznego może być wynikiem łącznego efektu
działania cyklofosfamidu i na przykład
– amfoterycyny B
– indom etacyny: Przy jednoczesnym stosowaniu indometacyny zgłaszano
ostre zatrucie wodne .
• Nasilenie innych działań toksycznych
– azatiopryna: Zwiększone ryzyko hepatotoksyczności (martwica wątroby)
– busulfan: Stwierdzono zwiększoną częstość występowania choroby
wenookluzyjnej wątroby i zapalenia błony śluzowej jamy ustnej .
– inhibitory proteaz: Zwiększona częstość występowania zapal enia błony śluzowej
jamy ustnej.
Inne interakcje
• alkohol
U zwierząt z nowotworami, którym podawano etanol (alkohol) i jednocześnie doustnie, małe
dawki cyklofosfamidu zaobserwowano jego zmniejszone działanie przeciwnowotworowe.
U niektórych pacjentów, alkohol może nasilić wymioty i nudności wywołane
cyklofosfamidem.
• etanercept
U pacjentów z ziarniniakiem Wegenera, włączenie etanerceptu do standardowego leczenia,
w skład którego wchodził cyklofosfamid, wiązało się z większą częstością występowania
złośliwych guzów litych w innej lokalizacji niż na skórze.
• metronidazol
U pacjenta przyjmującego cyklofosfamid i metronidazol odnotowano ostrą
encefalopatię. Związek przyczynowy nie jest jasny. W badaniach na zwierzętach,
łączne podawanie cyklofosfamidu z metronidazolem związane było ze zwiększoną
toksycznością cyklofosfamidu.
• tamoksifen
Jednoczesne stosowanie tamoksifenu i chemioterapii może zwiększać ryzyko powikłań
zakrzepowo-zatorowych.
Interakcje wpływające na farmakokinetykę i/lub działanie innych leków
• bupropion
Metabolizm cyklofosfamidu przez CYP2B6 może hamować metabolizm bupropionu.
• kumaryny
U pacjentów przyjmujących warfarynę i cyklofosfamid zgłaszano zarówno
nasilenie, jak i osłabienie efektu działania warfaryny .
• cyklosporyna
U pacjentów otrzymujących cyklofosfamid w połączeniu z cyklosporyną zgłaszano
zmniejszone stężenie cyklosporyny w surowicy krwi w porównaniu do pacjentów
otrzymujących samą cyklosporynę. W wyniku tej interakcji może zwiększyć się częstość
występowania choroby przeszczep przeciw gospodarzowi.
• depolaryzujące leki zwiotczające mięśnie
Leczenie cyklofosfamidem powoduje znaczące i trwałe hamowanie aktywności
cholinoesterazy. Jeżeli jednocześnie stosuje się depolaryzujące leki zwiotczające mięśnie
(np. sukcynylocholinę) może dochodzić do przedłużonych okresów bezdechu. Jeśli pacjent
był leczony cyklofosfamidem w ciągu 10 dni przed poddaniem się znieczuleniu ogólnemu,
należy poinformować o tym anestezjologa.
• digoksyna, β-acetylodigoksyna
Zaobserwowano, że leczenie cytotoksyczne zaburza jelitową absorbcję tabletek digoksyny i
β-acetylodigoksyny.
• szczepionki
Ponieważ cyklofosfamid działa immunosupresyjnie można spodziewać się zmniejszonej
odpowiedzi na szczepienie. Stosowanie szczepionki zawierającej żywe wirusy może
prowadzić do zakażenia indukowanego szczepionką.
• werapamil
Zaobserwowano, że leczenie cytotoksyczne zaburza jelitową absorbcję werapamilu
podawanego doustnie.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Częstość występowania działań niepożądanych jest sklasyfikowana w następujący sposób: bardzo
często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 - <1/10), niezbyt często (≥ 1/1 000 - <1/100), rzadko (≥ 1/10 000 -
<1/1, 000), bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (działania niepożądane zgłoszone w okresie
po wprowadzeniu cyklofosfamidu do obrotu)
Tabela 1:
Działania niepożądane: częstość występowania
Często: Zakażenia
Niezbyt często: Zapalenie płuc Sepsa
Bardzo rzadko: Wstrząs septyczny
Rzadko: Nowotwory wtórne Nowotwór pęcherza Zmiany mielodysplastyczne Nowotwór dróg moczowych Ostra białaczka
Bardzo rzadko: Zespół rozpadu guza
Częstość nieznana: Chłoniak Mięsak Rak nerkokomórkowy Rak miedniczki nerkowej Rak tarczycy
Bardzo często: Zahamowanie czynności szpiku kostnego Leukopenia Neutropenia
Często: Gorączka neutropeniczna
Niezbyt często: Trombocytopenia Niedokrwistość
Bardzo rzadko: Zespół hemolitycznomocznicowy Zespół wykrzepiania wewnątrznaczyniowego
Częstość nieznana: Agranulocytoza Limfopenia Zmniejszenie stężenia hemoglobiny
Bardzo często: Immunosupresja
Niezbyt często: Reakcje rzekomoanafilaktyczne Reakcje nadwrażliwości
Bardzo rzadko: Wstrząs anafilaktyczny
Niezbyt często: Zaburzenia owulacji Zmniejszone stężenie żeńskich hormonów płciowych
Rzadko: Nieodwracalne zaburzenia owulacji
Bardzo rzadko: SIADH (Zespół nieadekwatnej sekrecji hormonu antydiuretycznego)
Niezbyt często: Anoreksja
Rzadko: Odwodnienie
Bardzo rzadko: Zatrzymanie płynów Hiponatremia
Częstość nieznana: Zmiany stężenia glukozy we krwi (zwiększenie lub zmniejszenie)
Bardzo rzadko: Stan splątania
Rzadko: Zawroty głowy
Bardzo rzadko: Drgawki Parestezja Zaburzenia smaku Encefalopatia wątrobowa
Częstość nieznana: Zespół odwracalnej tylnej leukoencefalopatii Mielopatia Utrata czucia
Utrata czucia
11
Częstość nieznana: Osłabienie czucia Drżenie mięśniowe Zaburzenia węchu (parosmia) Encefalopatia Neuropatia obwodowa Polineuropatia Nerwobóle
Rzadko: Niewyraźne widzenie
Bardzo rzadko: Zaburzenia wzroku Zapalenie spojówek i obrzęk oka łącznie z nadwrażliwością
Częstość nieznana: Wzmożone łzawienie
Częstość nieznana: Głuchota Szum w uszach
Niezbyt często: Kardiomiopatia Niewydolność serca Tachykardia
Rzadko: Niemiarowość Niemiarowość komorowa Niemiarowość nadkomorowa
Bardzo rzadko: Migotanie przedsionków Migotanie komór Dusznica bolesna Zawał serca Zatrzymanie serca Zapalenie mięśnia sercowego Zapalenie osierdzia
Częstość nieznana: Częstoskurcz komorowy Wstrząs kardiogenny Wysięk z osierdzia Krwawienie do mięśnia sercowego Niewydolność lewej komory Rzadkoskurcz Palpitacje Wydłużenie odcinka QT w elektrokardiogramie Zmniejszenie frakcji wyrzutowej
Rzadko: Krwawienie
Bardzo rzadko: Choroba zakrzepowozatorowa Zmiany w ciśnieniu krwi
Częstość nieznana: Zatorowość płucna Zakrzepica żylna Zapalenie naczyń Ischemia obwodowa Zaczerwienienie twarzy
Bardzo rzadko: Skurcz oskrzeli Duszność Kaszel Zapalenie płuc śródmiąższowe Zapalenie płuc Przewlekłe śródmiąższowe zwłóknienie płuc Toksyczny obrzęk płuc Wysięk opłucnowy Niewydolność oddechowa Ciężki ostry zespół oddechowy (ARDS) Niespecyficzne zaburzenia płuc Niedotlenienie narządów i tkanek Nadciśnienie płucne
Częstość nieznana: Niedrożność jamy nosowej Uczucie dyskomfortu w nosie Ból jamy ustnej i gardła Wyciek z nosa Kichanie Choroba wenookluzyjna płuc Zarostowe zapalenie oskrzelików Alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych
Bardzo często: Nudności Wymioty
Rzadko: Biegunka Zapalenie jamy ustnej Zaparcie Ból brzucha
Bardzo rzadko: Puchlina brzuszna Owrzodzenie Krwotoczne zapalenie okrężnicy Ostre zapalenie trzustki
Częstość nieznana: Uczucie dyskomfortu w brzuchu Zapalenie ślinianek przyusznych Krwotoki z żołądka i jelit Zapalenie okrężnicy Zapalenie jelit Zapalenie kątnicy
Rzadko: Zaburzenia czynności wątroby Zapalenie wątroby
Bardzo rzadko: Zespół zamknięcia żył wątrobowych (lub choroba żylno-okluzyjna wątroby lub zakrzepowo-zarostowa choroba naczyń żylnych wątroby) Powiększenie wątroby Żółtaczka Uczynnienie wirusa zapalenia wątroby
Częstość nieznana: Cholestatyczne zapalenie wątroby Hepatotoksyczność z niewydolnością wątroby Zwiększone stężenie bilirubiny we krwi Zwiększona aktywność enzymów wątrobowych
Bardzo często: Łysienie
Niezbyt często: Łysina
Rzadko: Wysypka Zapalenie skóry Stan zapalny skóry
Bardzo rzadko: Zespół Stevensa -Johnsona Martwica naskórka Ciężka reakcja skórna
Częstość nieznana: Polekowe zapalenie skóry wywołane wcześniejszym
Stan zapalny skóry Ciężka reakcja skórna wcześniejszym
12
Bardzo rzadko: Odbarwienie dłoni, paznokci i spodu stóp Świąd zapalny Rumień w miejscu naświetlania
Częstość nieznana: naświetlaniem Rumień wielopostaciowy Zespół erytrodyzestezji dłoniowopodeszwowej Pokrzywka Rumień Obrzęk twarzy Nadmierne pocenie
Bardzo rzadko: Rozpad mięśni prążkowanych Kurcz
Częstość nieznana: Skleroderma Skurcze mięśni Bóle mięśni Bóle stawów
Bardzo często: Zapalenie pęcherza Krwinkomocz
Często: Krwotoczne zapalenie pęcherza Krew w moczu
Bardzo rzadko: Krwawienie z cewki moczowej Obrzęk ściany pęcherza moczowego Zapalenie śródmiąższowe, zwłóknienie i stwardnienie pęcherza moczowego Niewydolność nerek Zaburzona czynność nerek
Częstość nieznana: Martwica kanalików nerkowych Zaburzenia czynności kanalików nerkowych Nefropatia toksyczna Krwotoczne zapalenie moczowodów Wrzodziejące zapalenie pęcherza moczowego Zwężenie pęcherza moczowego Nerkopochodna moczówka prosta Atypowe komórki nabłonka pęcherza moczowego Zwiększone stężenie azotu mocznikowego we krwi
Częstość nieznana: Poród przedwczesny
Niezbyt często: Zaburzenia spermatogenezy Zaburzenia owulacji Brak miesiączki
Rzadko: Trwale: Oligospermia Azoospermia Brak miesiączki
Częstość nieznana: Bezpłodność Skąpe miesiączki Zanik jąder
Częstość nieznana: Śmierć wewnątrzmaciczna Wady wrodzone płodu Opóźnienie wzrostu płodu Toksyczność dla płodu Działanie rakotwórcze u potomstwa
Bardzo często: Gorączka
Często: Dreszcze Stany astenii Zmęczenie Osłabienie Złe samopoczucie Zapalenie błony śluzowej
Rzadko: Ból w klatce piersiowej
Bardzo rzadko: Ból głowy Ból Reakcje w miejscu wstrzyknięcia, np. zapalenie żyły Niewydolność wielonarządowa
Niezbyt często: Zmiany w EKG Zmniejszona frakcja wyrzutowa lewej komory (ang. LVEF – Left ventricular ejection fraction) Zwiększone stężenie dehydrogenazy mleczanowej Zwiększone stężenie białka C- reaktywnego
Rzadko: Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych Zwiększenie: AsPAT AlAT gamma-GT (Gammaglutamylotranspeptydaza) Fosfatazy alkalicznej Bilirubiny
Bardzo rzadko: Zwiększanie masy ciała Spadek ciśnienia krwi Zwiększenie stężenia kreatyniny
Częstość nieznana: Zmniejszone stężenie estrogenów we krwi Zwiększone stężenie gonadotropiny we krwi
Bilirubiny
13
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Cyclophosphamidum 200 mg | Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań | 02409 | 100022151 | ChPL: —, Ulotka: 2026-05-15 |
| Cyclophosphamidum 1000 mg | Proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań | 02410 | 100022174 | ChPL: 2023-12-22, Ulotka: 2026-05-15 |