Fragmin
Dane pochodzą z oficjalnych ulotek i ChPL. Zostały wyodrębnione automatycznie (częściowo z użyciem AI), więc treści mogą być niepełne, przybliżone lub błędne. Wiążący jest zawsze oryginalny dokument. Brak informacji w serwisie nie oznacza, że jej nie ma. To nie jest porada medyczna, ranking ani polecenie leku: o wyborze i dawkowaniu decyduje lekarz lub farmaceuta. Nie odstawiaj leków na własną rękę. W razie nagłego, ciężkiego objawu dzwoń pod 112.
- Podmiot odpowiedzialny
- Pfizer Europe MA EEIG
- Substancje czynne
- Dalteparinum natricum: 7 500 IU (anty-faktor Xa), 12 500 IU (anty-faktor Xa), 15 000 IU (anty-faktor Xa), 18 000 IU (anty-faktor Xa), 2500 IU(anty-faktor Xa), 2500 j.m. anty Xa/1 ml, 5000 IU (anty-faktor Xa), ad. 125 mg
- Stan bazy na dzień
- 2026-10-22
Dostępne moce i opakowania · 8 pozycji
| Nazwa | Postać | Opakowania | Dostępność |
|---|---|---|---|
| Fragmin 12 500 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 5 amp.-strzyk. 0,5 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 15 000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 5 amp.-strzyk. 0,6 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 18 000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 5 amp.-strzyk. 0,72 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 2500 IU(anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 10 amp.-strzyk. 0,2 ml, 20 amp.-strzyk. 0,2 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 5000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 10 amp.-strzyk. 0,2 ml, 20 amp.-strzyk. 0,2 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 7 500 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 10 amp.-strzyk. 0,3 ml, 20 amp.-strzyk. 0,3 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin ad. 125 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 5 amp.-strzyk. 0,4 ml | na receptę (Rx) |
| Fragmin 2500 j.m. anty Xa/1 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 10 fiol. 4 ml | na receptę (Rx) |
Wskazania (wg ChPL 4.1)
-
Choroba wieńcowa wskazanie z ChPL
źródło: „Niestabilna choroba wieńcowa (np. dławica piersiowa spoczynkowa, zawał mięśnia sercowego bez załamka Q).” · ChPL, pkt 4.1 -
Niewydolność nerek wskazanie z ChPL
źródło: „Zapobieganie krzepnięciu krwi w krążeniu pozaustrojowym, np. podczas hemodializy i hemofiltracji w przebiegu ostrej lub przewlekłej niewydolności nerek.” · ChPL, pkt 4.1 -
Niewydolność oddechowa wskazanie z ChPL
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żył głębokich np. wiek powyżej 75 lat, …” · ChPL, pkt 4.1 -
Nowotwory wskazanie z ChPL
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żył głębokich np. wiek powyżej 75 lat, …” · ChPL, pkt 4.1 -
Otyłość wskazanie z ChPL
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żył głębokich np. wiek powyżej 75 lat, …” · ChPL, pkt 4.1 -
Reumatyzm wskazanie z ChPL
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żył głębokich np. wiek powyżej 75 lat, …” · ChPL, pkt 4.1 -
Zespół niewydolności serca wskazanie z ChPL
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka zakrzepicy żył głębokich np. wiek powyżej 75 lat, …” · ChPL, pkt 4.1 -
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa wskazanie z ChPL
źródło: „Leczenie ostrej zakrzepicy żył głębokich.” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Przewlekłe leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (proksymalna zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna) w celu zmniejszenia nawrotów choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów z chorobami nowotworowymi.” · ChPL, pkt 4.1
źródło: „Profilaktyka przeciwzakrzepowa u chorych unieruchomionych z przyczyn medycznych: z zastoinową niewydolnością serca w III lub IV klasie NYHA lub ostrą niewydolnością oddechową, z ostrym zakażeniem, z ostrą chorobą reumatyczną lub ostrą chorobą zapalną jelit, i co najmniej jednym …” · ChPL, pkt 4.1
Kiedy nie stosować (wg ChPL 4.3) wyodrębnione automatycznie
Dla: Dalteparinum natricum 12 500 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum 15 000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum 18 000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
- nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub) heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1
- potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym
- czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu
- zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu
- ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia
- niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, oczu i (lub) uszu. Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np. w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz punkt 4.4).
Dla: Dalteparinum natricum 2500 IU(anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum 5000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum 7 500 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum ad. 125 mg (roztwór do wstrzykiwań); Dalteparinum natricum 2500 j.m. anty Xa/1 ml (roztwór do wstrzykiwań)
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
- nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub) heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1
- potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym
- czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu
- zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu
- ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia
- niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, oczu i (lub) uszu. Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np. w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz punkt 4.4).
Dalteparinum natricum 12 500 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 6. 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 7. 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na ampułkostrzykawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy FRAGMIN nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
14 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież: Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych.”
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy FRAGMIN podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego FRAGMIN przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy FRAGMIN może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8 % stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym FRAGMIN należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym FRAGMIN dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1. miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1. miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w
przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit i
pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/ µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby
płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego
parametru w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in
vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub
otyłością, kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia,
lub nawrotu zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania
przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułkostrzykawkach ze stwierdzoną
lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków poniżej 1. miesiąca życia.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku jednoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
naparstnicę jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (np. zawarta w lekach witaminowych).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub preparatów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Należy pamiętać, że jeśli pacjent jest leczony lekiem Fragmin z powodu niestabilnej choroby
wieńcowej, lekarz może odpowiednio dostosować dawkę kwasu acetylosalicylowego (aspiryny).
Zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci oparte są na doświadczeniach klinicznych; dane pochodzące
z badań klinicznych są zbyt ograniczone, aby lekarz mógł dostosować odpowiednią dawkę leku
Fragmin.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
Fragmin 12 500 j.m.(anty-Xa/0,5 ml, Fragmin 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i Fragmin 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone lekiem Fragmin, można poinformować, że te
leki są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód . Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 osób)
• łagodna, odwracalna małopłytkowość (typu I)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych, AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób)
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1 000 osób)
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w
punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
FRAGMIN należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności
płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie
nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny
sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości
płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno
przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz w
razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki hamujące
czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane
nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do przestrzeni
zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od podania dawki
dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących większe dawki
terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę)
odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego FRAGMIN w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego FRAGMIN nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczy
FRAGMIN oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym FRAGMIN (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego FRAGMIN u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie u
pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego FRAGMIN w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego FRAGMIN w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Substancje pomocnicze
Sód
Produkty lecznicze FRAGMIN 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, FRAGMIN 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
FRAGMIN 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, FRAGMIN 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
FRAGMIN 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml, FRAGMIN 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i FRAGMIN 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone produktem leczniczym FRAGMIN, można
poinformować, że te produkty lecznicze są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego FRAGMIN z innymi
produktami leczniczymi.
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu i
kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz punkt
4.4).
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w trakcie
jednoczesnego stosowania leków przeciwhistaminowych, produktów leczniczych zawierających
naparstnicę, tetracyklin i kwasu askorbinowego.
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Działania niepożądane zaobserwowane w trakcie badań klinicznych uporządkowano według
klasyfikacji układów narządowych i według częstości występowania: Często (≥1/100 do <1/10),
Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
*(zcazbęisetgoaścćh n ie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień jest łagodna. Zgłaszano ciężkie
krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia stężenia
potasu w osoczu. Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
12
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 15 000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 6. 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 7. 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na ampułkostrzykawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy FRAGMIN nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
14 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież: Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych.”
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy FRAGMIN podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego FRAGMIN przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy FRAGMIN może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8 % stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym FRAGMIN należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym FRAGMIN dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1. miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1. miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w
przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit i
pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/ µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby
płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego
parametru w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in
vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub
otyłością, kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia,
lub nawrotu zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania
przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułkostrzykawkach ze stwierdzoną
lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków poniżej 1. miesiąca życia.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku jednoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
naparstnicę jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (np. zawarta w lekach witaminowych).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub preparatów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Należy pamiętać, że jeśli pacjent jest leczony lekiem Fragmin z powodu niestabilnej choroby
wieńcowej, lekarz może odpowiednio dostosować dawkę kwasu acetylosalicylowego (aspiryny).
Zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci oparte są na doświadczeniach klinicznych; dane pochodzące
z badań klinicznych są zbyt ograniczone, aby lekarz mógł dostosować odpowiednią dawkę leku
Fragmin.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
Fragmin 12 500 j.m.(anty-Xa/0,5 ml, Fragmin 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i Fragmin 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone lekiem Fragmin, można poinformować, że te
leki są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód . Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 osób)
• łagodna, odwracalna małopłytkowość (typu I)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych, AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób)
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1 000 osób)
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w
punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
FRAGMIN należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności
płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie
nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny
sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości
płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno
przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz w
razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki hamujące
czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane
nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do przestrzeni
zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od podania dawki
dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących większe dawki
terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę)
odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego FRAGMIN w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego FRAGMIN nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczy
FRAGMIN oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym FRAGMIN (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego FRAGMIN u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie u
pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego FRAGMIN w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego FRAGMIN w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Substancje pomocnicze
Sód
Produkty lecznicze FRAGMIN 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, FRAGMIN 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
FRAGMIN 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, FRAGMIN 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
FRAGMIN 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml, FRAGMIN 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i FRAGMIN 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone produktem leczniczym FRAGMIN, można
poinformować, że te produkty lecznicze są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego FRAGMIN z innymi
produktami leczniczymi.
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu i
kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz punkt
4.4).
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w trakcie
jednoczesnego stosowania leków przeciwhistaminowych, produktów leczniczych zawierających
naparstnicę, tetracyklin i kwasu askorbinowego.
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Działania niepożądane zaobserwowane w trakcie badań klinicznych uporządkowano według
klasyfikacji układów narządowych i według częstości występowania: Często (≥1/100 do <1/10),
Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
*(zcazbęisetgoaścćh n ie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień jest łagodna. Zgłaszano ciężkie
krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia stężenia
potasu w osoczu. Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
12
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 18 000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 6. 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań; 7. 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
- sód: mniej niż 1 mmol (23 mg) na ampułkostrzykawkę (ChPL pkt 4.4)
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy FRAGMIN nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
14 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- Dzieci i młodzież: „Dzieci i młodzież: Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych.”
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy FRAGMIN podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego FRAGMIN przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.”
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy FRAGMIN może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8 % stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym FRAGMIN należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym FRAGMIN dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1. miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1. miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w
przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit i
pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/ µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby
płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego
parametru w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in
vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub
otyłością, kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia,
lub nawrotu zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania
przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułkostrzykawkach ze stwierdzoną
lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków poniżej 1. miesiąca życia.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku jednoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
naparstnicę jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (np. zawarta w lekach witaminowych).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub preparatów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Należy pamiętać, że jeśli pacjent jest leczony lekiem Fragmin z powodu niestabilnej choroby
wieńcowej, lekarz może odpowiednio dostosować dawkę kwasu acetylosalicylowego (aspiryny).
Zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci oparte są na doświadczeniach klinicznych; dane pochodzące
z badań klinicznych są zbyt ograniczone, aby lekarz mógł dostosować odpowiednią dawkę leku
Fragmin.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
Fragmin 12 500 j.m.(anty-Xa/0,5 ml, Fragmin 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i Fragmin 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone lekiem Fragmin, można poinformować, że te
leki są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód . Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 10 osób)
• łagodna, odwracalna małopłytkowość (typu I)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych, AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 100 osób)
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić nie częściej niż u 1 na 1 000 osób)
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w
punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
FRAGMIN należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności
płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie
nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny
sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości
płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno
przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz w
razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki hamujące
czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane
nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do przestrzeni
zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od podania dawki
dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących większe dawki
terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę)
odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego FRAGMIN w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego FRAGMIN nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczy
FRAGMIN oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym FRAGMIN (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego FRAGMIN u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie u
pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego FRAGMIN w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego FRAGMIN nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego FRAGMIN i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego FRAGMIN w ampułkostrzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Substancje pomocnicze
Sód
Produkty lecznicze FRAGMIN 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, FRAGMIN 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
FRAGMIN 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml, FRAGMIN 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml,
FRAGMIN 12 500 j.m. anty-Xa/0,5 ml, FRAGMIN 15 000 j.m. anty-Xa/0,6 ml
i FRAGMIN 18 000 j.m. anty-Xa/0,72 ml zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na
ampułkostrzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”. Pacjentów będących na diecie
niskosodowej oraz rodziców, których dzieci są leczone produktem leczniczym FRAGMIN, można
poinformować, że te produkty lecznicze są zasadniczo „wolne od sodu”.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego FRAGMIN z innymi
produktami leczniczymi.
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu i
kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz punkt
4.4).
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w trakcie
jednoczesnego stosowania leków przeciwhistaminowych, produktów leczniczych zawierających
naparstnicę, tetracyklin i kwasu askorbinowego.
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Działania niepożądane zaobserwowane w trakcie badań klinicznych uporządkowano według
klasyfikacji układów narządowych i według częstości występowania: Często (≥1/100 do <1/10),
Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności transaminaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
*(zcazbęisetgoaścćh n ie może być określona na podstawie dostępnych danych)
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień jest łagodna. Zgłaszano ciężkie
krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia stężenia
potasu w osoczu. Rzadko, szczególnie u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą,
może wystąpić klinicznie znacząca hiperkaliemia.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
12
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 2500 IU(anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 2 500 j.m. anty-Xa/ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
15 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Hiperkaliemia*; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
źródło: „Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.” · Ulotka, pkt 2
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych. W celu zapewnienia dokładnego dawkowania w najmłodszej kohorcie wiekowej zalecane jest stężenie 2 500 j.m./ml. Jeśli konieczne jest rozcieńczenie produktu, powinna je wykonać osoba należąca do fachowego personelu medycznego (patrz punkt 6.6). U dzieci w wieku poniżej 3 lat należy stosować postacie produktu niezawierające alkoholu benzylowego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Fragmin podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego Fragmin przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.” - dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się równoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego (w dawce od 75 do 325 mg na dobę).” źródło: ChPL, pkt 4.2, Ulotka, pkt 3
- Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: „Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy Fragmin może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych. Największe badanie prospektywne. „Skuteczność Profilaktyki Przeciwzakrzepowej jako Ingerencja w trakcie Ciąży” (ang.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8% stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym Fragmin należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym Fragmin dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 9
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1 miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 8 lat do mniej niż 18 lat | 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1 miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się
w przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit
i pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby płytek
krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego parametru
w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in vitro
przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U dzieci i młodzieży, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością,
kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia, lub nawrotu
zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania przeciwzakrzepowego
dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułko-strzykawkach ze
stwierdzoną lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
• Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
• U pacjentów (szczególnie z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą), heparyna może
zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do zwiększenia stężenia potasu we krwi
(hiperkaliemii). Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale
zazwyczaj jest odwracalne. Lekarz zaleci badanie stężenia potasu przed rozpoczęciem leczenia
oraz regularne kontrolowanie tego parametru w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka,
szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku równoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
glikozydy naparstnicy oraz substancje, takie jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (zawarta np. w lekach witaminowych);
- andeksanet alfa (lek stosowany w celu odwrócenia skutków działania niektórych leków
rozrzedzających krew, takich jak apiksaban lub rywaroksaban).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub produktów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek podczas równoczesnego
podawania leku Fragminu i leków w grupy NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego (aspiryny)
w wyższych dawkach. U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową aspirynę należy przyjmować
wyłącznie w małych dawkach.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”.
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu (głównego składnika
soli kuchennej) na fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu w diecie
u osób dorosłych.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód. Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Reakcja alergiczna (nadwrażliwość) to niezbyt często występujące działanie niepożądane (mogące
wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób), ale może być bardzo ciężką reakcją anafilaktyczną,
prowadzącą do zgonu. Jeśli po zastosowaniu leku, pacjent zauważy wystąpienie objawów reakcji
alergicznej powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko krwawienia jest częste. Ryzyko zależy od dawki, a większość krwawień ma nasilenie łagodne
do umiarkowanego. Jednak od momentu wprowadzenia leku do obrotu obserwowano przypadki
bardzo ciężkich, czasem śmiertelnych krwawień (krwotoków). Krwotoki mogą wystąpić w dowolnym
miejscu, w tym wewnątrzczaszkowo lub do przestrzeni zaotrzewnowej (żołądka). Częstość
występowania nie jest znana. W przypadku znaczącego krwawienia, należy natychmiast skonsultować
się z lekarzem.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 10 osób):
• zmniejszona liczba płytek krwi (komórek odpowiedzialnych za krzepnięcie) [łagodna, odwracalna
małopłytkowość (typu I)]
• zwiększone stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych: AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób):
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 1000 osób):
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 2: Ostrzeżenia i środki ostrożności).
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Fragmin należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek,
ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie nadciśnieniem
tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny sodowej, takie jak
dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej
choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno przebyli zabieg
chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz
w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki
hamujące czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub
powtarzane nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich
należy obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe
i podmiotowe świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących
większe dawki terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc.
raz na dobę) odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego Fragmin w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego Fragmin nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego Fragmin w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczym Fragmin
oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym Fragmin (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego Fragmin u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie
u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego Fragmin w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego Fragmin nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego Fragmin w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Specjalne ostrzeżenia dotycząc substancji pomocniczych
Sód
Produkty lecznicze Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”.
Produkt leczniczy Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu na
fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób
dorosłych.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego Fragmin z innymi produktami
leczniczymi.
Leki zwiększające działanie dalteparyny
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu
i kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz
punkt 4.4).
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Leki zmniejszające działanie dalteparyny
Jednoczesne stosowanie dalteparyny z andeksanetem alfa może zmniejszać skuteczność dalteparyny.
Wykazano, że andeksanet alfa, rekombinowany zmodyfikowany ludzki czynnik krzepnięcia Xa
stosowany do odwrócenia działania antykoagulacyjnego apiksabanu lub rywaroksabanu, wiąże się
z antytrombiną III (ATIII) związaną z heparyną i może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe
dalteparyny.
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić podczas
jednoczesnego stosowania z lekami przeciwhistaminowymi, produktami leczniczymi zawierającymi
naparstnicę, tetracyklinami i kwasem askorbinowym.
Inne interakcje
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Zgłaszane działania niepożądane, które mogą być związane z dalteparyną sodową, uporządkowano
według klasyfikacji układów i narządów oraz według częstości występowania: bardzo często (≥1/10),
często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000),
bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Często: Hiperkaliemia*
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
* zParboideguakctyh heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia
stężenia potasu w osoczu. Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 4.4).
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Zgłaszano ciężkie krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
12
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u osób dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 5000 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 2 500 j.m. anty-Xa/ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
15 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Hiperkaliemia*; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
źródło: „Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.” · Ulotka, pkt 2
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych. W celu zapewnienia dokładnego dawkowania w najmłodszej kohorcie wiekowej zalecane jest stężenie 2 500 j.m./ml. Jeśli konieczne jest rozcieńczenie produktu, powinna je wykonać osoba należąca do fachowego personelu medycznego (patrz punkt 6.6). U dzieci w wieku poniżej 3 lat należy stosować postacie produktu niezawierające alkoholu benzylowego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Fragmin podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego Fragmin przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.” - dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się równoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego (w dawce od 75 do 325 mg na dobę).” źródło: ChPL, pkt 4.2, Ulotka, pkt 3
- Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: „Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy Fragmin może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych. Największe badanie prospektywne. „Skuteczność Profilaktyki Przeciwzakrzepowej jako Ingerencja w trakcie Ciąży” (ang.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8% stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym Fragmin należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym Fragmin dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 9
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1 miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 8 lat do mniej niż 18 lat | 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1 miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się
w przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit
i pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby płytek
krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego parametru
w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in vitro
przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U dzieci i młodzieży, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością,
kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia, lub nawrotu
zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania przeciwzakrzepowego
dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułko-strzykawkach ze
stwierdzoną lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
• Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
• U pacjentów (szczególnie z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą), heparyna może
zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do zwiększenia stężenia potasu we krwi
(hiperkaliemii). Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale
zazwyczaj jest odwracalne. Lekarz zaleci badanie stężenia potasu przed rozpoczęciem leczenia
oraz regularne kontrolowanie tego parametru w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka,
szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku równoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
glikozydy naparstnicy oraz substancje, takie jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (zawarta np. w lekach witaminowych);
- andeksanet alfa (lek stosowany w celu odwrócenia skutków działania niektórych leków
rozrzedzających krew, takich jak apiksaban lub rywaroksaban).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub produktów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek podczas równoczesnego
podawania leku Fragminu i leków w grupy NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego (aspiryny)
w wyższych dawkach. U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową aspirynę należy przyjmować
wyłącznie w małych dawkach.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”.
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu (głównego składnika
soli kuchennej) na fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu w diecie
u osób dorosłych.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód. Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Reakcja alergiczna (nadwrażliwość) to niezbyt często występujące działanie niepożądane (mogące
wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób), ale może być bardzo ciężką reakcją anafilaktyczną,
prowadzącą do zgonu. Jeśli po zastosowaniu leku, pacjent zauważy wystąpienie objawów reakcji
alergicznej powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko krwawienia jest częste. Ryzyko zależy od dawki, a większość krwawień ma nasilenie łagodne
do umiarkowanego. Jednak od momentu wprowadzenia leku do obrotu obserwowano przypadki
bardzo ciężkich, czasem śmiertelnych krwawień (krwotoków). Krwotoki mogą wystąpić w dowolnym
miejscu, w tym wewnątrzczaszkowo lub do przestrzeni zaotrzewnowej (żołądka). Częstość
występowania nie jest znana. W przypadku znaczącego krwawienia, należy natychmiast skonsultować
się z lekarzem.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 10 osób):
• zmniejszona liczba płytek krwi (komórek odpowiedzialnych za krzepnięcie) [łagodna, odwracalna
małopłytkowość (typu I)]
• zwiększone stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych: AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób):
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 1000 osób):
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 2: Ostrzeżenia i środki ostrożności).
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Fragmin należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek,
ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie nadciśnieniem
tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny sodowej, takie jak
dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej
choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno przebyli zabieg
chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz
w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki
hamujące czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub
powtarzane nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich
należy obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe
i podmiotowe świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących
większe dawki terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc.
raz na dobę) odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego Fragmin w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego Fragmin nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego Fragmin w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczym Fragmin
oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym Fragmin (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego Fragmin u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie
u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego Fragmin w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego Fragmin nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego Fragmin w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Specjalne ostrzeżenia dotycząc substancji pomocniczych
Sód
Produkty lecznicze Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”.
Produkt leczniczy Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu na
fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób
dorosłych.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego Fragmin z innymi produktami
leczniczymi.
Leki zwiększające działanie dalteparyny
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu
i kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz
punkt 4.4).
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Leki zmniejszające działanie dalteparyny
Jednoczesne stosowanie dalteparyny z andeksanetem alfa może zmniejszać skuteczność dalteparyny.
Wykazano, że andeksanet alfa, rekombinowany zmodyfikowany ludzki czynnik krzepnięcia Xa
stosowany do odwrócenia działania antykoagulacyjnego apiksabanu lub rywaroksabanu, wiąże się
z antytrombiną III (ATIII) związaną z heparyną i może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe
dalteparyny.
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić podczas
jednoczesnego stosowania z lekami przeciwhistaminowymi, produktami leczniczymi zawierającymi
naparstnicę, tetracyklinami i kwasem askorbinowym.
Inne interakcje
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Zgłaszane działania niepożądane, które mogą być związane z dalteparyną sodową, uporządkowano
według klasyfikacji układów i narządów oraz według częstości występowania: bardzo często (≥1/10),
często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000),
bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Często: Hiperkaliemia*
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
* zParboideguakctyh heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia
stężenia potasu w osoczu. Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 4.4).
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Zgłaszano ciężkie krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
12
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u osób dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 7 500 IU (anty-faktor Xa) (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 2 500 j.m. anty-Xa/ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
15 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Hiperkaliemia*; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
źródło: „Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.” · Ulotka, pkt 2
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych. W celu zapewnienia dokładnego dawkowania w najmłodszej kohorcie wiekowej zalecane jest stężenie 2 500 j.m./ml. Jeśli konieczne jest rozcieńczenie produktu, powinna je wykonać osoba należąca do fachowego personelu medycznego (patrz punkt 6.6). U dzieci w wieku poniżej 3 lat należy stosować postacie produktu niezawierające alkoholu benzylowego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Fragmin podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego Fragmin przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.” - dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się równoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego (w dawce od 75 do 325 mg na dobę).” źródło: ChPL, pkt 4.2, Ulotka, pkt 3
- Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: „Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy Fragmin może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych. Największe badanie prospektywne. „Skuteczność Profilaktyki Przeciwzakrzepowej jako Ingerencja w trakcie Ciąży” (ang.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8% stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym Fragmin należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym Fragmin dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 9
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1 miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 8 lat do mniej niż 18 lat | 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1 miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się
w przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit
i pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby płytek
krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego parametru
w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in vitro
przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U dzieci i młodzieży, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością,
kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia, lub nawrotu
zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania przeciwzakrzepowego
dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułko-strzykawkach ze
stwierdzoną lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
• Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
• U pacjentów (szczególnie z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą), heparyna może
zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do zwiększenia stężenia potasu we krwi
(hiperkaliemii). Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale
zazwyczaj jest odwracalne. Lekarz zaleci badanie stężenia potasu przed rozpoczęciem leczenia
oraz regularne kontrolowanie tego parametru w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka,
szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku równoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
glikozydy naparstnicy oraz substancje, takie jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (zawarta np. w lekach witaminowych);
- andeksanet alfa (lek stosowany w celu odwrócenia skutków działania niektórych leków
rozrzedzających krew, takich jak apiksaban lub rywaroksaban).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub produktów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek podczas równoczesnego
podawania leku Fragminu i leków w grupy NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego (aspiryny)
w wyższych dawkach. U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową aspirynę należy przyjmować
wyłącznie w małych dawkach.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”.
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu (głównego składnika
soli kuchennej) na fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu w diecie
u osób dorosłych.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód. Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Reakcja alergiczna (nadwrażliwość) to niezbyt często występujące działanie niepożądane (mogące
wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób), ale może być bardzo ciężką reakcją anafilaktyczną,
prowadzącą do zgonu. Jeśli po zastosowaniu leku, pacjent zauważy wystąpienie objawów reakcji
alergicznej powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko krwawienia jest częste. Ryzyko zależy od dawki, a większość krwawień ma nasilenie łagodne
do umiarkowanego. Jednak od momentu wprowadzenia leku do obrotu obserwowano przypadki
bardzo ciężkich, czasem śmiertelnych krwawień (krwotoków). Krwotoki mogą wystąpić w dowolnym
miejscu, w tym wewnątrzczaszkowo lub do przestrzeni zaotrzewnowej (żołądka). Częstość
występowania nie jest znana. W przypadku znaczącego krwawienia, należy natychmiast skonsultować
się z lekarzem.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 10 osób):
• zmniejszona liczba płytek krwi (komórek odpowiedzialnych za krzepnięcie) [łagodna, odwracalna
małopłytkowość (typu I)]
• zwiększone stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych: AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób):
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 1000 osób):
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 2: Ostrzeżenia i środki ostrożności).
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Fragmin należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek,
ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie nadciśnieniem
tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny sodowej, takie jak
dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej
choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno przebyli zabieg
chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz
w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki
hamujące czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub
powtarzane nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich
należy obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe
i podmiotowe świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących
większe dawki terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc.
raz na dobę) odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego Fragmin w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego Fragmin nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego Fragmin w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczym Fragmin
oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym Fragmin (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego Fragmin u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie
u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego Fragmin w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego Fragmin nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego Fragmin w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Specjalne ostrzeżenia dotycząc substancji pomocniczych
Sód
Produkty lecznicze Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”.
Produkt leczniczy Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu na
fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób
dorosłych.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego Fragmin z innymi produktami
leczniczymi.
Leki zwiększające działanie dalteparyny
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu
i kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz
punkt 4.4).
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Leki zmniejszające działanie dalteparyny
Jednoczesne stosowanie dalteparyny z andeksanetem alfa może zmniejszać skuteczność dalteparyny.
Wykazano, że andeksanet alfa, rekombinowany zmodyfikowany ludzki czynnik krzepnięcia Xa
stosowany do odwrócenia działania antykoagulacyjnego apiksabanu lub rywaroksabanu, wiąże się
z antytrombiną III (ATIII) związaną z heparyną i może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe
dalteparyny.
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić podczas
jednoczesnego stosowania z lekami przeciwhistaminowymi, produktami leczniczymi zawierającymi
naparstnicę, tetracyklinami i kwasem askorbinowym.
Inne interakcje
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Zgłaszane działania niepożądane, które mogą być związane z dalteparyną sodową, uporządkowano
według klasyfikacji układów i narządów oraz według częstości występowania: bardzo często (≥1/10),
często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000),
bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Często: Hiperkaliemia*
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
* zParboideguakctyh heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia
stężenia potasu w osoczu. Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 4.4).
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Zgłaszano ciężkie krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
12
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u osób dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum ad. 125 mg (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 2 500 j.m. anty-Xa/ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
15 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Hiperkaliemia*; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
źródło: „Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.” · Ulotka, pkt 2
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych. W celu zapewnienia dokładnego dawkowania w najmłodszej kohorcie wiekowej zalecane jest stężenie 2 500 j.m./ml. Jeśli konieczne jest rozcieńczenie produktu, powinna je wykonać osoba należąca do fachowego personelu medycznego (patrz punkt 6.6). U dzieci w wieku poniżej 3 lat należy stosować postacie produktu niezawierające alkoholu benzylowego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Fragmin podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego Fragmin przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.” - dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się równoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego (w dawce od 75 do 325 mg na dobę).” źródło: ChPL, pkt 4.2, Ulotka, pkt 3
- Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: „Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy Fragmin może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych. Największe badanie prospektywne. „Skuteczność Profilaktyki Przeciwzakrzepowej jako Ingerencja w trakcie Ciąży” (ang.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8% stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym Fragmin należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym Fragmin dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 9
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1 miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 8 lat do mniej niż 18 lat | 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1 miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się
w przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit
i pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby płytek
krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego parametru
w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in vitro
przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U dzieci i młodzieży, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością,
kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia, lub nawrotu
zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania przeciwzakrzepowego
dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułko-strzykawkach ze
stwierdzoną lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
• Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
• U pacjentów (szczególnie z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą), heparyna może
zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do zwiększenia stężenia potasu we krwi
(hiperkaliemii). Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale
zazwyczaj jest odwracalne. Lekarz zaleci badanie stężenia potasu przed rozpoczęciem leczenia
oraz regularne kontrolowanie tego parametru w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka,
szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku równoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
glikozydy naparstnicy oraz substancje, takie jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (zawarta np. w lekach witaminowych);
- andeksanet alfa (lek stosowany w celu odwrócenia skutków działania niektórych leków
rozrzedzających krew, takich jak apiksaban lub rywaroksaban).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub produktów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek podczas równoczesnego
podawania leku Fragminu i leków w grupy NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego (aspiryny)
w wyższych dawkach. U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową aspirynę należy przyjmować
wyłącznie w małych dawkach.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”.
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu (głównego składnika
soli kuchennej) na fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu w diecie
u osób dorosłych.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód. Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Reakcja alergiczna (nadwrażliwość) to niezbyt często występujące działanie niepożądane (mogące
wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób), ale może być bardzo ciężką reakcją anafilaktyczną,
prowadzącą do zgonu. Jeśli po zastosowaniu leku, pacjent zauważy wystąpienie objawów reakcji
alergicznej powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko krwawienia jest częste. Ryzyko zależy od dawki, a większość krwawień ma nasilenie łagodne
do umiarkowanego. Jednak od momentu wprowadzenia leku do obrotu obserwowano przypadki
bardzo ciężkich, czasem śmiertelnych krwawień (krwotoków). Krwotoki mogą wystąpić w dowolnym
miejscu, w tym wewnątrzczaszkowo lub do przestrzeni zaotrzewnowej (żołądka). Częstość
występowania nie jest znana. W przypadku znaczącego krwawienia, należy natychmiast skonsultować
się z lekarzem.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 10 osób):
• zmniejszona liczba płytek krwi (komórek odpowiedzialnych za krzepnięcie) [łagodna, odwracalna
małopłytkowość (typu I)]
• zwiększone stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych: AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób):
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 1000 osób):
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 2: Ostrzeżenia i środki ostrożności).
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Fragmin należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek,
ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie nadciśnieniem
tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny sodowej, takie jak
dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej
choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno przebyli zabieg
chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz
w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki
hamujące czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub
powtarzane nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich
należy obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe
i podmiotowe świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących
większe dawki terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc.
raz na dobę) odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego Fragmin w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego Fragmin nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego Fragmin w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczym Fragmin
oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym Fragmin (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego Fragmin u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie
u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego Fragmin w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego Fragmin nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego Fragmin w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Specjalne ostrzeżenia dotycząc substancji pomocniczych
Sód
Produkty lecznicze Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”.
Produkt leczniczy Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu na
fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób
dorosłych.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego Fragmin z innymi produktami
leczniczymi.
Leki zwiększające działanie dalteparyny
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu
i kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz
punkt 4.4).
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Leki zmniejszające działanie dalteparyny
Jednoczesne stosowanie dalteparyny z andeksanetem alfa może zmniejszać skuteczność dalteparyny.
Wykazano, że andeksanet alfa, rekombinowany zmodyfikowany ludzki czynnik krzepnięcia Xa
stosowany do odwrócenia działania antykoagulacyjnego apiksabanu lub rywaroksabanu, wiąże się
z antytrombiną III (ATIII) związaną z heparyną i może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe
dalteparyny.
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić podczas
jednoczesnego stosowania z lekami przeciwhistaminowymi, produktami leczniczymi zawierającymi
naparstnicę, tetracyklinami i kwasem askorbinowym.
Inne interakcje
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Zgłaszane działania niepożądane, które mogą być związane z dalteparyną sodową, uporządkowano
według klasyfikacji układów i narządów oraz według częstości występowania: bardzo często (≥1/10),
często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000),
bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Często: Hiperkaliemia*
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
* zParboideguakctyh heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia
stężenia potasu w osoczu. Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 4.4).
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Zgłaszano ciężkie krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
12
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u osób dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dalteparinum natricum 2500 j.m. anty Xa/1 ml (roztwór do wstrzykiwań)
Dane z dokumentów wyodrębnione automatycznie
- Przechowywanie
- poniżej 25 °C
- nie przechowywać w lodówce
- nie zamrażać
- Termin ważności
- 3 lata (opakowanie nieotwarte)
- Substancje pomocnicze
- Nr Dawka/Objętość Substancje pomocnicze; 1. 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 2. 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 3. 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 4. 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań; 5. 2 500 j.m. anty-Xa/ml sodu chlorek; sodu wodorotlenek lub kwas solny (korekcja pH 5,0-7,5); woda do wstrzykiwań źródło: ChPL, pkt 6.1
- Substancje wymienione w dokumencie (m.in. alergeny, cukry, alkohol, sód)
- lateks: wymieniona w ChPL pkt 4.4
Pokazane są tylko substancje wymienione w dokumencie; brak wzmianki nie oznacza, że substancji nie ma w leku.
- Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn
- dokument: brak wpływu lub wpływ nieistotny źródło: „Produkt leczniczy Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.” · ChPL, pkt 4.7
- Działania niepożądane
15 pozycji, według częstości
- często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia; Hiperkaliemia*; Krwotok; Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz; Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
- niezbyt często: Nadwrażliwość
- rzadko: Martwica skóry; przemijające łysienie
- częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez); Reakcje anafilaktyczne; Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu; Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; Wysypka; Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
Lista może być niepełna: wyodrębniono tylko zapisy w układzie „Często: …”. Pełna lista jest w ChPL.
źródło: ChPL, pkt 4.8
Dawkowanie wg dokumentu wyodrębnione automatycznie
- Wiek i masa ciała
-
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
źródło: „Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.” · Ulotka, pkt 2
- nie stosować poniżej 1 miesiąca (niemowlęta)
- Maksymalna dawka wg dokumentu
-
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
źródło: „Całkowita dawka dobowa nie powinna przekraczać 18 000 j.m.” · ChPL, pkt 4.2
- 18000 j.m. na dobę · dorośli · pod nagłówkiem „Miesiąc 1”
- Czas stosowania
-
- nie dłużej niż 45 dni
źródło: „Produktu nie należy stosować dłużej niż przez 45 dni.” · ChPL, pkt 4.2
- nie dłużej niż 45 dni
- Dawkowanie wg grup (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Leczenie objawowej żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dzieci i młodzieży w wieku od 1 miesiąca i starszych. W celu zapewnienia dokładnego dawkowania w najmłodszej kohorcie wiekowej zalecane jest stężenie 2 500 j.m./ml. Jeśli konieczne jest rozcieńczenie produktu, powinna je wykonać osoba należąca do fachowego personelu medycznego (patrz punkt 6.6). U dzieci w wieku poniżej 3 lat należy stosować postacie produktu niezawierające alkoholu benzylowego.” - źródło: ChPL, pkt 4.2
Dzieci i młodzież
„Dzieci i młodzież Produkt leczniczy Fragmin podaje się podskórnie pod kątem od 45° do 90°, najlepiej do tkanki podskórnej, przednio-bocznej lub tylno-bocznej ściany brzucha lub bocznej części uda. Szczegółowe instrukcje dotyczące podawania produktu leczniczego Fragmin przedstawiono w punkcie 3. ulotki dołączonej do opakowania.” - dawkowanie (zdanie bez nagłówka grupy): „Zaleca się równoczesne podawanie kwasu acetylosalicylowego (w dawce od 75 do 325 mg na dobę).” źródło: ChPL, pkt 4.2, Ulotka, pkt 3
- Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: „Niemowlęta w wieku od 1 miesiąca do poniżej 2 lat: 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę.” źródło: Ulotka, pkt 3
- Grupy szczególne (cytat)
-
- źródło: ChPL, pkt 4.2
Niewydolność nerek
„Niewydolność nerek W przypadku znacznej niewydolności nerek definiowanej jako stężenie kreatyniny przekraczające 3 razy górną granicę normy, dawkę dalteparyny należy dostosować tak, aby utrzymać stężenie terapeutyczne anty-Xa na poziomie 1 j.m./ml (zakres 0,5-1,5 j.m./ml), mierzone 4-6 godzin po wstrzyknięciu. Jeśli stężenie anty-Xa znajduje się poniżej lub powyżej zakresu terapeutycznego, dawkę dalteparyny należy odpowiednio zwiększyć lub zmniejszyć. Oznaczenie stężenia anty-Xa należy powtórzyć po podaniu 3-4 iniekcji w ponownie dobranej dawce. Ten schemat dostosowania dawki należy powtarzać do czasu, gdy anty-Xa osiągnie wartość terapeutyczną.” - Płodność: „Płodność Na podstawie bieżących danych klinicznych nie ma dowodu na to, że dalteparyna sodowa wpływa na płodność. Podczas testowania dalteparyny sodowej na zwierzętach odnotowano brak wpływu na płodność, kopulację oraz rozwój około- i poporodowy.” źródło: ChPL, pkt 4.6
- (początek fragmentu; dalszy ciąg w dokumencie) źródło: ChPL, pkt 4.6
Ciąża
„Ciąża Dalteparyna nie przenika przez łożysko. Duża ilość danych uzyskanych z badań kobiet w ciąży (ponad 1 000 narażonych) wskazuje na brak wywoływania wad rozwojowych oraz szkodliwego działania na płód/noworodka. Produkt leczniczy Fragmin może być stosowany w okresie ciąży, jeśli wymaga tego stan kliniczny. Opublikowano dane dotyczące ponad 2 000 przypadków (badania, analizy przypadków i opisy przypadków) podawania dalteparyny w okresie ciąży. W porównaniu do niefrakcjonowanej heparyny odnotowano mniejszą tendencję do krwawień oraz zmniejszone ryzyko złamań osteoporotycznych. Największe badanie prospektywne. „Skuteczność Profilaktyki Przeciwzakrzepowej jako Ingerencja w trakcie Ciąży” (ang.” - źródło: ChPL, pkt 4.6
Karmienie piersią
„Karmienie piersią Niewielkie ilości dalteparyny sodowej przenikają do mleka ludzkiego. W jednym badaniu z udziałem 15 kobiet (pomiędzy 3. a 5. dniem laktacji, 2 do 3 godzin po podskórnym podaniu dalteparyny) wykazano, że w mleku matki stężenie czynnika anty-Xa zawiera się w granicach od 2 do 8% stężenia obecnego w osoczu, stosunek mleko/osocze wynosił <0,025-0,224. Nie można wykluczyć zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Decyzję o kontynuacji/przerwaniu karmienia piersią lub kontynuacji/przerwaniu terapii produktem leczniczym Fragmin należy podjąć, biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii produktem leczniczym Fragmin dla kobiety.”
- Jedzenie, napoje i alkohol (cytat)
-
- alkohol: „• Należy oczyścić miejsce wstrzyknięcia nowym wacikiem nasączonym alkoholem, wykonując ruchy okrężne.” źródło: Ulotka, pkt 3
Tabele z dokumentów wyodrębnione automatycznie
| Masa ciała (kg) | Dawka leku Fragmin (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 8
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka leku Fragmin (j.m.) | Zmniejszona dawka leku Fragmin (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: Ulotka, pkt 3, s. 9
| Masa ciała (kg) | Dawka |
|---|---|
| 46 – 56 | 10 000 j.m. |
| 57 – 68 | 12 500 j.m. |
| 69 – 82 | 15 000 j.m. |
| 83 i więcej | 18 000 j.m. |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 2
| Masa ciała (kg) | Dawka dalteparyny sodowej (j.m.) |
|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 |
| 57 - 68 | 10 000 |
| 69 - 82 | 12 500 |
| 83 - 98 | 15 000 |
| ≥ 99 | 18 000 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 4
| Masa ciała (kg) | Planowa dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Zredukowana dawka dalteparyny sodowej (j.m.) | Średnia redukcja dawki (%) |
|---|---|---|---|
| ≤ 56 | 7 500 | 5 000 | 33 |
| 57 - 68 | 10 000 | 7 500 | 25 |
| 69 - 82 | 12 500 | 10 000 | 20 |
| 83 - 98 | 15 000 | 12 500 | 17 |
| ≥ 99 | 18 000 | 15 000 | 17 |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Grupa wiekowa | Dawka początkowa |
|---|---|
| od 1 miesiąca do mniej niż 2 lat | 150 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 2 lat do mniej niż 8 lat | 125 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
| od 8 lat do mniej niż 18 lat | 100 j.m./kg mc. dwa razy na dobę |
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 5
| Wiek | Zalecane stężenie produktu do podawania | Stężenie produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę* | |
|---|---|---|---|
| 10 000 j.m./ml | 25 000 j.m./ml | ||
| od 1 miesiąca do 2 lat | 2 500 j.m./ml | V (substancja czynna) + 3V (rozcieńczalnik) | V (substancja czynna) + 9V (rozcieńczalnik) |
| od 2 do 8 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik) |
| od 8 do 17 lat | 10 000 j.m./ml | Nie ma konieczności rozcieńczania | V (substancja czynna) + 1,5V (rozcieńczalnik)** |
| Ostateczna objętość do wstrzyknięcia powinna zawierać się w zakresie od 0,15 ml do 1,0 ml; jeśli jest poniżej lub powyżej tego zakresu, należy przygotować (odpowiednio) mniej lub bardziej stężony roztwór do podawania. * Pobrać odpowiednią objętość (V) co najmniej 1,0 ml roztworu produktu w postaci dostarczonej przez wytwórcę, a następnie dodać rozcieńczalnik (objętość rozcieńczalnika jest wyrażona jako wielokrotność V); podać odpowiednią objętość rozcieńczonego roztworu. Dzieciom o masie ciała >20 kg produkt o stężeniu 12 500 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. ** Dzieciom o masie ciała >50 kg roztwór 25 000 j.m./ml można również podawać bezpośrednio, bez rozcieńczania. | |||
źródło: ChPL, pkt 4.2, s. 6
Z ulotki i ChPL wyodrębnione automatycznie
Ulotka, pkt 2: Informacje ważne przed zastosowaniem leku Fragmin
Kiedy nie stosować leku Fragmin
• jeśli pacjent ma uczulenie na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową, lub
heparynę niefrakcjonowaną, lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku
(wymienionych w punkcie 6);
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych na
przykład w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby
wieńcowej) nie wolno stosować u pacjentów, u których zostanie wykonane znieczulenie
podpajęczynówkowe lub zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania
nakłucia lędźwiowego.
Ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem stosowania leku Fragmin należy to omówić z lekarzem lub farmaceutą.
• U pacjentów przed znieczuleniem rdzeniowym (zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym)
lub nakłuciem lędźwiowym. Pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym,
są zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może
spowodować długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się
w przypadku wprowadzania na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania
leków znieczulających oraz w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na
hemostazę, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki hamujące czynność płytek i inne
leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub powtarzane nakłucie
zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich należy
obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe i podmiotowe
świadczące o zmianach neurologicznych. U pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami
czynności płytek, ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na
leczenie nadciśnieniem tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową lub cukrzycową. Duże dawki
dalteparyny sodowej, takie jak dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich,
zatorowości płucnej lub niestabilnej choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów,
którzy niedawno przebyli zabieg chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko
wystąpienia krwotoku.
• U pacjentów w ramach profilaktyki zakrzepicy, wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny. W przypadku pacjentów przyjmujących większe dawki leku Fragmin
(np. 100-120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc. raz na dobę) odstęp czasu powinien
wynosić co najmniej 24 godziny.
• U pacjentów, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe,
należy zapewnić kontrolę pod kątem wystąpienia objawów niewydolności neurologicznej, takich
jak: ból pleców, niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych, zaburzenia czynności jelit
i pęcherza moczowego. W przypadku wystąpienia tych objawów należy niezwłocznie powiadomić
pielęgniarkę lub lekarza.
• U pacjentów, u których podejrzewa się wystąpienie objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, leczenie może wymagać odbarczenia rdzenia kręgowego.
• U pacjentów z protezami zastawek serca. Dawki profilaktyczne leku Fragmin nie są
wystarczające, aby zapobiec zakrzepicy na zastawkach u tych pacjentów.
• U pacjentów z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie
tętnicze lub są we wstrząsie, ze względu na brak doświadczenia klinicznego w stosowaniu leku
Fragmin.
• U pacjentów z szybko postępującą lub ciężką małopłytkowością (liczba płytek mniejsza niż
100 000/µl lub mm3) w trakcie stosowania leku. Lekarz powinien zalecić oznaczenie liczby płytek
krwi przed rozpoczęciem leczenia lekiem Fragmin oraz regularne monitorowanie tego parametru
w trakcie leczenia. W każdym przypadku zalecane jest przeprowadzenie badania in vitro
przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny niefrakcjonowanej lub heparyn
drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub niejednoznaczny, bądź też
w przypadku niewykonania takiego badania, lekarz powinien przerwać leczenie lekiem Fragmin.
• U dzieci i młodzieży, osób z niewydolnością nerek lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością,
kobiet ciężarnych lub u osób narażonych na zwiększone ryzyko krwawienia, lub nawrotu
zakrzepicy, u których lekarz powinien rozważyć monitorowanie działania przeciwzakrzepowego
dalteparyny sodowej. Lekarz zaleci wykonanie odpowiednich badań.
• U pacjentów długotrwale dializowanych, lekarz zaleci odpowiednie dostosowanie dawki leku po
wykonaniu badań aktywności anty-Xa. U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy
z nagłych wskazań, konieczne jest częste monitorowanie aktywności anty-Xa.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, u których wystąpił pełnościenny zawał serca. U tych pacjentów lekarz może zalecić
leczenie trombolityczne (przywracające przepływ krwi w zamkniętym lub zwężonym naczyniu
krwionośnym). Równoczesne stosowanie leku Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania leku Fragmin.
• U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową leczonych długotrwale lekiem Fragmin,
w przypadku upośledzenia czynności nerek (stężenie kreatyniny >150 µmol/l). U tych pacjentów
lekarz może rozważyć zmniejszenie dawki.
• U pacjentów z alergią lub istniejącym podejrzeniem o możliwej alergii na lateks (naturalna guma),
lub u osób mających kontakt z osłonką igły leku Fragmin w ampułko-strzykawkach ze
stwierdzoną lub możliwą alergią na lateks (naturalna guma). Osłonka igły leku Fragmin
w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks (naturalna guma). U wymienionych osób
z nadwrażliwością na lateks, mogą wystąpić ciężkie reakcje uczuleniowe.
• Z uwagi na ryzyko powstania krwiaka należy unikać dokonywania jakichkolwiek zastrzyków
domięśniowych u pacjentów leczonych lekiem Fragmin w dawce dobowej powyżej 5 000 j.m.
• U pacjentów (szczególnie z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą), heparyna może
zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do zwiększenia stężenia potasu we krwi
(hiperkaliemii). Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale
zazwyczaj jest odwracalne. Lekarz zaleci badanie stężenia potasu przed rozpoczęciem leczenia
oraz regularne kontrolowanie tego parametru w jego trakcie u pacjentów z grupy ryzyka,
szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Zamienność z innymi lekami przeciwzakrzepowymi
Dalteparyny nie można stosować zamiennie (jednostka za jednostkę) z niefrakcjonowaną heparyną,
innymi heparynami drobnocząsteczkowymi lub syntetycznymi polisacharydami. Każdy z tych leków
różni się pod względem stosowanych surowców, procesu wytwarzania oraz właściwości
fizykochemicznych, biologicznych i klinicznych, co prowadzi do różnic dawkowania, a być może
również skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa. Każdy z tych leków jest jedyny w swoim rodzaju
i wymaga przestrzegania indywidualnych zaleceń lekarskich dotyczących stosowania.
Dzieci
Leku Fragmin nie stosuje się u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca.
Lek Fragmin a inne leki
Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta
obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować.
Niektóre leki mogą wpływać na działanie leku Fragmin, jak również Fragmin może zmniejszać
skuteczność innych leków przyjmowanych w tym samym czasie.
Leczenie trombolityczne (rozpuszczające skrzepy) lub niektóre leki wpływające na krzepnięcie krwi
mogą zwiększać ryzyko krwotoku w przypadku równoczesnego stosowania z lekiem Fragmin:
- aspiryna (kwas acetylosalicylowy);
- leki hamujące agregację płytek (stosowane w celu zmniejszenia agregacji płytek krwi
i zmniejszenia ryzyka powstawania skrzepów krwi);
- leki trombolityczne (stosowane w celu rozpuszczania skrzepów krwi);
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) (leki stosowane w leczeniu stanów zapalnych);
- antagoniści receptorów GP IIb/IIIa (leki wpływające na agregację płytek krwi, stosowane
w leczeniu chorób serca);
- antagoniści witaminy K i inne rodzaje leków przeciwzakrzepowych;
- dekstran (stosowany w niektórych sztucznych łzach).
Leki, które zwiększają działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w celu rozrzedzenia krwi (dipirydamol);
- niektóre leki stosowane w leczeniu dny moczanowej (np. sulfinpirazon, probenecyd);
- niektóre leki moczopędne (np. kwas etakrynowy);
- roztwory podawane w celu zwiększenia objętości krwi;
- leki cytostatyczne (stosowane w leczeniu raka).
Leki, które mogą zmniejszać działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu alergii i kataru siennego (np. leki przeciwhistaminowe);
- leki stosowane w leczeniu niewydolności serca i chorób układu krążenia (np. leki zawierające
glikozydy naparstnicy oraz substancje, takie jak digoksyna, digitoksyna);
- antybiotyki z grupy tetracyklin, które są stosowane w leczeniu zakażeń bakteryjnych;
- witamina C (zawarta np. w lekach witaminowych);
- andeksanet alfa (lek stosowany w celu odwrócenia skutków działania niektórych leków
rozrzedzających krew, takich jak apiksaban lub rywaroksaban).
Inne leki, które mogą wpływać na działanie leku Fragmin:
- leki stosowane w leczeniu dławicy piersiowej (np. podawana dożylnie nitrogliceryna);
- antybiotyki, takie jak penicyliny podawane w dużych dawkach, które są stosowane w leczeniu
zakażeń bakteryjnych;
- leki stosowane w profilaktyce i leczeniu malarii (np. chinina);
- nikotyna przyjmowana w wyniku palenia tytoniu lub produktów ułatwiających zaprzestanie
palenia.
Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością nerek podczas równoczesnego
podawania leku Fragminu i leków w grupy NLPZ oraz kwasu acetylosalicylowego (aspiryny)
w wyższych dawkach. U pacjentów z niestabilną chorobą wieńcową aspirynę należy przyjmować
wyłącznie w małych dawkach.
Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność
Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza że może być w ciąży lub gdy planuje mieć
dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku.
Ciąża
Lek należy stosować w trakcie ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne.
Karmienie piersią
Niewielkie ilości soli sodowej dalteparyny przenikają do mleka ludzkiego. Nie można wykluczyć
zagrożenia dla dzieci karmionych piersią. Lek Fragmin należy stosować w okresie karmienia piersią
biorąc pod uwagę korzyści z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z terapii dla matki.
Płodność
Brak danych wskazujących na wpływ leku Fragmin na płodność.
Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn
Fragmin nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Lek Fragmin zawiera sód
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy leki uznaje się za „wolne od sodu”.
Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu (głównego składnika
soli kuchennej) na fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej maksymalnej dobowej dawki sodu w diecie
u osób dorosłych.
Ten lek może być rozcieńczany roztworami zawierającymi sód. Należy poinformować lekarza jeśli
pacjent lub dziecko jest na diecie niskosodowej.
Ulotka, pkt 4: Możliwe działania niepożądane
Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.
Reakcja alergiczna (nadwrażliwość) to niezbyt często występujące działanie niepożądane (mogące
wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób), ale może być bardzo ciężką reakcją anafilaktyczną,
prowadzącą do zgonu. Jeśli po zastosowaniu leku, pacjent zauważy wystąpienie objawów reakcji
alergicznej powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem.
Ryzyko krwawienia jest częste. Ryzyko zależy od dawki, a większość krwawień ma nasilenie łagodne
do umiarkowanego. Jednak od momentu wprowadzenia leku do obrotu obserwowano przypadki
bardzo ciężkich, czasem śmiertelnych krwawień (krwotoków). Krwotoki mogą wystąpić w dowolnym
miejscu, w tym wewnątrzczaszkowo lub do przestrzeni zaotrzewnowej (żołądka). Częstość
występowania nie jest znana. W przypadku znaczącego krwawienia, należy natychmiast skonsultować
się z lekarzem.
Działania niepożądane uporządkowano według częstości występowania.
Często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 10 osób):
• zmniejszona liczba płytek krwi (komórek odpowiedzialnych za krzepnięcie) [łagodna, odwracalna
małopłytkowość (typu I)]
• zwiększone stężenie potasu we krwi (hiperkaliemia)
• krwotok (krwawienie)
• przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz (enzymów wątrobowych: AspAT, AlAT)
• podskórny krwiak w miejscu podania
• ból w miejscu podania
Niezbyt często (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 100 osób):
• nadwrażliwość
Rzadko (mogą wystąpić u nie więcej niż u 1 na 1000 osób):
• martwica skóry
• przemijające łysienie
Częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)
• immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami
zakrzepowymi lub bez)
• reakcje anafilaktyczne
• krwawienia wewnątrzczaszkowe (niektóre zakończone zgonem)
• krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej (niektóre zakończone zgonem)
• wysypka
• krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy.
Produkty heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm (polegający na zmniejszonym wydzielaniu
aldosteronu - hormonu kory nadnerczy), co może prowadzić do zwiększenia stężenia potasu w osoczu
krwi (hiperkaliemia). Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 2: Ostrzeżenia i środki ostrożności).
W przypadku długotrwałego stosowania leku Fragmin istnieje ryzyko wystąpienia osteoporozy.
Szacuje się, iż działania niepożądane u dzieci będą takie same jak u dorosłych, jednak istnieją tylko
ograniczone dane dotyczące wystąpienia możliwych działań niepożądanych w trakcie długotrwałego
leczenia u dzieci.
Zgłaszanie działań niepożądanych
Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie możliwe objawy niepożądane
niewymienione w tej ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania
niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań
Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych
i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: +48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat
bezpieczeństwa stosowania leku.
ChPL, pkt 4.3: Przeciwwskazania
Produktu leczniczego Fragmin nie należy stosować u pacjentów z następującymi schorzeniami:
• nadwrażliwość na dalteparynę sodową lub inną heparynę drobnocząsteczkową i (lub)
heparynę niefrakcjonowaną, lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną
w punkcie 6.1;
• potwierdzona lub podejrzewana małopłytkowość poheparynowa na tle immunologicznym;
• czynne krwawienie np. z przewodu pokarmowego lub naczyń mózgu;
• zaburzenia krzepnięcia o ciężkim przebiegu;
• ostre lub podostre bakteryjne zapalenie wsierdzia;
• niedawno przebyte urazy lub zabiegi chirurgiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego,
oczu i (lub) uszu.
Ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia, dużych dawek dalteparyny sodowej (stosowanych np.
w leczeniu ostrej zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej i niestabilnej choroby wieńcowej) nie
wolno podawać pacjentom, u których zostanie wykonane znieczulenie podpajęczynówkowe lub
zewnątrzoponowe, lub inne zabiegi powodujące konieczność wykonania nakłucia lędźwiowego (patrz
punkt 4.4).
ChPL, pkt 4.4: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania
Fragmin należy stosować ostrożnie u pacjentów z: małopłytkowością, zaburzeniami czynności płytek,
ciężką niewydolnością wątroby lub nerek, nieleczonym lub niereagującym na leczenie nadciśnieniem
tętniczym lub retinopatią nadciśnieniową, lub cukrzycową. Duże dawki dalteparyny sodowej, takie jak
dawki konieczne w przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich, zatorowości płucnej lub niestabilnej
choroby wieńcowej należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy niedawno przebyli zabieg
chirurgiczny lub inne choroby mogące zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku.
Jednoczesne stosowanie z lekami wpływającymi na hemostazę, takimi jak leki trombolityczne, inne
leki przeciwzakrzepowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), inhibitory płytek krwi lub
dekstran, może nasilać działanie przeciwzakrzepowe dalteparyny i nie jest zalecane. Należy zachować
odpowiednią ostrożność w szczególności w przypadku zmiany terapii przeciwzakrzepowej (patrz
punkt 4.5).
W przypadku znieczulenia rdzeniowego (zewnątrzoponowego lub podpajęczynówkowego) lub
nakłucia lędźwiowego pacjenci otrzymujący takie leki przeciwzakrzepowe, jak heparyny
drobnocząsteczkowe lub heparynoidy, w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym, są
zagrożeni powstaniem krwiaka nadoponowego lub podpajęczynówkowego, który może spowodować
długotrwałe lub trwałe porażenie. Ryzyko takich powikłań zwiększa się w przypadku wprowadzania
na stałe cewnika do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu podawania leków znieczulających, oraz
w razie równoczesnego stosowania leków wpływających na hemostazę, takich jak NLPZ, leki
hamujące czynność płytek i inne leki przeciwzakrzepowe. Wydaje się, że traumatyzujące lub
powtarzane nakłucie zewnątrzoponowe, lub lędźwiowe również zwiększa to ryzyko. Pacjentów takich
należy obserwować, często sprawdzając ich stan biorąc pod uwagę objawy przedmiotowe
i podmiotowe świadczące o zmianach neurologicznych. Wprowadzanie lub usuwanie cewnika do
przestrzeni zewnątrzoponowej lub do rdzenia kręgowego należy wykonać po 10–12 godzinach od
podania dawki dalteparyny w ramach profilaktyki zakrzepicy. W przypadku pacjentów otrzymujących
większe dawki terapeutyczne dalteparyny (np. 100–120 j.m./kg mc. co 12 godzin lub 200 j.m./kg mc.
raz na dobę) odstęp czasu powinien wynosić co najmniej 24 godziny.
Jeśli lekarz, zgodnie z oceną kliniczną, zadecyduje o podaniu leków przeciwzakrzepowych w związku
ze znieczuleniem zewnątrzoponowym lub podpajęczynówkowym, należy zachować najwyższą
czujność i często monitorować stan pacjenta pod kątem wystąpienia przedmiotowych, lub
podmiotowych objawów niewydolności neurologicznej, takich jak ból pleców, deficyty czuciowe lub
motoryczne (niedoczulica lub osłabienie kończyn dolnych), oraz nieprawidłowej funkcji jelit lub
pęcherza moczowego. Pielęgniarki powinny zostać przeszkolone w zakresie wykrywania tego typu
objawów przedmiotowych i podmiotowych. Należy poinstruować pacjentów, aby niezwłocznie
informowali pielęgniarkę lub lekarza w przypadku wystąpienia któregokolwiek z wymienionych
objawów.
W przypadku podejrzenia przedmiotowych lub podmiotowych objawów krwiaka nadoponowego lub
podpajęczynówkowego, pilna diagnoza oraz leczenie mogą wymagać przeprowadzenia odbarczenia
rdzenia kręgowego.
Nie przeprowadzono odpowiednich badań w celu oceny bezpieczeństwa i skuteczności stosowania
produktu leczniczego Fragmin w zapobieganiu zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami
zastawek serca. Dawki profilaktyczne produktu leczniczego Fragmin nie są wystarczające, aby
zapobiec zakrzepicy na zastawkach u pacjentów z protezami zastawek serca. Z tego względu,
stosowanie produktu leczniczego Fragmin w tym celu nie jest zalecane.
W długoterminowym leczeniu niestabilnej choroby wieńcowej, np. przed rewaskularyzacją, należy
rozważyć zmniejszenie dawki w przypadku zaburzonej czynności nerek (kreatynina osoczowa
>150 µmol/l).
Zaleca się oznaczenie liczby płytek krwi przed rozpoczęciem leczenia produktem leczniczym Fragmin
oraz regularne monitorowanie tego parametru w trakcie leczenia.
Szczególna ostrożność konieczna jest w przypadkach szybko postępującej lub ciężkiej (mniej niż
100 000/µl lub mm3) małopłytkowości w trakcie stosowania produktu. W każdym przypadku zaleca
się przeprowadzenie badania in vitro przeciwciał przeciwpłytkowych w obecności heparyny
niefrakcjonowanej lub heparyn drobnocząsteczkowych. Gdyby wynik tego badania był dodatni lub
niejednoznaczny, bądź też w przypadku niewykonania takiego badania, należy przerwać leczenie
produktem leczniczym Fragmin (patrz punkt 4.3).
Nie ma doświadczenia klinicznego w stosowaniu produktu leczniczego Fragmin u pacjentów
z zatorowością płucną, którzy mają również zaburzenia krążenia, obniżone ciśnienie tętnicze lub są we
wstrząsie.
Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej nie jest konieczne, jednak należy
je rozważyć u szczególnych pacjentów, np. u pacjentów pediatrycznych, osób z niewydolnością nerek
lub pacjentów z dużą niedowagą lub otyłością, kobiet ciężarnych, lub u osób narażonych na
zwiększone ryzyko krwawienia lub nawrotu zakrzepicy.
Heparyna może zmniejszać wydzielanie aldosteronu, prowadząc do hiperkaliemii, szczególnie
u pacjentów z cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, wcześniejszą kwasicą metaboliczną,
zwiększonym stężeniem potasu w osoczu lub przyjmujących leki moczopędne oszczędzające potas.
Wydaje się, że ryzyko hiperkaliemii wzrasta wraz z czasem leczenia, ale zazwyczaj jest odwracalne.
Stężenie potasu w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem stosowania heparyny i następnie
regularnie monitorować u pacjentów z grupy ryzyka, szczególnie jeśli leczenie trwa dłużej niż 7 dni.
Za metodę z wyboru pomiaru aktywności anty-Xa uważa się oznaczenia laboratoryjne z użyciem
substratu chromogennego. Nie należy stosować czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji
(APTT) ani czasu trombinowego, ze względu na to, że badania te są względnie niewrażliwe na
aktywność dalteparyny sodowej. Zwiększenie dawki produktu leczniczego Fragmin w celu
wydłużenia APTT może doprowadzić do krwawienia (patrz punkt 4.9).
U pacjentów poddawanych zabiegom hemodializy z nagłych wskazań, zakres stosowanych dawek jest
mniejszy i konieczne jest monitorowanie aktywności anty-Xa.
Nie można wyrazić aktywności biologicznej różnych heparyn drobnocząsteczkowych, heparyny
niefrakcjonowanej lub syntetycznych polisacharydów w teście, który pozwala na proste porównanie
dawek różnych produktów. W związku z tym ważne jest, żeby zapoznać się z instrukcją stosowania
poszczególnych produktów.
Produktu leczniczego Fragmin nie należy podawać domięśniowo. Z powodu ryzyka wystąpienia
krwiaka należy unikać domięśniowego podawania innych produktów leczniczych, gdy dawka dobowa
dalteparyny przekracza 5 000 j.m.
Jeśli u pacjenta z niestabilną chorobą wieńcową tj. z niestabilną dławicą lub zawałem serca bez
załamka Q, wystąpi pełnościenny zawał serca, wskazane może być leczenie trombolityczne.
Równoczesne stosowanie produktu leczniczego Fragmin i leku trombolitycznego zwiększa ryzyko
krwawień, jednak nie oznacza to, że należy zaprzestać stosowania dalteparyny.
Dzieci i młodzież
Stężenie czynnika anty-Xa należy monitorować na początku leczenia i po każdym dostosowaniu
dawki (patrz punkt 4.2).
Brak danych dotyczących stosowania u dzieci z zakrzepicą żył i zatok mózgu, u których występuje
zakażenie OUN. Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia dalteparyną należy dokładnie ocenić ryzyko
krwawienia.
Pacjenci w podeszłym wieku
U pacjentów w podeszłym wieku (szczególnie w wieku osiemdziesięciu lat i starszych) może wystąpić
zwiększone ryzyko powikłań krwotocznych po zastosowaniu produktu w dawkach terapeutycznych.
Zaleca się ścisłe monitorowanie stanu klinicznego pacjentów.
Reakcje alergiczne
Osłonka igły produktu leczniczego Fragmin w ampułko-strzykawkach może zawierać lateks
(naturalna guma), który może wywołać ciężkie reakcje alergiczne u pacjentów z nadwrażliwością na
lateks (naturalna guma).
Specjalne ostrzeżenia dotycząc substancji pomocniczych
Sód
Produkty lecznicze Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/0,2 ml, Fragmin 5 000 j.m. anty-Xa/0,2 ml,
Fragmin 7 500 j.m. anty-Xa/0,3 ml i Fragmin 10 000 j.m. anty-Xa/0,4 ml zawierają mniej niż 1 mmol
(23 mg) sodu na ampułko-strzykawkę, to znaczy produkty uznaje się za „wolne od sodu”.
Produkt leczniczy Fragmin 2 500 j.m. anty-Xa/ml (fiolka o objętości 4 ml) zawiera 24,2 mg sodu na
fiolkę, co odpowiada 1,21% zalecanej przez WHO maksymalnej 2 g dobowej dawki sodu u osób
dorosłych.
Ten produkt leczniczy może być dalej rozcieńczany roztworami zawierającymi sód (patrz punkty 4.2
oraz 6.6) i należy to rozpatrywać w odniesieniu do całkowitej zawartości sodu ze wszystkich źródeł,
które zostaną podane pacjentowi.
ChPL, pkt 4.5: Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Należy rozważyć następujące możliwe interakcje produktu leczniczego Fragmin z innymi produktami
leczniczymi.
Leki zwiększające działanie dalteparyny
Zwiększenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić w wyniku
równoczesnego podawania produktów wpływających na funkcje hemostatyczne, takich jak inne leki
przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe, leki trombolityczne, kwas acetylosalicylowy,
niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), antagoniści receptora GP IIb/IIIa, antagoniści witaminy K
oraz dekstran. Także jednoczesne podawanie leków cytostatycznych, sulfinpirazonu, probenecydu
i kwasu etakrynowego może nasilić przeciwzakrzepowe działanie dalteparyny sodowej (patrz
punkt 4.4).
Należy zachować szczególną ostrożność, podając dalteparynę sodową w skojarzeniu z lekami z grupy
NLPZ lub dużymi dawkami kwasu acetylosalicylowego pacjentom z niewydolnością nerek, ponieważ
leki z grupy NLPZ oraz kwas acetylosalicylowy w dawkach przeciwbólowych/przeciwzapalnych
zmniejszają produkcję rozszerzających naczynia prostaglandyn, a w związku z tym przepływ nerkowy
krwi i wydalanie nerkowe.
Jeśli brak jest jednak szczególnych przeciwwskazań, pacjentom z niestabilną chorobą wieńcową
(niestabilna dusznica bolesna oraz zawał mięśnia sercowego bez załamka Q) należy podawać małe
dawki kwasu acetylosalicylowego.
Leki zmniejszające działanie dalteparyny
Jednoczesne stosowanie dalteparyny z andeksanetem alfa może zmniejszać skuteczność dalteparyny.
Wykazano, że andeksanet alfa, rekombinowany zmodyfikowany ludzki czynnik krzepnięcia Xa
stosowany do odwrócenia działania antykoagulacyjnego apiksabanu lub rywaroksabanu, wiąże się
z antytrombiną III (ATIII) związaną z heparyną i może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe
dalteparyny.
Zmniejszenie działania przeciwzakrzepowego dalteparyny sodowej może wystąpić podczas
jednoczesnego stosowania z lekami przeciwhistaminowymi, produktami leczniczymi zawierającymi
naparstnicę, tetracyklinami i kwasem askorbinowym.
Inne interakcje
Wykazano, że heparyna wchodzi w interakcje z dożylnie podawaną nitrogliceryną, penicyliną w dużej
dawce, chininą i nikotyną, dlatego nie można wykluczyć takich interakcji dla dalteparyny.
ChPL, pkt 4.8: Działania niepożądane
Wystąpienie działań niepożądanych zaobserwowano u około 3% pacjentów leczonych profilaktycznie.
Zgłaszane działania niepożądane, które mogą być związane z dalteparyną sodową, uporządkowano
według klasyfikacji układów i narządów oraz według częstości występowania: bardzo często (≥1/10),
często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000),
bardzo rzadko (<1/10 000), częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie
dostępnych danych).
Często: Łagodna trombocytopenia (typu I) zwykle odwracalna podczas leczenia
Częstość nieznana: Immunologiczna małopłytkowość indukowana heparyną (typu II, z towarzyszącymi powikłaniami zakrzepowymi lub bez)
Niezbyt często: Nadwrażliwość
Częstość nieznana: Reakcje anafilaktyczne
Często: Hiperkaliemia*
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia wewnątrzczaszkowe; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Krwotok
Częstość nieznana: Odnotowano krwawienia do przestrzeni zaotrzewnowej; niektóre prowadziły do zgonu
Często: Przejściowe zwiększenie aktywności aminotransferaz
Rzadko: Martwica skóry, przemijające łysienie
Częstość nieznana: Wysypka
Często: Podskórny krwiak w miejscu podania Ból w miejscu podania
Częstość nieznana: Krwiak podpajęczynówkowy lub nadoponowy
* zParboideguakctyh heparyny mogą powodować hipoaldosteronizm, co może prowadzić do zwiększenia
stężenia potasu w osoczu. Klinicznie znacząca hiperkaliemia może wystąpić szczególnie u pacjentów
z przewlekłą niewydolnością nerek i cukrzycą (patrz punkt 4.4).
Ryzyko krwawienia zależy od dawki. Większość krwawień ma nasilenie łagodne do umiarkowanego.
Zgłaszano ciężkie krwawienia, w kilku przypadkach prowadzące do zgonu.
Długotrwałe stosowanie heparyny wiąże się z ryzykiem osteoporozy. Ryzyka osteoporozy nie można
wykluczyć, mimo że nie obserwowano go przy stosowaniu dalteparyny.
12
Dzieci i młodzież:
Szacuje się, iż częstość, rodzaj oraz stopień ciężkości działań niepożądanych u dzieci są takie same jak
u osób dorosłych. Nie ustalono bezpieczeństwa długotrwałego stosowania dalteparyny.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań
niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania
produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać
wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania
Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych,
Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego lub
podmiotowi odpowiedzialnemu.
Dane rejestrowe
| Substancja | Postać | Numer pozwolenia | Numer w rejestrze | Dokumenty |
|---|---|---|---|---|
| Dalteparinum natricum 12 500 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 09495 | 100110004 | ChPL: 2025-06-05, Ulotka: 2025-06-05 |
| Dalteparinum natricum 15 000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 09496 | 100201899 | ChPL: 2025-06-05, Ulotka: 2025-06-05 |
| Dalteparinum natricum 18 000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 09497 | 100110010 | ChPL: 2025-06-05, Ulotka: 2025-06-05 |
| Dalteparinum natricum 2500 IU(anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 07764 | 100081969 | ChPL: 2026-03-20, Ulotka: 2026-03-20 |
| Dalteparinum natricum 5000 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 07765 | 100081975 | ChPL: 2026-03-20, Ulotka: 2026-03-20 |
| Dalteparinum natricum 7 500 IU (anty-faktor Xa) | Roztwór do wstrzykiwań | 09494 | 100109998 | ChPL: 2026-03-20, Ulotka: 2026-03-20 |
| Dalteparinum natricum ad. 125 mg | Roztwór do wstrzykiwań | 09588 | 100110027 | ChPL: 2026-03-20, Ulotka: 2026-03-20 |
| Dalteparinum natricum 2500 j.m. anty Xa/1 ml | Roztwór do wstrzykiwań | 29594 | 100464363 | ChPL: 2026-03-20, Ulotka: 2026-03-20 |