Dienogest Stragen

NIE PRZYJMOWAĆ leku Dienogest Stragen, jeśli: • występuje zakrzep krwi (choroba zakrzepowo-zatorowa) w żyłach. Może on wystąpić na przykład w naczyniach krwionośnych w nogach (zakrzepica żył głębokich) lub płucach (zatorowość płucna). Patrz również „Lek Dienogest Stragen i żylne zakrzepy krwi” poniżej; • występuje lub występowała w przeszłości ciężka choroba tętnic, w tym choroba układu sercowo- naczyniowego, taka jak atak serca, udar mózgu lub choroba serca powodująca zmniejszony dopływ krwi (dławica piersiowa). Patrz również „Lek Dienogest Stragen i tętnicze zakrzepy krwi” poniżej; • występuje cukrzyca z uszkodzeniem naczyń krwionośnych; • występuje lub występowała w przeszłości ciężka choroba wątroby (i parametry czynności wątroby nie powróciły do normy). • Objawami choroby wątroby może być zażółcenie skóry i (lub) świąd całego ciała; • występuje lub występował w przeszłości łagodny lub złośliwy guz wątroby; • występuje lub występował w przeszłości bądź istnieje podejrzenie występowania złośliwego guza zależnego od hormonów płciowych, takiego jak rak piersi lub guz narządu rodnego; 12738 • występuje niewyjaśnione krwawienie z pochwy; • stwierdzono uczulenie (nadwrażliwość) na dienogest lub którykolwiek z pozostałych składników tego leku (patrz punkt 6). Jeśli którykolwiek z tych stanów wystąpi po raz pierwszy podczas stosowania leku Dienogest Stragen, należy natychmiast przerwać jego zażywanie i skonsultować się z lekarzem. Ostrzeżenia i środki ostrożności Przed rozpoczęciem przyjmowania leku Dienogest Stragen należy omówić to z lekarzem lub farmaceutą. Podczas stosowania leku Dienogest Stragen nie wolno stosować hormonalnych środków antykoncepcyjnych w jakiejkolwiek postaci (tabletka, plaster, system domaciczny). Lek Dienogest Stragen NIE jest środkiem antykoncepcyjnym. W celu zapobiegania ciąży powinno się stosować prezerwatywy lub inne niehormonalne środki antykoncepcyjne. W niektórych sytuacjach należy zachować szczególną ostrożność, stosując lek Dienogest Stragen. Mogą być konieczne regularne badania lekarskie. Należy poinformować lekarza, jeśli którykolwiek z następujących stanów występuje lub występował w przeszłości u pacjentki. Jeśli: — występował kiedykolwiek w przeszłości zakrzep krwi (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa) lub ktoś z najbliższej rodziny miał zakrzep krwi we względnie młodym wieku; — bliski krewny choruje na raka piersi; — występowała kiedykolwiek depresja; — występuje wysokie ciśnienie tętnicze krwi lub wysokie ciśnienie tętnicze krwi rozwinie się w czasie zażywania leku Dienogest Stragen; — wystąpi choroba wątroby podczas stosowania leku Dienogest Stragen. Objawy mogą obejmować zażółcenie skóry lub oczu bądź świąd na całym ciele. Należy poinformować lekarza, jeśli takie objawy wystąpiły również podczas wcześniejszej ciąży; — występuje cukrzyca lub okresowo występowała cukrzyca podczas poprzedniej ciąży; — wystąpiła kiedykolwiek ostuda (złocisto-brązowe plamy na skórze, zwłaszcza na twarzy). W takim przypadku należy unikać zbyt długiego przebywania na słońcu lub narażenia na promieniowanie ultrafioletowe; — podczas zażywania leku Dienogest Stragen występuje ból w dolnej części brzucha. Podczas zażywania leku Dienogest Stragen szansa na zajście w ciążę jest zmniejszona, ponieważ lek Dienogest Stragen może wpływać na owulację. W przypadku zajścia w ciążę podczas zażywania leku Dienogest Stragen istnieje nieznacznie zwiększone ryzyko ciąży pozamacicznej (zarodek rozwija się poza macicą). Przed rozpoczęciem zażywania leku Dienogest Stragen należy powiedzieć lekarzowi, jeśli u pacjentki w przeszłości wystąpiła ciąża pozamaciczna lub występują u niej zaburzenia czynności jajowodów. Lek Dienogest Stragen i ciężkie krwawienie z macicy Krwawienie z macicy, na przykład u kobiet z chorobą, w której błona śluzowa macicy (endometrium) wrasta w warstwę mięśni macicy, nazywaną gruczolistością macicy, lub łagodnymi guzami macicy, czasami nazywanymi mięśniakami macicy, może ulec nasileniu podczas stosowania leku Dienogest Stragen. Jeśli krwawienie jest obfite i utrzymuje się przez dłuższy czas, może prowadzić do spadku liczby czerwonych krwinek (niedokrwistości), która może być ciężka w niektórych przypadkach. W przypadku wystąpienia niedokrwistości należy porozmawiać z lekarzem, czy konieczne jest przerwanie stosowania leku Dienogest Stragen. 12738 Lek Dienogest Stragen i zmiany profilu krwawienia U większości kobiet leczonych lekiem Dienogest Stragen występują zmiany profilu krwawienia menstruacyjnego (patrz punkt 4 „Możliwe działania niepożądane”). Lek Dienogest Stragen i żylne zakrzepy krwi Niektóre badania wskazują, że może występować nieznaczne, nieistotne statystycznie, zwiększone ryzyko zakrzepów krwi w nogach (żylna choroba zakrzepowo-zatorowa), powiązane ze stosowaniem leków zawierających progestageny, takich jak lek Dienogest Stragen. Bardzo rzadko zakrzepy krwi mogą powodować ciężkie, trwałe kalectwo lub mogą nawet prowadzić do śmierci. Ryzyko żylnego zakrzepu krwi zwiększa się: • z wiekiem; • jeśli występuje nadwaga; • jeśli u pacjentki lub bliskiego krewnego w młodym wieku występował zakrzep krwi w nodze (zakrzepica), płucach (zatorowość płucna) lub innym narządzie; • jeśli planowana jest operacja, wystąpił poważny wypadek lub unieruchomienie występuje przez dłuższy czas. Ważne jest, aby poinformować z wyprzedzeniem lekarza o stosowaniu leku Dienogest Stragen, ponieważ może być konieczne przerwanie leczenia. Lekarz poinformuje, kiedy ponownie rozpocząć stosowanie leku Dienogest Stragen. Zazwyczaj czas ten wynosi dwa tygodnie po wyzdrowieniu. Lek Dienogest Stragen i tętnicze zakrzepy krwi Istnieją nieliczne dowody na związek między podawaniem leków zawierających progestageny, takich, jak lek Dienogest Stragen i zwiększonym ryzykiem występowania zakrzepu krwi, na przykład w naczyniach krwionośnych serca (atak serca) lub mózgu (udar). U kobiet z nadciśnieniem tętniczym ryzyko wystąpienia udaru mózgu może ulegać nieznacznemu podwyższeniu na skutek stosowania takich leków. Ryzyko tętniczego zakrzepu krwi zwiększa się: • u kobiet palących. Zdecydowanie zaleca się rzucenie palenia w przypadku stosowania leku Dienogest Stragen, zwłaszcza jeżeli pacjentka ma powyżej 35 lat; • jeśli u pacjentki występuje nadwaga; • jeśli u bliskiego krewnego wystąpił atak serca lub udar mózgu w młodym wieku; • jeśli występuje wysokie ciśnienie krwi. Należy zwrócić się do lekarza przed przyjęciem leku Dienogest Stragen. Należy przerwać zażywanie leku Dienogest Stragen i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem w przypadku zaobserwowania możliwych objawów zakrzepu krwi, takich jak: • silny ból i (lub) obrzęk jednej z nóg; • nagły silny ból w klatce piersiowej, który może promieniować również do lewego ramienia; • nagła duszność; • nagły kaszel bez oczywistej przyczyny; • jakikolwiek nietypowy, silny lub długo utrzymujący się ból głowy bądź nasilenie migreny; • częściowa lub całkowita ślepota bądź podwójne widzenie; • trudności z mówieniem lub niezdolność mówienia; • zawroty głowy lub omdlenie; • osłabienie, dziwne uczucie lub zdrętwienie jakiejkolwiek części ciała. 12738 Lek Dienogest Stragen i rak Z dostępnych obecnie danych nie wynika jasno, czy lek Dienogest Stragen zwiększa ryzyko raka piersi, czy też nie. Raka piersi obserwowano nieznacznie częściej u kobiet przyjmujących hormony w porównaniu z kobietami nieprzyjmującymi hormonów, ale nie wiadomo, czy jest to spowodowane leczeniem. Na przykład może to wynikać z faktu, że więcej nowotworów jest wykrywanych i że są one wykrywane wcześniej u kobiet przyjmujących hormony, ponieważ są one częściej badane przez lekarza. Częstość występowania nowotworów piersi stopniowo maleje po przerwaniu leczenia hormonalnego. Ważna jest regularna kontrola piersi i skontaktowanie się z lekarzem w przypadku wyczucia guzka. W rzadkich przypadkach u kobiet zażywających hormony obserwowano łagodne guzy wątroby, a w jeszcze rzadszych przypadkach złośliwe guzy wątroby. Należy skontaktować się z lekarzem w przypadku niezwykle silnego bólu brzucha. Lek Dienogest Stragen i osteoporoza Zmiany gęstości mineralnej kości (ang. bone mineral density, BMD) Stosowanie leku Dienogest Stragen może wpływać na wytrzymałość kości u młodzieży (w wieku od 12. do poniżej 18 lat). Dlatego jeżeli pacjentka ma mniej niż 18 lat, lekarz indywidualnie rozważy korzyści i ryzyko stosowania leku Dienogest Stragen, biorąc pod uwagę możliwe czynniki ryzyka utraty masy kostnej (osteoporoza). Jeżeli pacjentka stosuje lek Dienogest Stragen, dla zdrowia kości powinna zadbać o odpowiednią podaż wapnia i witaminy D w diecie lub w postaci suplementów. Jeśli u pacjentki występuje zwiększone ryzyko zachorowania na osteoporozę (osłabienie kości z powodu utraty substancji mineralnych kości), lekarz dokładnie rozważy korzyści i zagrożenia wynikające z leczenia lekiem Dienogest Stragen, ponieważ lek Dienogest Stragen wykazuje umiarkowane działanie hamujące (supresja) na produkcję estrogenu (innego rodzaju hormonów żeńskich) przez organizm. Dzieci i młodzież Leku Dienogest Stragen nie należy stosować u dziewcząt przed pierwszą miesiączką. Stosowanie leku Dienogest Stragen może wpływać na wytrzymałość kości u młodzieży (w wieku od 12. do poniżej 18 lat). Dlatego jeżeli pacjentka ma mniej niż 18 lat, lekarz indywidualnie rozważy korzyści i ryzyko stosowania leku Dienogest Stragen, biorąc pod uwagę możliwe czynniki ryzyka utraty masy kostnej (osteoporoza). Lek Dienogest Stragen a inne leki Należy powiedzieć lekarzowi lub farmaceucie o wszystkich lekach przyjmowanych przez pacjenta obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które pacjent planuje przyjmować. Należy również powiedzieć każdemu lekarzowi lub stomatologowi przepisującemu inny lek (bądź farmaceucie) o przyjmowaniu leku Dienogest Stragen. Niektóre leki mogą wpływać na stężenie leku Dienogest Stragen we krwi i zmniejszać jego skuteczność lub powodować działania niepożądane. Należą do nich: • leki stosowane w leczeniu następujących chorób: • padaczka (np. fenytoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, okskarbazepina, 12738 topiramat, felbamat); • gruźlica (np. ryfampicyna); • zakażenia wirusem HIV i wirusem zapalenia wątroby typu C (tzw. inhibitory proteazy i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, takie jak rytonawir, newirapina, efawirenz); • zakażenia grzybicze (gryzeofulwina, ketokonazol); • ziele dziurawca zwyczajnego. Dienogest Stragen z piciem Podczas stosowania leku Dienogest Stragen pacjentka powinna unikać picia soku grejpfrutowego, ponieważ może to zwiększyć stężenie leku Dienogest Stragen we krwi. Może to skutkować wzrostem ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Badania laboratoryjne Jeśli pacjentka musi wykonać badanie krwi, powinna powiedzieć lekarzowi lub personelowi laboratoryjnemu o tym, że zażywa lek Dienogest Stragen, ponieważ lek Dienogest Stragen może wpływać na wyniki niektórych badań. Ciąża, karmienie piersią i wpływ na płodność Jeśli pacjentka jest w ciąży lub karmi piersią, przypuszcza, że może być w ciąży lub gdy planuje mieć dziecko, powinna poradzić się lekarza lub farmaceuty przed zastosowaniem tego leku. Nie wolno zażywać leku Dienogest Stragen w czasie ciąży lub karmienia piersią. Prowadzenie pojazdów i obsługiwanie maszyn Nie obserwowano wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn u osób stosujących lek Dienogest Stragen.

Jak każdy lek, lek ten może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Działania takie są częstsze w czasie pierwszych miesięcy po rozpoczęciu stosowania leku Dienogest Stragen i zazwyczaj ustępują wraz z kontynuacją stosowania. Mogą również wystąpić zmiany profilu krwawienia, takie jak plamienia, nieregularne krwawienie lub miesiączka może w ogóle nie wystąpić. Często (występujące u 1 do 10 na 100 pacjentek) — zwiększenie masy ciała; — obniżony nastrój, problemy ze snem, nerwowość, utrata zainteresowania seksem lub zmiany nastroju; — ból głowy lub migrena; — nudności, ból brzucha, oddawanie gazów, rozdęty brzuch lub wymioty; — trądzik lub wypadanie włosów; — ból pleców; — dyskomfort w obrębie piersi, torbiel jajnika lub uderzenia gorąca; — krwawienie z macicy i (lub) pochwy, w tym plamienie; — osłabienie lub drażliwość. Niezbyt często (występujące u 1 do 10 na 1000 pacjentek) — niedokrwistość; — utrata masy ciała lub zwiększenie apetytu; — lęk, depresja lub nagłe zmiany nastroju; — zachwianie równowagi autonomicznego układu nerwowego (kontroluje on nieświadome funkcje organizmu, np. pocenie się) lub zaburzenia uwagi; — suche oko; — szumy uszne; — nieswoiste problemy z krążeniem lub kołatanie serca; — niskie ciśnienie tętnicze krwi; — duszność; — biegunka, zaparcia, dyskomfort w jamie brzusznej, zapalenie żołądka i jelit, zapalenie dziąseł; — suchość skóry, nadmierne pocenie się, ciężki świąd całego ciała, występowanie owłosienia typu męskiego (hirsutyzm), łamliwość paznokci, łupież, zapalenie skóry, nieprawidłowy wzrost włosów, reakcja nadwrażliwości na światło lub problemy z pigmentacją; 12738 — ból kości, kurcze mięśni, ból i (lub) uczucie ciężkości ramion i rąk lub nóg i stóp; — zakażenie układu moczowego; — kandydoza pochwy, suchość okolicy narządów płciowych, upławy, ból w obrębie miednicy, zapalenie zanikowe narządów płciowych z upławami (zanikowe zapalenie sromu i pochwy) lub guzek bądź guzki w piersi; — obrzęk z powodu zatrzymania płynów. Dodatkowe działania niepożądane u młodzieży (w wieku od 12 do poniżej 18 lat): utrata gęstości kości. Zgłaszanie działań niepożądanych Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym wszelkie objawy niepożądane niewymienione w ulotce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181 C, PL-02 222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu. Dzięki zgłaszaniu działań niepożądanych można będzie zgromadzić więcej informacji na temat bezpieczeństwa stosowania leku.

Produktu leczniczego Dienogest Stragen nie należy stosować w przypadku występowania którejkolwiek z chorób wymienionych poniżej. Listę tych chorób częściowo zaczerpnięto z informacji o przeciwskazaniach do stosowania innych produktów leczniczych zawierających tylko progestagen. W przypadku pojawienia się którejkolwiek z tych chorób w czasie stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen należy niezwłocznie przerwać leczenie nim: 12738 • czynna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa; • choroba tętnic i układu sercowo-naczyniowego, występująca w przeszłości lub obecnie (np. zawał mięśnia sercowego, udar naczyniowy mózgu, choroba niedokrwienna serca); • cukrzyca ze zmianami naczyniowymi; • występująca obecnie lub w przeszłości ciężka choroba wątroby, do czasu powrotu parametrów czynności wątroby do normy; • występujące obecnie lub w przeszłości guzy wątroby (łagodne lub złośliwe); • stwierdzone lub podejrzewane nowotwory złośliwe zależne od hormonów płciowych; • niezdiagnozowane krwawienie z pochwy; • nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1.

Ostrzeżenia Ponieważ produkt leczniczy Dienogest Stragen jest produktem zawierającym tylko progestagen, należy więc przyjąć, że specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania innych produktów zawierających tylko progestagen obowiązują również w przypadku stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen, chociaż nie wszystkie z ostrzeżeń i środków ostrożności są oparte na odpowiednich wynikach badań klinicznych dotyczących produktu leczniczego Dienogest Stragen. Jeśli występuje lub nasili się którakolwiek z wymienionych poniżej chorób i (lub) czynników ryzyka, przed rozpoczęciem lub kontynuacją leczenia produktem leczniczym Dienogest Stragen należy przeprowadzić indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka. • Ciężkie krwawienie z macicy Krwawienie z macicy, na przykład u kobiet z gruczolistością macicy lub mięśniakami macicy, może ulec nasileniu w czasie stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen. Jeśli krwawienie jest obfite i utrzymuje się przez dłuższy czas, może prowadzić do niedokrwistości (w niektórych przypadkach ciężkiej). W przypadku wystąpienia niedokrwistości należy rozważyć przerwanie stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen. • Zmiany profilu krwawienia U większości pacjentek leczonych produktem leczniczym Dienogest Stragen występują zmiany profilu krwawienia menstruacyjnego (patrz punkt 4.8). • Zaburzenia krążenia krwi Badania epidemiologiczne dostarczyły nielicznych dowodów przemawiających za związkiem między 12738 stosowaniem produktów leczniczych zawierających tylko progestagen a obecnością zwiększonego ryzyka wystąpienia zawału mięśnia sercowego lub udaru zakrzepowo-zatorowego mózgu. Ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych i mózgowych jest raczej powiązane z wiekiem, nadciśnieniem tętniczym i paleniem tytoniu. U kobiet z nadciśnieniem tętniczym ryzyko wystąpienia udaru mózgu może ulegać nieznacznemu podwyższeniu na skutek stosowania produktów leczniczych zawierających tylko progestagen. Chociaż nie wykazano istotności statystycznej, niektóre badania wskazują, że może występować nieznacznie zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) związane ze stosowaniem produktów leczniczych zawierających tylko progestagen. Powszechnie uznawane czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ, ang. venous thromboembolism, VTE) obejmują pozytywny wywiad dotyczący pacjentki lub jej rodziny (ŻChZZ u rodzeństwa lub u rodziców we względnie wczesnym wieku), wiek, otyłość, długotrwałe unieruchomienie, duży zabieg chirurgiczny lub duży uraz. W przypadku długotrwałego unieruchomienia zalecane jest przerwanie stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen (co najmniej cztery tygodnie przed planowaną operacją) i wznowienie leczenia nie wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od całkowitego ponownego uruchomienia. Należy wziąć pod uwagę zwiększone ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo-zatorowej w okresie połogu. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia lub podejrzenia objawów tętniczych bądź żylnych zaburzeń zakrzepowych. • Nowotwory W metaanalizie danych pochodzących z 54 badań epidemiologicznych wykazano nieznacznie zwiększone ryzyko względne (RR = 1,24) zdiagnozowania raka piersi wśród kobiet aktualnie stosujących doustne środki antykoncepcyjne, zwłaszcza przyjmujących produkty lecznicze estrogenowo-progestagenowe. Dodatkowe ryzyko stopniowo zanika w ciągu 10 lat po przerwaniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Ponieważ rak piersi występuje rzadko u kobiet w wieku poniżej 40 lat, dodatkowa liczba rozpoznań raka piersi u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne obecnie i w przeszłości jest mała w stosunku do ogólnego ryzyka zapadalności na raka piersi. Ryzyko zachorowania na raka piersi u kobiet zażywających produkty lecznicze zawierające tylko progestagen jest prawdopodobnie podobnego rzędu wielkości co ryzyko związane ze stosowaniem złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Jednak wyniki dotyczące produktów leczniczych zawierających tylko progestagen są oparte na o wiele mniejszej grupie osób stosujących i są tym samym mniej jednoznaczne niż w przypadku złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Badania te nie dostarczają dowodów na istnienie związku przyczynowego. Obserwowany profil zwiększonego ryzyka może być związany z wcześniejszym rozpoznawaniem raka piersi u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne, biologicznymi działaniami doustnych środków antykoncepcyjnych lub współdziałaniem obu tych czynników. Rak piersi wykrywany u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne jest zazwyczaj mniej zaawansowany klinicznie niż rak wykrywany u kobiet, które nigdy nie stosowały doustnych środków antykoncepcyjnych. 12738 U kobiet stosujących substancje hormonalne jak ta zawarta w produkcie leczniczym Dienogest Stragen w rzadkich przypadkach obserwowano łagodne guzy wątroby, a jeszcze rzadziej złośliwe guzy wątroby. W pojedynczych przypadkach guzy te prowadziły do wystąpienia zagrażających życiu krwawień do jamy brzusznej. W rozpoznaniu różnicowym należy wziąć pod uwagę guz wątroby, jeśli u kobiet zażywających produkt leczniczy Dienogest Stragen występują ciężkie bóle w obrębie nadbrzusza, powiększenie wątroby lub objawy krwawienia do jamy brzusznej. • Osteoporoza Zmiany gęstości mineralnej kości (ang. bone mineral density, BMD) Stosowanie produktu leczniczego Dienogest Stragen u młodzieży (w wieku od 12 do < 18 lat) podczas leczenia trwającego 12 miesięcy było związane ze zmniejszeniem gęstości mineralnej kości (BMD) w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (L2–L4). Średnia względna zmiana BMD od punktu początkowego do końca leczenia (ang. end of treatment, EOT) wynosiła -1,2%, w zakresie pomiędzy -6% i 5% (95% CI: -1,70% i -0,78%, n = 103). Pomiary powtórzone w 6. miesiącu po EOT w podgrupie ze zmniejszoną BMD wykazały tendencję w kierunku powrotu do wartości wyjściowych (średnia względna zmiana od punktu początkowego: -2,3% w EOT i -0,6% w 6. miesiącu po EOT w zakresie pomiędzy -9% i 6% (95% CI: -1,20% i 0,06%, n = 60)). Zmniejszenie BMD jest szczególnie istotne w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości, krytycznym okresie dla akrecji kości. Nie wiadomo, czy zmniejszenie BMD w tej populacji będzie skutkowało zmniejszeniem maksymalnej masy kostnej i zwiększeniem ryzyka złamań w późniejszym wieku (patrz punkty 4.2 i 5.1). U pacjentek ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia osteoporozy przed rozpoczęciem stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen należy przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego, ponieważ stężenia estrogenów endogennych są umiarkowanie obniżone podczas leczenia produktem leczniczym Dienogest Stragen (patrz punkt 5.1). Odpowiednia podaż wapnia i witaminy D w diecie lub w postaci suplementów jest ważna dla zdrowia kości u kobiet w każdym wieku. • Inne choroby Pacjentki z depresją w wywiadzie należy uważnie obserwować i przerwać stosowanie produktu leczniczego w przypadku nawrotu depresji o ciężkim nasileniu. Zasadniczo nie wydaje się, aby dienogest wpływał na ciśnienie tętnicze krwi u kobiet z prawidłowym ciśnieniem tętniczym. Jednak w przypadku rozwoju przewlekłego, istotnego klinicznie nadciśnienia tętniczego podczas stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen zalecane jest odstawienie produktu leczniczego Dienogest Stragen i podjęcie leczenia nadciśnienia tętniczego. Powtórne wystąpienie żółtaczki zastoinowej i (lub) świądu, które po raz pierwszy wystąpiły w czasie ciąży lub w trakcie wcześniejszego stosowania steroidów płciowych, wymaga przerwania stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen. 12738 Dienogest może mieć nieznaczny wpływ na obwodową insulinooporność i tolerancję glukozy. Kobiety z cukrzycą, zwłaszcza cukrzycą ciążową w wywiadzie, należy dokładnie obserwować podczas zażywania produktu leczniczego Dienogest Stragen. Sporadycznie może wystąpić ostuda, zwłaszcza u kobiet z ostudą ciążową w wywiadzie. Kobiety ze skłonnością do ostudy powinny unikać ekspozycji na słońce lub promieniowanie ultrafioletowe podczas stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen. U kobiet stosujących produkty lecznicze zawierające tylko progestagen jako środki antykoncepcyjne istnieje większe prawdopodobieństwo, że występujące ciąże będą ciążami pozamacicznymi niż w przypadku ciąż u kobiet stosujących złożone doustne środki antykoncepcyjne. Z tego powodu decyzję o stosowaniu produktu leczniczego Dienogest Stragen u kobiet z ciążą pozamaciczną lub zaburzeniami czynności jajowodów w wywiadzie należy podjąć wyłącznie po dokładnym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka. Podczas stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen mogą wystąpić przetrwałe pęcherzyki jajnikowe (często nazywane torbielami czynnościowymi jajnika). Większość takich pęcherzyków jest bezobjawowa, chociaż niektórym może towarzyszyć ból w obrębie miednicy.

Uwaga: należy zapoznać się z charakterystyką stosowanego równocześnie produktu leczniczego w celu zidentyfikowania możliwych interakcji. • Oddziaływanie innych produktów leczniczych na produkt leczniczy Dienogest Stragen Progestageny, w tym dienogest, są metabolizowane głównie przez układ enzymatyczny cytochromu P450 3A4 (CYP3A4), zlokalizowany w błonie śluzowej jelit i wątrobie. Z tego powodu induktory lub inhibitory CYP3A4 mogą oddziaływać na metabolizm produktów leczniczych zawierających w swoim składzie progestagen. Zwiększony klirens hormonów płciowych z powodu indukcji aktywności enzymów może zmniejszyć działanie terapeutyczne produktu leczniczego Dienogest Stragen i może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych, np. zmian profilu krwawienia z macicy. Zmniejszony klirens hormonów płciowych z powodu hamowania aktywności enzymów może zwiększać narażenie na dienogest i może prowadzić do wystąpienia działań niepożądanych. — Substancje zwiększające klirens hormonów płciowych (zmniejszające skuteczność przez indukcję aktywności enzymów), np.: fenytoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, ryfampicyna i prawdopodobnie również okskarbazepina, topiramat, felbamat, gryzeofulwina i produkty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). 12738 Indukcję aktywności enzymów można zaobserwować już po kilku dniach leczenia. Maksymalna indukcja aktywności enzymów jest zazwyczaj stwierdzana w ciągu kilku tygodni. Po przerwaniu leczenia indukcja aktywności enzymów może utrzymywać się przez około 4 tygodnie. Wpływ induktora CYP 3A4 — ryfampicyny — badano u zdrowych kobiet po menopauzie. Równoczesne podawanie ryfampicyny z tabletkami zawierającymi walerianian estradiolu + dienogest prowadziło do istotnego zmniejszenia stężenia w stanie stacjonarnym oraz narażenia układowego na dienogest i estradiol. Narażenie układowe na dienogest i estradiol w stanie stacjonarnym, mierzone za pomocą wartości AUC (0–24h), było zmniejszone odpowiednio o 83% i 44%. — Substancje wywierające zmienny wpływ na klirens hormonów płciowych: Równoczesne stosowanie hormonów płciowych z inhibitorami proteazy wirusa HIV i nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy, w tym skojarzenie z inhibitorami HCV, może zwiększać lub zmniejszać stężenie progestagenów w osoczu. W efekcie końcowym w niektórych przypadkach zmiany te mogą mieć znaczenie kliniczne. — Substancje zmniejszające klirens hormonów płciowych (hamujące aktywność enzymów): Dienogest jest substratem cytochromu P450 (CYP) 3A4. Znaczenie kliniczne potencjalnych interakcji z inhibitorami aktywności enzymów pozostaje nieznane. Jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami CYP3A4 może zwiększać stężenie dienogestu w osoczu. Jednoczesne stosowanie z ketokonazolem — silnym inhibitorem CYP3A4 — prowadziło do 2,9-krotnego zwiększenia wartości AUC (0–24h) w stanie stacjonarnym dla dienogestu. Jednoczesne stosowanie z erytromycyną — umiarkowanym inhibitorem — skutkowało 1,6-krotnym wzrostem wartości AUC (0-24h) w stanie stacjonarnym dla dienogestu. • Oddziaływanie produktu leczniczego Dienogest Stragen na inne produkty lecznicze W oparciu o badania hamowania aktywności w warunkach in vitro klinicznie istotne interakcje dienogestu z metabolizmem innego produktu leczniczego zachodzącym za pośrednictwem enzymów cytochromu P450 są mało prawdopodobne. • Interakcje z jedzeniem Wystandaryzowany wysokotłuszczowy posiłek nie wpływał na dostępność biologiczną produktu leczniczego Dienogest Stragen. • Badania laboratoryjne Stosowanie progestagenów może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym na parametry biochemiczne czynności wątroby, tarczycy, nadnerczy i nerek, stężenie białek (nośnikowych) w osoczu (np. globuliny wiążącej kortykosteroidy i lipidów/frakcji lipoprotein), parametry metabolizmu węglowodanów, parametry krzepnięcia i fibrynolizy. Zmiany zazwyczaj nie prowadzą do przekroczenia 12738 zakresu norm badań laboratoryjnych.

Działania niepożądane przedstawiono na podstawie słownika MedDRA. Do opisania określonej reakcji oraz jej synonimów i powiązanych schorzeń wykorzystano najbardziej odpowiedni termin ze słownika MedDRA. Działania niepożądane są częstsze w czasie pierwszych miesięcy po rozpoczęciu leczenia produktem leczniczym Dienogest Stragen i ustępują wraz z kontynuacją leczenia. Mogą wystąpić zmiany profilu krwawienia, takie jak plamienia, nieregularne krwawienia lub brak miesiączki. U pacjentek stosujących produkt leczniczy Dienogest Stragen obserwowano następujące działania niepożądane. Najczęściej obserwowane działania niepożądane w trakcie leczenia produktem leczniczym Dienogest Stragen to ból głowy (9,0%), dyskomfort w obrębie piersi (5,4%), obniżony nastrój (5,1%) i trądzik (5,1%). Dodatkowo u większości pacjentek leczonych produktem leczniczym Dienogest Stragen występują zmiany profilu krwawień menstruacyjnych. Profil krwawień menstruacyjnych oceniano systematycznie za pomocą dzienniczków pacjentek i analizowano przy użyciu metody 90-dniowego okresu referencyjnego WHO. Podczas pierwszych 90 dni leczenia produktem leczniczym Dienogest Stragen obserwowano następujące profile krwawienia (n = 290; 100%): brak miesiączki (1,7%), rzadkie krwawienia (27,2%), częste krwawienia (13,4%), nieregularne krwawienia (35,2%), przedłużone krwawienia (38,3%), prawidłowe krwawienia, czyli żadna z poprzednich kategorii (19,7%). Podczas czwartego okresu referencyjnego obserwowano następujące profile krwawienia (n = 149; 100%): brak miesiączki (28,2%), rzadkie krwawienia (24,2%), częste krwawienia (2,7%), nieregularne krwawienia (21,5%), przedłużone krwawienia (4,0%), prawidłowe krwawienia, czyli żadna z poprzednich kategorii (22,8%). Zmiany profilu krwawienia menstruacyjnego były rzadko zgłaszane przez pacjentki jako działanie niepożądane (patrz tabela działań niepożądanych). Częstość występowania działań niepożądanych leku (ang. adverse drug reaction, ADR) według klasyfikacji układów i narządów MedDRA podczas stosowania produktu leczniczego Dienogest Stragen podsumowano w tabeli poniżej. W obrębie każdej grupy o określonej częstości występowania działania niepożądane są wymienione zgodnie z malejącą częstością. Zakres częstości występowania jest określany następująco: często (≥ 1/100 do < 1/10) i niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100). Częstość występowania jest oparta na danych zebranych z czterech badań klinicznych, obejmujących 332 pacjentki (100%). Tabela 1. Tabela działań niepożądanych, badania kliniczne fazy III, N = 332 Klasyfikacja układów i narządów (MedDRA) Często (• 1/100 do < 1/10) Niezbyt często (• 1/1000 do < 1/100) 12738 Zaburzenia krwi i układu chłonnego niedokrwistość Zaburzenia metabolizmu i odżywiania zwiększenie masy ciała zmniejszenie masy ciała wzmożone łaknienie Zaburzenia psychiczne obniżony nastrój zaburzenia snu nerwowość utrata libido zmiany nastroju lęk depresja nagłe zmiany nastroju Zaburzenia układu nerwowego ból głowy migrena zachwianie równowagi autonomicznego układu nerwowego zaburzenia uwagi Zaburzenia oka suche oko Zaburzenia ucha i błędnika szumy uszne Zaburzenia serca nieswoiste zaburzenia układu krążenia kołatanie serca Zaburzenia naczyniowe niedociśnienie tętnicze Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia duszności Zaburzenia żołądka i jelit nudności ból brzucha wzdęcia rozdęcie brzucha wymioty biegunka zaparcie uczucie dyskomfortu w jamie brzusznej stan zapalny żołądka i jelit zapalenie dziąseł Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej trądzik łysienie suchość skóry wzmożona potliwość świąd hirsutyzm łamliwość paznokci łupież zapalenie skóry nieprawidłowy wzrost włosów reakcja nadwrażliwości na światło zaburzenia pigmentacji Zaburzenia mięśniowo- szkieletowe i tkanki łącznej ból pleców ból kości kurcze mięśni ból kończyn uczucie ciężkości kończyn Zaburzenia nerek i dróg moczowych zakażenie dróg moczowych 12738 Zaburzenia układu rozrodczego i piersi dyskomfort w obrębie piersi torbiel jajnika uderzenia gorąca krwawienie z macicy i (lub) pochwy, w tym plamienia kandydoza pochwy suchość sromu i pochwy wydzielina z narządu rodnego ból w obrębie miednicy zanikowe zapalenie sromu i pochwy guz piersi dysplazja włóknisto-torbielowata sutka stwardnienie piersi Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania osłabienie drażliwość obrzęk Zmniejszenie gęstości mineralnej kości W badaniu klinicznym bez grupy kontrolnej z udziałem 111 dorastających kobiet (w wieku od 12 do < 18 lat) leczonych produktem leczniczym Dienogest Stragen u 103 pacjentek wykonano pomiary BMD. Po 12 miesiącach stosowania około 72% uczestniczek tego badania miało zmniejszoną BMD w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (L2–L4) (patrz punkt 4.4). Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181 C, PL-02 222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.